ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ • ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΟΠΡΑΝΩΝ

Καλπροτεκτίνη στα Παιδιά: Τιμές ανά Ηλικία, Αυξημένη Τιμή και Ερμηνεία

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος
Δημοσίευση: Τελευταία ενημέρωση:

Με μια ματιά

Η καλπροτεκτίνη κοπράνων στα παιδιά αξιολογείται διαφορετικά ανά ηλικία. Τα υγιή βρέφη μπορεί να έχουν πολύ υψηλότερες τιμές από τους ενήλικες, χωρίς να υπάρχει καθολικά αποδεκτό όριο για κάθε ηλικιακή ομάδα. Μετά τα 4 έτη χρησιμοποιείται συχνά το 50 μg/g ως όριο αναφοράς, αλλά κανένα αποτέλεσμα δεν ερμηνεύεται χωρίς την κλινική εικόνα. [1] [2]

Δείγμα: κόπρανα  ·  Προετοιμασία: χωρίς νηστεία  ·  Ενδεικτική τιμή ποσοτικής μέτρησης: 40–60 €

Περιεχόμενα ⌄
  1. Τι είναι η καλπροτεκτίνη κοπράνων στα παιδιά;
  2. Πότε ζητείται η εξέταση από τον παιδίατρο;
  3. Γιατί οι τιμές αλλάζουν τόσο πολύ με την ηλικία;
  4. Πίνακας καλπροτεκτίνης ανά ηλικία: τι δείχνουν οι μελέτες
  5. Νεογνά και βρέφη κάτω του ενός έτους
  6. Παιδιά 1–4 ετών, μεγαλύτερα παιδιά και έφηβοι
  7. Αυξημένη καλπροτεκτίνη: τι σημαίνει πραγματικά;
  8. Καλπροτεκτίνη και παιδιατρική νόσος Crohn ή ελκώδης κολίτιδα
  9. Παρακολούθηση θεραπείας και πιθανής υποτροπής
  10. Ιογενής και βακτηριακή γαστρεντερίτιδα
  11. Αλλεργία στο αγελαδινό γάλα, κοιλιοκάκη και άλλες καταστάσεις
  12. Φάρμακα και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την τιμή
  13. Σωστή συλλογή δείγματος κοπράνων από παιδί και βρέφος
  14. Ποσοτική μέτρηση, μονάδες και εργαστηριακό δελτίο
  15. Καλπροτεκτίνη, CRP, γενική αίματος και φερριτίνη
  16. Πότε επαναλαμβάνεται η καλπροτεκτίνη;
  17. Πότε χρειάζεται αξιολόγηση από παιδογαστρεντερολόγο;
  18. Πρακτικά παραδείγματα ερμηνείας
  19. Συχνές ερωτήσεις
  20. Βιβλιογραφία

Τι είναι η καλπροτεκτίνη κοπράνων στα παιδιά;

Η καλπροτεκτίνη είναι πρωτεϊνικό σύμπλοκο των S100A8 και S100A9 που περιέχεται κυρίως στα ουδετερόφιλα λευκά αιμοσφαίρια. Όταν ουδετερόφιλα μετακινούνται στον φλεγμαίνοντα εντερικό βλεννογόνο, η καλπροτεκτίνη απελευθερώνεται στον αυλό του εντέρου και ανιχνεύεται στα κόπρανα. Έτσι, η ποσοτική μέτρησή της χρησιμοποιείται ως μη επεμβατικός δείκτης εντερικής φλεγμονής. [1] [7]

Στην παιδιατρική έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες χωρίς αιμοληψία ή ενδοσκόπηση για τη συλλογή του δείγματος. Ωστόσο, δεν αναγνωρίζει την αιτία της φλεγμονής. Ένα αυξημένο αποτέλεσμα μπορεί να σχετίζεται με λοίμωξη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή άλλες καταστάσεις και πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με την ηλικία, τα συμπτώματα και την ανάπτυξη του παιδιού. [1] [8]

Κεντρικό μήνυμα: Η ίδια τιμή καλπροτεκτίνης δεν έχει την ίδια κλινική σημασία σε βρέφος τριών μηνών και σε παιδί δέκα ετών.

Πότε ζητείται η εξέταση από τον παιδίατρο;

Η καλπροτεκτίνη δεν αποτελεί γενική εξέταση προληπτικού ελέγχου. Ζητείται κυρίως όταν ο παιδίατρος ή ο παιδογαστρεντερολόγος χρειάζεται να εκτιμήσει αν επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα είναι πιθανό να συνοδεύονται από οργανική φλεγμονή, ιδίως όταν τίθεται υποψία νόσου Crohn ή ελκώδους κολίτιδας. [1] [4]

  • Επίμονη ή υποτροπιάζουσα διάρροια, ιδιαίτερα όταν επιμένει για εβδομάδες.
  • Κοιλιακός πόνος που συνοδεύεται από απώλεια βάρους, κακή πρόσληψη βάρους ή επιβράδυνση αύξησης ύψους.
  • Αίμα στα κόπρανα, νυχτερινές κενώσεις ή άλλα ευρήματα που απαιτούν διερεύνηση.
  • Ανεξήγητη αναιμία, χαμηλή λευκωματίνη ή άλλες εργαστηριακές ενδείξεις χρόνιας φλεγμονής.
  • Παρακολούθηση ήδη διαγνωσμένης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου και ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Σε παιδί με τυπικό λειτουργικό κοιλιακό πόνο, φυσιολογική ανάπτυξη και χωρίς προειδοποιητικά ευρήματα, η συστηματική μέτρηση καλπροτεκτίνης δεν είναι πάντοτε αναγκαία. Επίσης, δεν συνιστάται ως εξέταση διάγνωσης των απλών βρεφικών κολικών ή της λειτουργικής δυσκοιλιότητας. [1]

Γιατί οι τιμές αλλάζουν τόσο πολύ με την ηλικία;

Κατά τους πρώτους μήνες ζωής, η ανάπτυξη της εντερικής ανοσολογικής λειτουργίας και οι αλλαγές στο περιβάλλον του εντέρου συνδέονται με υψηλότερες συγκεντρώσεις καλπροτεκτίνης ακόμη και σε υγιή βρέφη. Η κατανομή των τιμών είναι ευρεία, ιδιαίτερα κάτω του ενός έτους, και παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ μελετών και αναλυτικών μεθόδων. [1] [2]

Καθώς το παιδί μεγαλώνει, η καλπροτεκτίνη συνήθως μειώνεται. Μετά τα τέσσερα έτη μπορεί συχνά να χρησιμοποιηθεί ως σημείο αναφοράς το όριο των 50 μg/g, όπως στους ενήλικες, αλλά υγιή παιδιά μπορεί να εμφανίζουν υψηλότερες τιμές. Επομένως, ούτε αυτό το όριο αποτελεί απόλυτο διαγνωστικό διαχωρισμό μεταξύ υγείας και νόσου. [1] [2]

Σημαντική διάκριση: Οι τιμές που παρατηρούνται σε μελέτες υγιών παιδιών δεν αποτελούν αυτομάτως όρια φυσιολογικού για κάθε μέθοδο ή κλινική περίπτωση.

Πίνακας καλπροτεκτίνης ανά ηλικία: τι δείχνουν οι μελέτες

Η μετα-ανάλυση του 2025 συγκέντρωσε δεδομένα από 23 μελέτες με 2.883 υγιή παιδιά ηλικίας 0–4 ετών. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει στρογγυλοποιημένες συγκεντρωτικές μέσες τιμές ανά ηλικιακή ομάδα. Δεν πρόκειται για ανώτατα φυσιολογικά όρια ούτε για τιμές πάνω από τις οποίες τεκμηριώνεται νόσος. [2]

ΗλικίαΜέση καλπροτεκτίνη (μg/g)Ερμηνευτική σημείωση
Κάτω του 1 μήνα258Οι υψηλές τιμές είναι συχνές· απαιτείται προσοχή.
1–6 μηνών239Μεγάλη διακύμανση ακόμη και σε υγιή βρέφη.
7–12 μηνών116Οι συγκεντρώσεις τείνουν να υποχωρούν.
13–24 μηνών105Η ερμηνεία παραμένει ηλικιοεξαρτώμενη.
25–36 μηνών75Σταδιακή προσέγγιση σε τιμές μεγαλύτερων παιδιών.
37–48 μηνών34Οι μέσες τιμές είναι συχνά χαμηλότερες.

Οι μέσοι όροι πληθυσμών δεν περιγράφουν όλα τα φυσιολογικά αποτελέσματα: μεμονωμένα υγιή παιδιά μπορεί να έχουν τιμές αρκετά υψηλότερες ή χαμηλότερες. Η μελέτη κατέγραψε επίσης σημαντική διαφοροποίηση ανά κατασκευαστή και μέθοδο. Κατά συνέπεια, το εργαστηριακό δελτίο και η κλινική εικόνα είναι πιο χρήσιμα από την αυθαίρετη εφαρμογή ενός ενιαίου παιδιατρικού ορίου. [1] [2]

Πώς διαβάζεται ο πίνακας: Η τιμή 239 μg/g στην ομάδα 1–6 μηνών είναι μέσος όρος ερευνητικών δεδομένων, όχι «φυσιολογικό έως 239» και όχι ασφαλές διαγνωστικό όριο.

Νεογνά και βρέφη κάτω του ενός έτους

Στα νεογνά και στα βρέφη υπάρχουν συχνά υψηλές τιμές χωρίς τεκμηριωμένη εντερική νόσο. Μία μέτρηση γύρω στα 200–300 μg/g μπορεί να είναι συμβατή με τις τιμές που έχουν παρατηρηθεί σε υγιή βρέφη, αλλά δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυτόματα φυσιολογική χωρίς ιστορικό, συμπτώματα και ηλικία. Η διακύμανση είναι ιδιαίτερα μεγάλη στους πρώτους μήνες. [1] [2]

Η σημασία του αποτελέσματος αυξάνεται όταν το βρέφος παρουσιάζει επίμονο αίμα στα κόπρανα, σημαντική διάρροια, ανεπαρκή αύξηση βάρους, πυρετό ή σημεία σοβαρής νόσου. Αντιθέτως, δεν είναι ορθό να γίνεται η εξέταση ρουτίνας για βρεφικούς κολικούς ή για να «επιβεβαιωθεί» μια αλλαγή στο μικροβίωμα. [1]

Σε πρόωρα νεογνά η βιβλιογραφία έχει μελετήσει την καλπροτεκτίνη ως πιθανό δείκτη σε περιπτώσεις νεκρωτικής εντεροκολίτιδας. Ωστόσο, δεν υπάρχει επαρκώς τεκμηριωμένο ενιαίο όριο, όπως 800 μg/g, που να επιτρέπει ανεξάρτητη διάγνωση ή αποκλεισμό της νόσου. Η κλινική αξιολόγηση του νεογνολόγου έχει προτεραιότητα. [1]

Παιδιά 1–4 ετών, μεγαλύτερα παιδιά και έφηβοι

Μεταξύ ενός και τεσσάρων ετών η μέση συγκέντρωση υποχωρεί, αλλά το αποτέλεσμα εξακολουθεί να επηρεάζεται από την ηλικία, την αναλυτική μέθοδο και την παρουσία συμπτωμάτων. Ένα παιδί δύο ετών με τιμή 90 μg/g, φυσιολογική ανάπτυξη και χωρίς ανησυχητικά ευρήματα δεν αξιολογείται όπως ένας έφηβος με την ίδια τιμή και χρόνια αιματηρή διάρροια. [1] [2]

Για παιδιά άνω των τεσσάρων ετών, το εργαστηριακό όριο των 50 μg/g χρησιμοποιείται συχνά ως αφετηρία. Μία ήπια υπέρβαση όμως δεν αποτελεί αυτόματα ένδειξη για ενδοσκόπηση. Αντίστοιχα, ένα χαμηλό αποτέλεσμα μειώνει την πιθανότητα εντερικής φλεγμονής, αλλά δεν αποκλείει όλες τις μορφές νόσου Crohn, ιδιαίτερα όταν η προσβολή είναι περιορισμένη σε τμήματα του λεπτού εντέρου. [1] [4] [7]

Πρακτικά: Η ερμηνεία δεν βασίζεται μόνο στην ηλικία ή στο όριο του εργαστηρίου, αλλά και στην επιμονή των συμπτωμάτων, την καμπύλη ανάπτυξης και τα συνοδά ευρήματα.

Αυξημένη καλπροτεκτίνη: τι σημαίνει πραγματικά;

Η αυξημένη καλπροτεκτίνη αποτελεί ένδειξη αυξημένης εντερικής φλεγμονώδους δραστηριότητας, όχι όνομα συγκεκριμένης νόσου. Στην παιδιατρική αξιολογούνται μεταξύ άλλων οι λοιμώξεις, η νόσος Crohn, η ελκώδης κολίτιδα και η πιθανή επίδραση φαρμάκων. Στα μικρά παιδιά είναι απαραίτητο να συνεκτιμάται η φυσιολογική ηλικιακή διακύμανση. [1] [4]

  • Εντερική λοίμωξη: μπορεί να προκαλέσει παροδική αύξηση ακόμη και όταν δεν υπάρχει χρόνια νόσος.
  • Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος: η σημαντική ή επίμονη αύξηση είναι συμβατή με ενεργή φλεγμονή, αλλά δεν επιβεβαιώνει μόνη της Crohn ή ελκώδη κολίτιδα.
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη: μπορεί να σχετίζονται με αύξηση του δείκτη, ανάλογα με τη χρήση και τη βλεννογονική επίδραση.
  • Προαναλυτικοί παράγοντες: ακατάλληλη δειγματοληψία ή μέθοδος συλλογής μπορεί να παραμορφώσει την ερμηνεία.

Μία τιμή 800 μg/g σε παιδί σχολικής ηλικίας είναι σημαντικά αυξημένη για πολλές μεθόδους, αλλά δεν προσδιορίζει από μόνη της τη βαρύτητα της νόσου ή την αιτία. Ο κλινικός έλεγχος και, όπου χρειάζεται, η διερεύνηση για λοιμώξεις καθορίζουν την επόμενη κίνηση. [1] [5]

Καλπροτεκτίνη και παιδιατρική νόσος Crohn ή ελκώδης κολίτιδα

Η πιο τεκμηριωμένη χρήση της εξέτασης είναι η υποβοήθηση της διερεύνησης και η παρακολούθηση της παιδιατρικής ιδιοπαθούς φλεγμονώδους νόσου του εντέρου. Η υψηλή ευαισθησία της καλπροτεκτίνης για εντερική φλεγμονή την καθιστά χρήσιμο εργαλείο, αλλά η ειδικότητά της είναι χαμηλότερη: και οι λοιμώξεις μπορεί να την αυξήσουν. [1] [4] [8]

Η διάγνωση δεν βασίζεται σε μία τιμή. Συχνά απαιτείται συνδυασμός κλινικών στοιχείων, δεικτών αίματος, ειδικού ελέγχου κοπράνων και, ανάλογα με την περίπτωση, ενδοσκόπησης με βιοψίες ή απεικόνισης. Μάλιστα, φυσιολογική CRP και φυσιολογική γενική αίματος δεν αποκλείουν παιδιατρική ΙΦΝΕ. [4] [8]

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το παιδί έχει μείωση της ταχύτητας αύξησης ύψους, καθυστέρηση εφηβείας, ανεξήγητη αναιμία ή περιπρωκτικές βλάβες. Τέτοια στοιχεία έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική βαρύτητα από μία απομονωμένη ήπια αύξηση της καλπροτεκτίνης. [7] [8]

Παρακολούθηση θεραπείας και πιθανής υποτροπής

Σε παιδιά με ήδη επιβεβαιωμένη νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα, οι διαδοχικές ποσοτικές μετρήσεις επιτρέπουν στον παιδογαστρεντερολόγο να εκτιμά την τάση της εντερικής φλεγμονής και τη βιοχημική ανταπόκριση στη θεραπεία. Μια μείωση της τιμής αποτελεί συνήθως θετική ένδειξη, χωρίς να αποδεικνύει από μόνη της πλήρη επούλωση του βλεννογόνου. [5] [6]

Οι ενημερωμένες ευρωπαϊκές οδηγίες για την παιδιατρική ελκώδη κολίτιδα περιγράφουν τιμές κάτω από 150 μg/g ως πιθανό υποκατάστατο δείκτη ύφεσης και τιμές πάνω από 250 μg/g ως συχνά συμβατές με βλεννογονική φλεγμονή. Πρόκειται για κλινικά όρια παρακολούθησης συγκεκριμένης νόσου, όχι για γενικά φυσιολογικά όρια υγιών παιδιών. [5]

Η αξιολόγηση μιας απροσδόκητης ή οριακής τιμής μπορεί να απαιτεί νέα μέτρηση, ιδίως όταν το παιδί δεν έχει συμπτώματα. Η θεραπεία δεν πρέπει να αλλάζει μόνο βάσει ενός μεμονωμένου αποτελέσματος. [5] [6]

Ιογενής και βακτηριακή γαστρεντερίτιδα

Η οξεία γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκαλέσει αύξηση της καλπροτεκτίνης. Ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις συνδέονται συχνά με υψηλότερες τιμές, αλλά υπάρχουν σημαντικές αλληλεπικαλύψεις. Το ύψος της καλπροτεκτίνης δεν διαχωρίζει αξιόπιστα ιογενή από βακτηριακή λοίμωξη και δεν αποκαλύπτει το υπεύθυνο παθογόνο. [1]

Σε οξεία διάρροια με πυρετό, αίμα ή σοβαρά συμπτώματα, η κλινική εικόνα καθορίζει αν χρειάζονται ειδικές εξετάσεις όπως καλλιέργεια κοπράνων, έλεγχος αντιγόνων ή μοριακές δοκιμασίες. Η καλλιέργεια δεν είναι υποχρεωτική πριν από κάθε μέτρηση καλπροτεκτίνης και δεν καλύπτει όλα τα παθογόνα. [1] [8]

Αν η καλπροτεκτίνη μετρήθηκε κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης λοίμωξης, η παροδική αύξηση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται αυτομάτως ως χρόνια φλεγμονώδης νόσος. Η επανάληψη μπορεί να συζητηθεί μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, εφόσον το κλινικό ερώτημα παραμένει. [1]

Αλλεργία στο αγελαδινό γάλα, κοιλιοκάκη και άλλες καταστάσεις

Η καλπροτεκτίνη έχει περιορισμένη διαγνωστική αξία στην αλλεργία στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος. Μπορεί να εμφανιστεί αυξημένη σε ορισμένα βρέφη, αλλά δεν έχει την απαιτούμενη ακρίβεια για να τεκμηριώσει ή να αποκλείσει την αλλεργία ούτε για να καθοδηγεί από μόνη της δίαιτες αποκλεισμού. [1]

Για την κοιλιοκάκη, η καλπροτεκτίνη δεν χρησιμοποιείται ως εξέταση διάγνωσης. Ο κατάλληλος εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει, ανάλογα με την ηλικία και τις συστάσεις, αντισώματα έναντι ιστικής τρανσγλουταμινάσης IgA και εκτίμηση της ολικής IgA. Δείτε τον εργαστηριακό έλεγχο κοιλιοκάκης. [1]

Δεν συνιστάται επίσης η καλπροτεκτίνη ως εξέταση ρουτίνας για βρεφικούς κολικούς, λειτουργική δυσκοιλιότητα ή απλή «δυσβίωση». Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει απαραίτητα τις καταστάσεις αυτές, αλλά και μια αύξηση δεν τις επιβεβαιώνει. [1]

Φάρμακα και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την τιμή

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη, μπορεί να επηρεάσουν την εντερική φλεγμονώδη δραστηριότητα και την τιμή της καλπροτεκτίνης. Πρέπει να καταγράφονται η πρόσφατη φαρμακευτική αγωγή, το ιστορικό γαστρεντερίτιδας και η παρουσία αίματος στο δείγμα. [1] [3]

Τα αντιβιοτικά δεν αυξάνουν υποχρεωτικά την καλπροτεκτίνη σε κάθε παιδί. Η επίδρασή τους μπορεί να σχετίζεται με συνοδό διάρροια ή λοίμωξη· δεν υπάρχει καθολικός κανόνας ότι η εξέταση είναι άκυρη για δύο ή τρεις εβδομάδες μετά από κάθε αγωγή. Ο θεράπων ιατρός αποφασίζει πότε έχει νόημα ο έλεγχος. [1]

Οι αλλαγές στο μικροβίωμα, η διατροφή και οι λειτουργικές εντερικές ενοχλήσεις δεν μετατρέπουν την καλπροτεκτίνη σε ειδικό τεστ για τη χλωρίδα. Αντίστοιχα, δεν διακόπτονται φάρμακα πριν από την εξέταση χωρίς οδηγία του παιδιάτρου.

Σωστή συλλογή δείγματος κοπράνων από παιδί και βρέφος

Για ποσοτική καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται καθαρό κατάλληλο δοχείο κοπράνων, χωρίς συντηρητικό, εκτός αν το εργαστήριο δώσει ειδικό κιτ. Δεν απαιτείται νηστεία. Η κένωση πρέπει να συλλέγεται χωρίς επαφή με νερό λεκάνης, ούρα ή καθαριστικά, και το δείγμα παραδίδεται σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου. [1] [3]

Η συλλογή από απορροφητική πάνα πρέπει να αποφεύγεται, ιδίως όταν τα κόπρανα είναι υδαρή. Η πάνα απορροφά νερό και μπορεί να μεταβάλει τη μετρούμενη συγκέντρωση καλπροτεκτίνης. Η ESPGHAN συνιστά να μην λαμβάνεται δείγμα από πάνα· ορισμένα εργαστήρια το απορρίπτουν. [1] [3]

  • Για βρέφη, ζητήστε από το εργαστήριο εγκεκριμένη πρακτική συλλογής πριν από την κένωση.
  • Αποφύγετε να ξύσετε αποξηραμένο υλικό από τον απορροφητικό πυρήνα της πάνας.
  • Μην χρησιμοποιείτε πρόχειρες μεθόδους, όπως αναστροφή πάνας ή μεμβράνη, χωρίς επιβεβαίωση ότι γίνονται δεκτές από το εργαστήριο.
  • Αναγράψτε, όπου ζητείται, όνομα και χρόνο λήψης του δείγματος.

Η σταθερότητα του δείγματος εξαρτάται από τη μέθοδο. Για παράδειγμα, ο παιδιατρικός κατάλογος της Mayo αναφέρει έως 72 ώρες με ψύξη για το συγκεκριμένο τεστ και προτιμώμενη μεταφορά κατεψυγμένου δείγματος. Δεν είναι ασφαλές να εφαρμόζεται αυθαίρετα ο ίδιος χρόνος διατήρησης σε όλα τα εργαστήρια. [3]

Ποσοτική μέτρηση, μονάδες και εργαστηριακό δελτίο

Το αποτέλεσμα αναφέρεται συνήθως σε μg/g κοπράνων. Οι μέθοδοι μπορεί να περιλαμβάνουν ανοσοενζυμικό προσδιορισμό ή άλλες αυτοματοποιημένες ανοσολογικές τεχνικές. Οι διαφορές στην εκχύλιση, στον εξοπλισμό και στα αντιδραστήρια μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικές τιμές για το ίδιο δείγμα. [1] [3]

Το δελτίο καλό είναι να αναφέρει την ποσοτική τιμή, τις μονάδες, τα σχετικά εργαστηριακά όρια ή ερμηνευτικές ζώνες και, όπου είναι διαθέσιμο, τη μέθοδο μέτρησης. Σε ασθενή που παρακολουθείται για χρόνια ΙΦΝΕ, ο επανέλεγχος στο ίδιο εργαστήριο και με την ίδια μέθοδο διευκολύνει την αξιολόγηση της τάσης. [3] [5]

Εάν η εξέταση γίνεται για την εκτίμηση νόσου Crohn ή ελκώδους κολίτιδας, το αποτέλεσμα δεν ερμηνεύεται αποκομμένο από το θεραπευτικό ιστορικό και τις προηγούμενες μετρήσεις. Η ποσοτική μέτρηση διαφέρει από μια απλή ποιοτική δοκιμασία «θετικό/αρνητικό».

Ενδεικτική τιμή εξέτασης: Η ποσοτική μέτρηση καλπροτεκτίνης κοπράνων κοστίζει ενδεικτικά 40–60 €, ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο.

Καλπροτεκτίνη, CRP, γενική αίματος και φερριτίνη

Η καλπροτεκτίνη προσφέρει πληροφορία για την εντερική φλεγμονή, ενώ η CRP και η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών περιγράφουν περισσότερο τη συστηματική φλεγμονώδη αντίδραση. Η γενική αίματος μπορεί να αναδείξει αναιμία, θρομβοκυττάρωση ή άλλες μεταβολές, και η φερριτίνη βοηθά στην αξιολόγηση του σιδήρου. [4] [7]

ΕξέτασηΤι προσθέτει στην εκτίμηση
Καλπροτεκτίνη κοπράνωνΜη επεμβατική εκτίμηση εντερικής φλεγμονώδους δραστηριότητας.
CRPΣυστηματικός δείκτης φλεγμονής· φυσιολογική τιμή δεν αποκλείει ΙΦΝΕ.
Γενική αίματοςΈλεγχος αναιμίας, λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων.
Φερριτίνη / λευκωματίνηΣυμπληρωματική εκτίμηση αποθηκών σιδήρου και θρέψης ή φλεγμονής.

Ο συνδυασμός εξετάσεων είναι χρήσιμος, αλλά δεν αντικαθιστά την εκτίμηση της ανάπτυξης και τη γαστρεντερολογική διερεύνηση όπου υπάρχουν ανησυχητικά σημεία. Φυσιολογικές εξετάσεις αίματος δεν αποκλείουν απόλυτα τη νόσο Crohn ή την ελκώδη κολίτιδα. [4] [7]

Πότε επαναλαμβάνεται η καλπροτεκτίνη;

Η απόφαση για επανάληψη εξαρτάται από το γιατί έγινε η αρχική εξέταση. Σε μεγαλύτερο παιδί με ήπια ή οριακή αύξηση, χωρίς προειδοποιητικά στοιχεία και με πρόσφατη λοίμωξη, ο ιατρός μπορεί να προτείνει επανέλεγχο αφού υποχωρήσει η οξεία κατάσταση. Το διάστημα εξατομικεύεται και δεν υπάρχει ένας υποχρεωτικός κανόνας για όλες τις ηλικίες. [1] [4]

Σε ήδη διαγνωσμένη παιδιατρική ελκώδη κολίτιδα, οι οδηγίες του 2025 σημειώνουν ότι όταν οι τιμές είναι αβέβαιες ή ασύμφωνες με την κλινική εικόνα, μπορεί να έχουν νόημα επαναληπτικές μετρήσεις με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 2–4 εβδομάδων πριν από αποφάσεις σε ασυμπτωματικό ασθενή. Το πλαίσιο αυτό δεν μετατρέπεται σε γενική οδηγία επανελέγχου όλων των παιδιών. [5]

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να συγκρίνονται αποτελέσματα της ίδιας μεθόδου. Μικρές μεταβολές δεν σημαίνουν πάντα πραγματική μεταβολή της φλεγμονής, επειδή η καλπροτεκτίνη παρουσιάζει και βιολογική μεταβλητότητα. [5]

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση από παιδογαστρεντερολόγο;

Το ερώτημα της παραπομπής δεν κρίνεται μόνο από έναν αριθμό. Ο παιδίατρος αξιολογεί τη διάρκεια και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τις μεταβολές στην ανάπτυξη, το οικογενειακό ιστορικό και τις εργαστηριακές ενδείξεις φλεγμονής. [4] [7]

  • Επίμονο αίμα στα κόπρανα ή επαναλαμβανόμενες νυχτερινές διάρροιες.
  • Απώλεια βάρους, υποχώρηση της καμπύλης ανάπτυξης ή καθυστέρηση της εφηβείας.
  • Σημαντική ή ανεξήγητη αναιμία, χαμηλή λευκωματίνη ή επίμονος πυρετός.
  • Περιπρωκτικά αποστήματα, συρίγγια ή άλλες ύποπτες περιπρωκτικές βλάβες.
  • Επίμονη αύξηση καλπροτεκτίνης με συμβατά κλινικά ευρήματα, ακόμη και αν η CRP είναι φυσιολογική.

Σε οξύ έντονο κοιλιακό πόνο, σημαντική αφυδάτωση ή αιματηρή διάρροια με επιδείνωση, η άμεση κλινική εκτίμηση έχει προτεραιότητα έναντι της αναμονής για αποτέλεσμα καλπροτεκτίνης. [7]

Πρακτικά παραδείγματα ερμηνείας

Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά και αποσκοπούν στην ανάδειξη του ρόλου της ηλικίας και των συμπτωμάτων, όχι σε διάγνωση από απόσταση.

ΠαράδειγμαΤι είναι σημαντικό
Βρέφος 3 μηνών, 280 μg/g, φυσιολογική ανάπτυξηΗ τιμή είναι συμβατή με εύρη τιμών που καταγράφονται σε υγιή βρέφη· δεν τεκμηριώνει ούτε αποκλείει νόσο.
Παιδί 2 ετών, 90 μg/g, χωρίς προειδοποιητικά ευρήματαΧρειάζεται ηλικιακή και εργαστηριακή ερμηνεία· δεν αρκεί η σύγκριση με το όριο ενηλίκων.
Παιδί 9 ετών, 180 μg/g, πρόσφατη γαστρεντερίτιδαΜπορεί να υπάρχει παροδική μεταβολή. Η κλινική πορεία καθορίζει ενδεχόμενη επανάληψη.
Έφηβος 13 ετών, 850 μg/g, χρόνια διάρροια και αναιμίαΗ συνδυασμένη εικόνα είναι ιδιαίτερα ύποπτη για σημαντική φλεγμονή και απαιτεί εξειδικευμένη διερεύνηση.
Παιδί με γνωστή ΙΦΝΕ, πτώση 900 → 210 μg/gΥποστηρίζει βελτίωση της φλεγμονής· δεν τεκμηριώνει πλήρη επούλωση μόνη της.

Κάθε αποτέλεσμα χρειάζεται εκτίμηση στο πλαίσιο της αναλυτικής μεθόδου και της κλινικής εικόνας του συγκεκριμένου παιδιού. [1] [2] [5]

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η φυσιολογική καλπροτεκτίνη σε παιδί;
Δεν υπάρχει ενιαία απόλυτη τιμή για όλες τις ηλικίες. Σε παιδιά άνω των 4 ετών χρησιμοποιείται συχνά το 50 μg/g ως όριο αναφοράς, αλλά στα βρέφη οι τιμές μπορεί να είναι πολύ υψηλότερες και παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση.
Είναι φυσιολογικό να έχει ένα βρέφος καλπροτεκτίνη 250;
Μπορεί να βρίσκεται μέσα στο εύρος τιμών που έχουν καταγραφεί σε υγιή βρέφη. Όμως η ηλικία, η ανάπτυξη και τα συμπτώματα καθορίζουν αν απαιτείται διερεύνηση.
Η τιμή 500 ή 1.000 σημαίνει νόσο Crohn;
Όχι. Μπορεί να συνδέεται με σημαντική εντερική φλεγμονή, αλλά δεν διαγιγνώσκει τη νόσο Crohn ούτε εντοπίζει την αιτία. Η ερμηνεία διαφέρει στα βρέφη από ό,τι σε μεγαλύτερα παιδιά.
Μπορεί μια ίωση να αυξήσει την καλπροτεκτίνη;
Ναι. Η λοιμώδης γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκαλέσει παροδική αύξηση. Η τιμή δεν ξεχωρίζει αξιόπιστα ιογενή από βακτηριακή λοίμωξη.
Δείχνει αλλεργία στο αγελαδινό γάλα;
Όχι αξιόπιστα. Η καλπροτεκτίνη δεν αποτελεί καθιερωμένη εξέταση διάγνωσης ή παρακολούθησης αλλεργίας στην πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος.
Μπορώ να πάρω δείγμα από την πάνα;
Η συλλογή από απορροφητική πάνα αποφεύγεται, ειδικά στα υδαρή κόπρανα, επειδή μπορεί να μεταβληθεί η συγκέντρωση. Χρειάζονται οι συγκεκριμένες οδηγίες του εργαστηρίου.
Αν η καλπροτεκτίνη είναι φυσιολογική, αποκλείεται η νόσος Crohn;
Η χαμηλή τιμή μειώνει την πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονής, αλλά δεν αποκλείει απόλυτα τη νόσο, ιδιαίτερα όταν η προσβολή είναι περιορισμένη σε τμήματα του λεπτού εντέρου.
Χρειάζεται νηστεία ή διακοπή φαρμάκων;
Δεν απαιτείται νηστεία. Τα φάρμακα δεν διακόπτονται χωρίς ιατρική οδηγία· ενημερώστε το εργαστήριο για πρόσφατα αντιφλεγμονώδη, αντιβιοτικά και λοιμώξεις.
Πότε επαναλαμβάνεται η εξέταση;
Με βάση το κλινικό ερώτημα. Μία οριακή ή απροσδόκητη τιμή μπορεί να επαναληφθεί μετά από διάστημα που καθορίζει ο παιδίατρος, ιδανικά με την ίδια μέθοδο.
Βιβλιογραφία & επιστημονικές πηγές ⌄
  1. Ribes-Koninckx C, et al. The Use of Fecal Calprotectin Testing in Paediatric Disorders: ESPGHAN Position Paper. JPGN. 2021;72:617–640. Πηγή
  2. Zeng J, et al. Establishing reference values for age-related fecal calprotectin in healthy children aged 0–4 years: systematic review and meta-analysis. PeerJ. 2025;13:e19572. Πηγή
  3. Mayo Clinic Laboratories. Calprotectin, Feces (CALPR): Pediatric Test Catalog. Οδηγίες δειγματοληψίας, συντήρησης και περιορισμοί. Πηγή
  4. Orfei M, et al. Guidance on the interpretation of faecal calprotectin levels in children. PLoS One. 2021;16:e0246091. Πηγή
  5. Wine E, et al. Management of paediatric ulcerative colitis, Part 1: Ambulatory care—updated ESPGHAN/ECCO guideline. JPGN. 2025. Πηγή
  6. van Rheenen PF, et al. The Medical Management of Paediatric Crohn’s Disease: ECCO-ESPGHAN Guideline Update. J Crohns Colitis. 2021. Πηγή
  7. Hudson AS, Huynh HQ. Pediatric inflammatory bowel disease: What’s new and what has changed? Paediatr Child Health. 2024;29:144–149. Πηγή
  8. Levine A, et al. ESPGHAN Revised Porto Criteria for the Diagnosis of Inflammatory Bowel Disease in Children and Adolescents. JPGN. 2014. Πηγή
Αποποίηση ευθύνηςΤο παρόν κείμενο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την κλινική εξέταση, την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή ή τη διάγνωση από παιδίατρο ή παιδογαστρεντερολόγο. Οι εργαστηριακές τιμές ερμηνεύονται με βάση την ηλικία, τη μέθοδο και το ιστορικό του παιδιού.
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.