QuantiFERON-TB Gold Plus: Εξέταση φυματίωσης, τιμές και ερμηνεία αποτελεσμάτων

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος
Δημοσίευση:
• Τελευταία ενημέρωση:
Με μια ματιά

Η QuantiFERON-TB Gold Plus είναι εξέταση αίματος που αναζητά ανοσολογική απόκριση σε αντιγόνα του βακτηρίου της φυματίωσης. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη μετά από έκθεση σε κρούσμα, σε άτομα εμβολιασμένα με BCG και πριν από ορισμένες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες. Δεν διαχωρίζει από μόνη της τη λανθάνουσα λοίμωξη από την ενεργή νόσο.

Δείγμα: Ολικό φλεβικό αίμα (ειδικά σωληνάρια ή ηπαρίνη)Νηστεία: Δεν απαιτείταιΕνδεικτική τιμή: 70–90 €Αποτέλεσμα: Ανάλογα με τη διαδρομή του δείγματος
Πίνακας περιεχομένων (πατήστε για ανάπτυξη)
  1. Τι είναι η QuantiFERON-TB Gold Plus
  2. Πότε ζητείται η εξέταση
  3. Σε ποιους έχει μεγαλύτερη χρησιμότητα
  4. QuantiFERON ή Mantoux: οι βασικές διαφορές
  5. Πώς γίνεται η εξέταση στο εργαστήριο
  6. Προετοιμασία και σωστή αιμοληψία
  7. Χρόνος αποτελέσματος και ενδεικτική τιμή
  8. Τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα
  9. Τι σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα
  10. Ακαθόριστο αποτέλεσμα: τι πρέπει να γνωρίζετε
  11. Μπορεί η QuantiFERON να δείξει ενεργή φυματίωση;
  12. Τι ακολουθεί μετά το αποτέλεσμα
  13. Παιδιά, εμβόλιο BCG και ανοσοκαταστολή
  14. Αριθμητικές τιμές, όρια και συχνά λάθη
  15. Συχνές ερωτήσεις
  16. Τα σημαντικότερα συμπεράσματα
  17. Επιστημονική βιβλιογραφία και χρήσιμοι οδηγοί

Τι είναι η QuantiFERON-TB Gold Plus

Η QuantiFERON-TB Gold Plus (QFT-Plus) ανήκει στις δοκιμασίες απελευθέρωσης ιντερφερόνης-γ (IGRA). Εξετάζει εάν τα Τ-λεμφοκύτταρα του αίματος ανταποκρίνονται σε επιλεγμένα αντιγόνα του συμπλέγματος Mycobacterium tuberculosis. Δεν αναζητά άμεσα το βακτήριο και δεν αποτελεί καλλιέργεια ή μοριακή ανίχνευση της φυματίωσης.

Η εξέταση χρησιμεύει πρωτίστως στη διερεύνηση λοίμωξης από φυματίωση. Ένα άτομο μπορεί να έχει μολυνθεί χωρίς να παρουσιάζει συμπτώματα. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται λανθάνουσα φυματιώδης λοίμωξη, εφόσον αποκλειστεί ενεργή νόσος. Το αποτέλεσμα της εξέτασης είναι ένα μέρος της συνολικής κλινικής αξιολόγησης. [1] [2]

Σημαντική διάκριση: Θετική QuantiFERON δεν σημαίνει υποχρεωτικά ενεργή ή μεταδοτική φυματίωση. Αντίστοιχα, αρνητική QuantiFERON δεν αποκλείει ενεργή νόσο όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά συμπτώματα ή πολύ πρόσφατη έκθεση. [1] [2]

Πότε ζητείται η εξέταση

Η QuantiFERON δεν προορίζεται για αδιάκριτο έλεγχο όλων των ατόμων. Έχει μεγαλύτερη κλινική αξία όταν υπάρχει πιθανότητα μόλυνσης ή όταν το αποτέλεσμα επηρεάζει συγκεκριμένη ιατρική απόφαση.

  • Στενή επαφή με άτομο που έχει λοιμώδη πνευμονική φυματίωση.
  • Έλεγχος πριν από τη χορήγηση βιολογικών παραγόντων, ιδιαίτερα αναστολέων του παράγοντα νέκρωσης όγκων, ή άλλης σημαντικής ανοσοκαταστολής.
  • Διερεύνηση σε άτομα με θετική Mantoux ή προηγούμενο εμβολιασμό BCG, όταν χρειάζεται μεγαλύτερη ειδικότητα.
  • Έλεγχος επαγγελματικής έκθεσης, εφόσον προβλέπεται από την εκτίμηση κινδύνου ή τα εφαρμοζόμενα πρωτόκολλα.
  • Κλινική εκτίμηση σε άτομα με αυξημένη επιδημιολογική πιθανότητα έκθεσης ή αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης της λοίμωξης.

Στην περίπτωση πρόσφατης έκθεσης, ο χρόνος διενέργειας είναι ιδιαίτερα σημαντικός: ένα πρώιμο αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να χρειαστεί επανάληψη. [1] [7]

Σε ποιους έχει μεγαλύτερη χρησιμότητα

Οι ομάδες που συχνότερα ωφελούνται από στοχευμένο έλεγχο περιλαμβάνουν:

  • Άτομα που έχουν έρθει σε στενή και παρατεταμένη επαφή με επιβεβαιωμένο μεταδοτικό κρούσμα.
  • Ασθενείς πριν από θεραπείες που καταστέλλουν την κυτταρική ανοσία.
  • Άτομα που γεννήθηκαν ή διέμειναν σε περιοχές με υψηλότερη συχνότητα φυματίωσης, όταν υπάρχει ένδειξη ελέγχου.
  • Υγειονομικούς και προσωπικό δομών αυξημένης έκθεσης, βάσει επαγγελματικής αξιολόγησης.
  • Άτομα με ιστορικό BCG, εφόσον χρειάζεται έλεγχος για λοίμωξη.
Για τους υγειονομικούς: Στις οδηγίες CDC ο αρχικός έλεγχος κατά την πρόσληψη διαφέρει από την τακτική επανάληψη. Δεν συνιστάται αυτομάτως ετήσια εξέταση χωρίς γνωστή έκθεση ή συνεχιζόμενη μετάδοση. Τα τοπικά και επαγγελματικά πρωτόκολλα μπορεί να διαφέρουν. [7] [8]

QuantiFERON ή Mantoux: οι βασικές διαφορές

Και οι δύο εξετάσεις ελέγχουν έμμεσα την ανοσολογική ευαισθητοποίηση στη φυματίωση. Η Mantoux γίνεται με ενδοδερμική χορήγηση φυματίνης και ανάγνωση της σκληρίας του δέρματος σε 48–72 ώρες. Η QuantiFERON μετρά εργαστηριακά την ανοσολογική απάντηση σε δείγμα αίματος. [1] [4]

ΧαρακτηριστικόQuantiFERON-TB Gold PlusMantoux
ΥλικόΦλεβικό αίμαΕνδοδερμική δοκιμασία
ΕπισκέψειςΜία για αιμοληψίαΧορήγηση και ανάγνωση σε 48–72 ώρες
Επίδραση εμβολίου BCGΔεν προκαλεί ψευδώς θετική λόγω BCGΜπορεί να επηρεαστεί από BCG
ΑξιολόγησηΜετρήσεις ιντερφερόνης-γ με εργαστηριακούς μάρτυρεςΚλινική μέτρηση της σκληρίας σε χιλιοστά
ΚόστοςΣυνήθως υψηλότεροΣυνήθως χαμηλότερο
Διάκριση ενεργής νόσουΌχιΌχι

Σε άτομα με προηγούμενο BCG ή δυσκολία επανεπίσκεψης η QuantiFERON συχνά προτιμάται. Σε μικρά παιδιά ή όταν η εξέταση αίματος δεν είναι διαθέσιμη, η Mantoux εξακολουθεί να έχει θέση. Οι εξετάσεις δεν αντικαθιστούν τον έλεγχο για ενεργή φυματίωση όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα. [4] [6]

Πώς γίνεται η εξέταση στο εργαστήριο

Η QuantiFERON-TB Gold Plus πραγματοποιείται με μια απλή φλεβική αιμοληψία, όπως συμβαίνει στις περισσότερες εξετάσεις αίματος. Δεν χρειάζεται να γίνει ένεση στο δέρμα, όπως στη δοκιμασία Mantoux, ούτε να επιστρέψετε μετά από δύο ή τρεις ημέρες για να εξεταστεί κάποια δερματική αντίδραση.

Το αίμα συλλέγεται σε κατάλληλο σωληνάριο και αποστέλλεται για ειδική εργαστηριακή ανάλυση. Ανάλογα με τον τρόπο οργάνωσης του εργαστηρίου, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ειδικά σωληνάρια της εξέτασης ή αρχικά σωληνάριο ηπαρίνης. Για τον εξεταζόμενο η διαδικασία παραμένει η ίδια: μία συνηθισμένη αιμοληψία. [5] [13]

Στο εργαστήριο, τα λευκά αιμοσφαίρια του δείγματος έρχονται σε επαφή με επιλεγμένα αντιγόνα που σχετίζονται με τη φυματίωση. Εάν ο οργανισμός έχει αναπτύξει ειδική ανοσολογική μνήμη, ορισμένα κύτταρα μπορεί να απελευθερώσουν μια ουσία που ονομάζεται ιντερφερόνη-γ. Η ουσία αυτή μετριέται εργαστηριακά και, μαζί με τους απαραίτητους μάρτυρες της δοκιμασίας, χρησιμοποιείται για τον χαρακτηρισμό του αποτελέσματος ως θετικού, αρνητικού ή ακαθόριστου. [1] [3]

Τι είναι σημαντικό να γνωρίζετε: Η QuantiFERON δεν ανιχνεύει άμεσα το μυκοβακτηρίδιο στο αίμα. Καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το ανοσοποιητικό σύστημα σε ειδικά αντιγόνα. Γι’ αυτό το αποτέλεσμά της αξιολογείται πάντοτε μαζί με το ιστορικό και, όταν χρειάζεται, με άλλες εξετάσεις. [1]

Προετοιμασία και σωστή αιμοληψία

Δεν απαιτείται νηστεία για την QuantiFERON. Η εξέταση μπορεί να συνδυαστεί με άλλες αιματολογικές εξετάσεις, εφόσον τηρούνται τυχόν διαφορετικές οδηγίες προετοιμασίας για αυτές.

Πριν από την αιμοληψία είναι χρήσιμο να αναφέρετε στον ιατρό ή στο εργαστήριο:

Πρόσφατος εμβολιασμός: Εάν έχει προηγηθεί εμβόλιο με ζωντανούς εξασθενημένους ιούς (για παράδειγμα ιλαράς–παρωτίτιδας–ερυθράς), ενημερώστε τον ιατρό. Σύμφωνα με τις οδηγίες CDC, η εξέταση μπορεί να γίνει την ίδια ημέρα με το εμβόλιο ή τουλάχιστον έναν μήνα αργότερα. Αυτό δεν αφορά τα συνήθη αδρανοποιημένα εμβόλια. [1]

  • Τυχόν πρόσφατη επαφή με άτομο που νοσεί από φυματίωση, μαζί με την ημερομηνία τελευταίας επαφής.
  • Λήψη κορτικοστεροειδών, βιολογικών παραγόντων ή άλλης ανοσοκατασταλτικής θεραπείας.
  • Ιστορικό θετικής Mantoux ή QuantiFERON, φυματίωσης ή προηγούμενης αντιφυματικής θεραπείας.
  • Πρόσφατη σοβαρή λοίμωξη, γνωστή ανοσοανεπάρκεια ή ανοσοκατασταλτική κατάσταση.
Πρακτική πληροφορία: Επειδή η QuantiFERON χρειάζεται ειδική εργαστηριακή επεξεργασία, ενδέχεται να πραγματοποιείται σε συγκεκριμένες ημέρες ή ώρες. Είναι χρήσιμο να επιβεβαιώσετε το πρόγραμμα αιμοληψίας με το εργαστήριο πριν προσέλθετε. [5]

Χρόνος αποτελέσματος και ενδεικτική τιμή

Ενδεικτική τιμή εξέτασης
70–90 €
Ενδεικτική χρέωση, όχι δεσμευτική προσφορά.
Χρόνος αποτελέσματος
Ανάλογα με το εργαστήριο
Εξαρτάται από την επώαση, την ανάλυση και τυχόν αποστολή του δείγματος.

Η QuantiFERON δεν αποτελεί ταχεία δοκιμασία άμεσης ανάγνωσης. Απαιτεί χρόνο επώασης και εργαστηριακής ανάλυσης. Το ακριβές διάστημα ολοκλήρωσης αναφέρεται από το εργαστήριο ανάλογα με το πρόγραμμα εξέτασης και τη μεταφορά των δειγμάτων. [5]

Τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα

Ένα θετικό αποτέλεσμα QuantiFERON σημαίνει ότι τα κύτταρα του ανοσοποιητικού εμφάνισαν ειδική αντίδραση σε αντιγόνα που σχετίζονται με το μικροβακτηρίδιο της φυματίωσης. Συνήθως αποτελεί ένδειξη ότι το άτομο έχει μολυνθεί κάποια στιγμή από το μικροβακτηρίδιο. Δεν δείχνει πότε συνέβη η μόλυνση και δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι το μικρόβιο προκαλεί ενεργή νόσο αυτή τη στιγμή. [1] [3]

Θετική QuantiFERON δεν σημαίνει ότι έχετε οπωσδήποτε ενεργή ή μεταδοτική φυματίωση. Είναι πιθανό να υπάρχει λανθάνουσα φυματιώδης λοίμωξη, κατά την οποία δεν υπάρχουν συμπτώματα ενεργής νόσου και το άτομο δεν μεταδίδει τη φυματίωση. Η διάκριση αυτή όμως απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και δεν γίνεται μόνο από την αιματολογική εξέταση. [2]

Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος χωρίς βήχα, πυρετό ή άλλα ύποπτα συμπτώματα μπορεί να έχει θετική QuantiFERON επειδή είχε μολυνθεί στο παρελθόν, χωρίς να έχει αναπτύξει ενεργή φυματίωση. Αντίθετα, σε άνθρωπο με παρατεταμένο βήχα, νυχτερινούς ιδρώτες, πυρετό ή ανεξήγητη απώλεια βάρους, η πιθανότητα ενεργής νόσου πρέπει να διερευνηθεί. Το αποτέλεσμα από μόνο του δεν ξεχωρίζει τις δύο καταστάσεις. [2]

Τι ακολουθεί; Ο ιατρός συνεκτιμά την πιθανή έκθεση, τα συμπτώματα, το προηγούμενο ιστορικό και συνήθως ζητά ακτινογραφία θώρακος. Εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ενεργής νόσου, μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω μικροβιολογικός έλεγχος, όπως εξέταση πτυέλων. Εάν αποκλειστεί η ενεργή φυματίωση, εξετάζεται κατά πόσον ενδείκνυται θεραπεία για λανθάνουσα λοίμωξη, με βάση τον ατομικό κίνδυνο. [2] [9]

Σε άτομα με πολύ μικρή πιθανότητα προηγούμενης έκθεσης, ένα μεμονωμένο θετικό αποτέλεσμα μπορεί να χρειάζεται επιβεβαίωση με δεύτερη δοκιμασία, ύστερα από ιατρική εκτίμηση. Επίσης, αν κάποιος έχει λάβει στο παρελθόν θεραπεία για φυματίωση, η εξέταση μπορεί να παραμένει θετική και δεν χρησιμοποιείται για να κριθεί αν η θεραπεία πέτυχε. [7] [9]

Το BCG δεν εξηγεί θετική QuantiFERON. Σε αντίθεση με τη Mantoux, ο προηγούμενος εμβολιασμός BCG δεν προκαλεί τη συνήθη ψευδώς θετική αντίδραση. Σπανιότερα, ορισμένα άλλα μυκοβακτηρίδια μπορεί να επηρεάσουν την ειδικότητα της δοκιμασίας, γεγονός που αξιολογείται μόνο όταν υπάρχουν σχετικά κλινικά στοιχεία. [1] [11]

Τι σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα

Ένα αρνητικό αποτέλεσμα QuantiFERON σημαίνει ότι στο συγκεκριμένο δείγμα δεν καταγράφηκε ειδική ανοσολογική αντίδραση που να πληροί τα κριτήρια θετικότητας της μεθόδου. Όταν δεν υπάρχει γνωστή έκθεση ή άλλη σοβαρή κλινική υποψία, το αποτέλεσμα αυτό καθιστά τη λοίμωξη από φυματίωση λιγότερο πιθανή. Δεν αποτελεί, ωστόσο, απόλυτη απόδειξη ότι δεν έχει υπάρξει μόλυνση. [1]

Η αξιοπιστία του αρνητικού αποτελέσματος εξαρτάται κυρίως από το πότε έγινε η εξέταση και από την κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες κάποιος μπορεί να έχει μολυνθεί ή ακόμη και να πάσχει από ενεργή φυματίωση, αλλά η εξέταση να είναι αρνητική. [1] [2]

  • Πολύ πρόσφατη επαφή: Το ανοσοποιητικό χρειάζεται χρόνο για να αναπτύξει αντίδραση που να ανιχνεύεται. Έτσι, ένα τεστ που έγινε λίγες ημέρες μετά την έκθεση μπορεί να είναι αρνητικό παρότι έχει συμβεί μόλυνση.
  • Ανοσοκαταστολή: Θεραπείες ή νοσήματα που εξασθενούν την ανοσολογική απάντηση μπορεί να οδηγήσουν σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
  • Συμπτώματα ύποπτα για φυματίωση: Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αρκεί για να αποκλείσει ενεργή νόσο όταν υπάρχουν παρατεταμένος βήχας, πυρετός, νυχτερινοί ιδρώτες ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Εάν είχατε πρόσφατη στενή επαφή με κρούσμα: Ο ιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη της εξέτασης 8–10 εβδομάδες μετά την τελευταία έκθεση, ακόμη και αν η πρώτη εξέταση ήταν αρνητική. Αν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα, η διερεύνηση για ενεργή φυματίωση πρέπει να ξεκινήσει χωρίς αναμονή του επανελέγχου. [1] [2]

Επομένως, το αρνητικό αποτέλεσμα είναι περισσότερο καθησυχαστικό όταν συμφωνεί με το ιστορικό και την κλινική εικόνα. Η τελική εκτίμηση δεν βασίζεται μόνο στη λέξη «αρνητικό», αλλά στον λόγο για τον οποίο ζητήθηκε η εξέταση. [1]

Ακαθόριστο αποτέλεσμα: τι πρέπει να γνωρίζετε

Το ακαθόριστο αποτέλεσμα δεν χαρακτηρίζεται ούτε ως θετικό ούτε ως αρνητικό. Δηλώνει ότι οι εσωτερικοί μάρτυρες της δοκιμασίας δεν επιτρέπουν αξιόπιστη ταξινόμηση. Μπορεί να σχετίζεται με ανεπαρκή απάντηση στον θετικό μάρτυρα, με πολύ υψηλή τιμή του αρνητικού μάρτυρα ή με προαναλυτικούς παράγοντες. [1] [3]

Σημαντική λεπτομέρεια: χαμηλός θετικός μάρτυρας Mitogen δεν ακυρώνει αυτομάτως μια σαφώς θετική αντιγονική απόκριση. Ο αλγόριθμος ερμηνείας εξετάζει πρώτα τις τιμές Nil και TB1/TB2. Ακαθόριστο λόγω χαμηλού Mitogen προκύπτει όταν δεν πληρούνται τα κριτήρια θετικής αντιγονικής απάντησης. [3]

  • Αξιολογείται εάν η αιμοληψία και η μεταφορά πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις προδιαγραφές.
  • Εκτιμάται τυχόν ανοσοκαταστολή ή οξεία σοβαρή νόσος.
  • Ο θεράπων ιατρός μπορεί να προτείνει νέο δείγμα, εναλλακτική δοκιμασία ή πρόσθετη κλινική αξιολόγηση.
Το ακαθόριστο δεν σημαίνει «οριακά θετικό». Πρόκειται για ξεχωριστή κατηγορία αποτελέσματος, χωρίς ασφαλές συμπέρασμα για την πιθανότητα λοίμωξης. [1]

Μπορεί η QuantiFERON να δείξει ενεργή φυματίωση;

Όχι. Η QuantiFERON δεν μπορεί να διακρίνει τη λανθάνουσα από την ενεργή φυματίωση. Η διάγνωση ενεργής νόσου απαιτεί κλινική, απεικονιστική και, όταν υπάρχει ένδειξη, μικροβιολογική τεκμηρίωση. [2]

ΣτοιχείοΛανθάνουσα φυματιώδης λοίμωξηΕνεργή φυματίωση
ΣυμπτώματαΔεν προκαλεί συμπτώματα ενεργού νόσουΜπορεί να υπάρχουν βήχας, πυρετός, νυχτερινοί ιδρώτες, απώλεια βάρους
ΜεταδοτικότηταΔεν είναι μεταδοτικήΠνευμονική ή λαρυγγική νόσος μπορεί να μεταδίδεται
QuantiFERONΣυχνά θετικήΜπορεί να είναι θετική ή ακόμη και αρνητική
Επόμενος έλεγχοςΑποκλεισμός ενεργής νόσου πριν από προληπτική θεραπείαΑκτινογραφία και, ανάλογα με τα ευρήματα, δείγματα για μοριακό έλεγχο, μικροσκόπηση και καλλιέργεια

Επί επίμονου βήχα, αιμόπτυσης, πυρετού, νυχτερινών ιδρώτων ή ανεξήγητης απώλειας βάρους χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της QuantiFERON. Η εξέταση δεν αντικαθιστά τον μικροβιολογικό έλεγχο πτυέλων ή άλλων κατάλληλων δειγμάτων. [2] [10]

Εάν υπάρχει υποψία ενεργής πνευμονικής φυματίωσης, χρειάζονται εξετάσεις που αναζητούν το ίδιο το μυκοβακτηρίδιο σε κατάλληλο αναπνευστικό δείγμα. Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις ταχείες μοριακές εξετάσεις, παράλληλα με την καλλιέργεια και τον υπόλοιπο αναγκαίο μικροβιολογικό έλεγχο. Η QuantiFERON δεν μπορεί να τις αντικαταστήσει. [10]

Τι ακολουθεί μετά το αποτέλεσμα

Η ερμηνεία και τα επόμενα βήματα εξατομικεύονται σύμφωνα με το ιστορικό και τον κίνδυνο του εξεταζομένου.

ΑποτέλεσμαΣυνήθης προσέγγιση
ΘετικόΕκτίμηση συμπτωμάτων και ακτινογραφία θώρακος· εφόσον αποκλειστεί ενεργή νόσος, αξιολόγηση για λανθάνουσα λοίμωξη και ενδεχόμενη θεραπεία.
ΑρνητικόΕπανεκτίμηση εάν η έκθεση ήταν πρόσφατη, εάν υπάρχουν συμπτώματα ή εάν συνυπάρχει ανοσοκαταστολή.
ΑκαθόριστοΈλεγχος προαναλυτικών και κλινικών παραγόντων· πιθανή επανάληψη ή άλλη δοκιμασία.

Θεραπεία για λανθάνουσα λοίμωξη δεν ξεκινά πριν αποκλειστεί ενεργή νόσος. Η επιλογή θεραπευτικού σχήματος και οι απαιτήσεις παρακολούθησης αποτελούν ιατρική απόφαση. [9]

Παιδιά, εμβόλιο BCG και ανοσοκαταστολή

Παιδιά: Η επιλογή μεταξύ QuantiFERON και Mantoux επηρεάζεται από την ηλικία και τον κίνδυνο έκθεσης. Οι οδηγίες CDC εξακολουθούν να προτείνουν συχνά τη Mantoux σε παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών, ενώ ορισμένοι ειδικοί χρησιμοποιούν IGRA και σε μικρότερες ηλικίες. Η απόφαση σε βρέφη και μικρά παιδιά λαμβάνεται από τον παιδίατρο ή εξειδικευμένο ιατρό. [6]

Ιδιαίτερη προσοχή μετά από έκθεση σε μικρό παιδί: Για παιδιά κάτω των 5 ετών που έχουν εκτεθεί σε άτομο με μεταδοτική φυματίωση, οι οδηγίες CDC προβλέπουν σε κατάλληλες περιπτώσεις προσωρινή προληπτική θεραπεία κατά το διαγνωστικό «παράθυρο», ακόμη και με αρχικά αρνητικό έλεγχο. Πριν από οποιαδήποτε θεραπεία αποκλείεται ενεργή νόσος και ο επανέλεγχος γίνεται στις 8–10 εβδομάδες από την τελευταία έκθεση, υπό παιδιατρική καθοδήγηση. [6]

Εμβολιασμός BCG: Η QuantiFERON χρησιμοποιεί αντιγόνα που δεν περιλαμβάνονται στο στέλεχος του εμβολίου BCG, οπότε ο εμβολιασμός δεν αποτελεί αιτία ψευδώς θετικής QuantiFERON. Αυτό είναι ουσιαστικό πλεονέκτημα σε σχέση με τη Mantoux. [1] [4]

Ανοσοκαταστολή: Ασθενείς με προχωρημένη ανοσοανεπάρκεια ή που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή μπορεί να εμφανίσουν ψευδώς αρνητική ή ακαθόριστη δοκιμασία. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του ως απόλυτη διαβεβαίωση ασφάλειας πριν από βιολογική θεραπεία. [1] [2]

Αριθμητικές τιμές, όρια και συχνά λάθη

Το εργαστήριο αναφέρει τελικό χαρακτηρισμό και συνήθως τις ποσοτικές τιμές των επιμέρους σωληναρίων σε IU/mL (διεθνείς μονάδες ανά χιλιοστόλιτρο). Οι παρακάτω τιμές αναφέρονται ειδικά στην QuantiFERON-TB Gold Plus, όχι σε όλες τις δοκιμασίες IGRA. [3]

Κριτήριο QFT-PlusΤι σημαίνει
TB1 − Nil ή TB2 − Nil ≥ 0,35 IU/mL και ≥25% της τιμής NilΚριτήριο θετικής αντιγονικής απάντησης, όταν ο αρνητικός μάρτυρας είναι αποδεκτός (Nil ≤8,0 IU/mL).
Και οι δύο αντιγονικές απαντήσεις κάτω από τα παραπάνω κριτήρια με Mitogen − Nil ≥0,50 IU/mL και Nil ≤8,0 IU/mLΚατά κανόνα αρνητική δοκιμασία.
Nil >8,0 IU/mL ή ανεπαρκής απόκριση μάρτυρα Mitogen με μη θετικές αντιγονικές απαντήσειςΑκαθόριστο αποτέλεσμα σύμφωνα με τον αλγόριθμο της μεθόδου.
Προσοχή στο 0,35: Δεν αρκεί μόνη της η τιμή 0,35 IU/mL. Για τον χαρακτηρισμό ως θετικού εφαρμόζονται και τα δύο κριτήρια (απόλυτη τιμή και ποσοστό επί του Nil), μαζί με τους μάρτυρες της εξέτασης. [3]

Παράδειγμα ερμηνείας: Εάν Nil = 2,00 IU/mL και TB1 = 2,40 IU/mL, η διορθωμένη τιμή TB1 − Nil είναι 0,40 IU/mL. Παρότι υπερβαίνει τα 0,35 IU/mL, αντιστοιχεί μόνο στο 20% της τιμής Nil και δεν πληροί το δεύτερο κριτήριο θετικότητας. Ο τελικός χαρακτηρισμός εξαρτάται επιπλέον από το TB2 και τον θετικό μάρτυρα Mitogen. [3]

[11]Τιμές κοντά στο όριο μπορούν να μεταβληθούν σε επόμενη αιμοληψία λόγω βιολογικής και αναλυτικής διακύμανσης. Η QuantiFERON δεν έχει επίσημη κατηγορία «οριακό» όπως άλλες δοκιμασίες. Σε αμφίβολα κλινικά περιστατικά μπορεί να απαιτηθεί επανεκτίμηση, όχι αυτόματη διάγνωση ή αγωγή. Στην επανεξέταση είναι δυνατόν να εμφανιστεί μετατροπή από αρνητικό σε θετικό ή το αντίστροφο, χωρίς αυτό να τεκμηριώνει μόνο του νέα μόλυνση ή ίαση. [3]

Η ένταση της τιμής δεν αποδεικνύει βαρύτερη νόσο, υψηλότερη μεταδοτικότητα ή μεγαλύτερο κίνδυνο ενεργοποίησης. Επίσης, η εξέταση μπορεί να παραμείνει θετική μετά από επιτυχημένη θεραπεία και δεν ενδείκνυται για παρακολούθηση ανταπόκρισης στη θεραπεία. [3] [9]

Πηγές σφάλματος: Η ποιότητα του δείγματος και η σωστή εργαστηριακή επεξεργασία επηρεάζουν την αξιοπιστία της εξέτασης. Για αυτό η αιμοληψία και η αποστολή του δείγματος πρέπει να γίνονται σύμφωνα με τις προδιαγραφές του εργαστηρίου. [1] [5]

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται νηστεία για την QuantiFERON;

Όχι. Απαιτείται απλή φλεβική αιμοληψία. Νηστεία μπορεί να χρειαστεί μόνο για άλλες εξετάσεις που θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα.

Έχω κάνει BCG. Θα βγει ψευδώς θετική;

Το εμβόλιο BCG δεν προκαλεί ψευδώς θετική QuantiFERON. Η Mantoux, αντίθετα, μπορεί να επηρεαστεί.

Η θετική QuantiFERON σημαίνει ότι μεταδίδω φυματίωση;

Όχι. Η εξέταση δεν δείχνει μεταδοτικότητα. Χρειάζεται κλινικός έλεγχος για να διευκρινιστεί αν υπάρχει ενεργή νόσος.

Πότε επαναλαμβάνεται ύστερα από επαφή με κρούσμα;

Εάν η αρχική εξέταση είναι αρνητική και έγινε νωρίς, συνήθως προγραμματίζεται επανέλεγχος 8–10 εβδομάδες μετά την τελευταία έκθεση.

Μπορεί να είναι αρνητική σε ενεργή φυματίωση;

Ναι. Ιδιαίτερα σε ανοσοκαταστολή ή άλλες ειδικές καταστάσεις. Εάν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα, συνεχίζεται ο κατάλληλος διαγνωστικός έλεγχος.

Έχω ήδη θετικό αποτέλεσμα από παλιά. Πρέπει να την επαναλάβω;

Συνήθως όχι, εφόσον υπάρχει τεκμηριωμένο προηγούμενο θετικό αποτέλεσμα ή ιστορικό κατάλληλης θεραπείας. Η επανεκτίμηση βασίζεται στο ιστορικό και στα συμπτώματα.

Η QuantiFERON γίνεται αρνητική μετά τη θεραπεία;

Όχι απαραίτητα. Η ανοσολογική μνήμη μπορεί να παραμένει. Η εξέταση δεν χρησιμοποιείται για έλεγχο επιτυχίας της θεραπείας.

Ποια είναι η τιμή της εξέτασης;

Η ενδεικτική τιμή στο παρόν άρθρο είναι 70–90 €. Η πραγματική χρέωση μπορεί να διαφέρει ανά εργαστήριο και διαδικασία ανάλυσης.

Μπορεί να γίνει κατά την εγκυμοσύνη;

Η αιματολογική δοκιμασία θεωρείται ασφαλής στην εγκυμοσύνη, αλλά τα δεδομένα για την απόδοσή της στη διάγνωση φυματιώδους λοίμωξης κατά την κύηση είναι πιο περιορισμένα. Έλεγχος γίνεται εφόσον υπάρχει ένδειξη, με ερμηνεία από τον θεράποντα ιατρό. [12]

Οι απαντήσεις βασίζονται στις οδηγίες CDC και στις οδηγίες ερμηνείας της QIAGEN. [1] [3] [9]

Τα σημαντικότερα συμπεράσματα

  • Η QuantiFERON αποτελεί έλεγχο ανοσολογικής απόκρισης στη φυματίωση, όχι άμεση ανίχνευση του μικροβίου.
  • Πλεονεκτεί σε άτομα με εμβολιασμό BCG και δεν χρειάζεται δεύτερη επίσκεψη για ανάγνωση.
  • Θετικό αποτέλεσμα απαιτεί αξιολόγηση για αποκλεισμό ενεργής νόσου.
  • Αρνητικό αποτέλεσμα λίγο μετά από έκθεση μπορεί να χρειαστεί επανάληψη 8–10 εβδομάδες μετά την τελευταία επαφή.
  • Η ποσότητα ιντερφερόνης-γ δεν μετρά τη βαρύτητα της νόσου και δεν χρησιμοποιείται για παρακολούθηση θεραπείας.
  • Η τελική ερμηνεία γίνεται σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Επιστημονική βιβλιογραφία και χρήσιμοι οδηγοί

Για περισσότερες πληροφορίες γύρω από τις εργαστηριακές εξετάσεις και την ερμηνεία τους μπορείτε να συμβουλευτείτε τους παρακάτω εσωτερικούς οδηγούς:

Επιστημονική βιβλιογραφία (πατήστε για ανάπτυξη)
  1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Testing Guidance for Tuberculosis: Interferon Gamma Release Assay. Πηγή
  2. CDC. Clinical and Laboratory Diagnosis for Tuberculosis. Πηγή
  3. QIAGEN. QuantiFERON-TB Gold Plus: Ερμηνεία αποτελεσμάτων και όρια της εξέτασης. Πηγή
  4. CDC. Clinical Testing Guidance for Tuberculosis: Tuberculin Skin Test. Πηγή
  5. QIAGEN. QuantiFERON-TB Gold Plus: Διαδικασία αιμοληψίας και ανάλυσης. Πηγή
  6. CDC. Tuberculosis Clinical Care for Children. Πηγή
  7. CDC. Baseline Tuberculosis Screening and Testing for Health Care Personnel. Πηγή
  8. CDC. Frequency of Tuberculosis Screening and Testing for Health Care Personnel. Πηγή
  9. CDC. Treatment for Latent Tuberculosis Infection. Πηγή
  10. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO). WHO consolidated guidelines on tuberculosis: Module 3 – Diagnosis (2025). Πηγή
  11. Public Health Agency of Canada. Canadian Tuberculosis Standards – Chapter 4: Diagnosis of Tuberculosis Infection. Πηγή
  12. CDC. Tuberculosis Clinical Care and Treatment During Pregnancy. Πηγή
  13. QIAGEN. QuantiFERON-TB Gold Plus Blood Collection Tubes: Οδηγίες χρήσης (IVDR), αναθεώρηση Σεπτεμβρίου 2025. Πηγή

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν την κλινική εκτίμηση ή την εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση.

Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.