22/Oct/2025

Lasix (Φουροσεμίδη): Πλήρης Οδηγός Χρήσης, Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις

Τελευταία ενημέρωση:
19 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι ισχυρό διουρητικό αγκύλης
για την αντιμετώπιση οιδημάτων και κατακράτησης υγρών
σε καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρικές και ηπατικές παθήσεις.
Απαιτεί προσεκτική δοσολογία και τακτική παρακολούθηση ηλεκτρολυτών.

1

Τι είναι και πώς δρα το Lasix (Φουροσεμίδη)

Σύντομη απάντηση: Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι ισχυρό διουρητικό αγκύλης που αυξάνει την αποβολή νερού και αλάτων μέσω των νεφρών, μειώνοντας οιδήματα και κατακράτηση υγρών.

Τι να θυμάστε: Δρα στο ανιόν σκέλος της αγκύλης του Henle, αναστέλλοντας την επαναρρόφηση νατρίου, καλίου και χλωρίου.

Η φουροσεμίδη αυξάνει τη διούρηση και μειώνει τα οιδήματα που σχετίζονται με
καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατικές ή νεφρικές παθήσεις.
Η μείωση του ενδαγγειακού όγκου συμβάλλει και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης,
ιδίως όταν υπάρχει κατακράτηση υγρών.

Έναρξη δράσης από το στόμα: 30–60 λεπτά
Διάρκεια δράσης: 4–6 ώρες
Ενδοφλέβια χορήγηση: δράση εντός 5 λεπτών

Η αυξημένη αποβολή υγρών συνοδεύεται συχνά από απώλεια
καλίου και μαγνησίου, γεγονός που καθιστά
απαραίτητη την τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση.

Σημαντική προειδοποίηση:
Η ισχυρή διουρητική δράση μπορεί να προκαλέσει
υπόταση, αφυδάτωση ή ηλεκτρολυτικές διαταραχές
αν δεν υπάρχει ιατρική καθοδήγηση.

2

Πότε χρησιμοποιείται το Lasix

Το Lasix χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
κατακράτηση υγρών ή ανάγκη ταχείας αποσυμφόρησης του οργανισμού.
Δεν αποτελεί φάρμακο ρουτίνας για ήπιο οίδημα ή απλή υπέρταση.

Κύριες ενδείξεις

Καρδιακή ανεπάρκεια: μείωση πνευμονικού και περιφερικού οιδήματος.
Κίρρωση ήπατος: αντιμετώπιση ασκίτη, συνήθως σε συνδυασμό με σπιρονολακτόνη.
Νεφρωσικό σύνδρομο: έλεγχος κατακράτησης λόγω απώλειας πρωτεϊνών.
Οξεία ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια: πρόκληση διούρησης υπό στενή παρακολούθηση.
Υπέρταση: μόνο ως συμπληρωματική αγωγή όταν συνυπάρχουν οιδήματα.

Άλλες χρήσεις (κατ’ ένδειξη)

Οξύ πνευμονικό οίδημα σε νοσοκομειακό περιβάλλον.
Υπερασβεστιαιμία για ενίσχυση αποβολής ασβεστίου.
Επιλεγμένες δηλητηριάσεις για αύξηση διούρησης.

Κλινική διευκρίνιση:
Η απώλεια βάρους με Lasix αφορά υγρά, όχι λίπος.
Δεν ενδείκνυται για χρήση αδυνατίσματος.

3

Δοσολογία & Τρόπος Λήψης

Η δοσολογία του Lasix είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από
την πάθηση, τη νεφρική λειτουργία και την κλινική ανταπόκριση.
Η ρύθμιση γίνεται αποκλειστικά από ιατρό.

Ενδεικτικές δόσεις ενηλίκων

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατάσταση	Αρχική δόση	Συνήθη όρια	Σχόλιο
Καρδιακή ανεπάρκεια	20–40 mg το πρωί	20–120 mg/ημέρα	Ρύθμιση βάσει βάρους & διούρησης
Κίρρωση / Ασκίτης	20–40 mg/ημέρα	έως 160 mg/ημέρα	Συχνά με σπιρονολακτόνη
Νεφρική δυσλειτουργία	40–80 mg	έως 200 mg (υπό επίβλεψη)	Απαραίτητος έλεγχος ηλεκτρολυτών
Υπέρταση	20–40 mg	Μόνο σε συνδυασμό	Όχι μονοθεραπεία

Οδηγίες χορήγησης

Λαμβάνεται πρωινές ώρες.
Δεύτερη δόση μόνο νωρίς το απόγευμα.
Αποφύγετε τη λήψη πριν τον ύπνο.
Μην τροποποιείτε δόση χωρίς ιατρική οδηγία.

Πρακτική συμβουλή:
Καθημερινή ζύγιση. Απότομη πτώση βάρους μπορεί να υποδηλώνει
υπερβολική διούρηση.

4

Συχνές Ανεπιθύμητες Ενέργειες

Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι αποτελεσματικό αλλά μπορεί να προκαλέσει
ηλεκτρολυτικές διαταραχές και αφυδάτωση,
ιδίως σε υψηλές δόσεις ή παρατεταμένη χρήση.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Υποκαλιαιμία: μυϊκή αδυναμία, κράμπες, αρρυθμίες.
Υπονατριαιμία: ζάλη, σύγχυση, πονοκέφαλος, ναυτία.
Αφυδάτωση: ξηροστομία, χαμηλή αρτηριακή πίεση, λιποθυμική τάση.
Υπόταση: συχνότερη σε ηλικιωμένους ή σε συνδυασμό με αντιυπερτασικά.
Αύξηση κρεατινίνης ή ουρίας: ένδειξη υπερβολικής διούρησης.
Υπερουριχαιμία: πιθανή επιδείνωση ουρικής αρθρίτιδας.

Λιγότερο συχνές ή σπάνιες ανεπιθύμητες

Ωτοτοξικότητα: κυρίως με ταχεία ενδοφλέβια χορήγηση ή συγχορήγηση ωτοτοξικών αντιβιοτικών.
Δερματικά εξανθήματα ή φωτοευαισθησία.
Αλλεργικές αντιδράσεις σε άτομα με υπερευαισθησία σε σουλφοναμίδες.
Παροδική αύξηση σακχάρου ή λιπιδίων.

Επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό αν εμφανίσετε:

Έντονη κόπωση, σύγχυση ή λιποθυμία.
Ακανόνιστους παλμούς ή αρρυθμίες.
Σημαντικά μειωμένη ποσότητα ούρων.
Εξάνθημα, κνησμό ή δυσκολία στην αναπνοή.

5

Προφυλάξεις & Αντενδείξεις

Η θεραπεία με Lasix απαιτεί προσεκτική ιατρική παρακολούθηση,
ιδίως σε ασθενείς με νεφρικά ή ηπατικά νοσήματα.

Αντενδείκνυται σε

Ανουρία που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία.
Σοβαρή υπονατριαιμία ή υποκαλιαιμία χωρίς διόρθωση.
Υπερευαισθησία στη φουροσεμίδη ή σε σουλφοναμίδες.
Ηπατικό κώμα ή βαριά ηπατική εγκεφαλοπάθεια.

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε

Ηλικιωμένους: αυξημένος κίνδυνος υπότασης και αφυδάτωσης.
Χρόνια Νεφρική Νόσο: ανάγκη συχνού ελέγχου κρεατινίνης και ηλεκτρολυτών.
Ηπατική νόσο: κίνδυνος επιδείνωσης εγκεφαλοπάθειας.
Υπόταση ή αφυδάτωση: μπορεί να μειωθεί η νεφρική αιμάτωση.
Σακχαρώδη διαβήτη: πιθανή παροδική αύξηση σακχάρου.

Διατροφή και υγρά

Επαρκής ενυδάτωση, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός.
Τροφές πλούσιες σε κάλιο, εφόσον επιτρέπεται.
Αποφυγή υπερβολικού αλατιού.

Κλινική υπενθύμιση:
Σε μακροχρόνια χρήση απαιτείται τακτικός έλεγχος
ηλεκτρολυτών, νεφρικής λειτουργίας και αρτηριακής πίεσης.

6

Σημαντικές Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα

Η φουροσεμίδη αλληλεπιδρά με αρκετά φάρμακα,
αυξάνοντας τον κίνδυνο υπότασης,
νεφρικής δυσλειτουργίας ή ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Παράδειγμα	Κίνδυνος	Τι να κάνετε
Αναστολείς ΜΕΑ / ARB	εναλαπρίλη, λοσαρτάνη	Υπόταση, αύξηση κρεατινίνης	Έλεγχος πίεσης & νεφρικής λειτουργίας
ΜΣΑΦ	ιβουπροφαίνη	Μείωση δράσης, νεφρικός κίνδυνος	Αποφυγή συχνής χρήσης
Αμινογλυκοσίδες	γενταμικίνη	Ωτοτοξικότητα, νεφροτοξικότητα	Αποφυγή συνδυασμού
Λίθιο	ανθρακικό λίθιο	Τοξικότητα λιθίου	Παρακολούθηση ή αλλαγή αγωγής
Διγοξίνη	διγοξίνη	Αρρυθμίες λόγω υποκαλιαιμίας	Έλεγχος καλίου & ΗΚΓ

Πρακτική οδηγία:
Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix.

7

Παρακολούθηση με Εξετάσεις

Η αγωγή με Lasix (φουροσεμίδη) απαιτεί
τακτικό εργαστηριακό έλεγχο για την πρόληψη
αφυδάτωσης και ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

Τι πρέπει να ελέγχεται

Ηλεκτρολύτες: Νάτριο (Na⁺), Κάλιο (K⁺), Χλώριο (Cl⁻), Μαγνήσιο (Mg²⁺).
Νεφρική λειτουργία: Κρεατινίνη, eGFR, Ουρία.
Ουρικό οξύ: ειδικά σε ιστορικό ουρικής αρθρίτιδας.
Αρτηριακή πίεση και σωματικό βάρος: ιδανικά καθημερινά.

Πότε να γίνονται οι έλεγχοι

Έναρξη ή αύξηση δόσης: σε 3–7 ημέρες.
Σταθερή αγωγή: κάθε 1–3 μήνες (συχνότερα σε ηλικιωμένους ή ΧΝΑ).
Συμπτώματα: άμεσα (ζάλη, κράμπες, υπόταση).
Νέα συγχορήγηση ΜΣΑΦ, Αναστολείς ΜΕΑ (ACEi) / ARB ή λιθίου: έλεγχος σε 3–7 ημέρες.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράμετρος	Στόχος	Συναγερμός	Ενέργεια
Κάλιο (K⁺)	3.5–5.0 mmol/L	<3.5 ή >5.5	Διόρθωση, επανεκτίμηση δόσης
Νάτριο (Na⁺)	135–145 mmol/L	<130	Έλεγχος υγρών, προσαρμογή αγωγής
Μαγνήσιο	≥1.8 mg/dL	Συμπτώματα	Συμπλήρωμα Mg²⁺
Κρεατινίνη/eGFR	Σταθερή τιμή	↑ >20–30%	Έλεγχος αφυδάτωσης, αναθεώρηση δόσης

Κλινική πρακτική:
Καθημερινή ζύγιση. Μεταβολή >1–2 kg σε 48 ώρες χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

8

Ειδικοί Πληθυσμοί

Ορισμένες ομάδες ασθενών απαιτούν
χαμηλότερη έναρξη, αργή τιτλοποίηση και στενή παρακολούθηση.

Ηλικιωμένοι

Αυξημένος κίνδυνος υπότασης και πτώσεων.
Συχνός έλεγχος ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας.

Κύηση

Χρήση μόνο όταν το όφελος υπερτερεί του κινδύνου.
Υπερβολική διούρηση μπορεί να μειώσει πλακουντιακή αιμάτωση.

Θηλασμός

Περνά στο μητρικό γάλα και μπορεί να μειώσει τη γαλουχία.
Χρήση μόνο κατόπιν ιατρικής απόφασης.

Χρόνια Νεφρική Νόσος

Συχνά απαιτούνται υψηλότερες δόσεις.
Υποχρεωτικός έλεγχος eGFR και καλίου.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Βασικό φάρμακο αποσυμφόρησης.
Συχνός έλεγχος καλίου, ιδίως με σπιρονολακτόνη.

Σύνοψη:
Σε ευπαθείς ομάδες απαιτείται ελάχιστη αποτελεσματική δόση
και στενή ιατρική παρακολούθηση.

9

Πρακτικές Συμβουλές Ασφάλειας

Οι σωστές καθημερινές πρακτικές μειώνουν σημαντικά
τον κίνδυνο επιπλοκών από το Lasix.

Καθημερινή ρουτίνα

Λήψη πρωινές ώρες.
Καθημερινή ζύγιση.
Καταγραφή πίεσης και διούρησης.

Υγρά και διατροφή

Τήρηση οδηγιών πρόσληψης υγρών.
Τροφές με κάλιο, αν επιτρέπεται.
Περιορισμός αλατιού.

Τι να αποφεύγετε

ΜΣΑΦ χωρίς ιατρική σύσταση.
Υπερβολικό αλκοόλ.
Αυθαίρετη αλλαγή δόσης.

Σημάδια συναγερμού

- Έντονη ζάλη ή λιποθυμία.
- Αρρυθμίες ή κράμπες.
- Σημαντική μείωση ούρων.

Υπενθύμιση:
Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix.

10

Υπερδοσολογία – Τι να κάνετε

Η υπερδοσολογία με Lasix μπορεί να οδηγήσει σε

σοβαρή αφυδάτωση και επικίνδυνες διαταραχές ηλεκτρολυτών.

Έντονη δίψα, ξηροστομία
Σημαντική πτώση αρτηριακής πίεσης
Σύγχυση ή υπνηλία
Μυϊκές κράμπες, αρρυθμίες
Ολιγουρία ή ανουρία

Επείγον:
Σε υποψία υπερδοσολογίας, διακόψτε το φάρμακο και
επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή ΤΕΠ.

11

Lasix & Απώλεια Βάρους – Μύθος

Το Lasix δεν προκαλεί απώλεια λίπους.
Η μείωση βάρους που παρατηρείται αφορά αποκλειστικά
απώλεια υγρών.

Η ένδειξη της ζυγαριάς μπορεί να μειωθεί γρήγορα
Το βάρος επανέρχεται με την ενυδάτωση
Υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης και υποκαλιαιμίας

Συμπέρασμα:
Η χρήση του Lasix για αδυνάτισμα είναι
επικίνδυνη και αντενδείκνυται.

12

Διακοπή Θεραπείας & Τιτλοποίηση

Η απότομη διακοπή του Lasix μπορεί να προκαλέσει
επανεμφάνιση οιδημάτων και επιδείνωση συμπτωμάτων.

Η μείωση της δόσης γίνεται σταδιακά
Απαιτείται παρακολούθηση βάρους και αρτηριακής πίεσης
Σε καρδιακή ανεπάρκεια, η διακοπή γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας

Κλινική αρχή:
Στόχος είναι η ελάχιστη αποτελεσματική δόση που ελέγχει τα συμπτώματα
χωρίς διαταραχές ηλεκτρολυτών.

13

Τι να ελέγχετε μόνοι σας στη θεραπεία με Lasix

Σύντομη απάντηση: Η καθημερινή παρακολούθηση (βάρος, πίεση, διούρηση και συμπτώματα) βοηθά να εντοπιστεί νωρίς
υπερβολική διούρηση, αφυδάτωση ή ηλεκτρολυτική διαταραχή πριν γίνει σοβαρό πρόβλημα.

Κλινική αρχή: Στόχος είναι η ελάχιστη αποτελεσματική δόση που ελέγχει οίδημα/δύσπνοια
χωρίς υπόταση, αφυδάτωση ή διαταραχές Na⁺/K⁺/Mg²⁺.

1) Βάρος (ζύγιση) – ο πιο χρήσιμος «δείκτης»

Ζυγιστείτε κάθε πρωί, μετά την ούρηση, με τα ίδια ρούχα.
Σημειώστε την τιμή σε ημερολόγιο (ή σημειώσεις κινητού).
Ενδεικτικά: μεταβολή >1–2 kg σε 48 ώρες χρειάζεται ιατρική εκτίμηση (ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο).

Πρακτική συμβουλή: Απότομη πτώση βάρους μπορεί να υποδηλώνει υπερβολική διούρηση,
ενώ απότομη αύξηση μπορεί να σημαίνει επιδείνωση κατακράτησης/οιδήματος.

2) Αρτηριακή πίεση – ειδικά μετά από αλλαγές δόσης

Μετρήστε πίεση πρωί–βράδυ για 5–7 ημέρες μετά από αλλαγή δόσης ή νέου φαρμάκου.
Αν έχετε ζάλη, μετρήστε και σε όρθια θέση (1–3 λεπτά μετά το σήκωμα) για πιθανή ορθοστατική υπόταση.
Αν εμφανιστεί επαναλαμβανόμενη συμπτωματική υπόταση (ζάλη/λιποθυμική τάση), ενημερώστε τον ιατρό.

3) Διούρηση και πρόσληψη υγρών – χωρίς υπερβολές

Δεν χρειάζεται «μεζούρα» σε όλους, αλλά είναι χρήσιμο να ξέρετε αν υπάρχει αιφνίδια μείωση ούρων ή υπερβολική διούρηση.
Αν έχετε περιορισμό υγρών (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια), ακολουθήστε αυστηρά το πλάνο του θεράποντος.
Σκοτεινά ούρα/ξηροστομία/έντονη δίψα μπορεί να δείχνουν αφυδάτωση.

4) Συμπτώματα που «προειδοποιούν» για ηλεκτρολύτες

Υποκαλιαιμία (χαμηλό K⁺): κράμπες, μυϊκή αδυναμία, «φτερουγίσματα»/παλμοί.
Υπονατριαιμία (χαμηλό Na⁺): πονοκέφαλος, ναυτία, σύγχυση, υπνηλία.
Υπομαγνησιαιμία (χαμηλό Mg²⁺): κράμπες, τρόμος, ευερεθιστότητα, αρρυθμίες.
Υπερβολική διούρηση/αφυδάτωση: ζάλη, χαμηλή πίεση, αδυναμία, τάση λιποθυμίας.

Σημαντικό: Μην «διορθώνετε» μόνοι σας ηλεκτρολύτες με συμπληρώματα χωρίς εργαστηριακό έλεγχο,
ειδικά αν λαμβάνετε και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν Κ⁺/νεφρική λειτουργία.

5) Τι να ΜΗΝ κάνετε χωρίς οδηγία

Μην αυξομειώνετε δόση «με το ένστικτο».
Μην παίρνετε ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη/ναπροξένη κ.λπ.) συστηματικά χωρίς συνεννόηση.
Μην παίρνετε το Lasix βράδυ (συχνουρία, αφυδάτωση, πτώσεις).
Μην χρησιμοποιείτε Lasix για «αδυνάτισμα».

Πρακτική οδηγία: Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix
(ιδίως αν πρόκειται για αντιυπερτασικά, ΜΣΑΦ ή σκευάσματα που επηρεάζουν ηλεκτρολύτες).

14

Lasix & ηλεκτρολύτες – Πότε οι τιμές γίνονται επικίνδυνες

Σύντομη απάντηση: Οι πιο κρίσιμες παράμετροι στη θεραπεία με Lasix είναι
Na⁺, K⁺, Mg²⁺ και η νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη/eGFR).
Η επικινδυνότητα δεν είναι μόνο «ο αριθμός», αλλά και τα συμπτώματα και η ταχύτητα μεταβολής.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράμετρος	Τι σημαίνει στη θεραπεία με Lasix	Πότε ανησυχώ (ενδεικτικά)	Τι κάνω πρακτικά
Κάλιο (K⁺)	Το Lasix αυξάνει απώλεια K⁺ → κίνδυνος κράμπες/αρρυθμίες.	<3.5 mmol/L ή συμπτώματα (παλμοί, έντονες κράμπες).	Επικοινωνία με ιατρό, έλεγχος και καθοδήγηση για διόρθωση/ρύθμιση αγωγής.
Νάτριο (Na⁺)	Υπονατριαιμία μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα.	<130 mmol/L ή σύγχυση/υπνηλία/ναυτία, ειδικά αν πέφτει γρήγορα.	Άμεση ιατρική αξιολόγηση αν υπάρχουν συμπτώματα ή μεγάλη πτώση.
Μαγνήσιο (Mg²⁺)	Χαμηλό Mg²⁺ «συντηρεί» κράμπες και επιδεινώνει αρρυθμίες.	Χαμηλό με συμπτώματα (κράμπες, τρόμος, παλμοί) ή σε ανθεκτική υποκαλιαιμία.	Έλεγχος/συμπλήρωση μόνο με οδηγία, συχνά μαζί με επανέλεγχο K⁺.
Κρεατινίνη / eGFR	Άνοδος μπορεί να σημαίνει υπερβολική διούρηση/χαμηλή αιμάτωση νεφρών.	Αύξηση >20–30% από baseline ή μαζί με υπόταση/ολιγουρία.	Έλεγχος αφυδάτωσης, φαρμάκων (ΜΣΑΦ/ACEi/ARB), αναθεώρηση δόσης κατά ιατρό.

Ποιο είναι το «κόκκινο σημείο» στην πράξη;

Τα συμπτώματα έχουν μεγαλύτερη αξία από μια «οριακή» τιμή χωρίς συμπτώματα.
Η ταχεία μεταβολή (π.χ. πτώση Na⁺ σε λίγες ημέρες) είναι πιο επικίνδυνη από μια αργή αλλαγή.
Ο συνδυασμός Lasix με ΜΣΑΦ ή με φάρμακα που επηρεάζουν νεφρά/πίεση αυξάνει τον κίνδυνο.

Κανόνας ασφάλειας: Αν εμφανίσετε νέα συμπτώματα (ζάλη, σύγχυση, παλμούς, έντονες κράμπες)
ή αιφνίδια αλλαγή βάρους/διούρησης, απαιτείται επανεκτίμηση θεραπείας.

Επείγον – ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

Λιποθυμία ή σοβαρή ζάλη με πτώση πίεσης.
Ακανόνιστους παλμούς/αρρυθμίες ή έντονες κράμπες.
Σημαντικά μειωμένη ποσότητα ούρων.
Σύγχυση, υπνηλία ή αλλαγή επιπέδου συνείδησης.
Εξάνθημα/οίδημα/δύσπνοια (πιθανή αλλεργική αντίδραση).

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο γρήγορα δρα το Lasix;

Η δράση αρχίζει σε 30–60 λεπτά από το στόμα και περίπου σε 5 λεπτά ενδοφλεβίως, με διάρκεια 4–6 ώρες.

Τι να κάνω αν ξεχάσω μία δόση;

Λάβετε τη δόση μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η επόμενη· μην διπλασιάζετε δόση.

Χρειάζεται συμπλήρωμα καλίου;

Μόνο μετά από έλεγχο καλίου και ιατρική σύσταση, καθώς η υπερκαλιαιμία είναι επικίνδυνη.

Μπορώ να καταναλώνω αλκοόλ;

Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει υπόταση και ζάλη· συνιστάται περιορισμός.

Μπορώ να το πάρω το βράδυ;

Όχι, γιατί προκαλεί συχνουρία και διαταράσσει τον ύπνο· προτιμήστε πρωινή λήψη.

Χάνω βάρος με το Lasix;

Η απώλεια αφορά υγρά και όχι λίπος, και δεν αποτελεί μέθοδο αδυνατίσματος.

Ποιες εξετάσεις είναι πιο σημαντικές;

Νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο, κρεατινίνη και ουρία, με επανάληψη ανά 1–3 μήνες ή μετά από αλλαγή δόσης.

Ιατρική υπενθύμιση: Για σωστή παρακολούθηση απαιτούνται τακτικοί εργαστηριακοί έλεγχοι.

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας
από ιατρό στο εργαστήριό μας.

Κλείστε εύκολα εξέταση ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

1. European Society of Cardiology.
Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure.
Eur Heart J. 2021.
https://www.escardio.org/Guidelines

2. KDIGO.
Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
2024.
https://kdigo.org/guidelines/ckd-evaluation-and-management/

3. ΕΟΦ.
Περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος – Φουροσεμίδη.
https://www.eof.gr/web/guest/drugs

4. Brunton LL, Hilal-Dandan R, Knollmann BC.
Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics.
14th ed. McGraw-Hill; 2023.
https://accesspharmacy.mhmedical.com/

5. Williams Textbook of Endocrinology.
15th ed. Elsevier; 2024.
https://www.elsevier.com/books/williams-textbook-of-endocrinology/9780323711548

6. Μικροβιολογικό Λαμία.
Κατάλογος Εξετάσεων.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

11/Sep/2025

Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος – Τιμές, Χαμηλό & Υψηλό Κάλιο

🕒 Τελευταία ενημέρωση: 25 Δεκεμβρίου 2025

🩺 Σε 1 λεπτό:
Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα είναι βασικός εργαστηριακός έλεγχος
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.
Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση
του χαμηλού (υποκαλιαιμία) και
του υψηλού καλίου (υπερκαλιαιμία),
καταστάσεων που μπορεί να προκαλέσουν
αρρυθμίες και σοβαρές επιπλοκές.

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι το Κάλιο;
2️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση Καλίου;
3️⃣ Συμπτώματα χαμηλού & υψηλού καλίου
4️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση;
5️⃣ Φυσιολογικές τιμές
6️⃣ Αίτια χαμηλού & υψηλού καλίου
7️⃣ Κάλιο & Διατροφή
8️⃣ Πρακτικές συμβουλές
9️⃣ Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων Καλίου
🔟 Κάλιο σε Εγκυμοσύνη & Παιδιά
1️⃣1️⃣ Συχνά λάθη & «ψευδώς» παθολογικές τιμές Καλίου
1️⃣2️⃣ Πότε χρειάζεται επανέλεγχος Καλίου
1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι το Κάλιο;

Το Κάλιο (K) είναι ένας από τους σημαντικότερους
ηλεκτρολύτες του οργανισμού και συμμετέχει καθοριστικά
στη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού,
στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων
και στη φυσιολογική λειτουργία των μυών.
Η συγκέντρωσή του στο αίμα διατηρείται μέσα σε στενά όρια,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να διαταράξουν
την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς
και τη νευρομυϊκή ισορροπία.

🧠 Τι σημαίνει πρακτικά:
Το κάλιο ρυθμίζει την ηλεκτρική αγωγιμότητα των κυττάρων,
ιδίως του μυοκαρδίου και των σκελετικών μυών.
Τιμές εκτός φυσιολογικού εύρους
μπορεί να οδηγήσουν σε αρρυθμίες,
μυϊκή αδυναμία ή νευρολογικά συμπτώματα,
γι’ αυτό και η μέτρησή του αποτελεί
βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

2️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση Καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση
της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών και είναι ιδιαίτερα σημαντική
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.

Ζητείται συχνά στις παρακάτω περιπτώσεις:

Έλεγχος ή παρακολούθηση καρδιακών αρρυθμιών.
Συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση ή αίσθημα παλμών.
Νεφρική νόσος ή διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας.
Λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
(π.χ. διουρητικά, αναστολείς ACE, σπιρονολακτόνη).
Αφυδάτωση, παρατεταμένοι έμετοι ή διάρροιες.
Παρακολούθηση νοσηλευόμενων ασθενών ή ασθενών με χρόνια νοσήματα.

ℹ️ Σημαντικό:
Ακόμη και μικρές μεταβολές στα επίπεδα καλίου
μπορούν να επηρεάσουν τη καρδιακή λειτουργία.
Για τον λόγο αυτό, η εξέταση καλίου
αποτελεί βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

3️⃣ Συμπτώματα χαμηλού & υψηλού καλίου

Οι διαταραχές στα επίπεδα καλίου (K) μπορεί να επηρεάσουν
κυρίως την καρδιά, τους μύες
και το νευρικό σύστημα.
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από το
πόσο χαμηλή ή υψηλή είναι η τιμή,
από το πόσο γρήγορα μεταβλήθηκε
και από τη γενική κατάσταση του οργανισμού.

Χαμηλό κάλιο (Υποκαλιαιμία):

Μυϊκή αδυναμία, εύκολη κόπωση και μυϊκές κράμπες.
Δυσκοιλιότητα ή επιβράδυνση της κινητικότητας του εντέρου.
Αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες, ιδιαίτερα σε καρδιοπαθείς.
Σε σοβαρές περιπτώσεις: παράλυση, διαταραχές αναπνοής ή επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες.

Υψηλό κάλιο (Υπερκαλιαιμία):

Αίσθημα αδυναμίας ή βάρους στους μυς.
Μυρμήγκιασμα ή αιμωδίες στα άκρα.
Βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία με αίσθημα παλμών.
Καρδιακές αρρυθμίες που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή, ακόμη και χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα.

🚨 Σημαντική επισήμανση:
Ήπιες διαταραχές καλίου μπορεί να είναι ασυμπτωματικές,
ιδιαίτερα σε χρόνια μορφή.
Αντίθετα, απότομες μεταβολές (χαμηλό ή υψηλό κάλιο)
μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές καρδιακές επιπλοκές
και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

4️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με
απλή αιμοληψία από φλέβα, συνήθως από το χέρι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία,
εκτός αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(π.χ. σάκχαρο ή λιπιδαιμικό έλεγχο).

Το δείγμα αίματος αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο,
όπου το κάλιο μετράται με βιοχημικές ή ιοντοεκλεκτικές μεθόδους.
Η σωστή λήψη και επεξεργασία του δείγματος είναι καθοριστική
για την αξιοπιστία του αποτελέσματος.

⚠️ Προσοχή (προαναλυτικό στάδιο):
Η αιμόλυση (καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά τη λήψη ή μεταφορά)
μπορεί να προκαλέσει ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
Για τον λόγο αυτό:

αποφεύγεται το έντονο σφίξιμο του χεριού,
δεν πρέπει να καθυστερεί η φυγοκέντρηση,
το δείγμα πρέπει να χειρίζεται σωστά στο εργαστήριο.

Σε περίπτωση ύποπτου αποτελέσματος, ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί
επανάληψη.

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

Οι φυσιολογικές τιμές καλίου (K) στο αίμα κυμαίνονται συνήθως:

Ενήλικες: 3.5 – 5.0 mmol/L

Οι τιμές αυτές θεωρούνται αποδεκτές για τη σωστή λειτουργία
της καρδιάς, των μυών και του νευρικού συστήματος.
Μικρές αποκλίσεις από το φυσιολογικό εύρος
μπορεί να εμφανιστούν χωρίς συμπτώματα,
ιδίως σε ήπιες διαταραχές.

ℹ️ Σημαντική επισήμανση:
Τα όρια αναφοράς μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς
μεταξύ εργαστηρίων, ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης
και τον αναλυτή που χρησιμοποιείται.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με την ηλικία,
την κλινική εικόνα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

🚨 Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση:
Τιμές καλίου < 3.0 mmol/L ή
> 6.0 mmol/L
μπορεί να είναι επικίνδυνες,
καθώς σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο
καρδιακών αρρυθμιών
και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

6️⃣ Αίτια χαμηλού & υψηλού καλίου

Χαμηλό κάλιο (υποκαλιαιμία):

Απώλειες από το γαστρεντερικό: έμετος, διάρροια, καθαρτικά.
Αυξημένες απώλειες από τους νεφρούς:
χρήση διουρητικών (κυρίως θειαζιδικών ή αγκύλης).
Ορμονικές διαταραχές:
υπεραλδοστερονισμός, σύνδρομα ενδοκρινικών διαταραχών.
Κακή πρόσληψη καλίου:
παρατεταμένη κακή διατροφή, αλκοολισμός.
Μετακίνηση καλίου εντός των κυττάρων:
οξεία αλκάλωση, ινσουλινοθεραπεία.

Υψηλό κάλιο (υπερκαλιαιμία):

Μειωμένη αποβολή από τους νεφρούς:
χρόνια ή οξεία νεφρική ανεπάρκεια.
Φάρμακα:
αναστολείς ACE, ARBs, σπιρονολακτόνη, καλιοσυντηρητικά διουρητικά.
Μεταβολικές καταστάσεις:
μεταβολική οξέωση, μη ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης.
Αυξημένη πρόσληψη:
συμπληρώματα καλίου ή υποκατάστατα άλατος.
Απελευθέρωση καλίου από τα κύτταρα:
εκτεταμένη ιστική βλάβη, ραβδομυόλυση, αιμόλυση.

Η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας είναι καθοριστική,
καθώς η αντιμετώπιση του χαμηλού ή υψηλού καλίου
δεν βασίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά και στη θεραπεία του παράγοντα που το προκαλεί.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει συνοπτικά τις συχνότερες κλινικές καταστάσεις
που σχετίζονται με χαμηλό ή υψηλό κάλιο,
καθώς και τα βασικά αίτια που βοηθούν στη σωστή
ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατάσταση	Κύρια αίτια	Συχνά παραδείγματα
Χαμηλό Κάλιο (Υποκαλιαιμία)	Απώλειες καλίου ή μετακίνηση καλίου μέσα στα κύτταρα	• Έμετοι, διάρροιες • Διουρητικά (θειαζιδικά, αγκύλης) • Υπεραλδοστερονισμός • Κακή διατροφή / αλκοολισμός • Αλκάλωση, ινσουλίνη
Υψηλό Κάλιο (Υπερκαλιαιμία)	Μειωμένη αποβολή ή αυξημένη απελευθέρωση καλίου	• Νεφρική ανεπάρκεια • Φάρμακα (ACEi, ARBs, σπιρονολακτόνη) • Μεταβολική οξέωση • Συμπληρώματα καλίου • Ραβδομυόλυση / αιμόλυση

7️⃣ Κάλιο & Διατροφή

Το κάλιο περιλαμβάνεται φυσιολογικά σε πολλές τροφές
και η ισορροπημένη διατροφή επαρκεί συνήθως
για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών ενός υγιούς ατόμου.

Πλούσιες διατροφικές πηγές καλίου:

Φρούτα: μπανάνες, πορτοκάλια, ακτινίδια, βερίκοκα.
Λαχανικά: πατάτες, γλυκοπατάτες, ντομάτες,
σπανάκι και άλλα πράσινα φυλλώδη.
Όσπρια: φακές, φασόλια, ρεβύθια.
Ξηροί καρποί & σπόροι: αμύγδαλα, καρύδια.

Η επαρκής πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής
συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
και στη φυσιολογική νευρομυϊκή λειτουργία.

Σημαντικό:
Η λήψη συμπληρωμάτων καλίου
δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρική νόσο
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και η αυξημένη κατανάλωση
ορισμένων τροφών μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή.

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές διατροφικές πηγές καλίου
και επισημαίνει πότε η κατανάλωσή τους είναι ασφαλής ή χρειάζεται
ιδιαίτερη προσοχή, ανάλογα με την κλινική κατάσταση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία τροφών	Παραδείγματα	Περιεκτικότητα σε Κάλιο	Σχόλιο
Φρούτα	Μπανάνα, πορτοκάλι, ακτινίδιο, βερίκοκο	Μέτρια–Υψηλή	Καθημερινή κατανάλωση σε υγιή άτομα
Λαχανικά	Πατάτα, γλυκοπατάτα, ντομάτα, σπανάκι	Υψηλή	Ιδιαίτερη προσοχή σε νεφρική νόσο
Όσπρια	Φακές, φασόλια, ρεβύθια	Υψηλή	Σημαντική πηγή αλλά με μέτρο
Ξηροί καρποί & σπόροι	Αμύγδαλα, καρύδια, σπόροι	Υψηλή	Μικρές ποσότητες επαρκούν
Επεξεργασμένα τρόφιμα	Fast food, έτοιμα γεύματα	Χαμηλή–Απρόβλεπτη	Δεν αποτελούν αξιόπιστη πηγή καλίου

ℹ️ Μικρή επιστημονική επισήμανση:
Η πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής είναι ασφαλής
για τα περισσότερα υγιή άτομα.
Σε περιπτώσεις νεφρικής νόσου,
υπερκαλιαιμίας ή λήψης
φαρμάκων που αυξάνουν το Κάλιο,
η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα
σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

8️⃣ Πρακτικές συμβουλές

Αποφύγετε τη λήψη συμπληρωμάτων καλίου
χωρίς ιατρική σύσταση. Η αλόγιστη χρήση μπορεί να οδηγήσει
σε επικίνδυνα υψηλές τιμές, ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρικά προβλήματα.
Αν λαμβάνετε διουρητικά, φάρμακα για την αρτηριακή πίεση
ή άλλα σκευάσματα που επηρεάζουν το κάλιο,
είναι σημαντικό να γίνεται τακτικός εργαστηριακός έλεγχος.
Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν εμφανίσετε
αρρυθμίες, αίσθημα παλμών, έντονη κόπωση
ή μυϊκές κράμπες,
καθώς μπορεί να σχετίζονται με διαταραχή των επιπέδων καλίου.
Σε περίπτωση γνωστής νεφρικής νόσου,
ακολουθήστε πιστά τις διατροφικές οδηγίες
και μην τροποποιείτε μόνοι σας τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή.
9️⃣ Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων Καλίου
Η ερμηνεία της τιμής του καλίου (K) δεν βασίζεται μόνο
στο αν το αποτέλεσμα βρίσκεται εντός ή εκτός φυσιολογικών ορίων.
Απαιτείται πάντα συσχέτιση με την κλινική εικόνα,
το ιστορικό και τις υπόλοιπες εργαστηριακές εξετάσεις.
Τι αξιολογείται στην πράξη:
- Η παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων
  (αρρυθμίες, μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση).
- Η νεφρική λειτουργία
  (κρεατινίνη, eGFR), που επηρεάζει άμεσα την αποβολή καλίου.
- Η οξεία ή χρόνια φύση της διαταραχής
  (αιφνίδια μεταβολή vs σταθερή απόκλιση).
- Η λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
  (διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά).
🧩 Κλινικό παράδειγμα:
Ήπια υπερκαλιαιμία χωρίς συμπτώματα σε ασθενή
με φυσιολογικό ΗΚΓ και σταθερή νεφρική λειτουργία
αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια
οξεία αύξηση καλίου με καρδιακές διαταραχές.
Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμα του καλίου
δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα.
Η σωστή ερμηνεία βοηθά στην αποφυγή
άσκοπων παρεμβάσεων ή, αντίθετα,
στην έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων.

🔟 Κάλιο σε Εγκυμοσύνη & Παιδιά

Το κάλιο (K) είναι κρίσιμο για τη νευρομυϊκή λειτουργία
και τον καρδιακό ρυθμό σε κάθε ηλικία. Σε εγκυμοσύνη
και σε παιδιά, οι τιμές ερμηνεύονται πάντα με βάση:
την κλινική εικόνα, τη νεφρική λειτουργία, τυχόν εμέτους/διάρροιες
και τη λήψη φαρμάκων (όπου αυτό ισχύει).

ℹ️ Πρακτικά:
Σε εγκύους με υπερέμεση, αφυδάτωση ή συχνές γαστρεντερικές απώλειες,
μπορεί να εμφανιστεί υποκαλιαιμία. Σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία
ή σε λήψη φαρμάκων που «ανεβάζουν» το K, υπάρχει κίνδυνος υπερκαλιαιμίας.

Εγκυμοσύνη: αν υπάρχουν έντονοι έμετοι, διάρροιες, αφυδάτωση ή συμπτώματα (κράμπες, αδυναμία, αίσθημα παλμών), ο έλεγχος καλίου βοηθά στη σωστή εκτίμηση.
Παιδιά: συχνά ο έλεγχος ζητείται σε γαστρεντερίτιδες (απώλειες), σε αφυδάτωση ή όταν υπάρχει υποψία διαταραχής ηλεκτρολυτών.

🚨 Επείγον:
Σε συμπτώματα όπως έντονη αδυναμία, ζάλη/λιποθυμικό επεισόδιο,
πόνος στο στήθος ή έντονο αίσθημα παλμών, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση,
ανεξάρτητα από την ηλικία.

1️⃣1️⃣ Συχνά λάθη & «ψευδώς» παθολογικές τιμές Καλίου

Το κάλιο είναι από τις εξετάσεις που μπορεί να επηρεαστούν σημαντικά από το
προαναλυτικό στάδιο (λήψη–μεταφορά–επεξεργασία δείγματος).
Έτσι, ένα αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται «υψηλό» ή «χαμηλό» χωρίς να αντικατοπτρίζει
την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.

⚠️ Το πιο συχνό:
Αιμόλυση του δείγματος → μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένο κάλιο.

Παρατεταμένο σφίξιμο της γροθιάς πριν ή κατά τη διάρκεια της αιμοληψίας.
Παρατεταμένη εφαρμογή της ζώνης αιμοληψίας
που μπορεί να οδηγήσει σε αιμόλυση και ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
Καθυστέρηση φυγοκέντρησης ή ακατάλληλη μεταφορά/θερμοκρασία.
Ακατάλληλος σωλήνας ή λάθος χειρισμός (ανακίνηση/κραδασμοί).

Αν το αποτέλεσμα δεν «ταιριάζει» με την κλινική εικόνα ή υπάρχει υποψία τεχνικού παράγοντα,
ο ασφαλέστερος δρόμος είναι επανάληψη με σωστό προαναλυτικό χειρισμό
και (όπου χρειάζεται) έλεγχος μαζί με ουρία/κρεατινίνη και άλλους ηλεκτρολύτες.

1️⃣2️⃣ Πότε χρειάζεται επανέλεγχος Καλίου

Ο επανέλεγχος εξαρτάται από το πόσο αποκλίνει η τιμή, αν υπάρχουν
συμπτώματα, τη νεφρική λειτουργία και το αν λαμβάνονται
φαρμακευτικές αγωγές που επηρεάζουν το κάλιο.

🧭 Γενικός κανόνας:
Αν υπάρχει ύποπτο αποτέλεσμα (π.χ. πιθανή αιμόλυση) ή νέα συμπτώματα,
ο επανέλεγχος γίνεται άμεσα. Σε σταθερούς ασθενείς, ο χρόνος καθορίζεται
από τον θεράποντα ιατρό.

Ύποπτο “υψηλό” κάλιο χωρίς συμπτώματα/χωρίς αιτία → συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με νέο δείγμα.
Σε αλλαγή αγωγής (π.χ. διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά) → συνήθως ζητείται παρακολούθηση με βάση τις οδηγίες του ιατρού.
Νεφρική δυσλειτουργία ή χρόνια νόσος → συχνότερος έλεγχος (μαζί με κρεατινίνη/eGFR).
Γαστρεντερικές απώλειες (έμετοι/διάρροιες) → επανέλεγχος αν επιμένουν ή αν υπάρχουν συμπτώματα.

🚨 Άμεσα:
Τιμές καλίου < 3.0 ή > 6.0 mmol/L ή εμφάνιση
συμπτωμάτων (έντονο αίσθημα παλμών, ζάλη, λιποθυμία, μυϊκή αδυναμία)
χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.

1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία και
στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία.
Μπορείτε να την κάνετε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Ωστόσο, αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(όπως σάκχαρο νηστείας ή λιπιδαιμικό έλεγχο),
ενδέχεται να σας συστήσει νηστεία 8–12 ωρών.

Συνιστάται πάντα να ακολουθείτε τις οδηγίες του εργαστηρίου
και να ενημερώνετε τον ιατρό σας για
φαρμακευτική αγωγή ή συμπληρώματα
που ενδέχεται να επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.

Ποιο είναι το φυσιολογικό εύρος καλίου στο αίμα;

Τα φυσιολογικά επίπεδα καλίου στο αίμα κυμαίνονται συνήθως
μεταξύ 3.5 και 5.0 mmol/L.

Τιμές < 3.5 mmol/L υποδηλώνουν
υποκαλιαιμία, ενώ τιμές
> 5.0 mmol/L υποδηλώνουν
υπερκαλιαιμία.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται πάντα
σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα,
τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις
μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία της καρδιάς.

Ποια είναι τα συμπτώματα χαμηλού καλίου;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να προκαλέσει
ποικίλα και συχνά μη ειδικά συμπτώματα.
Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:

μυϊκή αδυναμία και κράμπες,
έντονη κόπωση,
δυσκοιλιότητα,
αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, το χαμηλό κάλιο
μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε
νευρομυϊκές διαταραχές ή παράλυση.
Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση
είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Τι μπορεί να προκαλέσει χαμηλό κάλιο στον οργανισμό;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να οφείλεται
σε διάφορους παράγοντες, όπως:

απώλειες από έμετο, διάρροια ή καθαρτικά,
λήψη διουρητικών φαρμάκων,
ορμονικές ή ενδοκρινικές διαταραχές,
νεφρικά νοσήματα,
ανεπαρκή πρόσληψη καλίου από τη διατροφή.

Ο εντοπισμός της υποκείμενης αιτίας
είναι απαραίτητος ώστε η αντιμετώπιση
να μην περιορίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά να στοχεύει στο πραγματικό αίτιο.

Πότε είναι επικίνδυνο το υψηλό κάλιο;

Η υπερκαλιαιμία θεωρείται επικίνδυνη
όταν τα επίπεδα καλίου υπερβαίνουν τα
6.0 mmol/L.

Σε αυτές τις τιμές αυξάνεται σημαντικά
ο κίνδυνος σοβαρών καρδιακών αρρυθμιών,
που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.

Η κατάσταση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα
με νεφρική ανεπάρκεια
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα
που αυξάνουν το κάλιο.
Απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση
και κατάλληλη θεραπεία.

Θέλετε περισσότερες πληροφορίες ή να προγραμματίσετε εξέταση Καλίου (K);

Η μέτρηση Καλίου (K) αξιολογείται συχνά μαζί με άλλους
ηλεκτρολύτες όπως
Νάτριο, Ασβέστιο και Μαγνήσιο,
για ολοκληρωμένο έλεγχο ηλεκτρολυτών.

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Potassium disorders: hypokalemia and hyperkalemia.
New England Journal of Medicine, 2015.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra043437

Hyperkalemia in adults.
UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hyperkalemia-in-adults

Hypokalemia: clinical manifestations and evaluation.
UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hypokalemia-clinical-manifestations-and-evaluation

Potassium.
MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine.
https://medlineplus.gov/potassium.html

Electrolyte disorders: potassium imbalance.
BMJ Best Practice.
https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/3000116

Εξετάσεις Καλίου (K) – Κατάλογος Εξετάσεων
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

natrio-exetasi-aimatos-fysiologikes-times-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

10/Sep/2025

🧂 Εξέταση Νατρίου (Na): Τι Δείχνει, Φυσιολογικές Τιμές & Πότε Ανησυχούμε

Τελευταία ενημέρωση: 30 Ιανουαρίου 2026

Σε 1 λεπτό:

Το νάτριο (Na) είναι βασικός ηλεκτρολύτης του οργανισμού.
Η εξέταση δείχνει την ισορροπία υγρών και τη νευρολογική λειτουργία.
Χαμηλό ή υψηλό νάτριο μπορεί να προκαλέσει σοβαρά συμπτώματα.
Τα αποτελέσματα ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό.

📑 Περιεχόμενα

Τι είναι το Νάτριο
Γιατί γίνεται η εξέταση Νατρίου
Πώς γίνεται η εξέταση
Φυσιολογικές Τιμές Νατρίου
Χαμηλό Νάτριο (Υπονατριαιμία)
Υψηλό Νάτριο (Υπερνατριαιμία)
Αίτια διαταραχών Νατρίου
Νάτριο & Διατροφή
Πρακτικές συμβουλές
Προετοιμασία πριν την εξέταση
Ποιες εξετάσεις συνδυάζονται με το Νάτριο
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Κλείστε Ραντεβού
Βιβλιογραφία

1

Τι είναι το Νάτριο

Το νάτριο (Na) είναι ένας από τους σημαντικότερους
ηλεκτρολύτες του ανθρώπινου οργανισμού
και το κύριο κατιόν του εξωκυττάριου χώρου.
Αποτελεί βασικό ρυθμιστή της ισορροπίας υγρών
και είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία των κυττάρων.

Με απλά λόγια:
Το νάτριο ρυθμίζει πού και πόσο νερό υπάρχει στον οργανισμό,
επηρεάζοντας άμεσα τον εγκέφαλο, τους μύες και την καρδιά.

Συμμετέχει άμεσα στη νευρική αγωγιμότητα,
τη μυϊκή σύσπαση
και τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης,
καθώς επηρεάζει την κίνηση του νερού μεταξύ των κυττάρων
και των ιστών.
Η σωστή κατανομή του νατρίου διασφαλίζει
την ομαλή λειτουργία του νευρικού
και του καρδιαγγειακού συστήματος.

Η συγκέντρωσή του στο αίμα επηρεάζει άμεσα
τον όγκο του πλάσματος
και τη λειτουργία ζωτικών οργάνων,
όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά.
Για τον λόγο αυτό,
ακόμη και μικρές διαταραχές στα επίπεδά του
μπορεί να οδηγήσουν σε νευρολογικά ή καρδιολογικά συμπτώματα,
ιδίως σε ευάλωτες ομάδες όπως
ηλικιωμένοι και
άτομα με χρόνια νοσήματα.

2

Γιατί γίνεται η εξέταση Νατρίου

Η εξέταση νατρίου χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της
ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών στον οργανισμό
και αποτελεί βασικό εργαλείο σε πολλές κλινικές καταστάσεις.
Ο ιατρός μπορεί να τη ζητήσει όταν υπάρχουν συμπτώματα ή παθήσεις
που υποδηλώνουν διαταραχή της ομοιόστασης.

Αφυδάτωση ή υπερβολική πρόσληψη υγρών
Έμετοι ή διάρροιες με απώλειες ηλεκτρολυτών
Νεφρική, καρδιακή ή ηπατική ανεπάρκεια
Λήψη διουρητικών ή άλλων φαρμάκων που επηρεάζουν το νάτριο
Νευρολογικά συμπτώματα, όπως σύγχυση ή σπασμοί

Η εξέταση χρησιμοποιείται επίσης για παρακολούθηση νοσηλευόμενων ασθενών
και για την αξιολόγηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

3

Πώς γίνεται η εξέταση

Η εξέταση νατρίου πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία
από φλέβα του χεριού και διαρκεί λίγα λεπτά.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία,
εκτός αν ο έλεγχος συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις που τη χρειάζονται
(π.χ. γλυκόζη ή λιπιδαιμικό προφίλ).

Το δείγμα αίματος αναλύεται άμεσα στο εργαστήριο
και τα αποτελέσματα είναι συνήθως διαθέσιμα
εντός της ίδιας ημέρας.
Η ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων είναι σημαντική,
ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία διαταραχών υγρών ή ηλεκτρολυτών.

Η τιμή του νατρίου βοηθά τον ιατρό να αξιολογήσει
την κατάσταση ενυδάτωσης,
τη νεφρική λειτουργία
και τη συνολική ηλεκτρολυτική ισορροπία του οργανισμού.
Συχνά συνεκτιμάται με άλλες εξετάσεις,
όπως κάλιο, χλώριο, ουρία και κρεατινίνη,
ώστε να υπάρχει ολοκληρωμένη κλινική εικόνα.

Σημείωση:
Αν λαμβάνετε διουρητικά ή άλλα φάρμακα
που επηρεάζουν τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες,
ενημερώστε τον ιατρό ή το εργαστήριο πριν την αιμοληψία.

4

Φυσιολογικές Τιμές Νατρίου

Οι φυσιολογικές τιμές νατρίου στο αίμα αντικατοπτρίζουν τη σωστή
ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών στον οργανισμό
και αποτελούν βασικό δείκτη της κατάστασης ενυδάτωσης.
Το νάτριο είναι το κύριο κατιόν του εξωκυττάριου χώρου
και επηρεάζει άμεσα τον όγκο του πλάσματος και τη λειτουργία ζωτικών οργάνων.

Φυσιολογικό εύρος τιμών:

135 – 145 mmol/L

Τιμές εκτός αυτού του εύρους δεν ερμηνεύονται μεμονωμένα.
Ο ιατρός συνεκτιμά την κλινική εικόνα,
την κατάσταση ενυδάτωσης,
τη φαρμακευτική αγωγή (π.χ. διουρητικά)
και αποτελέσματα από άλλες εξετάσεις,
όπως κάλιο, χλώριο, ουρία και κρεατινίνη.

Ακόμη και ήπιες αποκλίσεις μπορεί να έχουν κλινική σημασία
σε ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένοι,
άτομα με νεφρική ή καρδιακή νόσο
και νοσηλευόμενοι ασθενείς.

5

Χαμηλό Νάτριο (Υπονατριαιμία)

Η υπονατριαιμία εμφανίζεται όταν τα επίπεδα νατρίου στο αίμα
βρίσκονται κάτω από το φυσιολογικό εύρος.
Πρόκειται για συχνή αλλά δυνητικά επικίνδυνη διαταραχή,
ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους,
νοσηλευόμενους ασθενείς
και άτομα που λαμβάνουν διουρητικά.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Νάτριο (mmol/L)	Κλινική σημασία
Ήπια	130 – 134	Συχνά ασυμπτωματική ή ήπια συμπτώματα
Μέτρια	125 – 129	Σύγχυση, ναυτία, κόπωση
Σοβαρή	< 125	Υψηλός κίνδυνος σπασμών ή κώματος

Πιθανά συμπτώματα:

Πονοκέφαλος, ναυτία, έμετος
Σύγχυση, υπνηλία, αποπροσανατολισμός
Μυϊκές κράμπες ή αδυναμία
Σε σοβαρές περιπτώσεις: σπασμοί ή κώμα

Σημαντικό:
Η απότομη διόρθωση του χαμηλού νατρίου μπορεί να προκαλέσει
σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές (π.χ. οσμωτική απομυελίνωση).
Η αντιμετώπιση γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση
και εξατομικευμένο ρυθμό διόρθωσης.

6

Υψηλό Νάτριο (Υπερνατριαιμία)

Η υπερνατριαιμία εμφανίζεται όταν τα επίπεδα νατρίου στο αίμα
βρίσκονται πάνω από το φυσιολογικό εύρος.
Συνήθως σχετίζεται με αφυδάτωση ή απώλεια ελεύθερου νερού
και παρατηρείται συχνότερα σε ηλικιωμένους,
νοσηλευόμενους ασθενείς
και άτομα με νεφρικές ή νευρολογικές διαταραχές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Νάτριο (mmol/L)	Κλινική σημασία
Ήπια	146 – 150	Συχνά ήπια συμπτώματα, έντονη δίψα
Μέτρια	151 – 159	Νευρολογικά συμπτώματα, σύγχυση
Σοβαρή	≥ 160	Υψηλός κίνδυνος σπασμών, κώματος ή θνησιμότητας

Πιθανά συμπτώματα:

Έντονη δίψα, ξηροστομία
Ξηρό δέρμα, μειωμένη ούρηση
Σύγχυση, ευερεθιστότητα
Σε σοβαρές περιπτώσεις: σπασμοί ή κώμα

Σημαντικό:
Η διόρθωση της υπερνατριαιμίας πρέπει να γίνεται
σταδιακά.
Η ταχεία μείωση του νατρίου μπορεί να προκαλέσει
εγκεφαλικό οίδημα.
Η αντιμετώπιση γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

7

Αίτια διαταραχών Νατρίου

Οι διαταραχές των επιπέδων νατρίου δεν οφείλονται μόνο στη διατροφή.
Στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζονται με μεταβολές υγρών,
νεφρική λειτουργία ή ορμονικές διαταραχές.

Συχνά αίτια χαμηλού νατρίου:

Απώλειες υγρών από έμετο, διάρροια ή έντονη εφίδρωση
Υπερβολική κατανάλωση νερού χωρίς επαρκή ηλεκτρολύτες
Λήψη διουρητικών ή άλλων φαρμάκων
Ορμονικές διαταραχές (π.χ. ανεπάρκεια κορτιζόλης)

Συχνά αίτια υψηλού νατρίου:

Αφυδάτωση λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης υγρών
Αυξημένες απώλειες νερού (πυρετός, διαβήτης)
Νεφρικές παθήσεις
Υπερβολική πρόσληψη νατρίου ή αλατιού

Σημείωση:
Η ακριβής αιτία καθορίζεται πάντα από τον ιατρό
σε συνδυασμό με το ιστορικό και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

8

Νάτριο & Διατροφή

Το νάτριο προσλαμβάνεται κυρίως μέσω του αλατιού.
Η σύγχρονη διατροφή περιέχει συχνά ποσότητες μεγαλύτερες από τις
συνιστώμενες, κυρίως λόγω επεξεργασμένων τροφίμων.

Χρήσιμες διατροφικές οδηγίες:

Περιορίστε τα έτοιμα και επεξεργασμένα τρόφιμα
Μαγειρεύετε με λιγότερο αλάτι και αποφύγετε την πρόσθεσή του στο τραπέζι
Διαβάζετε τις ετικέτες τροφίμων για την περιεκτικότητα σε νάτριο
Προτιμήστε φρέσκα τρόφιμα, φρούτα και λαχανικά

Σύσταση:
Η ημερήσια πρόσληψη αλατιού καλό είναι να μην υπερβαίνει τα
5 γραμμάρια την ημέρα, εκτός αν υπάρχουν ειδικές ιατρικές οδηγίες.

9

Πρακτικές συμβουλές

Οι παρακάτω πρακτικές οδηγίες βοηθούν στη διατήρηση
σταθερών επιπέδων νατρίου
και στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών,
ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένη ευαισθησία στις διαταραχές υγρών.

Διατηρείτε επαρκή ενυδάτωση,
ιδιαίτερα σε περιόδους ζέστης, πυρετού ή έντονης σωματικής άσκησης.
Αποφύγετε τόσο την αφυδάτωση όσο και την υπερβολική κατανάλωση υγρών.
Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση αλατιού,
κυρίως από επεξεργασμένα τρόφιμα, έτοιμα γεύματα και αλμυρά σνακ.
Αν λαμβάνετε διουρητικά ή άλλα φάρμακα
που επηρεάζουν τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες,
είναι σημαντικός ο τακτικός εργαστηριακός έλεγχος.
Σε ηλικιωμένους και παιδιά
απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή,
καθώς οι διαταραχές νατρίου μπορεί να εμφανιστούν πιο εύκολα
και να προκαλέσουν σοβαρά συμπτώματα.
Μην τροποποιείτε
φαρμακευτική αγωγή ή διατροφικές συνήθειες
χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
ακόμη και αν τα συμπτώματα φαίνονται ήπια.

Σημαντικό:
Η σωστή ερμηνεία των τιμών νατρίου
βασίζεται πάντα στη συνολική κλινική εικόνα
και όχι σε μία μεμονωμένη μέτρηση.

10

Προετοιμασία πριν την εξέταση

Για τη μέτρηση νατρίου στο αίμα συνήθως δεν απαιτείται νηστεία.
Ωστόσο, για πιο αξιόπιστη ερμηνεία των αποτελεσμάτων:

Ενημερώστε για φάρμακα που λαμβάνετε (π.χ. διουρητικά, SSRIs)
Αναφέρετε πρόσφατα επεισόδια εμέτου, διάρροιας ή έντονης εφίδρωσης
Αποφύγετε ακραίες αλλαγές στην πρόσληψη υγρών την προηγούμενη ημέρα

Σημείωση:
Αν η εξέταση συνδυάζεται με άλλες που απαιτούν νηστεία,
ακολουθήστε τις αντίστοιχες οδηγίες.

11

Ποιες εξετάσεις συνδυάζονται συχνά με το Νάτριο

Η εξέταση νατρίου (Na) σπάνια αξιολογείται μεμονωμένα.
Συνήθως αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ελέγχου ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας,
ώστε να υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης του οργανισμού.

Κάλιο (K): απαραίτητο για τη νευρομυϊκή και καρδιακή λειτουργία
Χλώριο (Cl): συμβάλλει στην οξεοβασική ισορροπία
Ουρία & Κρεατινίνη: δείκτες νεφρικής λειτουργίας
Ωσμωτικότητα ορού: βοηθά στη διάκριση αιτιών υπο- ή υπερνατριαιμίας
Γλυκόζη: σημαντική για τη σωστή ερμηνεία των τιμών νατρίου

Κλινική σημείωση:
Ο συνδυασμός εξετάσεων καθορίζεται από τον ιατρό,
ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση νατρίου;

Όχι. Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας,
εκτός αν ζητηθούν ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις που απαιτούν νηστεία.

Τι σημαίνει χαμηλό νάτριο στο αίμα;

Υποδηλώνει διαταραχή της ισορροπίας υγρών ή απώλειες νατρίου
και απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.

Πότε είναι επικίνδυνο το υψηλό νάτριο;

Όταν συνοδεύεται από αφυδάτωση ή νευρολογικά συμπτώματα
όπως σύγχυση ή σπασμούς.

Πρέπει να αλλάξω διατροφή αν έχω διαταραχές νατρίου;

Οι διατροφικές αλλαγές γίνονται μόνο μετά από ιατρική σύσταση,
ανάλογα με την αιτία της διαταραχής.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχω το νάτριο;

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τον ιατρό,
ιδιαίτερα αν υπάρχουν χρόνια νοσήματα ή φαρμακευτική αγωγή.

Μπορεί το νάτριο να επηρεαστεί από την ενυδάτωση;

Ναι. Η υπερβολική πρόσληψη ή η έλλειψη υγρών μπορεί να αλλοιώσει τα επίπεδα νατρίου,
ακόμη και χωρίς πραγματική απώλεια ή περίσσεια νατρίου στον οργανισμό.

Μπορούν τα φάρμακα να επηρεάσουν την τιμή του νατρίου;

Ναι. Φάρμακα όπως τα διουρητικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά (SSRIs)
και ορμονικά σκευάσματα μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στα επίπεδα νατρίου.

Είναι επικίνδυνες οι μικρές αποκλίσεις του νατρίου;

Σε υγιή άτομα συνήθως όχι. Ωστόσο, σε ηλικιωμένους,
ασθενείς με νεφρική ή καρδιακή νόσο,
ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορεί να έχουν κλινική σημασία.

Το νάτριο σχετίζεται με την αρτηριακή πίεση;

Ναι. Η αυξημένη πρόσληψη νατρίου μπορεί να συμβάλλει
στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης,
ιδιαίτερα σε άτομα με ευαισθησία στο αλάτι.

Πρέπει να ελέγχεται το νάτριο σε ηλικιωμένους πιο συχνά;

Ναι. Οι ηλικιωμένοι είναι πιο ευάλωτοι σε διαταραχές νατρίου,
λόγω μειωμένης αίσθησης δίψας, φαρμακευτικής αγωγής
και συνοδών νοσημάτων.

Μπορεί το άγχος ή η έντονη άσκηση να επηρεάσουν το νάτριο;

Η έντονη άσκηση με υπερβολική εφίδρωση και κατανάλωση μόνο νερού
μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλό νάτριο,
ιδιαίτερα σε παρατεταμένη σωματική καταπόνηση.

13

Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξέταση Νατρίου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

14

Βιβλιογραφία

Guyton & Hall.
Textbook of Medical Physiology.
Elsevier.
https://www.elsevier.com/books/guyton-and-hall-textbook-of-medical-physiology

Mount DB.
Hyponatremia.
New England Journal of Medicine, 2015.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1404489

Sterns RH.
Hypernatremia.
Medical Clinics of North America, 2021.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0025712521000709

Mayo Clinic Laboratories.
Sodium Blood Test.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

UpToDate.
Disorders of Sodium Balance in Adults.
https://www.uptodate.com/contents/disorders-of-sodium-balance-in-adults

Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων.
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

14/Jun/2025

🩺 Τι Είναι η Υπέρταση;

Η υπέρταση (ή αλλιώς αρτηριακή υπέρταση) είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης του αίματος πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, δηλαδή πάνω από 130/80 mmHg σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διεθνή και ευρωπαϊκά πρωτόκολλα (ACC/AHA, ESC/ESH).

🧬 Τι είναι η αρτηριακή πίεση;

Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών καθώς εξέρχεται από την καρδιά προς τα υπόλοιπα όργανα. Εκφράζεται με δύο αριθμούς:

Συστολική (π.χ. 120 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει αίμα
Διαστολική (π.χ. 80 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά είναι σε φάση ανάπαυσης

⚠️ Γιατί είναι επικίνδυνη η υπέρταση;

Η υπέρταση συχνά αποκαλείται “σιωπηλός δολοφόνος”, επειδή δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα για χρόνια αλλά φθείρει σιωπηλά ζωτικά όργανα όπως:

🧠 Εγκέφαλο → εγκεφαλικό επεισόδιο
❤️ Καρδιά → έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια
👁️ Μάτια → υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια
🧽 Νεφρούς → χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

📊 Ποια είναι τα επίπεδα υπέρτασης;

Κατηγορία	Συστολική	Διαστολική
Φυσιολογική	< 120	< 80
Υψηλή φυσιολογική	120–129	< 80
Υπέρταση σταδίου 1	130–139	80–89
Υπέρταση σταδίου 2	≥140	≥90
Υπέρταση κρίσης	≥180	≥120

🧾 Είδη υπέρτασης
- Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής): χωρίς εμφανή αιτία – το 90-95% των περιπτώσεων
- Δευτεροπαθής: οφείλεται σε άλλα νοσήματα (νεφρικά, ενδοκρινικά, φάρμακα)
- Ανθεκτική: δεν ρυθμίζεται με 3 ή περισσότερα φάρμακα
- Λευκής μπλούζας: αυξάνεται μόνο σε ιατρικό περιβάλλον
- Μασκοφόρος τύπος: φυσιολογική στο ιατρείο, αυξημένη στο σπίτι
📉 Πώς διαγιγνώσκεται;
- Με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες
- Με 24ωρη καταγραφή πίεσης (Holter)
- Με αυτομετρήσεις κατ’ οίκον
✅ Μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί;
Ναι! Με συνδυασμό αλλαγών στον τρόπο ζωής και, εάν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.
Βασικά μέτρα:
- 🥗 DASH διατροφή
- 🧘 Μείωση στρες
- 🚭 Διακοπή καπνίσματος
- 🏃‍♂️ Άσκηση
- ⚖️ Απώλεια βάρους
- 💊 Αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, ACEi, ARBs, CCBs, β-αναστολείς κ.ά.)

🧬 Υπέρταση και Γονιδιακή Προδιάθεση

Η υπέρταση έχει ισχυρό γενετικό υπόβαθρο, ιδίως στην πρωτοπαθή (ιδιοπαθή) υπέρταση, όπου δεν ανιχνεύεται οργανική αιτία. Η κληρονομικότητα θεωρείται υπεύθυνη για έως και 30–50% της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης στο γενικό πληθυσμό.

🧪 Κύριοι Μηχανισμοί Γενετικής Προδιάθεσης:

- 1. Γονίδια που ρυθμίζουν το σύστημα RAAS (Renin-Angiotensin-Aldosterone System)
    - Πολυμορφισμοί στο ACE, AGT, AGTR1
    - Επηρεάζουν την αγγειοσύσπαση, την κατακράτηση νατρίου και την ευαισθησία στο αλάτι
  2. Γονίδια που σχετίζονται με την απορρόφηση νατρίου στα νεφρά
    - Π.χ. WNK1, WNK4, NCC, ENaC
    - Ευθύνονται για μορφές κληρονομικής υπέρτασης όπως Liddle syndrome
  3. Γονίδια που ρυθμίζουν τον τόνο των αγγείων
    - Π.χ. NOS3 (Νιτρικό Οξείδιο), ADD1, KCNJ1
    - Επηρεάζουν τη διάταση/συστολή των αγγείων και την απάντηση στο στρες
  4. Γονίδια μεταβολισμού καλίου και μαγνησίου
    - Συνδέονται με υποκαλιαιμία και αυξημένο κίνδυνο δευτεροπαθούς υπέρτασης

🧬 Παραδείγματα Μονογονιδιακών Συνδρόμων με Υπέρταση

Σύνδρομο	Γονίδιο	Χαρακτηριστικά
Liddle Syndrome	SCNN1B/SCNN1G (ENaC)	Υπέρταση, υποκαλιαιμία, χαμηλή ρενίνη και αλδοστερόνη
SAME (Apparent Mineralocorticoid Excess)	11β-HSD2	Κατακράτηση νατρίου, υπέρταση σε παιδιά
Glucocorticoid-remediable aldosteronism	HYB13A/CYP11B1	Οικογενειακή υπέρταση – αντιμετωπίζεται με γλυκοκορτικοειδή

🧬 Ειδικά στην Ελλάδα

Μελέτες δείχνουν αυξημένη επίπτωση πολυμορφισμών στα γονίδια ACE και AGT στον ελληνικό πληθυσμό
Η κληρονομικότητα επηρεάζει πιο έντονα άνδρες >40 ετών με κεντρική παχυσαρκία

🧬 Τεστ Γονιδιακού Ελέγχου

▶️ Αρχικά δεν συνιστάται σε όλους
▶️ Προτείνεται σε:

- Νεαρά άτομα με σοβαρή υπέρταση (<30 ετών)
- Ανθεκτική υπέρταση με υποκαλιαιμία
- Ιστορικό οικογενειακής υπέρτασης σε παιδική ηλικία
- Ύποπτα εργαστηριακά ευρήματα (π.χ. χαμηλή ρενίνη, χαμηλή αλδοστερόνη, υποκαλιαιμία)
- 📌 Θυμήσου:
  👉 Η γενετική επηρεάζει την ευαισθησία, αλλά το περιβάλλον (διατροφή, στρες, άσκηση) καθορίζει την έκφραση.

🧬 Πίνακας – Γενετικά Σύνδρομα με Υπέρταση

Σύνδρομο	Γονίδιο/Μετάλλαξη	Κλινικά Χαρακτηριστικά	Βιοδείκτες
Liddle Syndrome	SCNN1B, SCNN1G (ENaC)	Πρώιμη υπέρταση, υποκαλιαιμία, οικογενειακό ιστορικό	↓ Ρενίνη, ↓ Αλδοστερόνη, ↑ Na⁺, ↓ K⁺
Apparent Mineralocorticoid Excess (SAME)	11β-HSD2	Νεανική υπέρταση, υπερνατριαιμία, μεταβολική αλκάλωση	↓ Κορτιζόλη μεταβολιτών, ↓ Ρενίνη, ↓ Αλδοστερόνη
Glucocorticoid-remediable Aldosteronism (GRA)	CYP11B1/CYP11B2 χιμαιρισμός	Οικογενειακή υπέρταση, ανταποκρίνεται σε κορτιζόλη	↑ Αλδοστερόνη, ↓ Ρενίνη, αυξημένη απόκριση σε δεξαμεθαζόνη
Familial Hyperaldosteronism type II	CLCN2	Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός, μεταβιβάζεται αυτοσωμικά επικρατητικά	↑ Αλδοστερόνη, ↓ Ρενίνη, ευαισθησία σε MR ανταγωνιστές
Gordon Syndrome (PHA2)	WNK1, WNK4	Υπέρταση + υπερκαλιαιμία, χαμηλό pH	↑ Κάλιο, ↑ Χλωρίο, ↓ Ρενίνη, φυσιολογική αλδοστερόνη
Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH, 11β-hydroxylase type)	CYP11B1	Υπέρταση, αρρενοποίηση, πρώιμη ήβη	↑ Δεσοξυκορτικοστερόνη (DOC), ↑ Ανδρογόνα

🩺 Φυσιολογικές Τιμές Αρτηριακής Πίεσης

Κατηγορία	Συστολική (mmHg)	Διαστολική (mmHg)
Φυσιολογική	< 120	< 80
Υψηλή φυσιολογική	120–129	< 80
Υπέρταση σταδίου 1	130–139	80–89
Υπέρταση σταδίου 2	≥140	≥90
Υπέρταση κρίσης	≥180	≥120

📌 Οι μετρήσεις πρέπει να γίνονται σε ήρεμη κατάσταση, με κατάλληλη περιχειρίδα, και ιδανικά κατά μέσο όρο 2-3 ημερών.

🔍 Ποιες είναι οι Αιτίες της Υπέρτασης;

✅ Πρωτοπαθής Υπέρταση (Ιδιοπαθής)

📌 Αφορά 90-95% των περιπτώσεων υπέρτασης
📌 Δεν υπάρχει σαφής παθολογική αιτία, αλλά σχετίζεται με συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων

Παράγοντες που συμβάλλουν:

🧬 Γενετική προδιάθεση
🧂 Υψηλή πρόσληψη αλατιού (νάτριο)
🍟 Κακή διατροφή (υψηλά κορεσμένα λίπη, χαμηλή σε κάλιο)
🚬 Κάπνισμα
📉 Χαμηλή φυσική δραστηριότητα
🍻 Αλκοόλ (ιδιαίτερα >2 ποτά/ημέρα)
😓 Χρόνιο ψυχολογικό στρες
⚖️ Παχυσαρκία (κεντρικού τύπου ειδικά)
🧓 Ηλικία >55 ετών
👨‍👩‍👧‍👦 Οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης
⏰ Ανεπαρκής ύπνος ή υπνική άπνοια

❗ Δευτεροπαθής Υπέρταση

📌 Αφορά ~5-10% των περιπτώσεων
📌 Οφείλεται σε συγκεκριμένη υποκείμενη νόσο ή παθολογία

Συνήθεις αιτίες:

Κατηγορία	Παράδειγμα
🧽 Νεφρικά αίτια	Χρόνια νεφρική νόσος, στένωση νεφρικής αρτηρίας
🧬 Ενδοκρινικά	Υπερκορτιζολαιμία (Cushing), Υπεραλδοστερονισμός, Φαιοχρωμοκύτωμα, Θυρεοειδοπάθειες
💊 Φαρμακευτικά	Αντισυλληπτικά, NSAIDs, κορτικοστεροειδή, αποσυμφορητικά
🚬 Ουσίες/Τοξικές αιτίες	Κοκαΐνη, αμφεταμίνες, αλκοόλ σε μεγάλες ποσότητες
🤒 Άλλες	Αποφρακτική υπνική άπνοια, στένωση ισθμού αορτής (σε νέους)

🧪 Πώς διακρίνεται;

Η δευτεροπαθής υπέρταση υποψιάζεται όταν:

📈 Εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία (<30 ετών) ή μετά τα 60
💊 Είναι ανθεκτική σε τουλάχιστον 3 φάρμακα
🔁 Έχει ταχεία επιδείνωση ή υπερτασικές κρίσεις
📉 Συνοδεύεται από υποκαλιαιμία, ταχυκαρδία, ή ενδείξεις νεφρικής νόσου

🔬 Πρωτοπαθής vs Δευτεροπαθής Υπέρταση

Τύπος	Χαρακτηριστικά
Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής)	90-95% των περιπτώσεων, χωρίς εμφανή αιτία
Δευτεροπαθής	5-10%, σχετίζεται με άλλα νοσήματα (π.χ. νεφρικά, ενδοκρινικά)

📉 Παράγοντες Κινδύνου

👴 Ηλικία > 55
👨‍👩‍👧 Κληρονομικότητα
🍟 Κακή διατροφή (π.χ. υπερβολικό νάτριο)
🚬 Κάπνισμα
🧂 Υπερκατανάλωση αλατιού
🧘 Χαμηλή φυσική δραστηριότητα
📉 Έλλειψη καλίου, ασβεστίου, μαγνησίου
🍻 Αλκοόλ
😓 Χρόνιο στρες

⚠️ Συμπτώματα Υπέρτασης – Τι Πρέπει να Προσέχετε

Η υπέρταση είναι συχνά ασυμπτωματική, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια. Πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση, γεγονός που την καθιστά ύπουλη και επικίνδυνη.

🧠 Για αυτό ονομάζεται και “σιωπηλός δολοφόνος”.

🔹 1. Πρωτοπαθής Υπέρταση (ήπια – μέτρια)

Συχνά χωρίς καθόλου συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται:

🤕 Ήπιοι πονοκέφαλοι (ιδίως στον αυχένα, πρωινές ώρες)
😵 Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας
👀 Θολή όραση ή “λάμψεις”/σπινθήρες
❤️ Αίσθημα παλμών ή ταχυκαρδία
💤 Κόπωση ή μειωμένη αντοχή
🔊 Βούισμα στα αυτιά (εμβοές)
🧘 Άγχος ή νευρικότητα

📌 Αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά και συχνά αποδίδονται σε στρες ή κόπωση, καθυστερώντας τη διάγνωση.

🔸 2. Σοβαρή Υπέρταση ή Υπέρταση Σταδίου 2

🔴 Έντονοι πονοκέφαλοι (ιδίως ινιακά)
🫁 Δύσπνοια, ιδίως στην κόπωση
🩸 Αιμορραγία από τη μύτη (ρινορραγία)
💥 Αίσθημα πίεσης στο στήθος
👁️ Διαταραχές όρασης (π.χ. διπλωπία, τύφλωση)
🧠 Επεισόδια συγκοπής ή λιποθυμίας

🚨 3. Υπερτασική Κρίση (Hypertensive Emergency)

📈 Πίεση >180/120 mmHg
📉 Με συνοδές οργανικές βλάβες, π.χ.:

Όργανο	Συμπτώματα
🧠 Εγκέφαλος	Πονοκέφαλος, σύγχυση, επιληπτικές κρίσεις, εγκεφαλικό
❤️ Καρδιά	Πόνος στο στήθος, ισχαιμία, οξύ πνευμονικό οίδημα
🧽 Νεφροί	Ολιγουρία ή ανουρία, ↑ κρεατινίνη
👁️ Μάτια	Θάμβος, αιμορραγίες αμφιβληστροειδούς

📌 Απαιτείται άμεση εισαγωγή και ενδοφλέβια αγωγή.

👵 4. Συμπτώματα Υπέρτασης στους Ηλικιωμένους

Συχνότερα μόνο συστολική υπέρταση
Συμπτώματα από την ορθοστατική υπόταση (λόγω θεραπείας):
– Ζάλη στην έγερση
– Λιποθυμικά επεισόδια
Επιπλοκές: Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης (HFpEF)

🤰 5. Υπέρταση στην Εγκυμοσύνη

Μπορεί να είναι προεκλαμψία:
– Πίεση >140/90 mmHg μετά την 20ή εβδομάδα
– Συνοδεύεται από οίδημα, πρωτεϊνουρία, κεφαλαλγία, φωταψίες

📌 Η υπέρταση στην κύηση μπορεί να οδηγήσει σε προεκλαμψία, εκλαμψία, αποκόλληση πλακούντα, ή πρόωρο τοκετό.

📋 Αναγνωριστικά Κλειδιά για Υπέρταση που “δίνει σήμα”

Πίεση	Συμπτώματα που απαιτούν άμεση αξιολόγηση
>140/90 και	Πονοκέφαλος, ζάλη, οπτικές διαταραχές
>160/100 και	Πίεση στο στήθος, δύσπνοια
>180/120 και	Νευρολογικά σημεία, ταχυπαλμία, θάμβος όρασης

🥗 Διατροφή και Υπέρταση – Η Δίαιτα DASH

Η δίαιτα DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) είναι ειδικά σχεδιασμένη για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

✅ Επιτρεπόμενα:

Φρούτα και λαχανικά
Προϊόντα ολικής άλεσης
Χαμηλά σε λιπαρά γαλακτοκομικά
Ψάρια, πουλερικά, όσπρια
Ξηροί καρποί (ανάλατοι)
Αρκετό κάλιο, μαγνήσιο και ασβέστιο

❌ Αποφύγετε:

Αλάτι (>5g/ημέρα)
Επεξεργασμένα τρόφιμα
Κόκκινο κρέας
Ζάχαρη και κορεσμένα λίπη
Αλκοόλ και αναψυκτικά

💡 Τιμές-στόχοι:

Νάτριο < 1500 mg/ημέρα
Κάλιο > 3500 mg/ημέρα
Κάλιο/Νάτριο λόγος: όσο υψηλότερος, τόσο καλύτερα

💊 Αντιυπερτασικά Φάρμακα – Κατηγορίες

Κατηγορία	Παράδειγμα	Μηχανισμός
Διουρητικά	Υδροχλωροθειαζίδη, Φουροσεμίδη	Αποβάλλουν νάτριο και υγρά
Αναστολείς ΜΕΑ (ACEi)	Enalapril, Ramipril	Αναστέλλουν το σύστημα RAAS
Αναστολείς υποδοχέων ΑΤ1 (ARB)	Losartan, Valsartan	Μπλοκάρουν την αγγειοτενσίνη ΙΙ
Αναστολείς διαύλων Ca⁺²	Amlodipine, Nifedipine	Αγγειοδιαστολή
Β-αναστολείς	Metoprolol, Atenolol	Μείωση καρδιακού ρυθμού
Α-αναστολείς	Prazosin	Αγγειοδιαστολή (λιγότερο χρησιμοποιούνται)

📌 Η επιλογή γίνεται ανάλογα με: ηλικία, συννοσηρότητες (π.χ. διαβήτης, ΧΝΑ), και ανεκτικότητα.

📚 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) – Υπέρταση

📏 Ποια είναι η φυσιολογική αρτηριακή πίεση;

Η φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι **κάτω από 120/80 mmHg**. Πίεση πάνω από 130/80 θεωρείται υπέρταση, ανάλογα με τα επίσημα κριτήρια.

🧪 Πόσο συχνά πρέπει να μετράω την πίεσή μου;

Για διάγνωση απαιτούνται **πολλαπλές μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες**. Σε υπερτασικούς, η παρακολούθηση γίνεται συχνά με **καθημερινή μέτρηση στο σπίτι** ή με **24ωρη καταγραφή (Holter πίεσης)**.

⚠️ Τι μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση πίεσης;

Άγχος, καφές, τσιγάρο, σωματική δραστηριότητα, φάρμακα (π.χ. αποσυμφορητικά), πόνος ή ακόμα και η επίσκεψη στον γιατρό (**“σύνδρομο λευκής μπλούζας”**).

💊 Πρέπει όλοι οι υπερτασικοί να παίρνουν φάρμακα;

Όχι πάντα. Σε **ήπια υπέρταση (Στάδιο 1)** και **χαμηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο**, συστήνονται πρώτα **μη φαρμακευτικά μέτρα** (δίαιτα, άσκηση). Αν δεν υπάρχει βελτίωση σε 3–6 μήνες, τότε ξεκινά φαρμακευτική αγωγή.

🥗 Πώς βοηθά η διατροφή στη μείωση της πίεσης;

Η **δίαιτα DASH** βοηθά μέσω **μείωσης του νατρίου**, **αύξησης του καλίου και μαγνησίου**, και ενίσχυσης της **ενδοθηλιακής λειτουργίας**. Η **απώλεια βάρους** επίσης μειώνει σημαντικά την πίεση.

🚫 Πρέπει να κόψω το αλάτι τελείως;

Όχι, αλλά πρέπει να το **περιορίσεις σημαντικά**. Ο ΠΟΥ προτείνει **λιγότερο από 5 γραμμάρια αλατιού την ημέρα** (περίπου 1 κουταλάκι του γλυκού).

🧘 Ποιος ρόλος έχει το στρες στην υπέρταση;

Το **χρόνιο στρες** μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση μέσω της **υπερέκκρισης κορτιζόλης και κατεχολαμινών**, αυξάνοντας τον καρδιακό ρυθμό και προκαλώντας αγγειοσύσπαση.

👴 Είναι φυσιολογικό να αυξάνεται η πίεση με την ηλικία;

Η συστολική πίεση συνήθως **αυξάνεται με την ηλικία** λόγω **σκλήρυνσης των αγγείων**, αλλά αυτό **δεν σημαίνει ότι είναι “φυσιολογικό” ή δεν χρειάζεται θεραπεία**.

👩‍⚕️ Πότε πρέπει να ανησυχήσω και να απευθυνθώ σε γιατρό;

Αν η πίεση είναι **σταθερά >140/90 mmHg**, ή αν εμφανίζονται **συμπτώματα (πονοκέφαλος, ζάλη, πόνος στο στήθος, δύσπνοια)**, απαιτείται **άμεση ιατρική αξιολόγηση**.

🫀 Τι είναι η υπερτασική κρίση;

Είναι κατάσταση όπου η πίεση ξεπερνά τα **180/120 mmHg** και μπορεί να προκαλέσει **οργανική βλάβη (καρδιά, εγκέφαλος, νεφροί)**. Απαιτεί **άμεση αντιμετώπιση σε ΤΕΠ**.

📚 Βιβλιογραφία

Συγγραφέας	Τίτλος	Πηγή	Έτος
Whelton PK et al.	ACC/AHA Guideline for High Blood Pressure	JACC	2018
Williams B et al.	ESC/ESH Guidelines for Hypertension	Eur Heart J	2018
Appel LJ et al.	DASH Study – Dietary Patterns	NEJM	1997
Sacks FM et al.	DASH Diet and Sodium	NEJM	2001
Mills KT et al.	Global Epidemiology of Hypertension	Nat Rev Nephrol	2020
ΕΚΕ	Οδηγίες για την Υπέρταση	hcs.gr	2023
ΕΟΔΥ	Αρτηριακή Υπέρταση	eody.gov.gr	2022

natrio-na-ilektrolytis-organismos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

05/Jun/2025

Νάτριο (Na⁺): Τι Είναι & Ποιος ο Ρόλος του στον Οργανισμό

Τελευταία ενημέρωση: 30 Δεκεμβρίου 2025

Σύντομη περίληψη:
Το νάτριο (Na⁺) είναι βασικός ηλεκτρολύτης του οργανισμού, απαραίτητος για την ισορροπία υγρών,
τη νευρική αγωγιμότητα, τη μυϊκή λειτουργία και τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

📑 Περιεχόμενα

Εισαγωγή
Λειτουργίες του Νατρίου
Ρύθμιση Νατρίου στον Οργανισμό
Πώς Ελέγχονται τα Επίπεδα
Διατροφή & Νάτριο
Φάρμακα και Νάτριο

🧬 Εισαγωγή

Το νάτριο (Na⁺) είναι ο κυρίαρχος εξωκυττάριος κατιόν στο ανθρώπινο σώμα
και αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για τη διατήρηση της ζωής.
Παρότι συχνά συνδέεται με το αλάτι και τη διατροφή,
ο ρόλος του εκτείνεται πολύ πέρα από τη γεύση.

Συμμετέχει στη ρύθμιση του όγκου πλάσματος, της αρτηριακής πίεσης,
της νευρικής και μυϊκής λειτουργίας, καθώς και της
ισορροπίας υγρών και της οξεοβασικής ισορροπίας.
Ακόμη και μικρές διαταραχές στη συγκέντρωσή του μπορεί να οδηγήσουν
σε σημαντικές νευρολογικές ή καρδιολογικές επιπλοκές.

🧠 Λειτουργίες του Νατρίου στον Οργανισμό

Το νάτριο αποτελεί βασικό ρυθμιστή της ωσμωτικής ισορροπίας
και της κυτταρικής επικοινωνίας.

Η παρουσία του στον εξωκυττάριο χώρο καθορίζει την κίνηση του νερού
μεταξύ κυττάρων και ιστών, επηρεάζοντας άμεσα την αρτηριακή πίεση
και τη λειτουργία ζωτικών οργάνων όπως ο εγκέφαλος και η καρδιά.

⚖️ Πώς Ρυθμίζεται το Νάτριο στον Οργανισμό

Η ομοιόσταση του νατρίου επιτυγχάνεται μέσω πολύπλοκων
νεφρικών και ορμονικών μηχανισμών,
οι οποίοι επιτρέπουν στον οργανισμό να προσαρμόζεται
σε μεταβολές υγρών και αιμοδυναμικής.

ADH: ρυθμίζει την κατακράτηση νερού
Αλδοστερόνη: αυξάνει την επαναρρόφηση Na⁺
ANP / BNP: προάγουν την αποβολή νατρίου
RAAS: ενεργοποιείται σε υποογκαιμία

🧪 Πώς Ελέγχονται τα Επίπεδα Νατρίου (Εκπαιδευτικά)

Η εκτίμηση του νατρίου στο αίμα ή στα ούρα χρησιμοποιείται
για την κατανόηση διαταραχών υγρών, νευρολογικών συμπτωμάτων
και ενδοκρινικών ή νεφρικών παθήσεων.

Για φυσιολογικές τιμές, χαμηλό ή υψηλό νάτριο,
δείτε τον πλήρη οδηγό εξέτασης νατρίου για ασθενείς.

🥗 Διατροφή & Νάτριο

Η κύρια πηγή νατρίου στη σύγχρονη διατροφή δεν είναι το επιτραπέζιο αλάτι,
αλλά τα επεξεργασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα.
Η χρόνια αυξημένη πρόσληψη νατρίου έχει συσχετιστεί με
αρτηριακή υπέρταση και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο,
ιδιαίτερα σε άτομα με ευαισθησία στο αλάτι.

Πηγή	Νάτριο (mg / 100 g)
Ψωμί	400–600
Τυρί φέτα	≈1100
Επεξεργασμένα κρέατα	>1200
Σνακ (πατατάκια)	500–1000
Εμφιαλωμένο νερό	5–100

WHO: συνιστώμενη πρόσληψη < 2.000 mg / ημέρα
Μέσος δυτικός πληθυσμός: > 3.400 mg / ημέρα

💊 Φάρμακα και Νάτριο

Πολλά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν έμμεσα ή άμεσα
την ισορροπία του νατρίου, κυρίως μέσω δράσης στους νεφρούς
ή μέσω ορμονικών μηχανισμών.
Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί συχνή αιτία διαταραχών νατρίου,
ιδίως σε ηλικιωμένους ασθενείς.

Κατηγορία	Επίδραση στο νάτριο
Διουρητικά (αγκύλης, θειαζιδικά)	Μείωση Na⁺ – κίνδυνος υπονατριαιμίας
SSRIs / Αντιψυχωσικά	SIADH
ADH ανάλογα (DDAVP)	Κατακράτηση νερού
Τολβαπτάνη	Αύξηση αποβολής ελεύθερου νερού

Σημείωση:
Η αξιολόγηση διαταραχών νατρίου σε ασθενείς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή
πρέπει να γίνεται πάντα από ιατρό.

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι το νάτριο και γιατί είναι απαραίτητο στον οργανισμό;

Το νάτριο (Na⁺) είναι βασικός ηλεκτρολύτης του εξωκυττάριου χώρου και παίζει
καθοριστικό ρόλο στην ισορροπία υγρών, τη νευρική αγωγιμότητα,
τη μυϊκή σύσπαση και τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Ποια είναι η σχέση του νατρίου με την ισορροπία υγρών;

Το νάτριο καθορίζει την ωσμωτική πίεση του εξωκυττάριου υγρού και επηρεάζει
την κατανομή του νερού μεταξύ κυττάρων και ιστών,
διατηρώντας σταθερό τον όγκο του πλάσματος.

Πώς σχετίζεται το νάτριο με τη νευρική και μυϊκή λειτουργία;

Η μετακίνηση ιόντων νατρίου μέσω των κυτταρικών μεμβρανών
είναι απαραίτητη για τη δημιουργία και μετάδοση του δυναμικού ενέργειας,
επιτρέποντας τη σωστή λειτουργία νεύρων και μυών.

Ποιοι μηχανισμοί ρυθμίζουν τα επίπεδα νατρίου;

Η ρύθμιση του νατρίου γίνεται κυρίως μέσω των νεφρών και ορμονών
όπως η ADH, η αλδοστερόνη και τα νατριουρητικά πεπτίδια,
που προσαρμόζουν την αποβολή ή κατακράτηση νατρίου και νερού.

Πώς επηρεάζει η διατροφή τα επίπεδα νατρίου;

Η πρόσληψη νατρίου εξαρτάται κυρίως από τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Η συστηματικά αυξημένη κατανάλωση μπορεί να συμβάλει
σε αυξημένη αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα σε άτομα με ευαισθησία στο αλάτι.

Πότε χρειάζεται περαιτέρω εργαστηριακός έλεγχος νατρίου;

Όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, διαταραχές υγρών,
ενδοκρινικές ή νεφρικές παθήσεις,
ο έλεγχος του νατρίου γίνεται στο πλαίσιο συνολικής ιατρικής αξιολόγησης.

Κλείστε εύκολα εξέταση Νατρίου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

📚 Βιβλιογραφία

Guyton & Hall. Textbook of Medical Physiology, Elsevier.
Mount DB. Hyponatremia. N Engl J Med. 2015.
Sterns RH. Hypernatremia. Med Clin North Am. 2021.
Verbalis JG. Disorders of Body Water Homeostasis. J Clin Invest.
Mayo Clinic Laboratories – Sodium Blood Test.
NIH Fact Sheet – Sodium:
ods.od.nih.gov

Lasix (Φουροσεμίδη): Πλήρης Οδηγός Χρήσης, Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις

1 Τι είναι και πώς δρα το Lasix (Φουροσεμίδη)

2 Πότε χρησιμοποιείται το Lasix

Κύριες ενδείξεις

Άλλες χρήσεις (κατ’ ένδειξη)

3 Δοσολογία & Τρόπος Λήψης

Ενδεικτικές δόσεις ενηλίκων

Οδηγίες χορήγησης

4 Συχνές Ανεπιθύμητες Ενέργειες

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Λιγότερο συχνές ή σπάνιες ανεπιθύμητες

5 Προφυλάξεις & Αντενδείξεις

Αντενδείκνυται σε

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε

Διατροφή και υγρά

6 Σημαντικές Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα

7 Παρακολούθηση με Εξετάσεις

Τι πρέπει να ελέγχεται

Πότε να γίνονται οι έλεγχοι

8 Ειδικοί Πληθυσμοί

Ηλικιωμένοι

Κύηση

Θηλασμός

Χρόνια Νεφρική Νόσος

Καρδιακή ανεπάρκεια

9 Πρακτικές Συμβουλές Ασφάλειας

Καθημερινή ρουτίνα

Υγρά και διατροφή

Τι να αποφεύγετε

Σημάδια συναγερμού

10 Υπερδοσολογία – Τι να κάνετε

11 Lasix & Απώλεια Βάρους – Μύθος

12 Διακοπή Θεραπείας & Τιτλοποίηση

13 Τι να ελέγχετε μόνοι σας στη θεραπεία με Lasix

1) Βάρος (ζύγιση) – ο πιο χρήσιμος «δείκτης»

2) Αρτηριακή πίεση – ειδικά μετά από αλλαγές δόσης

3) Διούρηση και πρόσληψη υγρών – χωρίς υπερβολές

4) Συμπτώματα που «προειδοποιούν» για ηλεκτρολύτες

5) Τι να ΜΗΝ κάνετε χωρίς οδηγία

14 Lasix & ηλεκτρολύτες – Πότε οι τιμές γίνονται επικίνδυνες

Ποιο είναι το «κόκκινο σημείο» στην πράξη;

15 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16 Κλείστε Ραντεβού

17 Βιβλιογραφία

Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος – Τιμές, Χαμηλό & Υψηλό Κάλιο

1️⃣ Τι είναι το Κάλιο;

2️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση Καλίου;

3️⃣ Συμπτώματα χαμηλού & υψηλού καλίου

4️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση;

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

6️⃣ Αίτια χαμηλού & υψηλού καλίου

7️⃣ Κάλιο & Διατροφή

8️⃣ Πρακτικές συμβουλές

9️⃣ Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων Καλίου

🔟 Κάλιο σε Εγκυμοσύνη & Παιδιά

1️⃣1️⃣ Συχνά λάθη & «ψευδώς» παθολογικές τιμές Καλίου

1️⃣2️⃣ Πότε χρειάζεται επανέλεγχος Καλίου

1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

🧂 Εξέταση Νατρίου (Na): Τι Δείχνει, Φυσιολογικές Τιμές & Πότε Ανησυχούμε

1 Τι είναι το Νάτριο

2 Γιατί γίνεται η εξέταση Νατρίου

3 Πώς γίνεται η εξέταση

4 Φυσιολογικές Τιμές Νατρίου

5 Χαμηλό Νάτριο (Υπονατριαιμία)

6 Υψηλό Νάτριο (Υπερνατριαιμία)

7 Αίτια διαταραχών Νατρίου

8 Νάτριο & Διατροφή

9 Πρακτικές συμβουλές

10 Προετοιμασία πριν την εξέταση

11 Ποιες εξετάσεις συνδυάζονται συχνά με το Νάτριο

12 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

13 Κλείστε Ραντεβού

14 Βιβλιογραφία

🩺 Τι Είναι η Υπέρταση;

🧬 Τι είναι η αρτηριακή πίεση;

⚠️ Γιατί είναι επικίνδυνη η υπέρταση;

📊 Ποια είναι τα επίπεδα υπέρτασης;

🧾 Είδη υπέρτασης

📉 Πώς διαγιγνώσκεται;

1

Τι είναι και πώς δρα το Lasix (Φουροσεμίδη)

2

Πότε χρησιμοποιείται το Lasix

3

Δοσολογία & Τρόπος Λήψης

4

Συχνές Ανεπιθύμητες Ενέργειες

5

Προφυλάξεις & Αντενδείξεις

6

Σημαντικές Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα

7

Παρακολούθηση με Εξετάσεις

8

Ειδικοί Πληθυσμοί

9

Πρακτικές Συμβουλές Ασφάλειας

10

Υπερδοσολογία – Τι να κάνετε

11

Lasix & Απώλεια Βάρους – Μύθος

12

Διακοπή Θεραπείας & Τιτλοποίηση

13

Τι να ελέγχετε μόνοι σας στη θεραπεία με Lasix

14

Lasix & ηλεκτρολύτες – Πότε οι τιμές γίνονται επικίνδυνες

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16

Κλείστε Ραντεβού

17

Βιβλιογραφία

1

Τι είναι το Νάτριο

2

Γιατί γίνεται η εξέταση Νατρίου

3

Πώς γίνεται η εξέταση

4

Φυσιολογικές Τιμές Νατρίου

5

Χαμηλό Νάτριο (Υπονατριαιμία)

6

Υψηλό Νάτριο (Υπερνατριαιμία)

7

Αίτια διαταραχών Νατρίου

8

Νάτριο & Διατροφή

9

Πρακτικές συμβουλές

10

Προετοιμασία πριν την εξέταση

11

Ποιες εξετάσεις συνδυάζονται συχνά με το Νάτριο

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

13

Κλείστε Ραντεβού

14

Βιβλιογραφία