Αναβολικά και Αυξημένη CK/CPK: Πώς Ερμηνεύεται η Εξέταση σε Χρήστες Αναβολικών;

Τελευταία ενημέρωση: 16 Αυγούστου 2026

Με μια ματιά

Η CK ή CPK μπορεί να είναι αυξημένη σε άτομα που χρησιμοποιούν αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή, αλλά το αποτέλεσμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα αναβολικά προκάλεσαν άμεση μυϊκή τοξικότητα. Σε έναν αθλητή ή bodybuilder πρέπει να συνεκτιμηθούν η μυϊκή μάζα, το προπονητικό φορτίο, η πρόσφατη μυϊκή καταπόνηση, οι ενδομυϊκές ενέσεις και τυχόν άλλες ουσίες ή φάρμακα. Παλαιότερα δεδομένα έχουν δείξει υψηλότερες δραστικότητες CK σε αθλητές δύναμης που χρησιμοποιούσαν ανδρογόνα, αλλά η σχέση δεν είναι αρκετά απλή ώστε η CK να θεωρείται ειδικός δείκτης χρήσης ή τοξικότητας από αναβολικά. [1,2]

Η σωστή εργαστηριακή ερμηνεία συχνά χρειάζεται περισσότερα από μία CK: AST, ALT, γ-GT, κρεατινίνη/eGFR, κάλιο και γενική ούρων. Σε άτομα με πολύ μεγάλη μυϊκή μάζα, η κρεατινίνη μπορεί επίσης να χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία και σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να προσφέρει πρόσθετη πληροφορία η Cystatin C. [6,7]

Πολύ υψηλή CK δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην προπόνηση ή στα αναβολικά όταν υπάρχουν έντονος μυϊκός πόνος, πραγματική μυϊκή αδυναμία, σημαντικό οίδημα, σκουρόχρωμα ούρα, μειωμένη ούρηση, αυξημένη κρεατινίνη ή διαταραχές ηλεκτρολυτών. Σε αυτή την εικόνα πρέπει να αποκλειστεί σημαντική μυϊκή βλάβη ή ραβδομυόλυση. [3,4]

Περιεχόμενα

Τι δείχνει πραγματικά η CK/CPK;
Ανεβάζουν τα αναβολικά την CK;
Γιατί η μυϊκή μάζα και το προπονητικό φορτίο έχουν σημασία;
Ενδομυϊκές ενέσεις και CK
Η CK μπορεί να δείξει αν κάποιος παίρνει αναβολικά;
CK μαζί με AST και ALT: μυς ή ήπαρ;
Πότε βοηθούν γ-GT και χολερυθρίνη;
CK, κρεατινίνη και eGFR σε bodybuilders
Πότε μπορεί να βοηθήσει η Cystatin C;
Γιατί ελέγχουμε το κάλιο;
Τι μπορεί να δείξει η γενική ούρων;
Πότε δεν πρέπει να θεωρούμε ότι «είναι από την προπόνηση»;
Ποιες εξετάσεις έχουν πρακτική αξία μαζί με την CK;
Πώς διαβάζεται το συνολικό εργαστηριακό πρότυπο;
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;
Τι πρέπει να γνωρίζει το εργαστήριο πριν από την αιμοληψία;
Το βασικό συμπέρασμα
Συχνές ερωτήσεις

1Τι δείχνει πραγματικά η CK/CPK;

Η CK (Creatine Kinase), γνωστή και ως CPK, είναι ένζυμο που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στους σκελετικούς μύες.

Όταν αυξάνεται η διαπερατότητα ή προκαλείται βλάβη των μυϊκών κυττάρων, CK απελευθερώνεται στην κυκλοφορία και η συγκέντρωσή της στο αίμα αυξάνεται.

Η CK όμως είναι δείκτης μυϊκής καταπόνησης ή βλάβης και όχι εξέταση ειδική για τα αναβολικά.

Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να επηρεαστεί από:

πρόσφατη έντονη προπόνηση,
μεγάλο προπονητικό όγκο,
ασυνήθιστο μυϊκό φορτίο,
μυϊκό τραυματισμό,
ενδομυϊκές ενέσεις,
φάρμακα ή άλλες ουσίες,
υποθυρεοειδισμό,
λοιμώξεις ή μυοπάθειες,
σημαντική μυϊκή καταστροφή ή ραβδομυόλυση.

Επομένως, όταν ένας χρήστης αναβολικών εμφανίζει υψηλή CK, το ερώτημα δεν είναι απλώς «φταίνε τα αναβολικά;», αλλά ποιοι παράγοντες μπορούν να εξηγήσουν τη συγκεκριμένη εργαστηριακή εικόνα.

Για τη γενική ερμηνεία της εξέτασης δείτε τον πλήρη οδηγό CK/CPK.

2Ανεβάζουν τα αναβολικά την CK;

Δεν είναι σωστό να λέμε ότι τα αναβολικά προκαλούν υποχρεωτικά αύξηση της CK.

Υπάρχουν παλαιότερα δεδομένα σε αθλητές δύναμης που δείχνουν υψηλότερη δραστικότητα CK σε ομάδες που χρησιμοποιούσαν ανδρογόνα σε σχέση με αθλητές που προπονούνταν χωρίς αυτά. [1]

Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει μία απλή και άμεση μυοτοξική δράση σε κάθε χρήστη.

Η χρήση αναβολικών μπορεί να συνυπάρχει με:

μεγαλύτερη μυϊκή μάζα,
μεγαλύτερα φορτία αντίστασης,
μεγαλύτερο συνολικό όγκο προπόνησης,
συχνότερες ή πιο απαιτητικές προπονήσεις,
μικρότερα διαστήματα αποκατάστασης,
παράλληλη χρήση άλλων ουσιών ή φαρμάκων.

Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την CK και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν αποδοθεί το αποτέλεσμα απευθείας στο αναβολικό.

Έχουν επίσης δημοσιευθεί περιστατικά ραβδομυόλυσης σε άτομα που χρησιμοποιούσαν αναβολικά ανδρογόνα στεροειδή, αλλά τα case reports δεν σημαίνουν ότι κάθε υψηλή CK σε χρήστη αναβολικών έχει την ίδια αιτία. [3,4]

3Γιατί η μυϊκή μάζα και το προπονητικό φορτίο έχουν σημασία;

Η CK προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τους σκελετικούς μύες. Για αυτό η ερμηνεία της σε έναν bodybuilder δεν μπορεί να γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο όπως σε ένα άτομο με μικρότερη μυϊκή μάζα και χωρίς συστηματική προπόνηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το τι έκανε ο αθλητής πριν από την αιμοληψία.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε:

αν προηγήθηκε προπόνηση με βάρη,
ποιες μυϊκές ομάδες προπονήθηκαν,
αν το φορτίο ή ο συνολικός όγκος ήταν μεγαλύτερος από το συνηθισμένο,
αν υπήρχε τραυματισμός, κράμπες ή σημαντικός μυϊκός πόνος,
αν υπήρχαν συνεχόμενες ημέρες έντονης προπόνησης,
αν υπήρχε αφυδάτωση ή έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία.

Η προπόνηση μπορεί επομένως να αποτελεί σημαντικό συγχυτικό παράγοντα σε έναν χρήστη αναβολικών. Το γεγονός ότι κάποιος χρησιμοποιεί αναβολικά δεν καταργεί την ανάγκη να αξιολογηθεί πρώτα το προπονητικό ιστορικό.

4Ενδομυϊκές ενέσεις και CK

Οι ενδομυϊκές ενέσεις αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα που πρέπει να καταγράφεται στο ιστορικό.

Κάθε μηχανικός τραυματισμός μυϊκού ιστού μπορεί δυνητικά να συμβάλει σε αύξηση μυϊκών ενζύμων. Έχουν μάλιστα δημοσιευθεί περιστατικά εντοπισμένης ραβδομυόλυσης μετά από έγχυση αναβολικού σε μυϊκή περιοχή. [5]

Αυτό δεν σημαίνει ότι μία συνηθισμένη ενδομυϊκή ένεση εξηγεί από μόνη της οποιαδήποτε πολύ υψηλή CK.

Όταν όμως εξετάζεται ένας χρήστης ενέσιμων αναβολικών, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε:

αν έγινε πρόσφατα ενδομυϊκή ένεση,
σε ποια μυϊκή ομάδα,
αν υπάρχει τοπικός πόνος ή οίδημα,
αν υπάρχουν σημεία φλεγμονής ή λοίμωξης,
αν η CK είναι δυσανάλογα αυξημένη σε σχέση με το προπονητικό ιστορικό.

Έντονος τοπικός πόνος, σημαντικό οίδημα ή συστηματικά συμπτώματα μετά από ένεση χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στην προπόνηση.

5Η CK μπορεί να δείξει αν κάποιος παίρνει αναβολικά;

Όχι.

Η CK δεν αποτελεί εξέταση ανίχνευσης ή επιβεβαίωσης χρήσης αναβολικών.

Μία υψηλή τιμή μπορεί να εμφανιστεί σε κάποιον που δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ αναβολικά, ενώ ένας χρήστης αναβολικών μπορεί να έχει φυσιολογική ή σχετικά μικρή αύξηση CK.

Επίσης, το ύψος της CK:

δεν δείχνει ποια ουσία χρησιμοποιήθηκε,
δεν δείχνει τη δόση,
δεν δείχνει τη διάρκεια χρήσης,
δεν αποτελεί μέτρο της συνολικής «τοξικότητας» των αναβολικών.

Η εξέταση απαντά σε διαφορετικό ερώτημα: υπάρχει αυξημένη απελευθέρωση ενός ενζύμου που προέρχεται κυρίως από τους μυς;

6CK μαζί με AST και ALT: μυς ή ήπαρ;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαστηριακά προβλήματα στους χρήστες αναβολικών.

Η AST δεν είναι ειδική για το ήπαρ. Βρίσκεται επίσης σε σημαντικές ποσότητες στον σκελετικό μυ. Μετά από μυϊκή καταπόνηση μπορεί επομένως να αυξηθούν ταυτόχρονα CK και AST, ενώ μπορεί να υπάρξει και μικρότερη μεταβολή της ALT. [6]

Έτσι, το πρότυπο:

CK πολύ αυξημένη,
AST αυξημένη,
ALT λιγότερο αυξημένη,

μπορεί να έχει σημαντική μυϊκή συνιστώσα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στους χρήστες αναβολικών, επειδή υπάρχει κίνδυνος κάθε αύξηση των τρανσαμινασών να χαρακτηριστεί αυτόματα «ηπατοτοξικότητα από αναβολικά».

Από την άλλη πλευρά, τα αναβολικά μπορούν πράγματι να σχετίζονται με ηπατική βλάβη, ιδιαίτερα ορισμένα από του στόματος ανδρογόνα. Επομένως δεν πρέπει να γίνεται ούτε το αντίθετο λάθος και όλες οι αυξημένες τρανσαμινάσες να αποδίδονται στους μυς. [8]

7Πότε βοηθούν γ-GT και χολερυθρίνη;

Όταν AST και ALT είναι αυξημένες μαζί με CK, η συνολική εικόνα έχει μεγαλύτερη αξία από μία μεμονωμένη τρανσαμινάση.

Στην εκτίμηση μπορεί να βοηθήσουν:

γ-GT,
αλκαλική φωσφατάση (ALP),
ολική και άμεση χολερυθρίνη.

Μία πολύ υψηλή CK με αυξημένη AST αλλά χωρίς αντίστοιχη αύξηση γ-GT ή χολερυθρίνης ενισχύει την πιθανότητα σημαντικής μυϊκής συμμετοχής στην αύξηση των τρανσαμινασών. [6,8]

Αντίθετα, αύξηση χολερυθρίνης ή/και γ-GT, ιδιαίτερα μαζί με ίκτερο, σκουρόχρωμα ούρα από χολερυθρίνη, κνησμό ή άλλα συμπτώματα, απαιτεί διαφορετική διερεύνηση.

Η CK δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να «αποκλείσουμε» ηπατική βλάβη. Βοηθά να καταλάβουμε ότι οι μύες μπορεί να αποτελούν μία επιπλέον πηγή των αυξημένων ενζύμων.

8CK, κρεατινίνη και eGFR σε bodybuilders

Η CK και η κρεατινίνη είναι διαφορετικοί δείκτες.

Η CK αφορά κυρίως τον μυϊκό ιστό.
Η κρεατινίνη χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και τον υπολογισμό του eGFR.

Σε έναν μυώδη αθλητή όμως η ερμηνεία της κρεατινίνης μπορεί να είναι δυσκολότερη, επειδή η παραγωγή κρεατινίνης σχετίζεται μεταξύ άλλων και με τη μυϊκή μάζα.

Έτσι, μία σχετικά αυξημένη κρεατινίνη σε bodybuilder δεν πρέπει να οδηγεί αυτόματα στο συμπέρασμα ότι υπάρχει νεφρική νόσος.

Από την άλλη πλευρά, όταν η CK είναι πολύ υψηλή και υπάρχει σημαντική μυϊκή καταστροφή, η νεφρική λειτουργία είναι κρίσιμο να αξιολογηθεί επειδή η ραβδομυόλυση μπορεί να προκαλέσει οξεία νεφρική βλάβη.

Συνεκτιμώνται:

κρεατινίνη,
eGFR,
ουρία,
η προηγούμενη βασική κρεατινίνη, αν είναι γνωστή,
η διούρηση,
οι ηλεκτρολύτες,
η γενική ούρων.

Δείτε αναλυτικά τον οδηγό για eGFR και νεφρική λειτουργία.

9Πότε μπορεί να βοηθήσει η Cystatin C;

Όταν η πολύ μεγάλη μυϊκή μάζα δυσκολεύει την ερμηνεία της κρεατινίνης, σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η Cystatin C για συμπληρωματική εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας.

Μελέτες σε bodybuilders, μεταξύ των οποίων άτομα που χρησιμοποιούσαν αναβολικά και συμπληρώματα, έχουν αξιολογήσει τόσο eGFR με βάση την Cystatin C όσο και συνδυαστικές εξισώσεις κρεατινίνης/Cystatin C. [7]

Η Cystatin C δεν είναι «τεστ βλάβης από αναβολικά» και δεν αντικαθιστά τη συνολική νεφρολογική αξιολόγηση.

Μπορεί όμως να δώσει πρόσθετη πληροφορία όταν:

η μυϊκή μάζα είναι πολύ μεγάλη,
η κρεατινίνη φαίνεται δυσανάλογη,
το eGFR με βάση μόνο την κρεατινίνη δημιουργεί αμφιβολίες,
υπάρχουν και άλλα ευρήματα που απαιτούν ακριβέστερη εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας.

10Γιατί ελέγχουμε το κάλιο;

Το κάλιο βρίσκεται κυρίως μέσα στα κύτταρα. Σε εκτεταμένη μυϊκή καταστροφή μπορεί να απελευθερωθεί στην κυκλοφορία.

Για αυτό, όταν υπάρχει υποψία σημαντικής ραβδομυόλυσης, η εξέταση της CK δεν είναι αρκετή.

Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

κάλιο,
νάτριο,
ασβέστιο,
φώσφορο,
κρεατινίνη και νεφρική λειτουργία.

Οι σημαντικές διαταραχές καλίου μπορεί να είναι κλινικά σοβαρές, γι’ αυτό πολύ υψηλή CK με ηλεκτρολυτικές διαταραχές δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλό εύρημα «από τα βάρη».

11Τι μπορεί να δείξει η γενική ούρων;

Η γενική ούρων αποτελεί χρήσιμο συμπλήρωμα όταν υπάρχει σημαντική αύξηση της CK ή υποψία ραβδομυόλυσης.

Σε σημαντική μυϊκή καταστροφή απελευθερώνεται μυοσφαιρίνη, η οποία μπορεί να αποβληθεί στα ούρα.

Η ταινία της γενικής ούρων μπορεί τότε να εμφανίσει θετική ένδειξη για «αίμα», ενώ στη μικροσκοπική εξέταση μπορεί να μην υπάρχουν αντίστοιχα πολλά ερυθρά αιμοσφαίρια.

Παράλληλα, η γενική ούρων μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για:

πρωτεΐνη,
αίμα/αιμοσφαιρίνη ή μυοσφαιρίνη,
ερυθρά αιμοσφαίρια,
ειδικό βάρος και πιθανή συμπύκνωση των ούρων,
άλλα ευρήματα που μπορεί να απαιτούν ξεχωριστή διερεύνηση.

Η απουσία σκουρόχρωμων ούρων δεν αποκλείει σημαντική μυϊκή βλάβη.

12Πότε δεν πρέπει να θεωρούμε ότι «είναι από την προπόνηση»;

Σε έναν bodybuilder είναι εύκολο κάθε αυξημένη CK να αποδοθεί στα βάρη.

Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση της σωστής αξιολόγησης.

Χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή όταν:

η CK είναι δυσανάλογη σε σχέση με το συνηθισμένο επίπεδο άσκησης,
δεν υπήρξε σημαντική προπόνηση που να εξηγεί το αποτέλεσμα,
η CK παραμένει σημαντικά αυξημένη παρά την αποχή από έντονη άσκηση,
υπάρχει πραγματική μυϊκή αδυναμία και όχι απλώς μυϊκό «πιάσιμο»,
υπάρχει σημαντικό οίδημα,
υπάρχουν σκουρόχρωμα ούρα,
μειώνεται η ούρηση,
αυξάνεται η κρεατινίνη,
υπάρχει διαταραχή καλίου,
υπάρχουν πυρετός ή άλλα συστηματικά συμπτώματα,
υπάρχει έντονος τοπικός πόνος μετά από ενδομυϊκή ένεση.

Η φράση «γυμνάζομαι πολύ» δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.

13Ποιες εξετάσεις έχουν πρακτική αξία μαζί με την CK;

Εξέταση	Τι βοηθά να αξιολογηθεί
CK/CPK	Μυϊκή καταπόνηση ή βλάβη και πορεία της τιμής.
AST / ALT	Μυϊκή συμμετοχή και παράλληλη αξιολόγηση τρανσαμινασών.
γ-GT / ALP / χολερυθρίνη	Βοηθούν όταν πρέπει να αξιολογηθεί πιθανή πραγματική ηπατοχολική διαταραχή.
Κρεατινίνη / eGFR	Νεφρική λειτουργία.
Cystatin C	Μπορεί να προσφέρει συμπληρωματική εκτίμηση όταν η πολύ μεγάλη μυϊκή μάζα δυσκολεύει την ερμηνεία της κρεατινίνης.
Κάλιο	Έλεγχος σημαντικής ηλεκτρολυτικής διαταραχής σε εκτεταμένη μυϊκή βλάβη.
Νάτριο / ασβέστιο / φώσφορος	Συμπληρωματικός έλεγχος όταν υπάρχει σημαντική μυϊκή βλάβη.
Γενική ούρων	Μυοσφαιρινουρία/αιμοχρωστικές και παράλληλα ουρολογικά ή νεφρικά ευρήματα.

Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε κάθε περίπτωση. Ο έλεγχος καθορίζεται από το ύψος της CK, τα συμπτώματα, το ιστορικό, τα υπόλοιπα εργαστηριακά αποτελέσματα και την κλινική κατάσταση.

14Πώς διαβάζεται το συνολικό εργαστηριακό πρότυπο;

CK υψηλή + AST υψηλή + φυσιολογική γ-GT/χολερυθρίνη

Σε άτομο που έκανε έντονη μυϊκή προπόνηση, το πρότυπο μπορεί να υποστηρίζει σημαντική μυϊκή συμμετοχή στην αύξηση της AST.

CK υψηλή + κρεατινίνη φυσιολογική + γενική ούρων χωρίς ανησυχητικά ευρήματα

Η CK δείχνει μυϊκή καταπόνηση/βλάβη, χωρίς να προκύπτει από αυτά τα στοιχεία απόδειξη ότι έχει ήδη εμφανιστεί νεφρική δυσλειτουργία. Η κλινική εικόνα και η πορεία παραμένουν σημαντικές.

CK υψηλή + κρεατινίνη αυξημένη + μειωμένη ούρηση

Η εικόνα απαιτεί άμεση αξιολόγηση για πιθανή νεφρική επιβάρυνση στο πλαίσιο σημαντικής μυϊκής βλάβης.

CK αυξημένη + AST/ALT αυξημένες + γ-GT ή/και χολερυθρίνη αυξημένες

Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι όλη η εργαστηριακή εικόνα προέρχεται από τους μυς. Χρειάζεται αξιολόγηση και της ηπατικής/χοληφόρου συμμετοχής.

CK παραμένει υψηλή χωρίς πρόσφατη έντονη άσκηση

Το εύρημα χρειάζεται διαφορετική διερεύνηση και δεν πρέπει να αποδίδεται επ’ αόριστον στη μυϊκή μάζα ή στη χρήση αναβολικών.

15Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Πολύ υψηλή CK σε χρήστη αναβολικών δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από τον αριθμό ή μόνο μέσω διαδικτύου.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν:

πολύ σκούρα, καφέ ή τύπου cola ούρα,
σημαντική μείωση της ποσότητας των ούρων,
έντονη ή προοδευτική μυϊκή αδυναμία,
σοβαρός μυϊκός πόνος,
σημαντικό μυϊκό οίδημα,
έντονος τοπικός πόνος ή οίδημα μετά από ένεση,
αυξημένη κρεατινίνη,
σημαντική διαταραχή καλίου,
επίμονοι έμετοι ή έντονη αφυδάτωση,
πυρετός ή επιδείνωση της γενικής κατάστασης.

Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να αποκλειστεί σοβαρή μυϊκή βλάβη, ραβδομυόλυση, νεφρική επιβάρυνση ή άλλη επιπλοκή.

16Τι πρέπει να γνωρίζει το εργαστήριο πριν από την αιμοληψία;

Για να ερμηνευτεί σωστά μία CK, είναι χρήσιμο να αναφέρεται:

πότε έγινε η τελευταία έντονη προπόνηση,
αν προηγήθηκε ιδιαίτερα βαρύ ή ασυνήθιστο πρόγραμμα,
αν υπάρχει μυϊκός τραυματισμός,
αν έγιναν πρόσφατες ενδομυϊκές ενέσεις,
αν υπάρχουν μυϊκός πόνος, αδυναμία ή οίδημα,
αν έχουν αλλάξει τα ούρα,
ποια φάρμακα, ορμόνες, συμπληρώματα ή άλλες ουσίες χρησιμοποιούνται.

Η πληροφορία για τη χρήση αναβολικών είναι ιατρικά σημαντική. Η απόκρυψη της χρήσης μπορεί να κάνει δυσκολότερη την ερμηνεία CK, τρανσαμινασών, αιματοκρίτη, λιπιδίων και ορμονικών εξετάσεων.

Για γενικές οδηγίες πριν από αιμοληψία δείτε την προετοιμασία για εξετάσεις αίματος.

17Το βασικό συμπέρασμα

Η CK δεν είναι εξέταση ανίχνευσης αναβολικών.
Η υψηλή CK σε χρήστη αναβολικών δεν αποδεικνύει ότι το αναβολικό προκάλεσε άμεσα μυϊκή βλάβη.
Η μυϊκή μάζα, το προπονητικό φορτίο και οι πρόσφατες ενδομυϊκές ενέσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.
Η AST μπορεί να αυξηθεί από τους σκελετικούς μύες και δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ηπατικής βλάβης.
γ-GT, χολερυθρίνη και ALP βοηθούν στην αξιολόγηση όταν υπάρχει ερώτημα ηπατικής συμμετοχής.
Κρεατινίνη/eGFR, κάλιο και γενική ούρων είναι σημαντικά όταν υπάρχει σοβαρή μυϊκή βλάβη.
Σε πολύ μυώδη άτομα η κρεατινίνη χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία και σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά Cystatin C.
Σκούρα ούρα, μειωμένη διούρηση, έντονος μυϊκός πόνος ή αδυναμία και νεφρική ή ηλεκτρολυτική διαταραχή δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στην προπόνηση.

Το σωστό ερώτημα επομένως δεν είναι «πόσο υψηλή CK προκαλούν τα αναβολικά;» αλλά τι εξηγεί τη συγκεκριμένη αύξηση και υπάρχουν παράλληλα στοιχεία μυϊκής, νεφρικής ή ηπατικής βλάβης;

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορούν τα αναβολικά να αυξήσουν την CK/CPK;

Έχουν παρατηρηθεί υψηλότερες τιμές CK σε ορισμένους αθλητές που χρησιμοποιούσαν ανδρογόνα, αλλά η σχέση δεν είναι απλή. Η μυϊκή μάζα, το προπονητικό φορτίο, ο μυϊκός τραυματισμός και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το αποτέλεσμα. Η υψηλή CK δεν αποδεικνύει από μόνη της μυϊκή τοξικότητα από αναβολικά.

Η CK μπορεί να αποκαλύψει ότι κάποιος χρησιμοποιεί αναβολικά;

Όχι. Η CK είναι μη ειδικός δείκτης μυϊκής καταπόνησης ή βλάβης. Δεν αποδεικνύει χρήση αναβολικών και δεν μπορεί να δείξει ποια ουσία χρησιμοποιήθηκε ή σε ποια δόση.

Γιατί είναι αυξημένες μαζί CK και AST;

Η AST βρίσκεται και στους σκελετικούς μύες. Μεγάλη μυϊκή καταπόνηση μπορεί να αυξήσει ταυτόχρονα CK και AST. Σε χρήστη αναβολικών χρειάζεται όμως να αξιολογηθεί παράλληλα και η πιθανότητα πραγματικής ηπατικής βλάβης με ALT, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη και το κλινικό ιστορικό.

Μπορεί μια ενδομυϊκή ένεση αναβολικού να επηρεάσει την CK;

Ο μηχανικός τραυματισμός μυϊκού ιστού από ενδομυϊκή ένεση μπορεί να συμβάλει σε αύξηση μυϊκών ενζύμων και έχουν περιγραφεί σπάνια περιστατικά σημαντικής τοπικής μυϊκής βλάβης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μια απλή ένεση εξηγεί αυτόματα οποιαδήποτε πολύ υψηλή ή επίμονη CK.

Γιατί ελέγχεται η κρεατινίνη όταν η CK είναι πολύ υψηλή;

Η CK αφορά κυρίως τους μυς, ενώ η κρεατινίνη χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Σε σημαντική ραβδομυόλυση μπορεί να προκληθεί οξεία νεφρική βλάβη, γι’ αυτό ελέγχονται κρεατινίνη/eGFR, ηλεκτρολύτες και ούρα.

Η κρεατινίνη είναι αξιόπιστη σε έναν πολύ μυώδη bodybuilder;

Η μεγάλη μυϊκή μάζα μπορεί να επηρεάζει την κρεατινίνη και κατά συνέπεια την εκτίμηση του eGFR που βασίζεται αποκλειστικά σε αυτή. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει προηγούμενες τιμές, ούρα και συμπληρωματικούς δείκτες όπως η Cystatin C.

Πότε μια υψηλή CK δεν πρέπει να αποδοθεί στα βάρη;

Όταν η αύξηση είναι δυσανάλογη με την άσκηση, επιμένει χωρίς έντονη προπόνηση ή συνοδεύεται από έντονο πόνο, πραγματική μυϊκή αδυναμία, οίδημα, σκούρα ούρα, μειωμένη ούρηση, αύξηση κρεατινίνης ή διαταραχές ηλεκτρολυτών χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Ποιες εξετάσεις είναι χρήσιμες μαζί με CK σε χρήστη αναβολικών;

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν AST, ALT, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη, κρεατινίνη/eGFR, κάλιο και άλλοι ηλεκτρολύτες, γενική ούρων και σε επιλεγμένες περιπτώσεις Cystatin C. Οι εξετάσεις επιλέγονται με βάση το ιστορικό και την κλινική εικόνα.

Χρήσιμες επιλογές

Κλείστε Ραντεβού

CK/CPK: Πλήρης Οδηγός

eGFR και Νεφρική Λειτουργία

Προετοιμασία Εξετάσεων

Βιβλιογραφία και επιστημονικές πηγές

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί οδηγό χρήσης, επιλογής ή δοσολογίας αναβολικών ανδρογόνων στεροειδών. Δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. Πολύ υψηλή CK με έντονο μυϊκό πόνο ή αδυναμία, σκουρόχρωμα ούρα, μειωμένη ούρηση, αυξημένη κρεατινίνη ή διαταραχές ηλεκτρολυτών χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.