Μικροοργανισμοί στον Αναλυτή Ούρων: Τι Σημαίνει «Ανιχνεύθηκαν» ή «Δεν Ανιχνεύθηκαν»

Όταν στη γενική ούρων αναγράφεται «μικροοργανισμοί: ανιχνεύθηκαν», το αποτέλεσμα μπορεί να έχει παραχθεί από έναν σύγχρονο αναλυτή αυτοματοποιημένης μικροσκόπησης. Ο αναλυτής διαθέτει οπτικό σύστημα και ψηφιακή κάμερα, λαμβάνει εικόνες του δείγματος και χρησιμοποιεί λογισμικό αναγνώρισης για να εντοπίσει σωματίδια που μοιάζουν με βακτήρια ή άλλους μικροοργανισμούς.

Αυτό σημαίνει ότι έχει πραγματοποιηθεί μικροσκοπική ανάλυση από το όργανο, χωρίς να είναι απαραίτητο ο ιατρός ή ο εργαστηριακός επιστήμονας να εξετάσει κάθε δείγμα ξεχωριστά κοιτάζοντας μέσα από το προσοφθάλμιο ενός συμβατικού μικροσκοπίου.

1Τι σημαίνει «μικροοργανισμοί» στο αποτέλεσμα του αναλυτή;

Ο όρος «μικροοργανισμοί» χρησιμοποιείται από ορισμένα εργαστηριακά συστήματα ως γενική κατηγορία για σωματίδια που, με βάση την εικόνα, το μέγεθος, το σχήμα, την αντίθεση και άλλα χαρακτηριστικά, ταξινομούνται ως πιθανά βακτήρια ή άλλοι μικροβιακοί σχηματισμοί.

Ανάλογα με τον αναλυτή και τον τρόπο αναφοράς του εργαστηρίου, το αποτέλεσμα μπορεί να εμφανίζεται ως:

• μικροοργανισμοί: δεν ανιχνεύθηκαν,
• μικροοργανισμοί: ανιχνεύθηκαν,
• λίγοι, αρκετοί ή πολλοί μικροοργανισμοί,
• βακτήρια ανά οπτικό πεδίο,
• αριθμητική συγκέντρωση ανά μL ή ανά λίτρο,
• ξεχωριστή ένδειξη για βακτήρια ή ζυμομύκητες.

Η ονομασία και οι κατηγορίες δεν είναι απόλυτα ίδιες σε όλους τους αναλυτές. Το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται με βάση τη μέθοδο και τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου που πραγματοποίησε την εξέταση.

2Πώς λειτουργεί η αυτοματοποιημένη μικροσκόπηση ούρων;

Στα συστήματα ψηφιακής μικροσκόπησης, το δείγμα μεταφέρεται αυτόματα σε ειδικό θάλαμο ή κυψελίδα. Ένα ενσωματωμένο μικροσκοπικό οπτικό σύστημα και μία κάμερα λαμβάνουν πολλαπλές εικόνες του δείγματος.

Το λογισμικό επεξεργάζεται τις εικόνες και ταξινομεί τα ευρήματα σε κατηγορίες, όπως:

• ερυθρά αιμοσφαίρια,
• λευκοκύτταρα ή πυοσφαίρια,
• επιθηλιακά κύτταρα,
• κύλινδροι,
• κρύσταλλοι,
• βακτήρια ή μικροοργανισμοί,
• ζυμομύκητες, όταν υποστηρίζεται η συγκεκριμένη κατηγορία.

Σε ορισμένα συστήματα χρησιμοποιείται μικροσκόπηση φωτεινού πεδίου, αντίθεση φάσης ή συνδυασμός οπτικών τεχνικών. Το αποτέλεσμα παράγεται από την αυτοματοποιημένη ανάλυση των ψηφιακών εικόνων και στη συνέχεια μεταφέρεται στο πληροφοριακό σύστημα του εργαστηρίου.

3Τι ακριβώς κάνει ο αναλυτής και τι εξετάζει ο ιατρός;

Ο αναλυτής πραγματοποιεί αυτοματοποιημένη απεικόνιση και επεξεργασία των στοιχείων που υπάρχουν στα ούρα. Λαμβάνει ψηφιακές εικόνες και χρησιμοποιεί ειδικό λογισμικό για να προτείνει σε ποια κατηγορία ανήκει κάθε σωματίδιο.

Η ένδειξη του αναλυτή αποτελεί το πρώτο επίπεδο της εργαστηριακής εξέτασης και όχι την τελική ιατρική αξιολόγηση. Το όργανο μπορεί να αναφέρει, για παράδειγμα, ότι ανιχνεύθηκαν μικροοργανισμοί, αλλά δεν μπορεί πάντοτε να διακρίνει με βεβαιότητα εάν πρόκειται πράγματι για βακτήρια ή για άλλα σωματίδια παρόμοιου μεγέθους και μορφολογίας.

Στο εργαστήριό μας, όταν ο αναλυτής καταγράφει ευρήματα, το δείγμα εξετάζεται και με μικροσκόπιο από τον ιατρό. Ο ιατρός επιβεβαιώνει ή διορθώνει την αυτόματη ταξινόμηση και αξιολογεί τα ευρήματα σε συνδυασμό με τα νιτρώδη, τη λευκοκυτταρική εστεράση, το αίμα, την πρωτεΐνη, τα επιθηλιακά κύτταρα και τα υπόλοιπα στοιχεία της γενικής ούρων.

4Τι σημαίνει «μικροοργανισμοί: ανιχνεύθηκαν»;

Η ένδειξη σημαίνει ότι ο αναλυτής αναγνώρισε στο εξεταζόμενο τμήμα του δείγματος σωματίδια με χαρακτηριστικά συμβατά με μικροοργανισμούς.

Μπορεί να αντιστοιχεί σε:

• πραγματική παρουσία βακτηρίων στα ούρα,
• ουρολοίμωξη όταν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα και άλλα ευρήματα,
• ασυμπτωματική βακτηριουρία,
• αποικισμό σε ασθενή με ουροκαθετήρα,
• επιμόλυνση από το δέρμα, την ουρήθρα ή τη γεννητική περιοχή,
• πολλαπλασιασμό βακτηρίων μετά τη συλλογή λόγω καθυστερημένης μεταφοράς,
• σπανιότερα, λανθασμένη ταξινόμηση άλλων μικρών σωματιδίων ως μικροοργανισμών.

Το εύρημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνυπάρχουν λευκοκύτταρα, θετική λευκοκυτταρική εστεράση, θετικά νιτρώδη και συμπτώματα από το ουροποιητικό.

5Τι σημαίνει «μικροοργανισμοί: δεν ανιχνεύθηκαν»;

Η ένδειξη «δεν ανιχνεύθηκαν» σημαίνει ότι ο αναλυτής δεν εντόπισε μικροοργανισμούς πάνω από το όριο ανίχνευσης ή ταξινόμησης της συγκεκριμένης μεθόδου στο δείγμα που εξετάστηκε.

Δεν σημαίνει ότι τα ούρα είναι αποδεδειγμένα στείρα ούτε αποκλείει απόλυτα:

• πολύ χαμηλή βακτηριακή συγκέντρωση,
• πρώιμη λοίμωξη,
• μερικώς κατασταλμένη λοίμωξη μετά από αντιβίωση,
• ανομοιόμορφη κατανομή των μικροοργανισμών στο δείγμα,
• μικροοργανισμούς που δεν αναγνωρίζονται αξιόπιστα από τη συγκεκριμένη κατηγορία του αναλυτή.

Σε ασθενή χωρίς συμπτώματα και με φυσιολογικά λευκοκύτταρα και νιτρώδη, το αρνητικό αποτέλεσμα μειώνει την πιθανότητα σημαντικής βακτηριουρίας. Αν όμως υπάρχουν έντονα συμπτώματα, πυρετός ή ειδικοί παράγοντες κινδύνου, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ανεξάρτητα από την ένδειξη του αναλυτή.

6Τι δεν μπορεί να δείξει η ένδειξη «μικροοργανισμοί»;

Η αυτοματοποιημένη μικροσκόπηση προσφέρει γρήγορη ανίχνευση, αλλά δεν δίνει τις ίδιες πληροφορίες με τη μικροβιολογική καλλιέργεια.

7Πώς ερμηνεύονται οι ενδείξεις «λίγοι», «αρκετοί» ή «πολλοί»;

Οι ημιποσοτικές κατηγορίες δείχνουν ότι αυξάνεται ο αριθμός των σωματιδίων που ταξινομήθηκαν ως μικροοργανισμοί. Δεν υπάρχει όμως μία ενιαία αντιστοιχία που να εφαρμόζεται σε όλους τους αναλυτές και σε όλα τα εργαστήρια.

Το «πολλοί μικροοργανισμοί» αυξάνει την πιθανότητα σημαντικής βακτηριουρίας, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με πυουρία και συμπτώματα. Δεν εξαλείφει όμως το ενδεχόμενο επιμόλυνσης ή υπερανάπτυξης σε δείγμα που καθυστέρησε να εξεταστεί.

Αντίστοιχα, οι «λίγοι μικροοργανισμοί» μπορεί να είναι αρχόμενο ή χαμηλού φορτίου εύρημα, αλλά πολύ συχνά σχετίζεται με τη συλλογή του δείγματος. Η ποσότητα δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα.

8Μικροοργανισμοί μαζί με λευκοκύτταρα ή πυοσφαίρια

Τα λευκοκύτταρα στα ούρα αποτελούν ένδειξη φλεγμονώδους αντίδρασης. Όταν αυξημένα λευκοκύτταρα συνυπάρχουν με μικροοργανισμούς και τυπικά συμπτώματα, η πιθανότητα ουρολοίμωξης αυξάνεται.

Η απουσία λευκοκυττάρων μειώνει την πιθανότητα ενεργού φλεγμονής, αλλά δεν αποκλείει απόλυτα ουρολοίμωξη. Αυτό μπορεί να συμβεί σε πολύ πρώιμο στάδιο, σε αραιωμένα ούρα, μετά από αντιβίωση ή σε ορισμένες ειδικές κλινικές καταστάσεις.

Αντίθετα, αυξημένα λευκοκύτταρα χωρίς ανιχνεύσιμους μικροοργανισμούς μπορεί να παρατηρηθούν σε μη βακτηριακή φλεγμονή, ουρηθρίτιδα, λίθο, επιμόλυνση από κολπικές εκκρίσεις, προηγηθείσα αντιβίωση ή μικρόβια που δεν αναπτύσσονται στη συνήθη καλλιέργεια.

9Μικροοργανισμοί και νιτρώδη στα ούρα

Τα θετικά νιτρώδη υποστηρίζουν την παρουσία βακτηρίων που έχουν την ικανότητα να μετατρέπουν τα νιτρικά σε νιτρώδη. Ο συνδυασμός μικροοργανισμών, θετικών νιτρωδών, λευκοκυττάρων και συμβατών συμπτωμάτων είναι περισσότερο ύποπτος για βακτηριακή ουρολοίμωξη.

Τα αρνητικά νιτρώδη δεν αναιρούν την ένδειξη του αναλυτή. Μπορεί να υπάρχουν μικροοργανισμοί με αρνητικά νιτρώδη όταν:

• το μικρόβιο δεν παράγει νιτρώδη,
• τα ούρα δεν παρέμειναν αρκετή ώρα στην κύστη,
• υπάρχει συχνουρία,
• η βακτηριακή συγκέντρωση είναι χαμηλή,
• το δείγμα είναι πολύ αραιωμένο.

Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στον οδηγό για τα θετικά και αρνητικά νιτρώδη στα ούρα.

10Επιθηλιακά κύτταρα και πιθανή επιμόλυνση

Πολλά πλακώδη επιθηλιακά κύτταρα μαζί με μικροοργανισμούς αυξάνουν την πιθανότητα το δείγμα να έχει επιμολυνθεί κατά τη συλλογή από το δέρμα ή τη γεννητική περιοχή.

Η επιμόλυνση είναι πιθανότερη όταν:

• δεν συλλέχθηκε μέσο ρεύμα ούρων,
• το δοχείο ακούμπησε στο δέρμα,
• αγγίχθηκε το εσωτερικό του δοχείου ή του καπακιού,
• υπήρχαν κολπικές εκκρίσεις ή αίμα περιόδου,
• χρησιμοποιήθηκε ακατάλληλο δοχείο,
• το δείγμα παρέμεινε για μεγάλο διάστημα πριν εξεταστεί.

Τα επιθηλιακά κύτταρα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους επιμόλυνση. Βοηθούν όμως στην εκτίμηση της ποιότητας του δείγματος, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν λευκοκύτταρα, νιτρώδη ή συμπτώματα.

11Πρακτική αξιολόγηση των συχνότερων συνδυασμών

Ο πίνακας αποτελεί γενικό οδηγό ερμηνείας και δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση, την καλλιέργεια ή τις ειδικές οδηγίες του εργαστηρίου.

12Πότε χρειάζεται επανάληψη της γενικής ούρων;

Επανάληψη με νέο, σωστά συλλεγμένο δείγμα μπορεί να χρειάζεται όταν:

• υπάρχουν μικροοργανισμοί χωρίς λευκοκύτταρα, νιτρώδη ή συμπτώματα,
• υπάρχουν πολλά πλακώδη επιθηλιακά κύτταρα,
• το δείγμα δεν συλλέχθηκε ως μέσο ρεύμα,
• η μεταφορά ή η συντήρηση του δείγματος ήταν ακατάλληλη,
• το αποτέλεσμα δεν συμφωνεί με την κλινική εικόνα,
• υπάρχει αμφίβολο ή οριακό αποτέλεσμα,
• το εργαστήριο αναφέρει πιθανή επιμόλυνση ή ανάγκη επιβεβαίωσης.

Για να περιοριστούν τα παραπλανητικά αποτελέσματα, ακολουθήστε τις οδηγίες για τη σωστή συλλογή ούρων και μεταφέρετε το δείγμα σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου.

13Πότε χρειάζεται καλλιέργεια ούρων;

Η ένδειξη του αναλυτή δεν σημαίνει ότι απαιτείται καλλιέργεια σε κάθε περίπτωση. Η καλλιέργεια έχει μεγαλύτερη αξία όταν χρειάζεται να επιβεβαιωθεί σημαντική βακτηριουρία, να ταυτοποιηθεί το μικρόβιο ή να γίνει αντιβιόγραμμα.

Συχνές περιπτώσεις στις οποίες εξετάζεται η πραγματοποίηση καλλιέργειας είναι:

• κάψιμο στην ούρηση, συχνουρία ή επιτακτική ούρηση,
• πυρετός, ρίγος ή πόνος στη μέση,
• μικροοργανισμοί μαζί με αυξημένα λευκοκύτταρα,
• επίμονα ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα,
• αποτυχία ή υποτροπή μετά από θεραπεία,
• εγκυμοσύνη ή άλλες ειδικές κλινικές ομάδες,
• παιδιά, άνδρες ή ασθενείς με σύνθετο ουρολογικό ιστορικό, ανάλογα με την ιατρική εκτίμηση,
• ουροκαθετήρας, λίθος, απόφραξη ή πρόσφατη ουρολογική επέμβαση,
• ανάγκη ταυτοποίησης και ελέγχου ευαισθησίας στα αντιβιοτικά.

Η καλλιέργεια ούρων είναι διαφορετική εξέταση από την αυτοματοποιημένη μικροσκόπηση. Αναζητά ανάπτυξη βιώσιμων μικροοργανισμών και μπορεί να οδηγήσει σε ταυτοποίηση και αντιβιόγραμμα.

14Μπορεί ο αναλυτής να αντικαταστήσει τη μικροσκόπηση από τον ιατρό;

Όχι. Ο αναλυτής αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για την αυτοματοποιημένη ανίχνευση, ταξινόμηση και καταμέτρηση των στοιχείων που υπάρχουν στα ούρα. Το αποτέλεσμά του όμως δεν αντικαθιστά τη μικροσκοπική εξέταση και την επιστημονική αξιολόγηση από τον ιατρό.

Το λογισμικό του αναλυτή συγκρίνει τις εικόνες των σωματιδίων με προκαθορισμένα μορφολογικά χαρακτηριστικά και τα κατατάσσει σε κατηγορίες, όπως λευκοκύτταρα, ερυθρά αιμοσφαίρια, επιθηλιακά κύτταρα, κύλινδροι, κρύσταλλοι ή μικροοργανισμοί. Η ταξινόμηση αυτή είναι αυτοματοποιημένη και μπορεί να επηρεαστεί από την ποιότητα του δείγματος, την παρουσία άμορφου υλικού, βλέννης, κυτταρικών υπολειμμάτων ή σωματιδίων με παρόμοια μορφολογία.

Στο εργαστήριό μας, κάθε δείγμα στο οποίο ο αναλυτής καταγράφει ευρήματα εξετάζεται επιπλέον με μικροσκόπιο από τον ιατρό πριν από την τελική επικύρωση του αποτελέσματος. Με αυτόν τον τρόπο ελέγχεται εάν τα στοιχεία που αναγνώρισε το αυτοματοποιημένο σύστημα υπάρχουν πραγματικά, εάν έχουν ταξινομηθεί σωστά και εάν χρειάζεται να προστεθεί κάποια σημαντική παρατήρηση.

Η μικροσκόπηση από τον ιατρό είναι ιδιαίτερα σημαντική για:

• την επιβεβαίωση της παρουσίας μικροοργανισμών,
• τη διάκριση βακτηρίων από άμορφο υλικό ή άλλα μικρά σωματίδια,
• την επιβεβαίωση των λευκοκυττάρων και των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• την αναγνώριση κυλίνδρων, κρυστάλλων και άλλων παθολογικών στοιχείων,
• την αξιολόγηση πιθανής επιμόλυνσης του δείγματος,
• τη διερεύνηση ασυμφωνιών μεταξύ της ταινίας ούρων και των ευρημάτων του αναλυτή.

15Συχνές ερωτήσεις

16Συμπέρασμα

Η αναφορά «μικροοργανισμοί» μπορεί να προέρχεται από αυτοματοποιημένη ψηφιακή μικροσκόπηση. Ο αναλυτής λαμβάνει μικροσκοπικές εικόνες του δείγματος και ταξινομεί τα σωματίδια με ειδικό λογισμικό, χωρίς να απαιτείται χειροκίνητη παρατήρηση κάθε δείγματος σε συμβατικό μικροσκόπιο.

Το «ανιχνεύθηκαν» σημαίνει ότι βρέθηκαν σωματίδια συμβατά με μικροοργανισμούς. Δεν σημαίνει αυτόματα ουρολοίμωξη. Το «δεν ανιχνεύθηκαν» σημαίνει ότι δεν βρέθηκαν πάνω από το αναλυτικό όριο της μεθόδου, αλλά δεν αποκλείει απόλυτα λοίμωξη όταν υπάρχουν συμπτώματα.

Η σωστή αξιολόγηση γίνεται μαζί με τα λευκοκύτταρα, τη λευκοκυτταρική εστεράση, τα νιτρώδη, τα επιθηλιακά κύτταρα, την ποιότητα της συλλογής, τα συμπτώματα και, όταν υπάρχει ένδειξη, την καλλιέργεια ούρων.

17Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία