Ολικό Anti-HBc: Τι Δείχνει, Θετικό Αποτέλεσμα και Ερμηνεία

1Τι είναι το ολικό Anti-HBc;

Το Anti-HBc είναι αντίσωμα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου του ιού της ηπατίτιδας Β, το οποίο ονομάζεται HBcAg. Το ίδιο το HBcAg δεν αποτελεί συνήθη εξέταση αίματος, επειδή βρίσκεται κυρίως μέσα στα μολυσμένα ηπατικά κύτταρα. Στο αίμα αναζητούνται τα αντισώματα που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα εναντίον του.

Η εξέταση που αναγράφεται ως ολικό Anti-HBc, total Anti-HBc ή Anti-HBc total ανιχνεύει συνολικά τις κατηγορίες IgM και IgG. Το θετικό αποτέλεσμα δείχνει ότι υπήρξε ανοσολογική απόκριση μετά από φυσική λοίμωξη με HBV.

Τα αντισώματα Anti-HBc συνήθως εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της λοίμωξης και, μετά την ανάρρωση, μπορεί να παραμείνουν ανιχνεύσιμα για όλη τη ζωή. Για τον λόγο αυτό, η εξέταση είναι χρήσιμη για την αναγνώριση μιας παλαιότερης λοίμωξης που μπορεί να μην ήταν ποτέ γνωστή στον ασθενή.

Το ολικό Anti-HBc δεν πρέπει να συγχέεται με το Anti-HBs. Το Anti-HBs σχετίζεται με ανοσία έναντι της ηπατίτιδας Β και μπορεί να εμφανιστεί είτε μετά από εμβολιασμό είτε μετά από φυσική λοίμωξη. Αντίθετα, θετικό Anti-HBc σημαίνει ότι υπήρξε φυσική επαφή με τον ιό και όχι μόνο εμβολιασμός.

2Πώς γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία. Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία, εκτός αν την ίδια ημέρα έχουν προγραμματιστεί και άλλες εξετάσεις που χρειάζονται ειδική προετοιμασία.

Το αποτέλεσμα είναι κατά κανόνα ποιοτικό και αναφέρεται ως:

• Αρνητικό ή μη αντιδραστικό: δεν ανιχνεύθηκαν αντισώματα Anti-HBc.
• Θετικό ή αντιδραστικό: ανιχνεύθηκαν αντισώματα Anti-HBc.
• Οριακό ή αμφίβολο: μπορεί να χρειαστεί επανάληψη σε νέο δείγμα, σύμφωνα με τη μέθοδο και την κλινική εικόνα.

Η αριθμητική τιμή που ενδέχεται να εμφανίζεται σε ορισμένους αναλυτές, όπως ένας δείκτης signal-to-cutoff, δεν αποτελεί τίτλο αντισωμάτων και δεν πρέπει να ερμηνεύεται σαν μέτρηση της βαρύτητας της λοίμωξης. Η ουσιαστική πληροφορία είναι η τελική αξιολόγηση του εργαστηρίου ως θετικό, αρνητικό ή οριακό.

3Ολικό Anti-HBc και Anti-HBc IgM: ποια είναι η διαφορά;

Το ολικό Anti-HBc είναι μέρος του βασικού ορολογικού ελέγχου της ηπατίτιδας Β. Το Anti-HBc IgM ζητείται πιο στοχευμένα, όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυξημένες τρανσαμινάσες, πρόσφατη πιθανή έκθεση ή ανάγκη διάκρισης οξείας από χρόνια λοίμωξη.

Θετικό Anti-HBc IgM είναι ισχυρό εύρημα υπέρ πρόσφατης ή οξείας λοίμωξης, αλλά μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε σοβαρή έξαρση ή επανενεργοποίηση χρόνιας ηπατίτιδας Β. Επομένως, ούτε το IgM ερμηνεύεται χωρίς το υπόλοιπο ορολογικό και κλινικό προφίλ.

Διαβάστε αναλυτικά τον ειδικό οδηγό: Anti-HBc IgM και οξεία ή πρόσφατη ηπατίτιδα Β.

4Πότε ζητείται η εξέταση;

Το ολικό Anti-HBc ζητείται συχνά ως μέρος του τριπλού ορολογικού ελέγχου για ηπατίτιδα Β, μαζί με HBsAg και Anti-HBs. Ο συνδυασμός αυτός παρέχει πολύ περισσότερες πληροφορίες από μία μεμονωμένη εξέταση.

Μπορεί να ζητηθεί:

• στον αρχικό έλεγχο για προηγούμενη ή τρέχουσα λοίμωξη από HBV,
• όταν το HBsAg ή το Anti-HBs έχει δώσει αποτέλεσμα που χρειάζεται διευκρίνιση,
• σε άτομα με αυξημένες τρανσαμινάσες ή άλλα ευρήματα ηπατικής διαταραχής,
• μετά από πιθανή επαγγελματική, σεξουαλική ή παρεντερική έκθεση,
• σε άτομα που προέρχονται από περιοχές με αυξημένη συχνότητα ηπατίτιδας Β,
• σε συντρόφους ή μέλη οικογένειας ατόμου με γνωστή λοίμωξη,
• σε αιμοκάθαρση, HIV λοίμωξη ή άλλες καταστάσεις αυξημένου κινδύνου,
• πριν από χημειοθεραπεία, βιολογικούς παράγοντες, μεταμόσχευση ή άλλη ανοσοκαταστολή,
• στον ευρύτερο έλεγχο κατά την εγκυμοσύνη, όταν χρειάζεται πλήρες HBV προφίλ.

5Τι σημαίνει θετικό Anti-HBc;

Ένα θετικό ολικό Anti-HBc σημαίνει κατά κανόνα ότι ο οργανισμός έχει εκτεθεί φυσικά στον ιό της ηπατίτιδας Β. Δεν αποδεικνύει όμως μόνο του ότι υπάρχει ενεργός ιός στο αίμα ούτε ότι το άτομο είναι μεταδοτικό.

Το αποτέλεσμα μπορεί να αντιστοιχεί σε μία από τις ακόλουθες καταστάσεις:

• Οξεία λοίμωξη: συνήθως υπάρχει θετικό HBsAg και θετικό Anti-HBc IgM.
• Χρόνια λοίμωξη: υπάρχει HBsAg που παραμένει θετικό στον χρόνο και ολικό Anti-HBc θετικό.
• Παλαιά λοίμωξη που έχει υποχωρήσει: συνήθως HBsAg αρνητικό, Anti-HBc θετικό και Anti-HBs θετικό.
• Μεμονωμένο θετικό Anti-HBc: HBsAg και Anti-HBs αρνητικά, με περισσότερες από μία πιθανές ερμηνείες.
• Ψευδώς θετικό αποτέλεσμα: είναι λιγότερο συχνό, αλλά μπορεί να συμβεί, ιδιαίτερα όταν η πιθανότητα προηγούμενης έκθεσης είναι πολύ μικρή.

6Τι σημαίνει αρνητικό Anti-HBc;

Αρνητικό ολικό Anti-HBc σημαίνει ότι δεν ανιχνεύτηκαν αντισώματα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου του HBV. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δείχνει ότι δεν υπήρξε προηγούμενη φυσική λοίμωξη.

• Anti-HBc αρνητικό και Anti-HBs θετικό: συνήθως ανοσία από εμβολιασμό.
• Anti-HBc αρνητικό, Anti-HBs αρνητικό και HBsAg αρνητικό: δεν υπάρχει ένδειξη προηγούμενης λοίμωξης ή ανοσίας και το άτομο μπορεί να είναι επίνοσο.
• Anti-HBc αρνητικό και HBsAg θετικό: χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, επειδή μπορεί να πρόκειται για πολύ πρώιμη λοίμωξη, παροδικό ή μη ειδικό εύρημα ή σπανιότερο εργαστηριακό μοτίβο.

Αν η εξέταση έγινε πολύ σύντομα μετά από πιθανή έκθεση, μπορεί να μην έχουν προλάβει να αναπτυχθούν ανιχνεύσιμα αντισώματα. Σε αυτή την περίπτωση ο ιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη ή συμπληρωματικό μοριακό έλεγχο.

7Συνδυασμός με HBsAg και Anti-HBs

Ο βασικός ορολογικός έλεγχος της ηπατίτιδας Β περιλαμβάνει τρεις δείκτες:

• HBsAg: δείχνει την παρουσία επιφανειακού αντιγόνου του ιού και αποτελεί βασικό δείκτη τρέχουσας λοίμωξης.
• Ολικό Anti-HBc: δείχνει προηγούμενη ή τρέχουσα φυσική επαφή με τον ιό.
• Anti-HBs: δείχνει ανοσολογική προστασία μετά από εμβολιασμό ή μετά από ανάρρωση από φυσική λοίμωξη.

Ο συνδυασμός των τριών εξετάσεων ονομάζεται συχνά triple panel. Με αυτόν μπορεί να διακριθεί εάν το άτομο δεν έχει έρθει σε επαφή με τον ιό, έχει ανοσία από εμβολιασμό, έχει περάσει φυσική λοίμωξη ή έχει πιθανή τρέχουσα λοίμωξη.

Για αναλυτική παρουσίαση των συνδυασμών, δείτε τον οδηγό HBsAg, Anti-HBs και Anti-HBc: πώς ερμηνεύονται οι εξετάσεις ηπατίτιδας Β.

8Πίνακας ερμηνείας αποτελεσμάτων

Σημείωση: Ο πίνακας παρουσιάζει τα συχνότερα μοτίβα και δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση.

9Τι είναι το isolated Anti-HBc;

Ο όρος isolated Anti-HBc ή μεμονωμένο θετικό Anti-HBc χρησιμοποιείται όταν το HBsAg είναι αρνητικό, το Anti-HBs είναι αρνητικό και το ολικό Anti-HBc είναι θετικό.

Το μοτίβο αυτό μπορεί να οφείλεται σε:

1. Παλαιά λοίμωξη με σταδιακή πτώση του Anti-HBs.
2. Ψευδώς θετικό Anti-HBc.
3. Ορολογικό παράθυρο οξείας λοίμωξης.
4. Λανθάνουσα ή occult HBV λοίμωξη.
5. Σπάνια παραλλαγή του HBsAg.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου, τις τρανσαμινάσες και το αν πρόκειται να χορηγηθεί ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

10Πότε χρειάζεται HBV DNA;

Το HBV DNA είναι μοριακή εξέταση που ανιχνεύει και, όταν είναι ποσοτική, μετρά το γενετικό υλικό του ιού στο αίμα. Δεν αποτελεί εξέταση που χρειάζεται αυτόματα κάθε άτομο με θετικό Anti-HBc.

Μπορεί να ζητηθεί όταν:

• το HBsAg είναι θετικό,
• υπάρχει isolated Anti-HBc και αυξημένος κίνδυνος occult λοίμωξης,
• πρόκειται να ξεκινήσει ισχυρή ανοσοκαταστολή ή χημειοθεραπεία,
• υπάρχουν ανεξήγητα αυξημένες τρανσαμινάσες,
• υπάρχει υποψία επανενεργοποίησης,
• η έγκυος είναι HBsAg θετική,
• υπάρχουν αντιφατικά ορολογικά αποτελέσματα.

Δείτε επίσης: HBV DNA – τι δείχνει η εξέταση και πότε ζητείται.

11Οξεία, χρόνια και παλαιά λοίμωξη

Οξεία λοίμωξη

Στην οξεία ηπατίτιδα Β συνήθως ανιχνεύονται HBsAg και ολικό Anti-HBc, ενώ το Anti-HBc IgM είναι θετικό. Μπορεί να υπάρχουν αυξημένες ALT και AST, κόπωση, ανορεξία, ναυτία, σκουρόχρωμα ούρα ή ίκτερος.

Χρόνια λοίμωξη

Η χρόνια λοίμωξη δεν διαγιγνώσκεται μόνο επειδή το Anti-HBc είναι θετικό. Βασικό στοιχείο είναι η επιμονή της τρέχουσας HBV λοίμωξης στον χρόνο, συνήθως με HBsAg που παραμένει θετικό για περισσότερο από έξι μήνες ή με άλλο τεκμηριωμένο χρόνιο ιολογικό προφίλ.

Παλαιά λοίμωξη με ανάρρωση

Το συχνότερο μοτίβο μετά από φυσική λοίμωξη που έχει υποχωρήσει είναι HBsAg αρνητικό, Anti-HBc θετικό και Anti-HBs θετικό. Το Anti-HBc μπορεί να παραμείνει θετικό μακροχρόνια, ακόμη και όταν δεν υπάρχει ενεργή λοίμωξη.

12Anti-HBc και εμβολιασμός

Το εμβόλιο της ηπατίτιδας Β περιέχει επιφανειακό αντιγόνο και δεν περιέχει πυρηνικό αντιγόνο HBcAg. Επομένως, ο εμβολιασμός μπορεί να προκαλέσει παραγωγή Anti-HBs, αλλά δεν προκαλεί θετικό Anti-HBc.

• Ανοσία από εμβολιασμό: Anti-HBs θετικό, Anti-HBc αρνητικό, HBsAg αρνητικό.
• Ανοσία μετά από φυσική λοίμωξη: Anti-HBs θετικό, Anti-HBc θετικό, HBsAg αρνητικό.

Για περισσότερες πληροφορίες: Anti-HBs, ανοσία και εμβολιασμός για ηπατίτιδα Β.

13Ανοσοκαταστολή και επανενεργοποίηση

Το Anti-HBc έχει ιδιαίτερη σημασία πριν από θεραπεία που καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα. Ακόμη και όταν το HBsAg είναι αρνητικό και η λοίμωξη έχει θεωρηθεί παλαιά, μικρή ποσότητα ιικού γενετικού υλικού μπορεί να παραμένει στα ηπατικά κύτταρα.

Κατά τη διάρκεια ισχυρής ανοσοκαταστολής, ο ιός μπορεί να αρχίσει ξανά να πολλαπλασιάζεται. Αυτό ονομάζεται επανενεργοποίηση της ηπατίτιδας Β.

Ο έλεγχος HBsAg, ολικού Anti-HBc και Anti-HBs είναι σημαντικός πριν από:

• χημειοθεραπεία,
• θεραπείες που στοχεύουν Β λεμφοκύτταρα,
• ορισμένους βιολογικούς παράγοντες,
• μεταμόσχευση,
• παρατεταμένη ή υψηλής δόσης κορτικοθεραπεία,
• συνδυασμούς ισχυρών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων.

14Anti-HBc στην εγκυμοσύνη

Ο έλεγχος για ηπατίτιδα Β στην εγκυμοσύνη είναι σημαντικός, επειδή η μητέρα με ενεργή λοίμωξη μπορεί να μεταδώσει τον ιό στο νεογνό. Ο βασικός δείκτης για την ανίχνευση τρέχουσας λοίμωξης κατά την εγκυμοσύνη είναι το HBsAg.

Το ολικό Anti-HBc μπορεί να περιλαμβάνεται σε ευρύτερο HBV προφίλ. Ωστόσο, θετικό Anti-HBc με αρνητικό HBsAg δεν σημαίνει από μόνο του ότι η μητέρα έχει ενεργή ή μεταδοτική λοίμωξη.

Αν το HBsAg είναι θετικό, συνήθως απαιτούνται HBV DNA, έλεγχος ηπατικών ενζύμων και σχεδιασμός της προστασίας του νεογνού.

Όταν η μητέρα είναι HBsAg θετική, το νεογνό πρέπει να λάβει μονοδύναμο εμβόλιο ηπατίτιδας Β και ειδική ανοσοσφαιρίνη HBIG σε διαφορετικά σημεία, εντός 12 ωρών από τη γέννηση.

15Ψευδώς θετικό αποτέλεσμα και επανάληψη

Οι σύγχρονες μέθοδοι έχουν υψηλή ακρίβεια, αλλά ένα ψευδώς θετικό Anti-HBc μπορεί να εμφανιστεί, κυρίως όταν το άτομο δεν έχει γνωστούς παράγοντες κινδύνου και όλοι οι υπόλοιποι δείκτες είναι αρνητικοί.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να προταθούν:

• επανάληψη του Anti-HBc σε νέο δείγμα,
• επιβεβαίωση με διαφορετική μέθοδο,
• έλεγχος HBsAg και Anti-HBs,
• Anti-HBc IgM όταν υπάρχει υποψία πρόσφατης λοίμωξης,
• HBV DNA όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ή σχεδιαζόμενη ανοσοκαταστολή.

16Συχνές ερωτήσεις

17Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία