ΦΥΤΙΚΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ • ΗΠΙΟ ΣΤΡΕΣ • ΥΠΝΟΣ • ΠΕΨΗ

Μελισσόχορτο (Melissa officinalis): Άγχος, Ύπνος, Φούσκωμα και Παρενέργειες

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος

Το μελισσόχορτο χρησιμοποιείται παραδοσιακά για ήπια συμπτώματα στρες, δυσκολία στον ύπνο και περιστασιακό φούσκωμα. Η επιστημονική τεκμηρίωση διαφέρει ανά παρασκεύασμα και δεν αφορά κάθε εμπορικό προϊόν.

Τελευταία ενημέρωση:
Τι πρέπει να γνωρίζετεΗ EMA αναγνωρίζει την παραδοσιακή χρήση του φύλλου για ήπιο στρες, ύπνο και ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις. Δεν έχει αποδειχθεί ότι θεραπεύει την αγχώδη διαταραχή, τη χρόνια αϋπνία ή τον υπερθυρεοειδισμό. Η χρήση χρειάζεται προσοχή με κατασταλτικά φάρμακα και σε άτομα με θυρεοειδοπάθεια. [1], [2]
Περιεχόμενα άρθρου

Τι είναι το μελισσόχορτο

Το μελισσόχορτο είναι το φυτό Melissa officinalis L. και ανήκει στην οικογένεια χειλανθών (Lamiaceae), στην οποία ανήκουν επίσης η μέντα, το θυμάρι και το φασκόμηλο. Έχει χαρακτηριστικό άρωμα λεμονιού, αλλά δεν είναι εσπεριδοειδές.[1], [8]

Στα φυτικά φαρμακευτικά παρασκευάσματα χρησιμοποιείται κυρίως το αποξηραμένο φύλλο. Η ονομασία που συναντάται στις ευρωπαϊκές μονογραφίες είναι Melissae folium.

Το αποξηραμένο φύλλο, το εκχύλισμα και το αιθέριο έλαιο δεν είναι ταυτόσημα προϊόντα. Το αιθέριο έλαιο είναι πολύ πιο συμπυκνωμένο και δεν πρέπει να λαμβάνεται από το στόμα επειδή αναφέρεται ως «φυσικό» ή «καθαρό».

Τι αναγνωρίζει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων

Στη μονογραφία της Επιτροπής Φυτικών Φαρμακευτικών Προϊόντων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, τα παρασκευάσματα φύλλου μελισσόχορτου κατατάσσονται στην κατηγορία της παραδοσιακής χρήσης για:[1], [2]

  • την ανακούφιση ήπιων συμπτωμάτων ψυχικού στρες,
  • τη βοήθεια στον ύπνο,
  • τη συμπτωματική ανακούφιση ήπιων πεπτικών ενοχλήσεων, όπως φούσκωμα και μετεωρισμός.

Τι σημαίνει «παραδοσιακή χρήση»: η χρήση θεωρείται εύλογη λόγω μακροχρόνιας εμπειρίας. Δεν σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα έχει αποδειχθεί με το ίδιο επίπεδο τεκμηρίωσης που απαιτείται για μια καθιερωμένη φαρμακευτική θεραπεία.

Η μονογραφία που παρατίθεται βασίζεται στην έκδοση του 2013. Η EMA ξεκίνησε διαδικασία συλλογής νέων στοιχείων για περιοδική επανεξέταση το 2024· η διαδικασία αυτή από μόνη της δεν αποτελεί νέα θεραπευτική έγκριση.[1]

Πόσο ισχυρή είναι η επιστημονική τεκμηρίωση

Έχουν δημοσιευθεί μικρές κλινικές μελέτες και ανασκοπήσεις που καταγράφουν πιθανή βελτίωση σε ορισμένες μετρήσεις άγχους, ηρεμίας ή ποιότητας ύπνου. Τα αποτελέσματα δεν είναι εύκολο να γενικευθούν, επειδή οι μελέτες χρησιμοποίησαν διαφορετικά εκχυλίσματα, διαφορετικές δόσεις και διαφορετικούς πληθυσμούς.[3]

Ορισμένες μελέτες ήταν ανοικτές, χωρίς ομάδα ελέγχου, ενώ άλλες εξέτασαν συνδυασμούς με διαφορετικά βότανα. Επομένως, δεν μπορεί κάθε θετικό αποτέλεσμα να αποδοθεί αποκλειστικά στο μελισσόχορτο.

ΧρήσηΕίδος τεκμηρίωσηςΠρακτικό συμπέρασμα
Ήπιο στρεςΠαραδοσιακή χρήση και μικρές κλινικές μελέτεςΠιθανό ήπιο όφελος, όχι θεραπεία αγχώδους διαταραχής
Δυσκολία στον ύπνοΠαραδοσιακή χρήση και περιορισμένα κλινικά δεδομέναΜπορεί να βοηθά όταν υπάρχει προσωρινή ένταση
Φούσκωμα και αέριαΚυρίως παραδοσιακή χρήσηΜόνο για ήπιες, παροδικές ενοχλήσεις

Στη μετα-ανάλυση του 2021 παρατηρήθηκε μέση βελτίωση βαθμολογιών άγχους και κατάθλιψης, αλλά υπήρχε μεγάλη ανομοιογένεια και μικρός αριθμός κλινικών δοκιμών. Η ανάλυση δεν επιτρέπει να συναχθεί ότι κάθε προϊόν μελισσόχορτου έχει αντικαταθλιπτική δράση.[4]

Συστατικά και πιθανός μηχανισμός δράσης

Το φύλλο μελισσόχορτου περιέχει πολυφαινόλες, όπως ροσμαρινικό οξύ, φλαβονοειδή και πτητικά αρωματικά συστατικά. Η ακριβής σύσταση διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία, την καλλιέργεια, την αποθήκευση και τη μέθοδο εκχύλισης.[8]

Σε εργαστηριακά και ζωικά μοντέλα έχουν εξεταστεί επιδράσεις σε μηχανισμούς που σχετίζονται με το GABA και άλλους νευροδιαβιβαστές. Τα δεδομένα αυτά βοηθούν στην κατανόηση μιας πιθανής δράσης, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι το ίδιο αποτέλεσμα εμφανίζεται στον άνθρωπο.

Μελισσόχορτο για άγχος και ήπιο στρες

Το μελισσόχορτο μπορεί να χρησιμοποιείται ως ήπιο φυτικό βοήθημα σε περιόδους προσωρινής νευρικής έντασης, ευερεθιστότητας ή δυσκολίας χαλάρωσης. Το πιθανό αποτέλεσμα δεν είναι ίδιο σε όλους και επηρεάζεται από το προϊόν και τη δόση.

Δεν αποτελεί κατάλληλη μοναδική αντιμετώπιση όταν υπάρχει γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, κρίση πανικού, ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα, μετατραυματικό στρες ή κατάθλιψη.

Έντονο άγχος με πόνο στο στήθος, δύσπνοια, λιποθυμική τάση, σημαντική ταχυκαρδία, απώλεια βάρους ή τρόμο χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν οργανικές αιτίες.

Η πιλοτική μελέτη με 20 συμμετέχοντες ανέφερε βελτίωση σε άγχος και ύπνο μετά από 15 ημέρες, αλλά ήταν ανοικτή, χωρίς ομάδα εικονικού φαρμάκου. Η φυσική διακύμανση των συμπτωμάτων και η επίδραση προσδοκίας δεν μπορούν να αποκλειστούν.[5]

Σε ελεγχόμενες μελέτες ειδικών πληθυσμών, όπως ασθενών μετά από καρδιοχειρουργείο ή με σταθερή στηθάγχη, καταγράφηκαν θετικά αποτελέσματα. Αυτά δεν τεκμηριώνουν ότι το ίδιο σχήμα είναι κατάλληλο ή αποτελεσματικό για όλους τους ενήλικες.[9], [10]

Μελισσόχορτο για ύπνο και αϋπνία

Η χρήση του αφορά κυρίως δυσκολία χαλάρωσης ή περιστασιακή δυσκολία στην έναρξη του ύπνου που συνδέεται με ήπιο στρες. Δεν λειτουργεί απαραίτητα σαν άμεσο υπνωτικό και δεν προκαλεί σε όλους έντονη υπνηλία.[1]

Η χρόνια αϋπνία μπορεί να σχετίζεται με κατάθλιψη, υπνική άπνοια, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, υπερθυρεοειδισμό, εμμηνόπαυση, χρόνιο πόνο, καφεΐνη, αλκοόλ ή φάρμακα.

Όταν η δυσκολία στον ύπνο διαρκεί εβδομάδες, επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα ή συνοδεύεται από δυνατό ροχαλητό και παύσεις αναπνοής, χρειάζεται διερεύνηση και όχι συνεχής προσθήκη συμπληρωμάτων.

Σε διπλά τυφλή διασταυρούμενη μελέτη του 2024, 30 ενήλικες έλαβαν ειδικό τυποποιημένο εκχύλισμα και εικονικό φάρμακο σε διαφορετικές περιόδους. Καταγράφηκε μικρή βελτίωση στη βαθμολογία βαρύτητας αϋπνίας (διαφορά περίπου 2,9 μονάδων). Η μικρή διάρκεια και το ειδικό προϊόν δεν επιτρέπουν γενίκευση στο συνηθισμένο τσάι μελισσόχορτου.[6]

Φούσκωμα και αέρια: τι μπορεί να προσφέρει

Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιλαμβάνει τη συμπτωματική χρήση για ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις, όπως φούσκωμα και μετεωρισμός. Η ένδειξη αφορά παροδικά συμπτώματα και όχι επίμονο κοιλιακό πόνο ή χρόνια διάταση της κοιλιάς.[1], [2]

Το μελισσόχορτο δεν θεραπεύει δυσανεξία στη λακτόζη, κοιλιοκάκη, δυσκοιλιότητα, γαστρίτιδα, λοίμωξη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή άλλη οργανική πάθηση.

Φούσκωμα που συνοδεύεται από αίμα στα κόπρανα, απώλεια βάρους, πυρετό, επίμονους εμέτους, αναιμία ή έντονο πόνο χρειάζεται ιατρικό έλεγχο.

Για τη δυσπεψία και τον μετεωρισμό τα στοιχεία στηρίζονται κατά κύριο λόγο στην παραδοσιακή χρήση. Δεν υπάρχουν επαρκείς μεγάλες κλινικές δοκιμές που να αποδεικνύουν θεραπευτικό όφελος σε χρόνια λειτουργική ή οργανική γαστρεντερική νόσο.

Ρόφημα, βάμμα, κάψουλες και εκχυλίσματα

ΜορφήΤι περιέχειΤι χρειάζεται προσοχή
ΡόφημαΤεμαχισμένο αποξηραμένο φύλλοΗ πραγματική ποσότητα εξαρτάται από τα γραμμάρια του φύλλου
Σκόνη σε κάψουλαΑλεσμένο φύλλοΝα μην συγχέεται με συμπυκνωμένο εκχύλισμα
Ξηρό εκχύλισμαΣυμπυκνωμένο παρασκεύασμαΑπαιτείται έλεγχος αναλογίας εκχύλισης και ημερήσιας δόσης
Βάμμα ή υγρό εκχύλισμαΕκχύλισμα συνήθως σε αιθανόληΜπορεί να περιέχει σημαντική ποσότητα αλκοόλης
Συνδυαστικό προϊόνΜελισσόχορτο μαζί με άλλα βότανα ή μελατονίνηΈλεγχος για διπλή λήψη και πρόσθετη καταστολή

Τα συνολικά mg στην εμπρόσθια όψη μιας συσκευασίας δεν αρκούν για σύγκριση δύο προϊόντων. Πρέπει να ελέγχονται το μέρος του φυτού, η μορφή του παρασκευάσματος, η αναλογία εκχύλισης και η ποσότητα ανά πραγματική ημερήσια δόση.[2]

Πώς παρασκευάζεται το ρόφημα

Η μονογραφία αναφέρει ως μία δόση 1,5–4,5 γραμμάρια τεμαχισμένου φύλλου σε 150 ml βραστό νερό, με παρασκευή ως έγχυμα.[2]

Το βότανο προστίθεται στο βραστό νερό, καλύπτεται και αφήνεται για τον χρόνο που αναγράφεται στη συσκευασία. Στη συνέχεια σουρώνεται.

Ένα φακελάκι δεν περιέχει υποχρεωτικά την ίδια ποσότητα με κάθε άλλο προϊόν. Ελέγξτε τα γραμμάρια ανά φακελάκι και όχι μόνο την ονομασία του βοτάνου.

Το έγχυμα των φύλλων δεν πρέπει να συγχέεται με το αιθέριο έλαιο. Αιθέριο έλαιο αρωματοθεραπείας ή καλλυντικής χρήσης δεν αποτελεί ασφαλές υποκατάστατο ροφήματος και δεν καταπίνεται.

Δοσολογία σύμφωνα με την ευρωπαϊκή μονογραφία

Οι παρακάτω δόσεις αφορούν συγκεκριμένες μορφές παρασκευασμάτων της ευρωπαϊκής μονογραφίας για ενήλικες, ηλικιωμένους και εφήβους άνω των 12 ετών. Δεν εφαρμόζονται αυτόματα σε κάθε εμπορικό συμπλήρωμα.[2]

ΠαρασκεύασμαΔόση μονογραφίας
Έγχυμα φύλλου1,5–4,5 g σε 150 ml νερού, 1–3 φορές ημερησίως
Σκόνη φύλλου0,19–0,55 g, 2–3 φορές ημερησίως
Υγρό εκχύλισμα 1:12–4 ml, 1–3 φορές ημερησίως
Βάμμα 1:52–6 ml, 1–3 φορές ημερησίως

Προσοχή: σε τυποποιημένα ξηρά εκχυλίσματα, σιρόπια και συνδυαστικά σκευάσματα ακολουθείται η δόση του συγκεκριμένου προϊόντος. Η αύξηση της δόσης δεν εγγυάται καλύτερο αποτέλεσμα.

Πότε λαμβάνεται και για πόσο

Για δυσκολία στον ύπνο, το προϊόν λαμβάνεται συνήθως το βράδυ σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας. Για ημερήσιο στρες ή ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις, η λήψη μπορεί να κατανέμεται μέσα στην ημέρα.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν περισσότερο από δύο εβδομάδες ή επιδεινώνονται κατά τη χρήση, πρέπει να ζητείται συμβουλή γιατρού ή άλλου κατάλληλου επαγγελματία υγείας.[1], [2]

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να θεωρηθεί ότι η αδιάλειπτη καθημερινή χρήση για πολλούς μήνες είναι απαραίτητα ασφαλής ή ωφέλιμη.

Οι δύο εβδομάδες είναι όριο επανεκτίμησης των συμπτωμάτων σύμφωνα με την EMA, όχι απόδειξη ότι η συνεχής χρήση για μεγαλύτερο διάστημα προκαλεί συγκεκριμένη βλάβη.

Μελισσόχορτο, λουίζα και λεμονόχορτο

Το μελισσόχορτο είναι το Melissa officinalis. Η λουίζα ή λεμονόχορτο λουίζας είναι συνήθως το Aloysia citrodora, το οποίο μπορεί επίσης να αναγράφεται ως Verbena citriodora.

Τα δύο φυτά έχουν άρωμα λεμονιού και χρησιμοποιούνται σε ροφήματα, αλλά δεν έχουν την ίδια βοτανική ταυτότητα, την ίδια σύνθεση ή ακριβώς τις ίδιες επίσημες χρήσεις.

Στην ετικέτα πρέπει να αναζητείται η λατινική ονομασία. Όροι όπως «λεμονόχορτο», «λεμονάκι» ή «τσάι λεμονιού» μπορεί να χρησιμοποιούνται με διαφορετικό τρόπο από διαφορετικούς παραγωγούς.

Το λεμονόχορτο που προέρχεται από φυτά του γένους Cymbopogon είναι επίσης διαφορετικό φυτό. Η αναγνώριση γίνεται με τη βοτανική ονομασία, όχι μόνο από την κοινή λέξη «λεμονόχορτο».

Συνδυασμός με βαλεριάνα και πασιφλόρα

Το μελισσόχορτο συναντάται συχνά μαζί με βαλεριάνα, πασιφλόρα, λυκίσκο ή λεβάντα. Υπάρχουν επίσης προϊόντα που περιέχουν μελατονίνη, μαγνήσιο ή κατασταλτικά αντιισταμινικά.

Ο συνδυασμός πολλών συστατικών δεν σημαίνει υποχρεωτικά ισχυρότερο ή καλύτερα τεκμηριωμένο αποτέλεσμα. Αντίθετα, μπορεί να αυξήσει την υπνηλία και να δυσκολέψει τον εντοπισμό του συστατικού που προκάλεσε μια ανεπιθύμητη ενέργεια.[2], [3]

Πριν συνδυαστούν δύο διαφορετικά προϊόντα ύπνου, πρέπει να συγκρίνονται όλες οι δραστικές ουσίες. Το ίδιο βότανο μπορεί να υπάρχει και στα δύο με διαφορετική εμπορική ονομασία.

Παρενέργειες και αλλεργικές αντιδράσεις

Οι διαθέσιμες κλινικές μελέτες είναι σχετικά μικρές. Η ευρωπαϊκή μονογραφία δεν ορίζει τεκμηριωμένες συχνότητες ανεπιθύμητων ενεργειών· ορισμένα περιστασιακά συμπτώματα έχουν αναφερθεί σε μελέτες με συγκεκριμένα εκχυλίσματα ή συνδυασμούς. Ενδέχεται να εμφανιστούν:

  • ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση,
  • έμετος,
  • ζάλη,
  • υπνηλία ή μειωμένη εγρήγορση,
  • σπανιότερα αναπνευστικά ή αλλεργικά συμπτώματα.

Η λήψη διακόπτεται και ζητείται άμεση βοήθεια σε δύσπνοια, συριγμό, οίδημα προσώπου ή λαιμού, γενικευμένη κνίδωση, λιποθυμία ή σοβαρή σύγχυση.

Άτομα με γνωστή αλλεργία στο μελισσόχορτο ή σε συστατικό του συγκεκριμένου προϊόντος δεν πρέπει να το χρησιμοποιούν.

Η EMA δεν είχε καταγράψει σαφώς καθορισμένες συχνότητες ανεπιθύμητων ενεργειών στη μονογραφία της. Συμπτώματα από μεμονωμένες μελέτες ή συνδυαστικά προϊόντα δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως βέβαιες ή συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες κάθε παρασκευάσματος μελισσόχορτου.[2], [3]

Υπνηλία, οδήγηση και αλκοόλ

Τα παρασκευάσματα μελισσόχορτου μπορεί να μειώσουν την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμού μηχανημάτων. Όποιος αισθανθεί υπνηλία, ζάλη, αργές αντιδράσεις ή μειωμένη συγκέντρωση δεν πρέπει να οδηγήσει.[2]

Κατά την πρώτη λήψη είναι προτιμότερο να μην υπάρχει προγραμματισμένη οδήγηση ή εργασία που απαιτεί αυξημένη προσοχή.

Ο συνδυασμός με αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται. Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει τη ζάλη και την καταστολή, ενώ ταυτόχρονα επιδεινώνει τη φυσιολογική δομή του ύπνου.

Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Η μονογραφία αναφέρει ότι δεν υπάρχουν επαρκή διαθέσιμα δεδομένα για συγκεκριμένες φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε συνδυασμός είναι ασφαλής.[2]

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν λαμβάνονται:

  • βενζοδιαζεπίνες, όπως αλπραζολάμη ή διαζεπάμη,
  • υπνωτικά, όπως ζολπιδέμη,
  • κατασταλτικά αντιισταμινικά,
  • οπιοειδή αναλγητικά,
  • αντιψυχωσικά ή άλλα φάρμακα που προκαλούν υπνηλία,
  • αντιεπιληπτικά ή μυοχαλαρωτικά με κατασταλτική δράση.

Πριν από χειρουργείο, ενδοσκόπηση, μέθη ή γενική αναισθησία πρέπει να δηλώνονται όλα τα βότανα και τα συμπληρώματα στην ιατρική ομάδα.

Ο βασικός πρακτικός κίνδυνος είναι η πιθανή αθροιστική καταστολή με φάρμακα ή άλλα βοηθήματα ύπνου. Δεν υπάρχουν επαρκή ανθρώπινα δεδομένα ώστε να προβλέπεται συγκεκριμένη μεταβολή των επιπέδων κάθε φαρμάκου.[3]

Μελισσόχορτο και θυρεοειδής

Παλαιότερες προκλινικές μελέτες διερεύνησαν πιθανή επίδραση συγκεκριμένων εκχυλισμάτων μελισσόχορτου στη δράση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης και αντισωμάτων έναντι του υποδοχέα της. Η κλινική σημασία αυτών των ευρημάτων παραμένει άγνωστη.[7]

Δεν έχει αποδειχθεί ότι ένα συνηθισμένο ρόφημα προκαλεί υποθυρεοειδισμό. Επίσης, το μελισσόχορτο δεν αποτελεί αποδεδειγμένη θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού ή της νόσου Graves.

Άτομα με θυρεοειδοπάθεια ή αγωγή με λεβοθυροξίνη ή αντιθυρεοειδικά φάρμακα πρέπει να συζητούν την τακτική ή συμπυκνωμένη χρήση με τον θεράποντα ιατρό τους. Δεν πρέπει να αλλάζουν δόση φαρμάκου βάσει ενός συμπληρώματος.

Παλαιότερες εργαστηριακές μελέτες διαπίστωσαν επίδραση ορισμένων εκχυλισμάτων στη σύνδεση της TSH και των διεγερτικών αντισωμάτων της νόσου Graves με τον υποδοχέα τους. Αυτό δεν αποτελεί κλινική απόδειξη ότι ένα συνηθισμένο ρόφημα μειώνει τις θυρεοειδικές ορμόνες ή ότι αλλοιώνει απευθείας τη μέτρηση TSH/FT4 σε αναλυτή.[7], [8]

Παιδιά και έφηβοι

Η χρήση των παρασκευασμάτων της μονογραφίας δεν συνιστάται σε παιδιά κάτω των 12 ετών, επειδή δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.[1], [2]

Στους εφήβους άνω των 12 ετών πρέπει να ελέγχονται οι οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος. Ορισμένα εμπορικά σκευάσματα μπορεί να έχουν υψηλότερο ηλικιακό όριο.

Τα βάμματα και ορισμένα υγρά εκχυλίσματα περιέχουν αιθανόλη και δεν πρέπει να δίνονται σε παιδί χωρίς έλεγχο της σύνθεσης και ιατρική ή φαρμακευτική συμβουλή.

Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η ασφάλεια των φαρμακευτικών παρασκευασμάτων μελισσόχορτου κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Η ευρωπαϊκή μονογραφία δεν συνιστά τη χρήση τους στις περιόδους αυτές.[2]

Η περιστασιακή κατανάλωση ενός αραιού αφεψήματος ως τρόφιμο δεν είναι ταυτόσημη με τη λήψη συμπυκνωμένου εκχυλίσματος ή βάμματος. Παρ’ όλα αυτά, η συστηματική χρήση πρέπει να συζητείται με τον μαιευτήρα ή τον θεράποντα ιατρό.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε πολυσυστατικά προϊόντα, επειδή μπορεί να περιέχουν βότανα ή ποσότητες αλκοόλης που δεν είναι κατάλληλα για την εγκυμοσύνη.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ή εξετάσεις

Το μελισσόχορτο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να καλύπτει συμπτώματα που επιμένουν ή επιδεινώνονται. Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει:

  • άγχος που προκαλεί σοβαρή δυσλειτουργία στην εργασία ή στην καθημερινότητα,
  • κρίσεις πανικού, κατάθλιψη ή σκέψεις αυτοτραυματισμού,
  • αϋπνία που επιμένει για εβδομάδες,
  • δυνατό ροχαλητό, παύσεις αναπνοής ή έντονη ημερήσια υπνηλία,
  • ταχυκαρδία, τρόμος, απώλεια βάρους ή δυσανεξία στη ζέστη,
  • αίμα στα κόπρανα, αναιμία, πυρετός, έμετοι ή έντονος κοιλιακός πόνος.

Πιθανός εργαστηριακός έλεγχος

Εφόσον υπάρχει σχετική κλινική υποψία, μπορεί να χρειαστούν γενική αίματος και φερριτίνη για αναιμία ή TSH και ελεύθερη Τ4 για θυρεοειδοπάθεια. Η επιλογή εξετάσεων εξαρτάται από τα συμπτώματα και δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για τη χρήση μελισσόχορτου.

Για τον στοχευμένο έλεγχο όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα, δείτε τον οδηγό Άγχος και Εξετάσεις Αίματος.

Οι εξετάσεις επιλέγονται με βάση την κλινική εικόνα: TSH και ελεύθερη Τ4 όταν υπάρχουν σημεία θυρεοειδοπάθειας, γενική αίματος και φερριτίνη όταν υποψιαζόμαστε αναιμία ή έλλειψη σιδήρου, και ειδικός έλεγχος πεπτικού μόνο όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα. Δεν απαιτείται εργαστηριακός έλεγχος απλώς επειδή κάποιος πίνει μελισσόχορτο.[7]

Ποιότητα προϊόντος και πρακτικές προφυλάξεις

Προτιμήστε προϊόν που αναφέρει με σαφήνεια τη βοτανική ονομασία Melissa officinalis L., το μέρος του φυτού, τη μορφή εκχυλίσματος και τη δοσολογία ανά πραγματική λήψη. Η λέξη «μελισσόχορτο» στη συσκευασία δεν αποτελεί εγγύηση τυποποίησης ή κλινικής ισοδυναμίας.[2], [3]

  • Ελέγξτε εάν περιέχονται βαλεριάνα, πασιφλόρα, μελατονίνη ή άλλα συστατικά με πιθανή κατασταλτική δράση.
  • Δείτε την ποσότητα αιθανόλης σε βάμματα και σταγόνες.
  • Μην καταπίνετε αιθέριο έλαιο που προορίζεται για αρωματοθεραπεία ή καλλυντική χρήση.
  • Σε θυρεοειδοπάθεια ή συστηματική φαρμακευτική αγωγή, συζητήστε πρώτα τη συχνή ή συμπυκνωμένη χρήση.
  • Αν το άγχος, η αϋπνία ή οι πεπτικές ενοχλήσεις επιμένουν, αναζητήστε την αιτία τους.

Για γενικότερη ενημέρωση σχετικά με την τεκμηρίωση και την ασφάλεια των βοτάνων, διαβάστε τον οδηγό ασφάλειας φυτικών προϊόντων.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορώ να πίνω μελισσόχορτο κάθε βράδυ;

Η βραχυχρόνια χρήση μπορεί να είναι κατάλληλη για ορισμένους ενήλικες. Αν η αϋπνία επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες ή επιδεινώνεται, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Σε πόση ώρα δρα το μελισσόχορτο;

Δεν υπάρχει επαρκώς τεκμηριωμένος ενιαίος χρόνος δράσης για όλες τις μορφές. Το αποτέλεσμα διαφέρει ανά εκχύλισμα, δόση και άτομο.

Είναι το μελισσόχορτο φυσικό αγχολυτικό;

Χρησιμοποιείται παραδοσιακά για ήπιο στρες. Ορισμένες κλινικές μελέτες είναι ενθαρρυντικές, αλλά δεν υποκαθιστά καθιερωμένη θεραπεία αγχώδους διαταραχής.

Μπορώ να το πάρω μαζί με Xanax, Stedon ή Stilnox;

Όχι χωρίς προηγούμενη ιατρική συμβουλή. Μπορεί να υπάρχει αθροιστική υπνηλία, ζάλη ή αστάθεια.

Μελισσόχορτο ή βαλεριάνα για ύπνο;

Δεν υπάρχει επαρκής άμεση σύγκριση ώστε να χαρακτηριστεί το ένα καλύτερο για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από το προϊόν, το σύμπτωμα και την υπόλοιπη αγωγή.

Το μελισσόχορτο βοηθά στο αδυνάτισμα;

Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι προκαλεί ουσιαστική απώλεια σωματικού λίπους. Η ανακούφιση του φουσκώματος δεν σημαίνει απώλεια βάρους.

Μπορώ να το συνδυάσω με πασιφλόρα και βαλεριάνα;

Υπάρχουν συνδυαστικά προϊόντα, αλλά η παράλληλη χρήση πολλών σκευασμάτων μπορεί να αυξήσει την καταστολή. Χρειάζεται έλεγχος όλων των συστατικών.

Επηρεάζει τις εξετάσεις του θυρεοειδούς;

Δεν έχει αποδειχθεί άμεση αναλυτική παρεμβολή στις μετρήσεις TSH ή FT4. Τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν κυρίως εργαστηριακές μελέτες, όχι επιβεβαιωμένη επίδραση συνηθισμένου ροφήματος σε ανθρώπους.

Τι λέει η EMA για το μελισσόχορτο;

Αναγνωρίζει παραδοσιακή χρήση για ήπιο στρες, ύπνο και ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις, όχι θεραπεία χρόνιας αϋπνίας ή ψυχιατρικής νόσου.

Πόση ποσότητα χρειάζεται για έγχυμα;

Για συγκεκριμένη φαρμακευτική χρήση η μονογραφία αναφέρει 1,5–4,5 g τεμαχισμένου φύλλου σε 150 ml βραστού νερού, 1–3 φορές ημερησίως, με βάση τις οδηγίες του προϊόντος.

Μπορούν να το χρησιμοποιούν παιδιά;

Η χρήση των παρασκευασμάτων της ευρωπαϊκής μονογραφίας δεν συνιστάται κάτω των 12 ετών λόγω ανεπαρκών δεδομένων.

Είναι ασφαλές στην εγκυμοσύνη;

Η φαρμακευτική χρήση δεν συνιστάται σε εγκυμοσύνη ή θηλασμό λόγω ανεπαρκών στοιχείων ασφάλειας. Για κάθε συμπλήρωμα απαιτείται εξατομικευμένη συμβουλή.

Βοηθά στη νόσο Graves ή στον υπερθυρεοειδισμό;

Όχι ως τεκμηριωμένη θεραπεία. Έχουν δημοσιευθεί προκλινικά ευρήματα, όμως δεν επαρκούν για αντικατάσταση της αντιθυρεοειδικής αγωγής ή αλλαγή δόσεων.

Βιβλιογραφία και αποποίηση ευθύνης

Επιστημονικές πηγές και παραπομπές (10)
  1. Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA). Μελισσόχορτο — συνοπτική αξιολόγηση της παραδοσιακής χρήσης. Πηγή
  2. EMA/HMPC. Ευρωπαϊκή μονογραφία για το φύλλο Melissa officinalis L. (2013). Πηγή
  3. EMA/HMPC. Έκθεση αξιολόγησης του φύλλου μελισσόχορτου (2013). Πηγή
  4. Ghazizadeh J και συν. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση για συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Phytotherapy Research. 2021. Πηγή
  5. Cases J και συν. Πιλοτική μελέτη για άγχος και διαταραχές ύπνου· χωρίς ομάδα ελέγχου. 2011. Πηγή
  6. Ελεγχόμενη διασταυρούμενη μελέτη ειδικού εκχυλίσματος μελισσόχορτου για τον ύπνο, 30 συμμετέχοντες. Nutrients. 2024. Πηγή
  7. Auf’mkolk M και συν. Προκλινική διερεύνηση φυτικών εκχυλισμάτων και υποδοχέα TSH. Endocrinology. 1985. Πηγή
  8. Ανασκόπηση για συστατικά, προκλινικές και κλινικές δράσεις της Melissa officinalis. 2024. Πηγή
  9. Τυχαιοποιημένη μελέτη μελισσόχορτου σε 80 ασθενείς μετά από στεφανιαία παράκαμψη. European Journal of Integrative Medicine. 2019. Πηγή
  10. Haybar H και συν. Τυχαιοποιημένη μελέτη σε άτομα με χρόνια σταθερή στηθάγχη. Clinical Nutrition ESPEN. 2018. Πηγή
Αποποίηση ευθύνηςΤο περιεχόμενο είναι αποκλειστικά ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Για επίμονα συμπτώματα, κύηση, χρόνια νοσήματα ή ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων, συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό.
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.