Imodium (Λοπεραμίδη): Πότε χρειάζεται, δοσολογία, κίνδυνοι, παρενέργειες και εξετάσεις

1Τι είναι το Imodium

Το Imodium είναι εμπορική ονομασία της λοπεραμίδης, ενός αντιδιαρροϊκού φαρμάκου που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των συμπτωμάτων της διάρροιας. Η βασική του δράση είναι να μειώνει τη συχνότητα των υδαρών κενώσεων και την επιτακτικότητα για τουαλέτα. Για τον ασθενή αυτό μπορεί να είναι πολύ πρακτικό, ειδικά όταν η διάρροια είναι αιφνίδια, ενοχλητική και επηρεάζει την καθημερινότητα.

Το πιο σημαντικό όμως είναι να μη συγχέεται η συμπτωματική ανακούφιση με τη θεραπεία της αιτίας. Το Imodium δεν είναι αντιβιοτικό, δεν σκοτώνει μικρόβια, δεν διορθώνει αφυδάτωση και δεν θεραπεύει φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Μειώνει το σύμπτωμα, δηλαδή τις κενώσεις, αλλά δεν απαντά στο ερώτημα γιατί εμφανίστηκε η διάρροια.

Αυτός ο διαχωρισμός είναι καθοριστικός. Σε ένα απλό, ήπιο, μη αιμορραγικό επεισόδιο διάρροιας, η λοπεραμίδη μπορεί να έχει θέση. Σε διάρροια με αίμα, πυρετό, έντονο κοιλιακό πόνο, διάταση ή κακή γενική εικόνα, η προτεραιότητα είναι η διάγνωση και όχι το «κόψιμο» της διάρροιας. Η σωστή χρήση αρχίζει από την αναγνώριση του σωστού περιστατικού.

2Πώς δρα στη διάρροια

Η λοπεραμίδη δρα κυρίως στο τοίχωμα του εντέρου. Επιβραδύνει την εντερική κινητικότητα, δηλαδή κάνει το περιεχόμενο του εντέρου να περνά πιο αργά. Όταν το εντερικό περιεχόμενο παραμένει περισσότερο χρόνο στο έντερο, υπάρχει περισσότερη δυνατότητα απορρόφησης νερού και ηλεκτρολυτών.

Έτσι οι κενώσεις μπορεί να γίνουν λιγότερο υδαρείς, πιο συμπαγείς και λιγότερο συχνές. Γι’ αυτό το Imodium μπορεί να δώσει γρήγορη πρακτική ανακούφιση σε ήπια διάρροια. Επίσης μπορεί να περιορίσει την επιτακτικότητα, δηλαδή το αίσθημα ότι ο ασθενής πρέπει άμεσα να πάει τουαλέτα.

Ο ίδιος μηχανισμός εξηγεί και τον βασικό κίνδυνο: όταν η διάρροια οφείλεται σε παθογόνα, τοξίνες ή έντονη φλεγμονή, η υπερβολική επιβράδυνση του εντέρου μπορεί να μην είναι σωστή. Δεν θέλουμε πάντα να «κρατήσουμε» το περιεχόμενο μέσα στο έντερο. Σε λοιμώδη ή αιμορραγική διάρροια, η επιλογή θεραπείας πρέπει να καθορίζεται από την αιτία.

3Πότε έχει θέση στην πράξη

Το Imodium έχει θέση κυρίως όταν η διάρροια είναι οξεία, υδαρής, μη αιμορραγική και χωρίς σημεία σοβαρής λοίμωξης. Μπορεί να βοηθήσει σε επεισόδιο που σχετίζεται με ήπιο διατροφικό ερεθισμό, παροδική γαστρεντερίτιδα, ταξίδι, άγχος ή λειτουργική διαταραχή του εντέρου.

Στην πράξη, ο ασθενής μπορεί να το σκεφτεί όταν έχει πολλές υδαρείς κενώσεις αλλά είναι κατά τα άλλα καλά: δεν έχει αίμα, δεν έχει υψηλό πυρετό, δεν έχει έντονο κοιλιακό πόνο, δεν έχει πρησμένη κοιλιά και μπορεί να πίνει υγρά. Σε αυτό το πλαίσιο, η λοπεραμίδη μπορεί να βοηθήσει να περάσει το επεισόδιο με λιγότερη ταλαιπωρία.

Στη διάρροια ταξιδιωτών, η λοπεραμίδη μπορεί επίσης να έχει θέση για σύντομη συμπτωματική ανακούφιση, ιδιαίτερα όταν η εικόνα είναι ήπια και δεν υπάρχει αίμα ή πυρετός. Σε πιο έντονη ταξιδιωτική διάρροια, η απόφαση μπορεί να αλλάξει και να χρειαστεί ιατρική συμβουλή ή διαφορετική αγωγή.

Η σωστή ερώτηση δεν είναι «έχω διάρροια, να πάρω Imodium;». Η σωστή ερώτηση είναι «τι είδους διάρροια έχω;». Αν το επεισόδιο είναι απλό, βραχύ και μη επιπλεγμένο, το φάρμακο μπορεί να είναι χρήσιμο. Αν υπάρχουν κόκκινες σημαίες, προηγείται η διάγνωση.

4Πότε δεν πρέπει να χρησιμοποιείται

Το Imodium δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μηχανικά σε κάθε διάρροια. Σύμφωνα με το ελληνικό φύλλο οδηγιών, δεν χρησιμοποιείται όταν υπάρχει αίμα στα κόπρανα ή υψηλός πυρετός στο πλαίσιο οξείας δυσεντερίας, σε συγκεκριμένες φλεγμονώδεις ή βακτηριακές παθήσεις του εντέρου, όταν υπάρχει δυσκοιλιότητα ή διόγκωση της κοιλιάς και όταν η διάρροια εμφανίζεται μετά από πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάρροια μετά από αντιβιοτικά, επειδή μπορεί να σχετίζεται με ψευδομεμβρανώδη κολίτιδα ή Clostridioides difficile. Σε αυτή την περίπτωση η προτεραιότητα είναι η ιατρική αξιολόγηση και, όταν υπάρχει ένδειξη, ο ειδικός εργαστηριακός έλεγχος.

Η λοπεραμίδη πρέπει να διακόπτεται άμεσα αν εμφανιστούν δυσκοιλιότητα, κοιλιακή διάταση ή σημεία ειλεού. Έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος αποτελεί επίσης λόγο για ιατρική αξιολόγηση αντί για συνέχιση της αυτοθεραπείας.

5Imodium δοσολογία: κάθε πόση ώρα και πόσα την ημέρα;

Η δοσολογία του Imodium είναι ένα από τα συχνότερα ερωτήματα. Επειδή οι οδηγίες διαφορετικών σκευασμάτων λοπεραμίδης μπορεί να διαφέρουν από χώρα σε χώρα, εδώ αναφερόμαστε συγκεκριμένα στα ελληνικά Imodium Original 2 mg και Imodium Instant 2 mg.

Imodium δοσολογία για ενήλικες και παιδιά άνω των 12 ετών

Imodium κάθε πόση ώρα;

Το Imodium για την οξεία διάρροια δεν λαμβάνεται σε σταθερό πρόγραμμα ανά συγκεκριμένες ώρες, όπως «κάθε 4», «κάθε 6» ή «κάθε 8 ώρες».

Μετά την αρχική δόση, η επόμενη δόση των 2 mg λαμβάνεται μετά από νέα διαρροϊκή κένωση. Αν δεν υπάρξει νέα υδαρής κένωση, δεν λαμβάνεται άλλη δόση μόνο και μόνο επειδή πέρασαν κάποιες ώρες.

Αν οι κενώσεις γίνουν σχηματισμένες ή δεν υπάρχει άλλη κένωση το τελευταίο 24ωρο, δεν πρέπει να ληφθεί άλλη δόση.

Πόσα Imodium μπορώ να πάρω την ημέρα;

Για τα ελληνικά Imodium Original 2 mg και Imodium Instant 2 mg, το μέγιστο είναι 4 κάψουλες ή δισκία μέσα σε 24 ώρες, δηλαδή συνολικά 8 mg λοπεραμίδης.

Δεν αυξάνουμε τη δόση επειδή η διάρροια δεν σταμάτησε αμέσως. Η υπέρβαση της συνιστώμενης δόσης δεν σημαίνει καλύτερη θεραπεία και αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Παράδειγμα δοσολογίας

Ένας ενήλικας λαμβάνει αρχικά 2 κάψουλες των 2 mg. Αν αργότερα υπάρξει νέα διαρροϊκή κένωση, λαμβάνει 1 ακόμη κάψουλα. Αν υπάρξει άλλη μία διαρροϊκή κένωση, μπορεί να ληφθεί ακόμη 1 κάψουλα. Έχει έτσι φτάσει συνολικά τις 4 κάψουλες των 2 mg μέσα στο 24ωρο και δεν πρέπει να πάρει άλλη δόση στο ίδιο 24ωρο.

Για πόσες ημέρες;

Η αυτοθεραπεία πρέπει να είναι βραχεία. Αν δεν υπάρχει βελτίωση μέσα σε 48 ώρες, η λοπεραμίδη πρέπει να διακοπεί και να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.

6Πόσο γρήγορα δρα, πριν ή μετά το φαγητό και Imodium Instant

Σε πόση ώρα δρα το Imodium;

Η λοπεραμίδη συνήθως αρχίζει να βελτιώνει τη διάρροια μέσα σε περίπου μία ώρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται νέα δόση επειδή πέρασε μία ώρα ή επειδή δεν σταμάτησαν αμέσως όλες οι κενώσεις.

Μετά την αρχική δόση, η επόμενη δόση στην οξεία διάρροια συνδέεται με νέα διαρροϊκή κένωση. Αν δεν υπάρχει βελτίωση μέσα σε 48 ώρες, η λήψη πρέπει να διακοπεί και να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.

Imodium πριν ή μετά το φαγητό;

Η λοπεραμίδη μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό. Δεν χρειάζεται επομένως να περιμένετε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν ή μετά από ένα γεύμα.

Στην οξεία διάρροια μεγαλύτερη σημασία έχει η σωστή δοσολογία και η επαρκής αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών.

Imodium Original ή Imodium Instant;

Το Imodium Instant διαλυτοποιείται σε λίγα δευτερόλεπτα στην επιφάνεια της γλώσσας και καταπίνεται με το σάλιο χωρίς να χρειάζεται νερό. Αυτό μπορεί να είναι πρακτικό εκτός σπιτιού ή σε ταξίδι.

Η βασική διαφορά μεταξύ Original και Instant είναι η φαρμακοτεχνική μορφή και ο τρόπος λήψης. Και τα δύο περιέχουν λοπεραμίδη 2 mg ανά μονάδα.

Το Imodium Instant περιέχει επίσης ασπαρτάμη, πηγή φαινυλαλανίνης, κάτι που έχει σημασία για άτομα με φαινυλκετονουρία.

Πότε σταματάτε το Imodium;

Η λήψη σταματά όταν οι κενώσεις γίνουν σχηματισμένες, όταν δεν υπάρχει άλλη κένωση το τελευταίο 24ωρο, όταν εμφανιστεί δυσκοιλιότητα ή κοιλιακή διάταση ή όταν δεν υπάρχει βελτίωση μέσα σε 48 ώρες.

7Imodium και αφυδάτωση: τι δεν αντικαθιστά

Το μεγαλύτερο λάθος είναι να θεωρείται το Imodium πλήρης θεραπεία της διάρροιας. Η λοπεραμίδη μειώνει τις κενώσεις, αλλά δεν αναπληρώνει τα υγρά, το νάτριο, το κάλιο και τους υπόλοιπους ηλεκτρολύτες που χάνονται. Αν ο ασθενής είναι ήδη αφυδατωμένος, το να μειωθούν οι κενώσεις δεν σημαίνει ότι αποκαταστάθηκε η ισορροπία υγρών.

Η βάση της αντιμετώπισης είναι η ενυδάτωση. Σε ήπια επεισόδια μπορεί να αρκεί συχνή λήψη υγρών. Σε πιο έντονη διάρροια, σε εμετούς, σε ηλικιωμένους ή σε ευάλωτους ασθενείς, έχουν μεγαλύτερη αξία διαλύματα ηλεκτρολυτών, επειδή βοηθούν στην αναπλήρωση όχι μόνο νερού αλλά και αλάτων.

Σημεία αφυδάτωσης είναι έντονη δίψα, ξηροστομία, ζάλη, μειωμένη ούρηση, αδυναμία, ταχυκαρδία, υπνηλία ή σύγχυση. Σε τέτοιες περιπτώσεις η καταστολή των κενώσεων δεν αρκεί. Χρειάζεται αξιολόγηση του ισοζυγίου υγρών και, σε αρκετές περιπτώσεις, ηλεκτρολύτες, ουρία και κρεατινίνη.

Σε σχετικό οδηγό για αφυδάτωση και εξετάσεις αίματος, η λογική είναι η ίδια: δεν αρκεί να νιώθει κάποιος λίγο καλύτερα. Πρέπει να ξέρουμε αν έχουν διαταραχθεί νάτριο, κάλιο και νεφρική λειτουργία, ειδικά σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνια νοσήματα.

8Imodium στη γαστρεντερίτιδα και λοιμώδη διάρροια

Η ερώτηση «μπορώ να πάρω Imodium στη γαστρεντερίτιδα;» δεν έχει την ίδια απάντηση σε όλες τις περιπτώσεις. Το Imodium μειώνει τις κενώσεις, αλλά δεν καταπολεμά την αιτία που προκάλεσε τη διάρροια.

Σε έναν ενήλικα ή έφηβο άνω των 12 ετών με ήπια, υδαρή, μη αιμορραγική διάρροια και χωρίς υψηλό πυρετό ή σημαντική κοιλιακή διάταση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σύντομη συμπτωματική ανακούφιση, με παράλληλη έμφαση στην ενυδάτωση.

Αν όμως υπάρχει αίμα στα κόπρανα, υψηλός πυρετός, σημαντική κοιλιακή διάταση ή βαριά γενική εικόνα, η λοπεραμίδη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως απλή λύση στο σπίτι.

Διάρροια μετά από αντιβιοτικά

Αν η διάρροια εμφανιστεί κατά τη διάρκεια ή μετά από πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών, δεν πρέπει να λαμβάνεται Imodium μηχανικά. Το ελληνικό φύλλο οδηγιών αναφέρει ρητά τη διάρροια μετά από πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών στις περιπτώσεις όπου το φάρμακο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται. Σε αυτό το σενάριο μπορεί να χρειάζεται διερεύνηση για Clostridioides difficile.

Salmonella και άλλες βακτηριακές εντεροκολίτιδες

Σε υποψία βακτηριακής εντεροκολίτιδας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν πυρετός, αίμα στα κόπρανα ή έντονη γενική συμπτωματολογία, η προτεραιότητα είναι η ιατρική εκτίμηση και η διάγνωση. Αν υπάρχει ένδειξη, μπορεί να χρειαστεί καλλιέργεια κοπράνων ή άλλος ειδικός έλεγχος.

Δείτε επίσης τον αναλυτικό οδηγό για Σαλμονέλλα.

Διάρροια ταξιδιωτών

Σε ήπια ή μέτρια μη αιμορραγική διάρροια ταξιδιωτών, η λοπεραμίδη μπορεί να μειώσει τη συχνότητα και την επιτακτικότητα των κενώσεων. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιείται ως απλή μονοθεραπεία όταν υπάρχει αιματηρή διάρροια ή υψηλός πυρετός.

9Συχνές παρενέργειες

Στις σωστές δόσεις και για μικρό χρονικό διάστημα, οι περισσότερες παρενέργειες είναι ήπιες. Η πιο πρακτική ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η δυσκοιλιότητα ή το αίσθημα ότι το έντερο «μπλόκαρε». Αυτό συμβαίνει επειδή το φάρμακο κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο χρησιμοποιείται: επιβραδύνει την κινητικότητα του εντέρου.

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ναυτία, κοιλιακός πόνος, φούσκωμα, αέρια, πονοκέφαλος, ζάλη ή υπνηλία. Αν υπάρχει ζάλη ή υπνηλία, αποφεύγεται η οδήγηση και ο χειρισμός μηχανημάτων. Σε άτομα που ήδη έχουν αδυναμία από αφυδάτωση, αυτά τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν πιο έντονα.

Αν εμφανιστεί κοιλιακή διάταση, έντονη δυσκοιλιότητα, αδυναμία αποβολής αερίων ή επιδείνωση πόνου, η λήψη πρέπει να σταματήσει και να ζητηθεί ιατρική συμβουλή. Δεν συνεχίζουμε το Imodium για να «πιάσει καλύτερα» όταν το έντερο δείχνει ότι έχει επιβραδυνθεί υπερβολικά.

10Υπερδοσολογία και σοβαροί καρδιακοί κίνδυνοι

Η λοπεραμίδη είναι ασφαλής όταν χρησιμοποιείται στη σωστή δόση. Σε υψηλές ή πολύ υψηλές δόσεις, ιδιαίτερα σε κατάχρηση ή misuse, έχουν αναφερθεί σοβαρές καρδιακές αρρυθμίες, παράταση QT, torsades de pointes, συγκοπή, καρδιακή ανακοπή και θάνατος. Αυτό είναι από τα σημαντικότερα μηνύματα ασφάλειας για το Imodium.

Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν λαμβάνονται μεγάλες ποσότητες ή όταν συνδυάζεται με φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδα της λοπεραμίδης ή επηρεάζουν το καρδιακό ηλεκτρικό σύστημα. Το γεγονός ότι είναι γνωστό και συχνά διαθέσιμο φάρμακο δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνο σε υπερδοσολογία.

Αν κάποιος πήρε μεγαλύτερη δόση και εμφανίσει ζάλη, λιποθυμία, αίσθημα παλμών, έντονη υπνηλία, δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή δυσκοιλιότητα ή κοιλιακή διάταση, χρειάζεται άμεση ιατρική επικοινωνία. Η υπερδοσολογία δεν αντιμετωπίζεται με αναμονή στο σπίτι.

11Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η λοπεραμίδη μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδά της ή επηρεάζουν το QT. Ενδεικτικά, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με quinidine, ritonavir, itraconazole, gemfibrozil και φάρμακα που επιβραδύνουν το έντερο ή προκαλούν δυσκοιλιότητα.

Ασθενείς με καρδιολογικό ιστορικό, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, πολλά φάρμακα ή χρόνια αγωγή πρέπει να ρωτούν γιατρό ή φαρμακοποιό πριν τη χρήση, ακόμη κι αν το φάρμακο είναι γνωστό και συχνά μη συνταγογραφούμενο. Η διάρροια από μόνη της μπορεί να αλλάξει ηλεκτρολύτες, κάτι που επιβαρύνει επιπλέον τον καρδιακό κίνδυνο.

Πριν από αιμοληψία ή εργαστηριακό έλεγχο, είναι χρήσιμο να αναφέρονται όλα τα φάρμακα. Δείτε και τον οδηγό Φάρμακα και Εξετάσεις, γιατί αρκετά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν είτε τα συμπτώματα είτε την ερμηνεία των εξετάσεων.

12Imodium σε παιδιά και εφήβους

Για τα ελληνικά Imodium Original 2 mg και Imodium Instant 2 mg, οι οδηγίες χρήσης για αυτοθεραπεία της οξείας διάρροιας αναφέρονται σε ενήλικες και παιδιά άνω των 12 ετών.

Το ελληνικό φύλλο οδηγιών του Imodium Instant αναφέρει ότι η χρήση σε παιδιά ηλικίας 6–12 ετών πρέπει να γίνεται υπό την καθοδήγηση ιατρού, με αρχική δόση 2 mg και στη συνέχεια 2 mg μετά από κάθε διαρροϊκή κένωση. Δεν συνιστάται σε παιδιά κάτω των 6 ετών.

Στα παιδιά η πρώτη προτεραιότητα είναι η σωστή ενυδάτωση. Η διάρροια μπορεί να οδηγήσει πιο γρήγορα σε αφυδάτωση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εμετοί, πυρετός ή μειωμένη λήψη υγρών.

Παιδί με αίμα στα κόπρανα, υψηλό πυρετό, υπνηλία, μειωμένη ούρηση, επαναλαμβανόμενους εμετούς ή κακή γενική κατάσταση χρειάζεται παιδιατρική αξιολόγηση και όχι απλή αντιδιαρροϊκή αυτοθεραπεία.

13Ηλικιωμένοι και ευάλωτοι ασθενείς

Στους ηλικιωμένους η διάρροια μπορεί να προκαλέσει γρήγορα αφυδάτωση, υπόταση, ζάλη, ηλεκτρολυτικές διαταραχές και απορρύθμιση χρόνιας αγωγής. Επομένως η χρήση λοπεραμίδης πρέπει να γίνεται με μεγαλύτερη προσοχή και με χαμηλότερο όριο για ιατρική επικοινωνία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που λαμβάνουν διουρητικά, αντιαρρυθμικά, ψυχιατρικά φάρμακα, πολλά φάρμακα ή έχουν νεφρική, καρδιακή ή ηπατική νόσο. Η διάρροια μπορεί να επηρεάσει νάτριο, κάλιο, κρεατινίνη και πίεση. Έτσι ένα φαινομενικά απλό επεισόδιο μπορεί να απορρυθμίσει συνολικά τον ασθενή.

Στον ηλικιωμένο δεν αξιολογούμε μόνο αν μειώθηκαν οι κενώσεις. Αξιολογούμε αν ουρεί, αν πίνει, αν ζαλίζεται, αν έχει σύγχυση, αν υπάρχει πυρετός και αν η κοιλιά είναι φουσκωμένη. Σε τέτοιες περιπτώσεις οι εξετάσεις αίματος δεν είναι τυπικότητα· μπορούν να δείξουν αφυδάτωση, νεφρική επιβάρυνση ή ηλεκτρολυτική διαταραχή.

14Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Στην εγκυμοσύνη η λοπεραμίδη δεν πρέπει να ξεκινά αυθαίρετα. Το ελληνικό φύλλο οδηγιών του Imodium Instant αναφέρει ότι, αν μια γυναίκα είναι έγκυος ή σκοπεύει να μείνει έγκυος, πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό της, ο οποίος θα αποφασίσει αν πρέπει να χρησιμοποιήσει το φάρμακο.

Για τον θηλασμό, το ίδιο ελληνικό φύλλο οδηγιών αναφέρει ότι το Imodium Instant δεν πρέπει να λαμβάνεται, επειδή πολύ μικρές ποσότητες του φαρμάκου μπορεί να υπάρχουν στο μητρικό γάλα.

Σε εγκυμοσύνη ή θηλασμό, η ενυδάτωση και η έγκαιρη αναγνώριση σοβαρής γαστρεντερίτιδας ή αφυδάτωσης έχουν μεγαλύτερη σημασία από την απλή καταστολή των κενώσεων.

15Χρόνια διάρροια, IBS-D και ειδικές περιπτώσεις

Σε χρόνια διάρροια, το Imodium δεν πρέπει να είναι η μόνη απάντηση. Μπορεί να έχει θέση σε συγκεκριμένο ιατρικό πλάνο, για παράδειγμα σε IBS-D, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για εβδομάδες χωρίς να έχει διερευνηθεί η αιτία. Η χρόνια διάρροια είναι σύμπτωμα, όχι διάγνωση.

Η χρόνια διάρροια μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, δυσαπορρόφηση, κοιλιοκάκη, μικροσκοπική κολίτιδα, φάρμακα, θυρεοειδή, λοιμώξεις ή λειτουργικές διαταραχές. Η λοπεραμίδη μπορεί να μειώσει τις κενώσεις, αλλά δεν διαχωρίζει αυτές τις αιτίες.

Σε χρόνια ή υποτροπιάζουσα διάρροια έχουν συχνά νόημα εξετάσεις όπως καλλιέργεια κοπράνων, καλπροτεκτίνη, γενική αίματος, CRP, έλεγχος θυρεοειδούς, ηλεκτρολύτες και ειδικός γαστρεντερολογικός έλεγχος, ανάλογα με την περίπτωση. Η χρήση Imodium μπορεί να είναι μέρος της διαχείρισης, αλλά όχι υποκατάστατο της διερεύνησης.

16Διατροφή και πρακτική φροντίδα στο σπίτι

Η πρακτική αντιμετώπιση της οξείας διάρροιας αρχίζει με υγρά, ξεκούραση και ελαφριά διατροφή. Μικρές γουλιές συχνά είναι καλύτερες από μεγάλες ποσότητες απότομα, ειδικά όταν υπάρχει ναυτία. Η καλή ενυδάτωση είναι πιο σημαντική από το να σταματήσουν οι κενώσεις μέσα σε λίγες ώρες.

Μπορεί να βοηθήσουν ρύζι, πατάτα, μπανάνα, τοστ, σούπα και σταδιακή επαναφορά στη φυσιολογική διατροφή. Καλό είναι να αποφεύγονται προσωρινά αλκοόλ, πολλά λιπαρά, πολύ πικάντικα φαγητά και υπερβολική καφεΐνη. Η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται στην ανοχή του ασθενούς.

Αν υπάρχουν πολλές κενώσεις, εμετοί ή αδυναμία, η αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Το Imodium μπορεί να μειώσει τις απώλειες περιορίζοντας τις κενώσεις, αλλά δεν αποκαθιστά μόνο του το ισοζύγιο υγρών και αλάτων.

17Πότε χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος

Εργαστηριακός έλεγχος δεν χρειάζεται σε κάθε ήπιο επεισόδιο διάρροιας. Χρειάζεται όμως όταν η εικόνα είναι παρατεταμένη, βαριά, αιμορραγική, συνοδεύεται από πυρετό ή εμφανίζεται μετά από αντιβιοτικά. Χρειάζεται επίσης όταν ο ασθενής είναι ηλικιωμένος, έχει χρόνια νοσήματα ή υπάρχουν σημεία αφυδάτωσης.

Η καλλιέργεια κοπράνων βοηθά όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής γαστρεντερίτιδας. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων βοηθά στη διάκριση φλεγμονώδους δραστηριότητας από λειτουργικά συμπτώματα, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Σε αφυδάτωση ή ευάλωτους ασθενείς μπορεί να χρειαστούν ηλεκτρολύτες, ουρία, κρεατινίνη/eGFR και γενική αίματος. Σε διάρροια μετά από αντιβίωση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ειδικό έλεγχο για C. difficile. Αυτές οι εξετάσεις δεν γίνονται για να «βρούμε κάτι οπωσδήποτε», αλλά για να ξεχωρίσει ένα απλό επεισόδιο από κάτι που χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση.

18Συχνά κλινικά σενάρια: πότε βοηθά και πότε όχι

Σε ήπια διάρροια μετά από διατροφικό ερεθισμό, χωρίς πυρετό και χωρίς αίμα, το Imodium μπορεί να βοηθήσει προσωρινά. Σε ήπια διάρροια ταξιδιωτών μπορεί επίσης να βοηθήσει, ιδίως όταν χρειάζεται πρακτικός έλεγχος των κενώσεων για λίγες ώρες ή για μία ημέρα.

Σε διάρροια με αίμα ή υψηλό πυρετό, δεν είναι σωστή μονοθεραπεία. Σε διάρροια μετά από αντιβίωση, προηγείται σκέψη για C. difficile. Σε χρόνια διάρροια, προηγείται διερεύνηση και όχι συνεχής αυτοθεραπεία. Σε γαστρεντερίτιδα με έντονο εμετό, το κύριο πρόβλημα μπορεί να είναι η αφυδάτωση και όχι μόνο οι κενώσεις.

Σε ασθενή που έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια διάρροιας, το Imodium μπορεί να γίνει «εύκολη λύση» που όμως καθυστερεί την αξιολόγηση. Αν η διάρροια επανέρχεται συχνά, αν υπάρχει απώλεια βάρους, αν υπάρχει νυχτερινή διάρροια ή αν συνυπάρχει αναιμία, χρειάζεται διερεύνηση και όχι απλή καταστολή του συμπτώματος.

19Πότε να μιλήσετε άμεσα με γιατρό

Μιλήστε άμεσα με γιατρό αν υπάρχει αίμα στα κόπρανα, υψηλός πυρετός, έντονος ή επίμονος κοιλιακός πόνος, φούσκωμα, αδυναμία αποβολής αερίων, λιποθυμική τάση, σύγχυση, μειωμένα ούρα ή σημεία αφυδάτωσης. Αυτά δεν είναι συμπτώματα για απλή αναμονή στο σπίτι.

Άμεση εκτίμηση χρειάζεται επίσης αν η διάρροια εμφανίστηκε μετά από αντιβιοτική αγωγή, αν επιμένει πάνω από 48 ώρες παρά τη σωστή φροντίδα, αν αφορά μικρό παιδί, ηλικιωμένο, έγκυο ή ασθενή με σοβαρό χρόνιο νόσημα.

Αν μετά από λήψη λοπεραμίδης εμφανιστούν αίσθημα παλμών, λιποθυμία, έντονη ζάλη, σοβαρή υπνηλία ή μεγάλη κοιλιακή διάταση, χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση. Σε τέτοια σημεία δεν παίρνουμε άλλη δόση και δεν περιμένουμε να «περάσει».

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

22Χρήσιμες Επιλογές & Βιβλιογραφία

Σε επίμονη διάρροια, διάρροια μετά από αντιβιοτικά, αίμα στα κόπρανα, πυρετό ή συμπτώματα αφυδάτωσης, η κατάλληλη εργαστηριακή διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει καλλιέργεια κοπράνων, έλεγχο για C. difficile, καλπροτεκτίνη, ηλεκτρολύτες και νεφρική λειτουργία, ανάλογα με την κλινική εικόνα.