LDH (Γαλακτική Αφυδρογονάση): Τι Είναι, Φυσιολογικές Τιμές, Αύξηση & Κλινική Ερμηνεία

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος
Δημοσίευση: • Τελευταία ενημέρωση:
Με μια ματιά

Η LDH (γαλακτική αφυδρογονάση) είναι βιοχημικό ένζυμο που βρίσκεται σε πολλούς ιστούς. Αυξημένες τιμές μπορεί να συνοδεύουν αιμόλυση, μυϊκή ή ηπατική βλάβη, φλεγμονώδη νοσήματα και ορισμένες άλλες καταστάσεις, αλλά δεν θέτουν διάγνωση από μόνες τους.[1][2]

Δείγμα: αίμα (συνήθως ορός) · Νηστεία: συνήθως δεν απαιτείται μόνο για LDH · Ενδεικτική τιμή: 5–10 € (ενδέχεται να διαφέρει ανά εργαστήριο).

Η σωστή ερμηνεία εξαρτάται από τα όρια αναφοράς της μεθόδου, την ποιότητα του δείγματος και τις συνοδές εξετάσεις. Η αιμόλυση κατά την αιμοληψία μπορεί να προκαλέσει ψευδώς αυξημένο αποτέλεσμα.[2]

Περιεχόμενα άρθρου
  1. Τι είναι η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH);
  2. Πότε ζητείται η εξέταση LDH;
  3. Πώς γίνεται η εξέταση και χρειάζεται νηστεία;
  4. Φυσιολογικές τιμές LDH ανά ηλικία
  5. Αυξημένη LDH: ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
  6. Χαμηλή ή μεμονωμένα αυξημένη LDH
  7. Αιμόλυση δείγματος: πότε η LDH είναι ψευδώς αυξημένη;
  8. Τα πέντε ισοένζυμα της LDH
  9. LDH, αιμόλυση και αναιμία
  10. LDH και ηπατική βλάβη
  11. LDH, άσκηση, μύες και CK
  12. LDH και καρδιά: ποιος είναι ο ρόλος της σήμερα;
  13. LDH και κακοήθειες: τι μπορεί να δείξει;
  14. LDH σε λοιμώξεις και φλεγμονώδεις καταστάσεις
  15. LDH στην εγκυμοσύνη και το σύνδρομο HELLP
  16. Συχνές ερωτήσεις για την LDH
  17. Τι να θυμάστε για την εξέταση LDH
  18. Σχετικοί οδηγοί και βιβλιογραφία

Τι είναι η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH);

Η LDH, δηλαδή η γαλακτική αφυδρογονάση, είναι ένζυμο που συμμετέχει στον μεταβολισμό της ενέργειας μέσα στα κύτταρα. Βρίσκεται σχεδόν σε όλους τους ιστούς: στο ήπαρ, στους σκελετικούς μύες, στην καρδιά, στους νεφρούς, στους πνεύμονες, στον εγκέφαλο, αλλά και μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Για αυτόν τον λόγο, όταν η LDH αυξάνεται στο αίμα, δεν δείχνει αυτόματα ένα συγκεκριμένο όργανο.

Η βασική της αξία είναι ότι λειτουργεί ως δείκτης κυτταρικής βλάβης. Όταν κύτταρα τραυματίζονται, φλεγμαίνουν, νεκρώνονται ή καταστρέφονται, μέρος της LDH απελευθερώνεται στην κυκλοφορία. Έτσι, η αυξημένη LDH μπορεί να εμφανιστεί σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις: αιμόλυση, μυϊκή βλάβη, ηπατική βλάβη, πνευμονική φλεγμονή, καρδιακή βλάβη, λοιμώξεις, νεοπλασματικά νοσήματα ή έντονη ιστική καταπόνηση.

Η LDH δεν είναι εξέταση «ναι ή όχι» για μία πάθηση. Είναι εξέταση που απαντά κυρίως στο ερώτημα: υπάρχει ένδειξη αυξημένης κυτταρικής καταστροφής ή ιστικής βλάβης; Για να εντοπιστεί η πιθανή προέλευση, χρειάζεται σύγκριση με άλλες εξετάσεις, όπως γενική αίματος, χολερυθρίνη, τρανσαμινάσες AST/ALT, CPK/CK, τροπονίνη, CRP, ΤΚΕ και νεφρική λειτουργία.

Κλινικό σημείο: Η LDH είναι ευαίσθητος αλλά μη ειδικός δείκτης. Μπορεί να δείξει ότι κάτι συμβαίνει, αλλά δεν μπορεί μόνη της να πει με ακρίβεια τι συμβαίνει.

Η εξέταση μετρά την ενζυμική δραστικότητα της LDH στον ορό ή στο πλάσμα, συνήθως σε μονάδες ανά λίτρο (U/L). Η LDH συμμετέχει στη μετατροπή γαλακτικού σε πυροσταφυλικό οξύ και αντίστροφα, διαδικασία που σχετίζεται με την παραγωγή ενέργειας των κυττάρων.[1][2]

Πότε ζητείται η εξέταση LDH;

Η εξέταση LDH ζητείται όταν ο γιατρός θέλει να εκτιμήσει αν υπάρχει ένδειξη ιστικής βλάβης, αιμόλυσης, μυϊκής καταστροφής, ηπατικής συμμετοχής, φλεγμονώδους επιβάρυνσης ή αυξημένου κυτταρικού μεταβολισμού. Δεν είναι συνήθως εξέταση που ζητείται μόνη της ως προληπτικός έλεγχος χωρίς λόγο. Έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

Στην πράξη μπορεί να ζητηθεί σε ασθενείς με ανεξήγητη κόπωση, αναιμία, ίκτερο, αυξημένες τρανσαμινάσες, μυϊκούς πόνους, έντονη αδυναμία, πυρετό, δύσπνοια, υποψία αιμόλυσης, υποψία ραβδομυόλυσης ή σε παρακολούθηση αιματολογικών και ογκολογικών νοσημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις κύησης, η LDH αξιολογείται μαζί με αιμοπετάλια, AST/ALT και κλινική εικόνα για προεκλαμψία ή HELLP σύνδρομο.

Η LDH μπορεί επίσης να μπει σε ευρύτερο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχουν πολλαπλές παθολογικές εξετάσεις και χρειάζεται συνολική εικόνα. Για παράδειγμα, σε ένα άτομο με αυξημένες τρανσαμινάσες και αυξημένη χολερυθρίνη, βοηθά να αξιολογηθεί αν υπάρχει ηπατοκυτταρική βλάβη ή αιμόλυση. Σε ένα άτομο με μυαλγίες και πολύ αυξημένη CK, η LDH μπορεί να στηρίξει την εικόνα μυϊκής βλάβης.

Η εξέταση δεν αποτελεί αυτόνομο τεστ προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο ή καρδιακή νόσο. Χρησιμεύει όταν υπάρχει συγκεκριμένη διαγνωστική υπόνοια ή όταν η πορεία ήδη γνωστής πάθησης παρακολουθείται με οργανωμένο ιατρικό πλάνο.[1][2]

Πώς γίνεται η εξέταση και χρειάζεται νηστεία;

Η LDH μετριέται με απλή αιμοληψία από φλέβα. Συνήθως χρησιμοποιείται ορός ή πλάσμα, ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου. Η αιμοληψία διαρκεί λίγα λεπτά και δεν απαιτείται ειδική διαδικασία από τον ασθενή. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι απαραίτητη η νηστεία μόνο για την LDH, εκτός αν μαζί ζητηθούν εξετάσεις που επηρεάζονται από τη λήψη τροφής.

Επειδή η LDH επηρεάζεται από την καταστροφή κυττάρων μέσα στο σωληνάριο, η σωστή λήψη και μεταφορά του δείγματος είναι κρίσιμη. Η έντονη αναρρόφηση, η δύσκολη αιμοληψία, η παρατεταμένη περίδεση, η βίαιη ανάδευση ή η καθυστερημένη επεξεργασία μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμόλυσης. Σε αυτή την περίπτωση, η τιμή μπορεί να φαίνεται αυξημένη χωρίς να αντιστοιχεί πραγματικά στην κατάσταση του ασθενούς.

Πρακτικά: Αν η LDH είναι απροσδόκητα αυξημένη, χωρίς αντίστοιχα συμπτώματα ή χωρίς άλλες παθολογικές εξετάσεις, συχνά χρειάζεται επανάληψη με προσεκτική αιμοληψία και έλεγχο για αιμόλυση δείγματος.

Η LDH αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν ζητείται μαζί με στοχευμένες εξετάσεις. Για μυϊκή βλάβη συνδυάζεται με CK/CPK, για καρδιακή βλάβη με τροπονίνη, για ηπατική βλάβη με AST, ALT, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη, ενώ για αιμόλυση με γενική αίματος, δικτυοερυθροκύτταρα, έμμεση χολερυθρίνη και απτοσφαιρίνη.

Ο εργαστηριακός χειρισμός του δείγματος πρέπει να ακολουθεί τις προδιαγραφές της αναλυτικής μεθόδου. Όταν υπάρχει σημαντική αιμόλυση, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αναξιόπιστο και να απαιτείται νέο δείγμα, σύμφωνα με την εργαστηριακή πολιτική. [2]

Φυσιολογικές τιμές LDH ανά ηλικία

Οι φυσιολογικές τιμές LDH διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τη μέθοδο μέτρησης, το αναλυτικό σύστημα και τα όρια αναφοράς του κάθε εργαστηρίου. Για αυτό η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με βάση το εύρος τιμών που αναγράφεται στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα και όχι με γενικά όρια από το διαδίκτυο.

ΟμάδαΕνδεικτικό εύρος LDHΣχόλιο ερμηνείας
ΕνήλικεςΕνδεικτικά 122–222 U/L σε συγκεκριμένη μέθοδο (Mayo)Πάντα χρησιμοποιείται το εύρος αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.
ΠαιδιάΣυχνά υψηλότερες τιμές από τους ενήλικεςΗ ηλικία είναι σημαντική για την ερμηνεία.
Νεογνά / βρέφηΜπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερηΑπαιτείται παιδιατρικό εύρος αναφοράς.
ΕγκυμοσύνηΣυνήθως αξιολογείται σε ειδικό κλινικό πλαίσιοΙδιαίτερη σημασία έχει όταν συνυπάρχουν υπέρταση, αιμόλυση, χαμηλά αιμοπετάλια ή αυξημένες τρανσαμινάσες.

Μια μικρή απόκλιση πάνω από το ανώτερο όριο δεν σημαίνει υποχρεωτικά σοβαρή νόσο. Αντίθετα, μια έντονη αύξηση ή μια αυξητική τάση σε διαδοχικές μετρήσεις χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση. Στην πράξη, έχει σημασία αν η LDH είναι μεμονωμένα αυξημένη ή αν συνυπάρχουν παθολογικά ευρήματα σε γενική αίματος, ηπατικές δοκιμασίες, CK, CRP, ΤΚΕ ή νεφρική λειτουργία.

Σημαντική διευκρίνιση: Το εύρος 122–222 U/L είναι παράδειγμα για ενηλίκους από συγκεκριμένο εργαστήριο και μέθοδο. Δεν αποτελεί καθολικό ελληνικό όριο αναφοράς. Για παιδιά και νεογνά πρέπει να χρησιμοποιούνται ειδικά ηλικιακά όρια.[2]

Αυξημένη LDH: ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;

Η αυξημένη LDH σημαίνει ότι η μετρούμενη ενζυμική δραστικότητα στο αίμα είναι υψηλότερη από το ανώτερο όριο αναφοράς. Αυτό μπορεί να συμβεί επειδή κύτταρα καταστρέφονται, επειδή υπάρχει φλεγμονώδης ή ισχαιμική βλάβη, επειδή υπάρχει αιμόλυση ή επειδή κάποιοι ιστοί έχουν πολύ αυξημένο μεταβολισμό. Η LDH δεν δείχνει από μόνη της αν η αιτία είναι ήπια ή σοβαρή.

Πιθανή κατηγορίαΠαραδείγματαΣυνοδευτικές εξετάσεις
ΑιμόλυσηΑιμολυτική αναιμία, αιμόλυση δείγματος, μηχανική αιμόλυσηΓενική αίματος, δικτυοερυθροκύτταρα, έμμεση χολερυθρίνη, απτοσφαιρίνη
Μυϊκή βλάβηΈντονη άσκηση, τραύμα, ραβδομυόλυση, μυοσίτιδαCPK/CK, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες, ούρα
Ηπατική βλάβηΗπατίτιδα, λιπώδες ήπαρ, φαρμακευτική τοξικότητα, χολόστασηAST, ALT, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη
Καρδιακή βλάβη (μη ειδικό εύρημα)Η LDH δεν αποτελεί σήμερα εξέταση διάγνωσης εμφράγματοςΤροπονίνη, ΗΚΓ, κλινική εκτίμηση
Φλεγμονή / λοίμωξηΣοβαρές λοιμώξεις, πνευμονική φλεγμονή, COVID-19CRP, ΤΚΕ, γενική αίματος, φερριτίνη
ΚακοήθειεςΛεμφώματα, λευχαιμίες, όγκοι όρχεων, προχωρημένη νόσοςΑνάλογα με το νόσημα: γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος, ειδικοί δείκτες, απεικόνιση

Η πιο ασφαλής προσέγγιση είναι να μην ερμηνεύεται η LDH απομονωμένα. Μια τιμή μπορεί να είναι υψηλή επειδή υπάρχει πραγματική κυτταρική βλάβη, αλλά μπορεί επίσης να είναι υψηλή επειδή το δείγμα αιμολύθηκε. Η σύγκριση με το υπόλοιπο εργαστηριακό προφίλ μειώνει τον κίνδυνο λανθασμένης ερμηνείας.

Η ένταση της αύξησης δεν προσδιορίζει από μόνη της την αιτία. Ακόμη και μια μεγάλη αύξηση μπορεί να εμφανιστεί σε αιμόλυση, σοβαρή ιστική βλάβη ή μεγαλοβλαστική αιμοποίηση, χωρίς αυτό να σημαίνει υποχρεωτικά κακοήθεια. Αντίστοιχα, ένα ήπιο εύρημα μπορεί να αποκτήσει σημασία όταν συνυπάρχουν συμπτώματα ή διαχρονική επιδείνωση.[2]

Χαμηλή ή μεμονωμένα αυξημένη LDH

Η χαμηλή LDH σπάνια έχει την ίδια κλινική σημασία με την αυξημένη LDH. Στην καθημερινή πράξη, το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στην αύξηση της τιμής, επειδή αυτή μπορεί να συνδέεται με κυτταρική βλάβη ή αιμόλυση. Μια χαμηλή ή χαμηλοφυσιολογική τιμή συνήθως δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη νόσου.

Πιο σημαντικό είναι να αξιολογείται η μεμονωμένη αύξηση. Αν η LDH είναι αυξημένη αλλά όλες οι υπόλοιπες εξετάσεις είναι φυσιολογικές, ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα και δεν υπάρχει εμφανής κλινική αιτία, τότε πρέπει πρώτα να αποκλειστεί προαναλυτικό πρόβλημα. Η αιμόλυση δείγματος είναι από τις συχνότερες αιτίες ψευδώς αυξημένης LDH.

Αντίθετα, όταν η LDH αυξάνεται μαζί με άλλους δείκτες, η ερμηνεία γίνεται πιο κατευθυνόμενη. Για παράδειγμα, LDH μαζί με αυξημένη έμμεση χολερυθρίνη και πτώση αιμοσφαιρίνης κατευθύνει προς αιμόλυση. LDH μαζί με πολύ αυξημένη CK κατευθύνει προς μυϊκή βλάβη. LDH μαζί με αυξημένες τρανσαμινάσες και χολερυθρίνη κατευθύνει προς ηπατική συμμετοχή.

Συχνό κλινικό λάθος: Να θεωρείται κάθε αυξημένη LDH «καρκινικός δείκτης». Η LDH μπορεί να αυξηθεί σε κακοήθειες, αλλά είναι μη ειδική και αυξάνεται σε πολλές μη κακοήθεις καταστάσεις.

Σε ασυμπτωματικό άτομο με ήπια και μεμονωμένη αύξηση, η πρώτη χρήσιμη ερώτηση είναι αν το δείγμα ήταν αιμολυμένο και αν είχε προηγηθεί έντονη άσκηση. Η επανάληψη δεν είναι αυτόματη για όλους· αποφασίζεται με βάση το ύψος της τιμής και την κλινική εικόνα.[1][2]

Αιμόλυση δείγματος: πότε η LDH είναι ψευδώς αυξημένη;

Η LDH βρίσκεται σε υψηλή συγκέντρωση μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Αν τα ερυθρά καταστραφούν μέσα στο σωληνάριο κατά τη λήψη, τη μεταφορά ή την επεξεργασία, η LDH απελευθερώνεται στο δείγμα και η μέτρηση μπορεί να βγει ψευδώς αυξημένη. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί μπορεί να οδηγήσει σε περιττή ανησυχία ή σε λανθασμένη διαγνωστική κατεύθυνση.

Η αιμόλυση δείγματος μπορεί να προκληθεί από δύσκολη αιμοληψία, πολύ λεπτή βελόνα, έντονη αναρρόφηση, βίαιη ανάδευση του σωληναρίου, παρατεταμένη περίδεση, καθυστέρηση φυγοκέντρησης ή ακατάλληλη μεταφορά. Δεν σημαίνει πάντα ότι ο ασθενής έχει αιμολυτική αναιμία. Για αυτό χρειάζεται διάκριση ανάμεσα στην αιμόλυση μέσα στον οργανισμό και στην αιμόλυση μέσα στο δείγμα.

ΚατάστασηΤι συμβαίνειΠώς ξεχωρίζει
Αιμόλυση δείγματοςΤα ερυθρά σπάνε μετά την αιμοληψία μέσα στο σωληνάριο.Συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα και δεν συμφωνούν οι υπόλοιπες εξετάσεις.
Πραγματική αιμόλυση στον οργανισμόΤα ερυθρά καταστρέφονται μέσα στην κυκλοφορία ή στον σπλήνα.Μπορεί να συνοδεύεται από αναιμία, αύξηση δικτυοερυθροκυττάρων και έμμεσης χολερυθρίνης, καθώς και χαμηλή απτοσφαιρίνη.

Η σωστή τεχνική αιμοληψίας έχει μεγάλη σημασία.

Ο διαχωρισμός αιμόλυσης μέσα στον οργανισμό από αιμόλυση μετά την αιμοληψία δεν βασίζεται μόνο στο χρώμα του ορού. Όπου είναι διαθέσιμος, ο εργαστηριακός δείκτης αιμόλυσης βοηθά στον εντοπισμό της παρεμβολής· το κλινικό ιστορικό, η γενική αίματος και η απτοσφαιρίνη βοηθούν στην αξιολόγηση ενδεχόμενης πραγματικής αιμόλυσης. [2] [4]

Τα πέντε ισοένζυμα της LDH

Η LDH αποτελείται από διαφορετικές μορφές, τα λεγόμενα ισοένζυμα. Παραδοσιακά περιγράφονται πέντε κύριες μορφές, LDH-1 έως LDH-5, με διαφορετική κατανομή στους ιστούς. Η παλαιότερη κλινική χρήση των ισοενζύμων ήταν πιο συχνή, ειδικά στην καρδιολογία. Σήμερα, σε πολλές καταστάσεις έχουν αντικατασταθεί από πιο ειδικούς δείκτες, όπως η τροπονίνη για την καρδιακή βλάβη.

ΙσοένζυμοΚύρια κατανομήΚλινική σύνδεση
LDH-1Καρδιά, ερυθρά αιμοσφαίρια, νεφροίΠαλαιότερα χρησιμοποιούνταν σε καρδιακή βλάβη και αιμόλυση.
LDH-2Λευκά αιμοσφαίρια, δικτυοενδοθηλιακό σύστημαΣυχνά κυρίαρχο κλάσμα στον ορό.
LDH-3Πνεύμονες, λεμφικός ιστόςΜπορεί να αυξηθεί σε πνευμονικές ή λεμφικές καταστάσεις.
LDH-4Νεφροί, πάγκρεας, πλακούνταςΜη ειδικό ισοένζυμο· δεν τεκμηριώνει μεμονωμένα βλάβη οργάνου.
LDH-5Ήπαρ, σκελετικοί μύεςΜπορεί να αυξηθεί σε ηπατική βλάβη ή μυϊκή καταστροφή.

Η εξέταση ισοενζύμων δεν είναι πάντα απαραίτητη και δεν είναι πάντα διαθέσιμη ως ρουτίνα. Στην καθημερινή διαγνωστική πρακτική, η προέλευση της αυξημένης LDH συνήθως διερευνάται με πιο στοχευμένες εξετάσεις: CK για μύες, τροπονίνη για καρδιά, AST/ALT και χολερυθρίνη για ήπαρ, γενική αίματος και αιμολυτικοί δείκτες για ερυθρά αιμοσφαίρια.

Τα ισοένζυμα έχουν επικαλυπτόμενη ιστική κατανομή. Επομένως, μια μεταβολή συγκεκριμένου κλάσματος δεν εντοπίζει από μόνη της το πάσχον όργανο και ερμηνεύεται μαζί με ειδικότερες εργαστηριακές ή απεικονιστικές εξετάσεις. [3]

LDH, αιμόλυση και αναιμία

Στην αιματολογία, η LDH έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα ερυθρά αιμοσφαίρια περιέχουν μεγάλη ποσότητα του ενζύμου. Όταν υπάρχει αιμόλυση, δηλαδή αυξημένη καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων, η LDH συχνά αυξάνεται. Η αύξηση αυτή δεν αρκεί για διάγνωση, αλλά αποτελεί σημαντικό κομμάτι του εργαστηριακού παζλ.

Σε υποψία αιμολυτικής αναιμίας, η LDH αξιολογείται μαζί με την αιμοσφαιρίνη, τον αιματοκρίτη, τα δικτυοερυθροκύτταρα, τη χολερυθρίνη, την απτοσφαιρίνη και το επίχρισμα αίματος. Αν υπάρχει πτώση αιμοσφαιρίνης, αύξηση δικτυοερυθροκυττάρων και αύξηση έμμεσης χολερυθρίνης, τότε η αυξημένη LDH αποκτά διαφορετική βαρύτητα από μια τυχαία μεμονωμένη αύξηση.

Η LDH μπορεί επίσης να αυξηθεί σε αιματολογικά νοσήματα με υψηλό κυτταρικό πολλαπλασιασμό ή αυξημένη κυτταρική καταστροφή, όπως ορισμένες λευχαιμίες, λεμφώματα και μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν χρησιμοποιείται μόνη της για διάγνωση, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση δραστηριότητας ή επιβάρυνσης της νόσου.

Η ενδοαγγειακή αιμόλυση συχνά προκαλεί εντονότερη αύξηση της LDH από την εξωαγγειακή, χωρίς όμως η τιμή να αρκεί για να προσδιοριστεί ο μηχανισμός. Αντίστοιχα, σε σοβαρή ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 μπορεί να παρατηρηθεί σημαντική LDH λόγω καταστροφής ανώριμων ερυθροκυτταρικών προδρόμων στον μυελό. Συνεκτιμώνται δείκτες αίματος, μορφολογία ερυθρών και, όταν ενδείκνυται, η άμεση δοκιμασία Coombs.[2][4]

LDH και ηπατική βλάβη

Το ήπαρ περιέχει LDH και η τιμή μπορεί να αυξηθεί όταν υπάρχει ηπατοκυτταρική βλάβη, φλεγμονή, ισχαιμία, τοξική επιβάρυνση ή εκτεταμένη νέκρωση κυττάρων. Ωστόσο, η LDH δεν είναι ειδικός ηπατικός δείκτης. Για το ήπαρ, πιο χρήσιμες αρχικές εξετάσεις είναι οι τρανσαμινάσες AST και ALT, η γ-GT, η ALP και η χολερυθρίνη.

Η LDH μπορεί να βοηθήσει όταν η εικόνα είναι σύνθετη. Για παράδειγμα, σε ασθενή με αυξημένη χολερυθρίνη χρειάζεται να διαχωριστεί αν η αύξηση σχετίζεται περισσότερο με αιμόλυση ή με ηπατοχολική διαταραχή. Σε ασθενή με έντονη ηπατική βλάβη, η LDH μπορεί να αυξηθεί ως αποτέλεσμα νέκρωσης ηπατικών κυττάρων. Σε ασθενή με φαρμακευτική τοξικότητα, η LDH αξιολογείται μαζί με τις υπόλοιπες ηπατικές δοκιμασίες και τα συμπτώματα.

Στην καθημερινή πράξη, όταν η LDH είναι αυξημένη μαζί με AST/ALT, η ερώτηση δεν είναι μόνο «μήπως είναι το ήπαρ;», αλλά και «μήπως υπάρχει μυϊκή συμμετοχή;». Η AST υπάρχει και στους μύες, επομένως η CK/CPK βοηθά στη διάκριση μυϊκής έναντι ηπατικής προέλευσης.

Σε ισχαιμική βλάβη του ήπατος η LDH μπορεί να αυξηθεί ιδιαίτερα έντονα, αλλά ούτε εδώ χρησιμοποιείται μόνη της. Το πρότυπο αύξησης AST και ALT, η χολερυθρίνη, η κλινική κατάσταση και, όπου χρειάζεται, ο χρόνος προθρομβίνης παρέχουν ουσιαστικότερη εικόνα.[2]

LDH, άσκηση, μύες και CK

Οι σκελετικοί μύες περιέχουν LDH και μπορούν να την απελευθερώσουν στο αίμα όταν υπάρχει μυϊκή καταπόνηση ή βλάβη. Μετά από έντονη άσκηση, τραυματισμό, ενδομυϊκές ενέσεις, χειρουργείο, μυοσίτιδα ή ραβδομυόλυση, η LDH μπορεί να αυξηθεί. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, η πιο χρήσιμη εξέταση είναι συνήθως η CPK/CK.

Η CK είναι πιο ειδικός μυϊκός δείκτης από την LDH. Αν η CK είναι πολύ αυξημένη και συνυπάρχουν μυϊκός πόνος, αδυναμία ή σκουρόχρωμα ούρα, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση για ραβδομυόλυση και πιθανή επιβάρυνση των νεφρών. Η LDH σε αυτή την περίπτωση λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ως κύριος δείκτης.

Φάρμακα, όπως οι στατίνες, μπορούν σπάνια να συνδεθούν με μυϊκές ανεπιθύμητες ενέργειες. Σε ασθενείς με μυαλγίες, αδυναμία ή σημαντική αύξηση CK, η LDH μπορεί να είναι αυξημένη, αλλά η κλινική απόφαση βασίζεται κυρίως στη συμπτωματολογία, την CK, τη νεφρική λειτουργία και τους ηλεκτρολύτες.

Για ερμηνεία μιας μεμονωμένης αύξησης μετά από έντονη προπόνηση χρειάζεται να γνωρίζουμε το χρονικό διάστημα από την άσκηση και το αν υπάρχουν μυϊκά συμπτώματα. Η CK/CPK αποτελεί καταλληλότερο δείκτη μυϊκής βλάβης, ενώ σε υποψία ραβδομυόλυσης αξιολογούνται επειγόντως και η νεφρική λειτουργία και οι ηλεκτρολύτες. [1]

Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στον οδηγό Κρεατινική κινάση (CK/CPK).

LDH και καρδιά: ποιος είναι ο ρόλος της σήμερα;

Ιστορικά, η LDH χρησιμοποιήθηκε στην εκτίμηση καρδιακής βλάβης, κυρίως μέσω του ισοενζύμου LDH-1. Πριν την ευρεία χρήση των τροπονινών, η LDH και η CK-MB είχαν μεγαλύτερο ρόλο στη διάγνωση εμφράγματος, ειδικά όταν ο ασθενής προσερχόταν καθυστερημένα. Σήμερα, η τροπονίνη είναι ο βασικός εργαστηριακός δείκτης για οξεία καρδιακή βλάβη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η LDH δεν μπορεί να αυξηθεί σε καρδιακές καταστάσεις. Μπορεί να αυξηθεί σε ισχαιμική βλάβη, μυοκαρδίτιδα, καρδιακή ανεπάρκεια ή μετά από επεμβάσεις, αλλά δεν μπορεί να διαχωρίσει με ακρίβεια την καρδιακή από άλλη ιστική προέλευση. Επομένως, όταν υπάρχει πόνος στο στήθος, δύσπνοια, ιδρώτας, ναυτία, αίσθημα παλμών ή υπόνοια εμφράγματος, η LDH δεν είναι η εξέταση πρώτης γραμμής.

Πρακτικά: Για οξύ πόνο στο στήθος ή ύποπτο καρδιακό επεισόδιο, η αξιολόγηση είναι επείγουσα και βασίζεται σε κλινική εκτίμηση, ΗΚΓ και τροπονίνη. Η LDH δεν πρέπει να καθυστερεί την αναζήτηση επείγουσας βοήθειας.
Σύγχρονη καρδιολογική πρακτική: Η LDH δεν χρησιμοποιείται ως κύριος δείκτης εμφράγματος. Η αξιολόγηση ύποπτου οξέος στεφανιαίου συνδρόμου βασίζεται στην κλινική εκτίμηση, το ηλεκτροκαρδιογράφημα και τις καρδιακές τροπονίνες υψηλής ευαισθησίας.[5]

LDH και κακοήθειες: τι μπορεί να δείξει;

Η LDH μπορεί να αυξηθεί σε ορισμένες κακοήθειες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μεγάλος όγκος νόσου, υψηλός κυτταρικός πολλαπλασιασμός, ιστική νέκρωση ή μεταβολική δραστηριότητα των κυττάρων. Χρησιμοποιείται συχνά ως συμπληρωματικός δείκτης σε αιματολογικά νοσήματα, όπως λεμφώματα και λευχαιμίες, και σε ορισμένα συμπαγή νεοπλάσματα.

Στα λεμφώματα, η LDH μπορεί να συμμετέχει στην εκτίμηση πρόγνωσης ή φορτίου νόσου, σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα, την απεικόνιση, τη βιοψία και άλλες εξετάσεις. Σε όγκους όρχεων, η LDH μπορεί να αξιολογηθεί μαζί με AFP και β-hCG. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι ειδικός καρκινικός δείκτης και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνη της για διάγνωση ή αποκλεισμό καρκίνου.

Είναι σημαντικό να αποφεύγεται η υπερερμηνεία. Μια αυξημένη LDH μπορεί να οφείλεται σε αιμόλυση δείγματος, έντονη άσκηση, μυϊκή βλάβη, φλεγμονή, ηπατική διαταραχή ή λοίμωξη. Αντίστροφα, φυσιολογική LDH δεν αποκλείει κακοήθεια. Η αξία της είναι μεγαλύτερη όταν ο γιατρός την τοποθετεί μέσα στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Η κλινική χρησιμότητα της LDH σε συγκεκριμένα ογκολογικά νοσήματα αφορά κυρίως την πρόγνωση, τη σταδιοποίηση ή την ανταπόκριση στη θεραπεία. Η ίδια τιμή μπορεί να επηρεάζεται και από μη νεοπλασματικές αιτίες· γι’ αυτό ερμηνεύεται μόνο στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διάγνωσης. [6] [7]

LDH σε λοιμώξεις και φλεγμονώδεις καταστάσεις

Σε σοβαρές λοιμώξεις και φλεγμονώδεις καταστάσεις, η LDH μπορεί να αυξηθεί λόγω ιστικής βλάβης, υποξίας, πνευμονικής συμμετοχής ή συστηματικής φλεγμονής. Στην COVID-19, η LDH μελετήθηκε ως δείκτης βαρύτητας κυρίως σε νοσηλευόμενους ασθενείς, επειδή μπορεί να αντανακλά πνευμονική βλάβη και γενικότερη κυτταρική καταπόνηση.

Στην καθημερινή εξωνοσοκομειακή πράξη, η LDH δεν αντικαθιστά δείκτες όπως η CRP, η ΤΚΕ, η γενική αίματος ή η κλινική εκτίμηση. Μπορεί όμως να βοηθήσει όταν υπάρχει πιο σύνθετη εικόνα, όπως παρατεταμένος πυρετός, δύσπνοια, υποψία πνευμονικής συμμετοχής, πολύ αυξημένοι δείκτες φλεγμονής ή πολυσυστηματική επιβάρυνση.

Σε επιλεγμένες σοβαρές καταστάσεις η μεταβολή της LDH μπορεί να συμβάλει στην παρακολούθηση, αλλά δεν αποτελεί ανεξάρτητο δείκτη ανταπόκρισης ή βαρύτητας. Η πορεία καθορίζεται πρωτίστως από τα συμπτώματα, τα κλινικά ευρήματα και τις ειδικότερες εξετάσεις.

LDH στην εγκυμοσύνη και το σύνδρομο HELLP

Στην κύηση, η LDH μπορεί να αξιολογηθεί στο πλαίσιο διερεύνησης του συνδρόμου HELLP (αιμόλυση, αυξημένα ηπατικά ένζυμα και χαμηλά αιμοπετάλια), μιας σοβαρής επιπλοκής που μπορεί να σχετίζεται με προεκλαμψία. Εδώ η LDH αποτελεί ένα μόνο στοιχείο της εκτίμησης και συνεξετάζεται με αιμοπετάλια, AST/ALT, αιμολυτικούς δείκτες, αρτηριακή πίεση και συμπτώματα.[8]

Αυξημένη LDH σε έγκυο δεν σημαίνει αυτομάτως HELLP. Ωστόσο, έντονη κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης, πόνος στο δεξιό υποχόνδριο ή στο επιγάστριο και υψηλή αρτηριακή πίεση επιβάλλουν άμεση μαιευτική εκτίμηση, ανεξάρτητα από τη μεμονωμένη τιμή της LDH.

Χρήσιμη διευκρίνιση: Οι αριθμητικές τιμές που χρησιμοποιούνται σε ιστορικά διαγνωστικά κριτήρια HELLP δεν πρέπει να μεταφέρονται άκριτα στα όρια αναφοράς κάθε εργαστηρίου.

Συχνές ερωτήσεις για την LDH

Τι ακριβώς μετρά η LDH;

Την ενζυμική δραστικότητα της γαλακτικής αφυδρογονάσης στον ορό ή στο πλάσμα, συνήθως σε U/L.

Χρειάζεται νηστεία για LDH;

Όχι συνήθως αποκλειστικά για την LDH. Αν γίνονται και άλλες εξετάσεις, ακολουθούνται οι συνολικές οδηγίες του εργαστηρίου.

Η αυξημένη LDH σημαίνει καρκίνο;

Όχι. Είναι μη ειδικός δείκτης και μπορεί να αυξηθεί για πολλούς μη κακοήθεις λόγους. Δεν χρησιμοποιείται ως αυτόνομος έλεγχος καρκίνου.

Πότε πρέπει να επαναληφθεί η LDH;

Όταν το αποτέλεσμα δεν συμφωνεί με την κλινική εικόνα, υπάρχει υποψία αιμόλυσης δείγματος ή ο ιατρός χρειάζεται επιβεβαίωση ή παρακολούθηση.

Μπορεί η αιμοληψία να αυξήσει ψευδώς την LDH;

Ναι. Η αιμόλυση του δείγματος μπορεί να απελευθερώσει LDH από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, δημιουργώντας ψευδώς αυξημένο αποτέλεσμα.

Η LDH αυξάνεται μετά τη γυμναστική;

Μπορεί να αυξηθεί έπειτα από έντονη μυϊκή καταπόνηση. Η CK είναι πιο χρήσιμη για τη διερεύνηση μυϊκής βλάβης.

Ποιες εξετάσεις βοηθούν όταν υπάρχει υποψία αιμόλυσης;

Γενική αίματος, δικτυοερυθροκύτταρα, έμμεση χολερυθρίνη, απτοσφαιρίνη, επίχρισμα και, κατά περίπτωση, άμεση δοκιμασία Coombs.

Η LDH δείχνει αν υπάρχει έμφραγμα;

Όχι ως σύγχρονη εξέταση πρώτης γραμμής. Για οξεία μυοκαρδιακή βλάβη χρησιμοποιούνται κυρίως καρδιακές τροπονίνες και ηλεκτροκαρδιογράφημα.

Η χαμηλή LDH είναι ανησυχητική;

Συνήθως μια μεμονωμένη χαμηλή τιμή δεν έχει κλινική σημασία. Αξιολογείται σύμφωνα με τα όρια του εργαστηρίου και το ιστορικό.

Τι σημαίνει LDH 300 ή 500 U/L;

Δεν μπορεί να ερμηνευθεί χωρίς τα όρια αναφοράς, την ηλικία, την ποιότητα του δείγματος, το ιστορικό και άλλες εξετάσεις. Δεν υπάρχει μία κοινή διάγνωση για κάθε τιμή.

Τι είναι τα ισοένζυμα LDH;

Είναι πέντε επιμέρους μορφές του ενζύμου με διαφορετική, αλλά επικαλυπτόμενη, κατανομή στους ιστούς. Σήμερα συχνά προτιμώνται πιο ειδικοί δείκτες.

Τι να θυμάστε για την εξέταση LDH

Η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH) είναι χρήσιμος, αλλά μη ειδικός, βιοχημικός δείκτης. Η αξία της καθορίζεται από το κλινικό ερώτημα, την ποιότητα του δείγματος και τη συνεκτίμηση με στοχευμένες εξετάσεις.

  • Δεν εντοπίζει από μόνη της το όργανο ή την αιτία βλάβης.
  • Η αιμόλυση του σωληναρίου είναι σημαντική αιτία ψευδώς αυξημένης LDH.
  • Η CK είναι πιο χρήσιμη για τους μύες και η τροπονίνη για την καρδιά.
  • Σε υποψία αιμόλυσης εκτιμώνται μαζί η γενική αίματος, τα δικτυοερυθροκύτταρα, η έμμεση χολερυθρίνη και η απτοσφαιρίνη.
  • Η LDH δεν αποτελεί γενική εξέταση ανίχνευσης καρκίνου.
  • Η ερμηνεία βασίζεται πάντα στα όρια αναφοράς του εργαστηρίου και στην κλινική εικόνα.

Σχετικοί οδηγοί και βιβλιογραφία

Περισσότερες πληροφορίες

Για στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο, επισκεφθείτε τον Κατάλογο Εξετάσεων, με πληροφορίες για βιοχημικές και αιματολογικές εξετάσεις.

Βιβλιογραφία – 8 επιστημονικές πηγές
  1. MedlinePlus – Lactate Dehydrogenase (LDH) Test https://medlineplus.gov/lab-tests/lactate-dehydrogenase-ldh-test/ ↑
  2. Mayo Clinic Laboratories – Lactate Dehydrogenase (LDH), Serum https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/8344 ↑
  3. MedlinePlus – Lactate Dehydrogenase (LDH) Isoenzymes Test https://medlineplus.gov/lab-tests/lactate-dehydrogenase-ldh-isoenzymes-test/ ↑
  4. Merck Manual Professional – Overview of Hemolytic Anemia https://www.merckmanuals.com/professional/hematology/anemias-caused-by-hemolysis/overview-of-hemolytic-anemia ↑
  5. American Heart Association – 2021 Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain https://professional.heart.org/en/science-news/2021-guideline-for-the-evaluation-and-diagnosis-of-chest-pain/top-things-to-know ↑
  6. National Cancer Institute – Testicular Cancer: Diagnosis and Prognosis https://www.cancer.gov/types/testicular/diagnosis-prognosis ↑
  7. National Cancer Institute – Aggressive B-Cell Non-Hodgkin Lymphoma Treatment (PDQ) https://www.cancer.gov/types/lymphoma/hp/aggressive-b-cell-lymphoma-treatment-pdq ↑
  8. Haram K, Svendsen E, Abildgaard U. The HELLP syndrome: Clinical issues and management. BMC Pregnancy Childbirth. 2009;9:8. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2654858/ ↑
Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εξέταση, διάγνωση ή θεραπεία. Η αξιολόγηση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται από τον θεράποντα ιατρό σε συνδυασμό με το ιστορικό και την κλινική εικόνα.
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.