Centella Asiatica (Cica): Επούλωση, Ουλές, Ραγάδες & Ασφάλεια
Τελευταία ενημέρωση:
Η Centella asiatica, γνωστή στη δερμοκαλλυντική αγορά ως cica, βρίσκεται πλέον σε κρέμες, ορούς, μάσκες και προϊόντα που προορίζονται για ουλές, κοκκινίλες, ερεθισμένο δέρμα και εφαρμογή μετά από αισθητικές ή δερματολογικές πράξεις. Το φυτό περιέχει τριτερπενικές ενώσεις, όπως το asiaticoside και το madecassoside, οι οποίες έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στην παραγωγή κολλαγόνου, στη φλεγμονή και στην επούλωση. [3]
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν με την ένδειξη «cica» έχει αποδεδειγμένη θεραπευτική δράση. Οι διαθέσιμες κλινικές μελέτες αφορούν συγκεκριμένα εκχυλίσματα, συγκεκριμένες συγκεντρώσεις ή κρέμες που περιείχαν και άλλα δραστικά συστατικά. Επομένως, τα αποτελέσματά τους δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα σε οποιαδήποτε εμπορική κρέμα Centella.
Τι πρέπει να γνωρίζετε
Η Centella μπορεί να αποτελεί χρήσιμο υποστηρικτικό συστατικό σε ορισμένα προϊόντα επούλωσης ή φροντίδας ουλών. Δεν «σβήνει» εγκατεστημένες ουλές, δεν θεραπεύει μολυσμένα τραύματα και δεν υποκαθιστά τη δερματολογική εκτίμηση μετά από επέμβαση, λέιζερ ή σοβαρό τραυματισμό.
Περιεχόμενα άρθρου
1Τι είναι η Centella asiatica;
Η Centella asiatica είναι μικρό ποώδες φυτό της οικογένειας Apiaceae, το οποίο χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε διάφορες περιοχές της Ασίας. Στη διεθνή αγορά μπορεί επίσης να εμφανίζεται με τις ονομασίες gotu kola, tiger grass ή απλώς centella.
Στα ελληνικά δεν υπάρχει μία απολύτως καθιερωμένη κοινή ονομασία. Οι όροι ασιατική σεντέλα και ασιατική υδροκοτύλη χρησιμοποιούνται περιστασιακά, αλλά στις ετικέτες καλλυντικών και συμπληρωμάτων επικρατούν οι ονομασίες Centella asiatica και cica. Η ονομασία «υδροκοτύλη» συνδέεται με το παλαιότερο βοτανικό συνώνυμο Hydrocotyle asiatica. [1]
Στα καλλυντικά χρησιμοποιούνται εκχυλίσματα φύλλων ή υπέργειων τμημάτων του φυτού, εκχυλίσματα ολόκληρου του φυτού, φυτικό νερό ή απομονωμένα συστατικά. Αυτές οι διαφορετικές μορφές δεν είναι απαραίτητα ισοδύναμες.
2Δραστικά συστατικά: ασιατικοσίδη και μαδεκασσοσίδη
Τα συστατικά που έχουν συγκεντρώσει το μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι τα πεντακυκλικά τριτερπένια:
- asiaticoside,
- madecassoside,
- asiatic acid ή ασιατικό οξύ,
- madecassic acid ή μαδεκασικό οξύ.
Σε εργαστηριακά και ζωικά μοντέλα, τα συστατικά αυτά έχουν συσχετιστεί με μεταβολές στη σύνθεση κολλαγόνου, στη δραστηριότητα των ινοβλαστών, στην αγγειογένεση, στο οξειδωτικό στρες και σε ορισμένους μεσολαβητές της φλεγμονής. [3]
Οι μηχανισμοί αυτοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους κλινική αποτελεσματικότητα. Ένα συστατικό μπορεί να παρουσιάζει ενδιαφέρουσα δράση σε κύτταρα ή πειραματόζωα χωρίς να επιτυγχάνει ορατό ή θεραπευτικά σημαντικό αποτέλεσμα σε ανθρώπους.
Μια επιστημονική ανασκόπηση του 2024 εξετάζει τις τριτερπενικές ενώσεις, την αλληλεπίδρασή τους με τη φλεγμονώδη φάση της επούλωσης και νέες μορφές τοπικής χορήγησης. Η φαρμακοτεχνική μορφή επηρεάζει τη σταθερότητα και την απελευθέρωση των συστατικών· συνεπώς η ίδια λέξη στην ετικέτα δεν σημαίνει ίδια δοσολογία ή βιολογική έκθεση. Τα πειραματικά αποτελέσματα παραμένουν υπόθεση για τη χρήση στον άνθρωπο μέχρι να επιβεβαιωθούν σε κατάλληλες μελέτες. [19]
3Τι είναι η κρέμα cica;
Ο όρος «cica» χρησιμοποιείται εμπορικά για προϊόντα καταπράυνσης και επανόρθωσης του δερματικού φραγμού. Πολλά, αλλά όχι όλα, περιέχουν Centella asiatica ή παράγωγά της. Η ονομασία δεν αποτελεί τυποποιημένη φαρμακοτεχνική κατηγορία και δεν εγγυάται ούτε την παρουσία ούτε συγκεκριμένη συγκέντρωση της Centella.
Μια κρέμα cica μπορεί να περιέχει:
- εκχύλισμα Centella asiatica,
- Centella leaf water ή φυτικό νερό,
- madecassoside χωρίς πλήρες φυτικό εκχύλισμα,
- asiaticoside ή άλλες απομονωμένες ενώσεις,
- πανθενόλη, κεραμίδια, γλυκερίνη, ψευδάργυρο, σιλικόνες ή αρωματικές ουσίες.
Επομένως, δύο προϊόντα που αναγράφουν «cica» στην ονομασία τους μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σύνθεση και πιθανή δράση. Σε αρκετά καλλυντικά δεν δηλώνεται η ποσότητα του εκχυλίσματος ή των τριτερπενίων.
| Αναγραφή στην ετικέτα | Τι μπορεί να σημαίνει | Σημείο προσοχής |
|---|---|---|
| Centella asiatica extract | Φυτικό εκχύλισμα | Η συγκέντρωση και η τυποποίηση μπορεί να μη δηλώνονται |
| Madecassoside | Απομονωμένο τριτερπενικό συστατικό | Δεν είναι το ίδιο με ολόκληρο το φυτικό εκχύλισμα |
| Centella leaf water | Νερό ή υδατικό παράγωγο του φύλλου | Δεν δείχνει πόσα ενεργά τριτερπένια περιέχει |
| Cica complex | Εμπορικό μείγμα πολλών συστατικών | Χρειάζεται έλεγχος ολόκληρης της λίστας INCI |
4Τι αναγνωρίζει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων;
Η ευρωπαϊκή μονογραφία της EMA αφορά την παραδοσιακή τοπική χρήση του βοτάνου ως βοήθημα στην επούλωση μικρών τραυμάτων. Η αναγνώριση βασίζεται στη μακροχρόνια χρήση και όχι σε επαρκή δεδομένα «καθιερωμένης ιατρικής χρήσης». [2]
Η μονογραφία περιγράφει, για ενήλικες και ηλικιωμένους, 0,6 g τεμαχισμένης φυτικής δρόγης για παρασκευή εγχύματος που εφαρμόζεται ως επίθεμα ή 0,6 g κονιοποιημένου βοτάνου για δερματική εφαρμογή, τρεις φορές ημερησίως και για διάστημα έως μία εβδομάδα. Οι δοσολογίες αφορούν αποκλειστικά αυτές τις παραδοσιακές μορφές, όχι τις εμπορικές κρέμες cica. [2]
Σημαντικό
Η μονογραφία της EMA δεν αναγνωρίζει τη Centella ως αποδεδειγμένη θεραπεία για παλιές ουλές, χηλοειδή, ακμή, ραγάδες, έκζεμα ή κοκκινίλες. Επίσης, δεν σημαίνει ότι ένα απλό καλλυντικό προϊόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί πάνω σε ανοιχτό τραύμα.
5Πόσο ισχυρά είναι τα επιστημονικά δεδομένα;
Για να αξιολογηθεί σωστά η Centella πρέπει να διαχωρίζονται οι μηχανισμοί δράσης στα κύτταρα, η παραδοσιακή χρήση, οι μικρές κλινικές δοκιμές και η καθιερωμένη θεραπεία. Αυτά δεν έχουν την ίδια αποδεικτική ισχύ. Επίσης, ένα θετικό αποτέλεσμα για ένα τυποποιημένο εκχύλισμα δεν ισχύει αυτόματα για οποιαδήποτε κρέμα, γέλη ή συμπλήρωμα. [3] [19]
| Χρήση | Τι γνωρίζουμε | Πρακτικό συμπέρασμα |
|---|---|---|
| Μικρά τραύματα | Παραδοσιακή χρήση στην ευρωπαϊκή μονογραφία και λίγες μικρές κλινικές δοκιμές | Όχι αντικατάσταση της κατάλληλης φροντίδας τραύματος |
| Νέες χειρουργικές ουλές | Περιορισμένα θετικά δεδομένα συγκεκριμένων κρεμών | Πιθανό συμπληρωματικό όφελος μετά το κλείσιμο του τραύματος |
| Ερυθρότητα μετά από λέιζερ | Μικρή δοκιμή τυποποιημένης γέλης | Δεν τεκμηριώνεται χρήση οποιασδήποτε κρέμας cica μετά από επέμβαση |
| Ραγάδες εγκυμοσύνης | Δεν υπάρχει αξιόπιστη απόδειξη πρόληψης από τοπικά σκευάσματα | Όχι υπόσχεση πρόληψης ή εξαφάνισης |
| Ενεργή ακμή, παλιές βαθιές ουλές | Ανεπαρκής άμεση κλινική τεκμηρίωση | Χρειάζονται οι ενδεδειγμένες δερματολογικές θεραπείες |
Η κατάταξη είναι ποιοτική σύνθεση της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, όχι επίσημη βαθμολόγηση κάποιας κατευθυντήριας οδηγίας. [2] [3] [15]
6Βοηθά η Centella στην επούλωση;
Μια συστηματική ανασκόπηση του 2022 εντόπισε μόνο τέσσερις κλινικές μελέτες που πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης. Τα αποτελέσματα έδειξαν πιθανές επιδράσεις στην επανεπιθηλιοποίηση, στην κοκκίωση, στην εμφάνιση του τραύματος και σε ορισμένες παραμέτρους επούλωσης. [3]
Ωστόσο, οι μελέτες παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές ως προς:
- τον τύπο και τη σοβαρότητα του τραύματος,
- το εκχύλισμα ή το δραστικό κλάσμα που χρησιμοποιήθηκε,
- τη μορφή του προϊόντος,
- τη διάρκεια της εφαρμογής,
- τον τρόπο αξιολόγησης της επούλωσης.
Οι συγγραφείς δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν αξιόπιστη μετα-ανάλυση και κατέληξαν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές.
Σε πολυκεντρική τυχαιοποιημένη μελέτη 60 ατόμων, εξετάστηκε πολυμερές εκνέφωμα με συγκεκριμένες συγκεντρώσεις τεσσάρων τριτερπενίων Centella σε οξέα τραύματα. Καταγράφηκαν βελτιώσεις σε επιμέρους βαθμολογίες του τραύματος, αλλά ο μέσος χρόνος επούλωσης ήταν 4,60 ημέρες έναντι 4,87 ημερών στην ομάδα ελέγχου — αριθμητική διαφορά περίπου 0,27 ημέρας. Δεν τεκμηριώνεται από αυτό το εύρημα ουσιαστική επιτάχυνση της επούλωσης από οποιαδήποτε κοινή κρέμα cica. [4]
7Centella για χειρουργικές και άλλες ουλές
Υπάρχουν ορισμένες κλινικές μελέτες για τη χρήση συγκεκριμένων κρεμών Centella σε νέες χειρουργικές ουλές, αλλά τα δεδομένα δεν είναι αρκετά για να θεωρηθεί καθιερωμένη θεραπεία.
Σε τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη σε περιοχές λήψης δερματικού μοσχεύματος, 23 από 30 ασθενείς ολοκλήρωσαν την παρακολούθηση. Η κρέμα Centella και το εικονικό σκεύασμα εφαρμόστηκαν μόνο αφού είχε ολοκληρωθεί η επιθηλιοποίηση και είχαν παρέλθει τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Καταγράφηκαν ενδείξεις βελτίωσης της μελάγχρωσης σε νέες ουλές, αλλά το μικρό δείγμα και η περιορισμένη παρακολούθηση δεν επιτρέπουν ασφαλή γενίκευση. [5]
Άλλη τυχαιοποιημένη μελέτη περιέλαβε 280 ασθενείς μετά από εγχείρηση καρπιαίου σωλήνα: οι 140 έλαβαν κρέμα με 1% εκχύλισμα Centella για έξι μήνες μετά την αφαίρεση των ραμμάτων, ενώ οι υπόλοιποι 140 δεν έλαβαν αντίστοιχη τοπική αγωγή. Ορισμένα αποτελέσματα για την ευαισθησία της ουλής, τη λειτουργικότητα και την ικανοποίηση ήταν ευνοϊκότερα. Δεν χρησιμοποιήθηκε όμως κρέμα βάσης στην ομάδα ελέγχου, επομένως δεν μπορεί να απομονωθεί με βεβαιότητα η επίδραση του φυτικού εκχυλίσματος από την επίδραση της κρέμας και της φροντίδας. [6]
Μπορεί να εξαφανίσει μια παλιά ουλή;
Όχι. Καμία κρέμα Centella δεν έχει αποδειχθεί ότι εξαφανίζει πλήρως:
- βαθιές ατροφικές ουλές,
- ώριμες λευκές ουλές,
- χηλοειδή,
- υπερτροφικές ουλές μεγάλης έκτασης,
- ουλές ακμής με απώλεια ιστού.
Η πιθανή χρησιμότητα φαίνεται να αφορά περισσότερο την υποστηρικτική φροντίδα μιας νέας, ήδη κλειστής ουλής και όχι την ανακατασκευή εγκατεστημένης ουλής.
8Χρήση μετά από λέιζερ ή δερματολογικές πράξεις
Σε τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη 30 ατόμων, μετά από θεραπεία ουλών ακμής με λέιζερ Er:YAG, συγκρίθηκαν τα δύο ημιμόρια του προσώπου: στη μία πλευρά εφαρμόστηκε γέλη με 0,05% τυποποιημένο εκχύλισμα ECa 233 και στην άλλη γέλη ελέγχου. [7]
Η πλευρά με το τυποποιημένο εκχύλισμα παρουσίασε μικρότερη ερυθρότητα και καλύτερη αξιολόγηση της πρώιμης εμφάνισης του τραύματος σε ορισμένα χρονικά σημεία. Δεν καταγράφηκαν, όμως, διαφορές στις αντικειμενικές μετρήσεις της βιοφυσικής λειτουργίας του δέρματος.
Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε κρέμα cica είναι κατάλληλη αμέσως μετά από λέιζερ, χημική απολέπιση, μικροβελονισμό ή χειρουργική πράξη. Το δέρμα μπορεί να είναι προσωρινά ιδιαίτερα διαπερατό και ευάλωτο σε ερεθισμό, αλλεργία ή λοίμωξη.
Μετά από δερματολογική πράξη
Χρησιμοποιείτε μόνο τα προϊόντα που έχει εγκρίνει ο δερματολόγος ή ο ιατρός που πραγματοποίησε την πράξη. Μια κοινή καλλυντική κρέμα μπορεί να περιέχει άρωμα, αιθέρια έλαια, αλκοόλη ή άλλα συστατικά ακατάλληλα για τραυματισμένο δέρμα.
9Centella για ραγάδες
Ορισμένες μελέτες έχουν εξετάσει προϊόντα που περιείχαν Centella για την πρόληψη ή τη βελτίωση των ραγάδων. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα προϊόντα περιείχαν ταυτόχρονα και άλλα συστατικά.
Σε τυχαιοποιημένη μελέτη εγκύων χρησιμοποιήθηκε κρέμα που συνδύαζε τριτερπένια Centella, έλαιο αγριοτριανταφυλλιάς, βιταμίνη Ε και άλλο δραστικό παράγωγο. Η συνολική επίπτωση νέων ραγάδων δεν διέφερε στατιστικά σημαντικά μεταξύ των ομάδων, παρότι προέκυψαν θετικά ευρήματα σε επιμέρους αναλύσεις. Άλλη μελέτη για πρώιμες ερυθρές ραγάδες εξέτασε συνδυασμό εκχυλίσματος κρεμμυδιού, Centella και υαλουρονικού οξέος. [8][9]
Παρότι καταγράφηκαν ορισμένα θετικά αποτελέσματα, δεν μπορεί να προσδιοριστεί ποιο συστατικό ήταν υπεύθυνο. Επίσης, τα δεδομένα για πρόληψη ραγάδων στην εγκυμοσύνη είναι συνολικά περιορισμένα και ανομοιογενή.
Μια ενυδατική κρέμα μπορεί να μειώνει την ξηρότητα ή το αίσθημα τάσης του δέρματος, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα αποτρέψει τις ραγάδες. Σημαντικό ρόλο έχουν γενετικοί, ορμονικοί και μηχανικοί παράγοντες.
10Κοκκινίλες, ερεθισμός και ευαίσθητο δέρμα
Η Centella προωθείται ευρέως ως «καταπραϋντικό» συστατικό. Υπάρχουν πιθανοί αντιφλεγμονώδεις μηχανισμοί και περιορισμένα κλινικά δεδομένα από εφαρμογή μετά από λέιζερ, αλλά δεν υπάρχουν αρκετές υψηλής ποιότητας μελέτες ώστε να θεωρείται θεραπεία για κάθε μορφή ερυθρότητας. [3][7]
Οι κοκκινίλες μπορεί να οφείλονται σε:
- ερεθιστική ή αλλεργική δερματίτιδα,
- ροδόχρου νόσο,
- έκζεμα,
- υπερβολική χρήση οξέων ή ρετινοειδών,
- ηλιακό έγκαυμα,
- λοίμωξη ή φλεγμονώδη δερματοπάθεια.
Σε ένα απλό προϊόν χωρίς άρωμα και πολλά ενεργά συστατικά, η Centella μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ήπιας ενυδατικής ρουτίνας. Δεν πρέπει, όμως, να καθυστερεί τη διάγνωση επίμονης, επώδυνης ή επεκτεινόμενης ερυθρότητας.
11Centella για ακμή και σημάδια ακμής
Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα ότι η Centella θεραπεύει την ενεργό ακμή. Δεν έχει αποδειχθεί ότι αντικαθιστά δραστικά συστατικά ή φάρμακα που στοχεύουν τους φαγέσωρες, τη λιπαρότητα, το Cutibacterium acnes και τη φλεγμονή.
Μια ελαφριά κρέμα cica μπορεί να βοηθά στην ενυδάτωση δέρματος που έχει ερεθιστεί από θεραπείες ακμής. Ωστόσο:
- δεν αντιμετωπίζει από μόνη της τα σπυράκια,
- δεν αφαιρεί βαθιές ουλές ακμής,
- δεν εξαφανίζει άμεσα τις κόκκινες ή καφέ κηλίδες,
- μια βαριά ή λιπαρή βάση μπορεί να μην είναι κατάλληλη για ακνεϊκό δέρμα.
Για ατροφικές ουλές ακμής συνήθως απαιτείται εξατομικευμένος συνδυασμός μεθόδων, όπως λέιζερ, μικροβελονισμό, υποσκαφή ουλής, χημική απολέπιση ή άλλες ιατρικές τεχνικές, ανάλογα με τον τύπο και το βάθος της ουλής.
12Πώς επιλέγουμε προϊόν Centella ή cica;
Εξετάστε ολόκληρη τη σύνθεση και όχι μόνο την ονομασία στην μπροστινή πλευρά της συσκευασίας.
Χρήσιμα χαρακτηριστικά
- Πλήρης λίστα συστατικών
- Δήλωση συγκεκριμένου εκχυλίσματος ή συγκέντρωσης
- Απουσία αρώματος για ευαίσθητο δέρμα
- Απλή σύνθεση
- Συσκευασία που προστατεύει το προϊόν από επιμόλυνση
Σημεία προσοχής
- Αόριστη ένδειξη «cica complex»
- Έντονο άρωμα ή πολλά αιθέρια έλαια
- Ισχυρισμοί ότι «σβήνει» ουλές
- Χρήση σε ανοιχτά τραύματα χωρίς σχετική έγκριση
- Καμία αναφορά στην ποσότητα ή στο είδος της Centella
Ένα ακριβό προϊόν δεν είναι απαραίτητα περισσότερο δραστικό. Αντίστοιχα, υψηλό ποσοστό «Centella water» δεν σημαίνει ότι το προϊόν περιέχει υψηλή ποσότητα asiaticoside ή madecassoside.
13Πώς χρησιμοποιείται;
Για ένα απλό καλλυντικό προϊόν, ακολουθήστε τη συχνότητα που αναγράφεται στη συσκευασία. Συνήθως εφαρμόζεται μικρή ποσότητα σε καθαρό, στεγνό δέρμα μία ή δύο φορές την ημέρα.
- Δοκιμάστε αρχικά το προϊόν σε μικρή περιοχή για δύο έως τρεις ημέρες.
- Μην εφαρμόζετε ταυτόχρονα πολλά νέα προϊόντα.
- Αποφύγετε τα μάτια και τους βλεννογόνους.
- Μην τοποθετείτε κοινό καλλυντικό μέσα σε ανοιχτό τραύμα.
- Μετά από επέμβαση, περιμένετε την έγκριση του χειρουργού ή δερματολόγου.
- Διακόψτε τη χρήση εάν εμφανιστούν έντονο κάψιμο, κνησμός, οίδημα ή εξάνθημα.
Σε νέα ουλή είναι επίσης σημαντική η συστηματική προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, καθώς η έκθεση στον ήλιο μπορεί να επιδεινώσει τη δυσχρωμία. [14]
14Παρενέργειες και αλλεργία
Η τοπική Centella είναι συνήθως καλά ανεκτή, αλλά μπορεί να προκαλέσει:
- παροδικό κάψιμο ή τσούξιμο,
- ερυθρότητα,
- κνησμό,
- ερεθιστική δερματίτιδα,
- αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής.
Έχουν δημοσιευθεί περιστατικά αλλεργικής δερματίτιδας από εκχύλισμα Centella. Παράλληλα, μια αντίδραση σε κρέμα cica μπορεί να προέρχεται από άρωμα, συντηρητικό, αιθέριο έλαιο ή άλλο συστατικό και όχι απαραίτητα από το ίδιο το φυτό. [10]
Εάν το εξάνθημα επιμένει, επεκτείνεται ή επανεμφανίζεται με παρόμοια προϊόντα, μπορεί να χρειαστεί εξέταση από δερματολόγο και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, δοκιμασία επικόλλησης.
15Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά
Η ευρωπαϊκή μονογραφία δεν συνιστά τις συγκεκριμένες παραδοσιακές φαρμακευτικές μορφές της Centella σε παιδιά και εφήβους κάτω των 18 ετών, λόγω ανεπαρκών δεδομένων. Η επισήμανση αυτή δεν είναι καθολική απαγόρευση κάθε καλλυντικού προϊόντος σε ανήλικους· η καταλληλότητα εξαρτάται από το προϊόν, τη σύνθεση και την ηλικία. [2]
Για την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα που να επιτρέπουν γενική δήλωση ασφάλειας για όλα τα σκευάσματα. Ορισμένες μελέτες για ραγάδες χρησιμοποίησαν τοπικά πολυσυστατικά προϊόντα χωρίς να αναφέρουν σοβαρά προβλήματα, αλλά αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε προϊόν Centella είναι κατάλληλο.
Κατά την εγκυμοσύνη εξετάζεται η συνολική σύνθεση. Μια κρέμα cica μπορεί να περιέχει επιπλέον δραστικές ουσίες, αρώματα ή αιθέρια έλαια. Για εφαρμογή σε μεγάλη επιφάνεια, τραυματισμένο δέρμα ή για παρατεταμένη χρήση, απαιτείται συμβουλή ιατρού ή φαρμακοποιού.
16Κάψουλες, πόσιμη Centella και ασφάλεια
Τα πόσιμα συμπληρώματα Centella δεν πρέπει να συγχέονται με τις τοπικές κρέμες. Έχουν διαφορετική έκθεση του οργανισμού, διαφορετικές πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν αποτελούν αποδεδειγμένη θεραπεία ουλών ή ραγάδων.
Έχουν δημοσιευθεί σπάνιες αναφορές σοβαρής ηπατικής βλάβης μετά από λήψη Centella από το στόμα, μεταξύ των οποίων περιστατικό επανεμφάνισης της βλάβης μετά από νέα έκθεση. Η συχνότητα είναι άγνωστη και στις αναφορές δεν αποκλείστηκαν πάντα συγχυτικοί παράγοντες ή επιμολύνσεις των προϊόντων. Η υποψία ηπατικής τοξικότητας απαιτεί άμεση διακοπή και ιατρική εκτίμηση. [11][12]
Η λήψη συμπληρώματος πρέπει να αποφεύγεται χωρίς ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα σε άτομα με:
- ηπατική νόσο ή αυξημένες τρανσαμινάσες,
- πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή,
- εγκυμοσύνη ή θηλασμό,
- ιστορικό αντίδρασης σε φυτικά προϊόντα,
- προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση.
Ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, έντονη κόπωση, ναυτία ή πόνος στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς κατά τη λήψη φυτικού συμπληρώματος απαιτούν άμεση διακοπή και ιατρική αξιολόγηση.
Σημαντική διάκριση: Οι σπάνιες αναφορές ηπατικής βλάβης αφορούν λήψη από το στόμα και δεν τεκμηριώνουν αντίστοιχο κίνδυνο με τη συνήθη χρήση μιας καλλυντικής κρέμας σε ακέραιο δέρμα. Σύμφωνα με τη βάση LiverTox, ο αιτιολογικός ρόλος της Centella θεωρείται πιθανός αλλά σπάνιος, ενώ σε ορισμένα δημοσιευμένα περιστατικά δεν είχε αποκλειστεί πλήρως η παρουσία άλλων ουσιών στα συμπληρώματα. [11]
17Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Μην αντιμετωπίζετε μόνο με κρέμα Centella ένα τραύμα ή δερματική βλάβη όταν υπάρχει:
- βαθύ, μεγάλο ή εκτεταμένο τραύμα,
- αιμορραγία που δεν σταματά,
- πύον, δυσοσμία ή αυξανόμενος πόνος,
- πυρετός ή ερυθρότητα που επεκτείνεται,
- δήγμα ανθρώπου ή ζώου,
- έγκαυμα μεγάλης έκτασης ή με φουσκάλες,
- τραύμα σε άτομο με σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκαταστολή,
- χειρουργική τομή που ανοίγει,
- ουλή που μεγαλώνει, σκληραίνει ή επεκτείνεται πέρα από τα όρια του αρχικού τραύματος.
Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να χρειάζεται καθαρισμός, αντιμικροβιακή αντιμετώπιση, ειδικό επίθεμα, έλεγχος για λοίμωξη ή διαφορετική θεραπεία της ουλής.
18Συχνές ερωτήσεις
Είναι το cica το ίδιο με τη Centella asiatica;
Όχι απαραίτητα. Η ονομασία «cica» είναι εμπορική και μπορεί να χρησιμοποιείται ακόμη και σε προϊόντα χωρίς Centella. Απαιτείται έλεγχος της πλήρους σύνθεσης.
Η Centella εξαφανίζει τις ουλές;
Όχι. Υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις πιθανής βελτίωσης ορισμένων χαρακτηριστικών νέων ουλών, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι εξαφανίζει παλιές, βαθιές, υπερτροφικές ή χηλοειδείς ουλές.
Μπορεί να εφαρμοστεί σε ανοιχτή πληγή;
Μια κοινή καλλυντική κρέμα cica δεν πρέπει να εφαρμόζεται μέσα σε ανοιχτό τραύμα. Η παραδοσιακή χρήση που περιγράφει η EMA αφορά συγκεκριμένη μορφή βοτάνου. Για φαρμακευτικό προϊόν ή επίθεμα ακολουθούνται οι οδηγίες του προϊόντος και του επαγγελματία υγείας.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετά από λέιζερ;
Μόνο με την έγκριση του δερματολόγου. Μια μικρή μελέτη έδειξε πιθανό όφελος από συγκεκριμένο τυποποιημένο gel, αλλά τα αποτελέσματα δεν ισχύουν για κάθε εμπορική κρέμα.
Βοηθά στις ραγάδες εγκυμοσύνης;
Έχουν μελετηθεί συνδυαστικές κρέμες που περιείχαν Centella και άλλα συστατικά. Δεν είναι δυνατόν να αποδοθεί το αποτέλεσμα αποκλειστικά στη Centella ούτε να διασφαλιστεί ότι θα προληφθούν οι ραγάδες.
Είναι κατάλληλη για ροδόχρου νόσο;
Δεν αποτελεί θεραπεία της ροδόχρου νόσου. Ένα απλό προϊόν χωρίς άρωμα μπορεί να είναι ανεκτό ως ενυδατικό, αλλά η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και τη βαρύτητα της νόσου.
Μπορεί η Centella να προκαλέσει αλλεργία;
Ναι. Έχουν αναφερθεί περιστατικά αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής. Σε νέο προϊόν είναι χρήσιμη η αρχική δοκιμή σε μικρή περιοχή.
Είναι ασφαλείς οι κάψουλες Centella;
Δεν είναι χωρίς κίνδυνο. Έχουν δημοσιευθεί σπάνιες αναφορές ηπατικής βλάβης και η ποιότητα των συμπληρωμάτων μπορεί να διαφέρει. Δεν συνιστώνται ως αυτοθεραπεία για δερματικά προβλήματα.
Είναι καλύτερη από τη γέλη σιλικόνης για τις ουλές;
Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι η Centella υπερέχει. Για υπερτροφικές ουλές η σιλικόνη διαθέτει σαφέστερη θέση στις κλινικές οδηγίες. Η επιλογή εξαρτάται από το είδος και την ηλικία της ουλής.
Χρειάζονται καλλιέργεια ή εξετάσεις αίματος όταν χρησιμοποιώ Centella;
Όχι εξαιτίας της χρήσης της. Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται μόνο όταν υπάρχουν κλινικές ενδείξεις, όπως ύποπτη λοίμωξη ή επίμονη δυσκολία επούλωσης με πιθανό υποκείμενο νόσημα.
19Συμπέρασμα, εργαστηριακός έλεγχος και βιβλιογραφία
Η Centella asiatica είναι ένα ενδιαφέρον φυτικό συστατικό με πιθανούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την επούλωση και με ορισμένα θετικά κλινικά αποτελέσματα. Η συνολική τεκμηρίωση, όμως, παραμένει περιορισμένη και εξαρτάται από το συγκεκριμένο εκχύλισμα και τη σύνθεση του προϊόντος.
Μια απλή κρέμα cica μπορεί να λειτουργήσει ως ήπιο ενυδατικό ή καταπραϋντικό προϊόν, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως θεραπεία για ουλές, ραγάδες, ακμή ή ανοιχτά τραύματα. Μετά από χειρουργική ή δερματολογική πράξη απαιτούνται οι εξατομικευμένες οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Εργαστηριακός έλεγχος: πότε έχει πραγματική αξία;
Η χρήση Centella δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για εξετάσεις αίματος ή καλλιέργεια. Σε χρόνια έλκη, η παρουσία βακτηρίων στην επιφάνεια μπορεί να είναι απλός αποικισμός και όχι λοίμωξη. Για παράδειγμα, οι οδηγίες NICE δεν συστήνουν καλλιέργεια από φλεβικό έλκος ποδιού κατά την αρχική εκτίμηση ρουτίνας. [17]
Εάν υπάρχει κλινική υποψία λοίμωξης, ο ιατρός αποφασίζει αν χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση και πώς θα ληφθεί το κατάλληλο δείγμα. Ειδικά σε ύποπτη λοίμωξη διαβητικού ποδιού, οι διεθνείς οδηγίες προτιμούν άσηπτα ληφθέν δείγμα ιστού αντί επιφανειακού επιχρίσματος όπου είναι εφικτό. Η γλυκόζη ή η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη εξετάζονται όταν το ιστορικό δικαιολογεί διερεύνηση δυσγλυκαιμίας. [18]
Περισσότερα για τα φυτικά συμπληρώματα, τις αλληλεπιδράσεις και την ασφάλειά τους →
Βιβλιογραφία — 19 επιστημονικές πηγές
- Royal Botanic Gardens, Kew. Plants of the World Online: Centella asiatica (L.) Urb. Πηγή ↗
- European Medicines Agency. European Union herbal monograph on Centella asiatica (L.) Urb., herba. Revision 1 (2022). Πηγή ↗
- Arribas-López E, et al. A systematic review of the effect of Centella asiatica on wound healing. Int J Environ Res Public Health. 2022;19:3266. Πηγή ↗
- Changsan N, et al. Wound healing efficacy of a polymeric spray film solution containing Centella asiatica leaf extract on acute wounds. J Wound Care. 2023. Πηγή ↗
- Jenwitheesuk K, et al. A prospective randomized, controlled, double-blind trial of the efficacy using Centella cream for scar improvement. 2018. Πηγή ↗
- Balevi M, Balevi A. The effect of Centella asiatica cream on scar development in patients who underwent open carpal tunnel release surgery. J Hand Ther. 2023. Πηγή ↗
- Damkerngsuntorn W, et al. The effects of a standardized extract of Centella asiatica on postlaser resurfacing wound healing on the face. 2020. Πηγή ↗
- García Hernández JÁ, et al. Use of a specific anti-stretch mark cream for preventing or reducing the severity of striae gravidarum. Int J Cosmet Sci. 2013. Πηγή ↗
- Draelos ZD, et al. Evaluation of an onion extract, Centella asiatica, and hyaluronic acid cream in the appearance of striae rubra. Skinmed. 2010. Πηγή ↗
- Özkaya E, Toprak İD. Allergic contact dermatitis from Centella asiatica extract and fragrance allergens: report of two patients. Contact Dermatitis. 2024. Πηγή ↗
- NIH LiverTox. Centella asiatica. National Library of Medicine. Updated 2024. Πηγή ↗
- Jorge OA, Jorge AD. Hepatotoxicity associated with the ingestion of Centella asiatica. Rev Esp Enferm Dig. 2005. Πηγή ↗
- American Academy of Dermatology. Scars: diagnosis and treatment. Πηγή ↗
- American Academy of Dermatology. Minimize a scar: proper wound care tips from dermatologists. Πηγή ↗
- Brennan M, Young G, Devane D. Topical preparations for preventing stretch marks in pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2022;CD000066. Πηγή ↗
- Gold MH, et al. Updated scar management practical guidelines: non-invasive and invasive measures. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2014. Πηγή ↗
- National Institute for Health and Care Excellence. Leg ulcer infection: antimicrobial prescribing. NG152. 2020. Πηγή ↗
- Senneville É, et al. IWGDF/IDSA guidelines on the diagnosis and treatment of diabetes-related foot infections. 2023. Πηγή ↗
- Topical application of Centella asiatica in wound healing: recent insights into mechanisms and clinical efficacy. Pharmaceutics. 2024;16:1252. Πηγή ↗
Αποποίηση ευθύνης: Το παρόν άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπευτική συμβουλή. Μην εφαρμόζετε μη εγκεκριμένα καλλυντικά προϊόντα σε ανοιχτά τραύματα και μην ξεκινάτε πόσιμα φυτικά συμπληρώματα χωρίς συνεννόηση με επαγγελματία υγείας.

