Οξαλικά Ούρων 24ώρου – Τιμές, Ερμηνεία & Πότε Ανησυχούμε

Τελευταία ενημέρωση:
18 Ιανουαρίου 2026

1

Τι είναι τα οξαλικά

Τα οξαλικά (oxalates) είναι οργανικές ανιονικές ενώσεις που
παράγονται φυσιολογικά στον οργανισμό και αποβάλλονται μέσω των νεφρών.
Σε αυξημένες συγκεντρώσεις, μπορούν να συνδεθούν με το ασβέστιο και να
σχηματίσουν λίθους οξαλικού ασβεστίου.

• Παράγονται από τον μεταβολισμό της βιταμίνης C
• Σχετίζονται με τον μεταβολισμό αμινοξέων (π.χ. γλυκίνη)
• Προσλαμβάνονται μέσω τροφών πλούσιων σε οξαλικά

2

Τι είναι η εξέταση Οξαλικών Ούρων 24ώρου

Η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου μετρά τη συνολική αποβολή οξαλικών
σε 24 ώρες (όχι «στιγμιαία» συγκέντρωση). Είναι βασικό κομμάτι του
μεταβολικού ελέγχου νεφρολιθίασης, επειδή τα οξαλικά συμμετέχουν στον σχηματισμό
λίθων οξαλικού ασβεστίου.

Χρησιμοποιείται για:

• Αξιολόγηση νεφρολιθίασης (ιδίως υποτροπών/λίθων οξαλικού ασβεστίου)
• Παρακολούθηση υπεροξαλουρίας μετά από διατροφικές παρεμβάσεις ή θεραπεία
• Έλεγχο μεταβολικών διαταραχών στο πλαίσιο πλήρους 24ώρου μεταβολικού ελέγχου
• Διερεύνηση δυσαπορρόφησης και εντερικών νοσημάτων (π.χ. λιπώδης δυσαπορρόφηση)

Σημείωση: Για αξιόπιστη ερμηνεία, το αποτέλεσμα συνεκτιμάται με τον όγκο ούρων
και (συνήθως) με ασβέστιο, κιτρικά, ουρικό οξύ και νάτριο 24ώρου.

3

Τιμές Αναφοράς Οξαλικών Ούρων 24ώρου

Οι τιμές οξαλικών ούρων 24ώρου ερμηνεύονται με βάση τη
συνολική αποβολή σε 24 ώρες. Τιμές πάνω από τα φυσιολογικά όρια
θεωρούνται παθολογικές και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο
νεφρολιθίασης (λίθων οξαλικού ασβεστίου).

Πώς ερμηνεύονται πρακτικά:

• Φυσιολογικές τιμές: χαμηλός λιθιασικός κίνδυνος από οξαλικά
  (εφόσον και οι υπόλοιπες παράμετροι είναι φυσιολογικές).
• Οριακά αυξημένες: συχνά σχετίζονται με
  διατροφή, ανεπαρκή ενυδάτωση ή χαμηλή πρόσληψη
  ασβεστίου.
• Παθολογικές: απαιτούν διερεύνηση για
  υπεροξαλουρία (δευτεροπαθή ή πρωτοπαθή) και συνδυαστική
  αξιολόγηση με ασβέστιο, κιτρικά και όγκο ούρων.

Σημείωση: Τα όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανά εργαστήριο και μέθοδο.
Η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα από ιατρό, στο πλαίσιο
πλήρους μεταβολικού ελέγχου 24ώρου.

4

Πότε ζητείται η εξέταση

Η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου ζητείται κυρίως στο πλαίσιο
μεταβολικού ελέγχου λιθίασης και σε καταστάσεις όπου υπάρχει
αυξημένος κίνδυνος σχηματισμού λίθων ή νεφρικής επιβάρυνσης.

• Υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση, ιδιαίτερα λίθοι
  οξαλικού ασβεστίου
• Υποψία πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς υπεροξαλουρίας,
  ιδίως σε νέους ασθενείς ή σοβαρή λιθίαση
• Σύνδρομα δυσαπορρόφησης (π.χ. κοιλιοκάκη, νόσος Crohn,
  μετά από βαριατρική χειρουργική)
• Παρακολούθηση νεφρικής μεταμόσχευσης
  ή ανεξήγητης επιδείνωσης νεφρικής λειτουργίας
• Εγκυμοσύνη με ιστορικό λιθίασης ή
  προϋπάρχουσα νεφροπάθεια

5

Τι είναι η υπεροξαλουρία

Η υπεροξαλουρία είναι παθολογική κατάσταση κατά την οποία
αυξάνεται η αποβολή οξαλικών στα ούρα, αυξάνοντας σημαντικά τον
κίνδυνο νεφρολιθίασης και, σε σοβαρές περιπτώσεις,
νεφρικής βλάβης.

Μπορεί να είναι κληρονομική ή επίκτητη
και αποτελεί βασικό εύρημα στον μεταβολικό έλεγχο λιθίασης.

• Πρωτοπαθής υπεροξαλουρία – γενετική διαταραχή με αυξημένη παραγωγή οξαλικού από το ήπαρ
• Δευτεροπαθής υπεροξαλουρία – σχετίζεται με διατροφή, δυσαπορρόφηση ή υπερβολική βιταμίνη C

6

Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε οξαλικά

Η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα ρύθμισης των οξαλικών στα ούρα.
Η συχνή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά μπορεί να οδηγήσει σε
δευτεροπαθή υπεροξαλουρία και αυξημένο κίνδυνο λιθίασης.

Σημείωση: Η περιεκτικότητα επηρεάζεται από την ποσότητα, τη συχνότητα και τον τρόπο μαγειρέματος.

7

Οξαλικά και διατροφή – βασικές αρχές

Η διατροφική παρέμβαση είναι ο σημαντικότερος
μη φαρμακευτικός τρόπος μείωσης των οξαλικών στα ούρα.
Στόχος δεν είναι η πλήρης αποφυγή, αλλά η
σωστή ισορροπία και ο συνδυασμός τροφών.

Ασβέστιο και οξαλικά – γιατί πρέπει να λαμβάνονται μαζί

Η λήψη ασβεστίου κατά τη διάρκεια του γεύματος
δεσμεύει τα οξαλικά στο έντερο και
μειώνει την απορρόφησή τους.

• Γάλα, γιαούρτι, τυρί με τα γεύματα
• Λαχανικά χαμηλά σε οξαλικά (π.χ. μαρούλι, ρόκα)
• Συμπληρώματα ασβεστίου μόνο κατόπιν ιατρικής σύστασης

8

Ενυδάτωση

Η επαρκής και σταθερή ενυδάτωση αποτελεί τον
ισχυρότερο προστατευτικό παράγοντα έναντι της νεφρολιθίασης,
καθώς αραιώνει τα οξαλικά στα ούρα και μειώνει την πιθανότητα
σχηματισμού κρυστάλλων οξαλικού ασβεστίου.

• 2,5–3 λίτρα υγρών ημερησίως
  (εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός)
• Προτίμηση σε νερό, νερό με λεμόνι
  ή αφεψήματα χωρίς οξαλικά
• Περιορισμός καφέ και μαύρου/πράσινου τσαγιού
  σε υπερβολική κατανάλωση

9

Κιτρικά και οξαλικά

Τα κιτρικά αποτελούν φυσικό αναστολέα της λιθογένεσης,
καθώς δεσμεύουν το ασβέστιο στα ούρα και
εμποδίζουν την κρυστάλλωση οξαλικού ασβεστίου.
Η επαρκής πρόσληψή τους συνδέεται με μείωση υποτροπών λιθίασης.

• Νερό με φρέσκο χυμό λεμονιού
  (καθημερινά, χωρίς ζάχαρη)
• Χυμοί εσπεριδοειδών χωρίς προσθήκη ζάχαρης

10

Βιταμίνη C και οξαλικά

Η βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ), σε υψηλές δόσεις,
μεταβολίζεται εν μέρει σε οξαλικά.
Η χρόνια λήψη άνω του 1 g/ημέρα έχει συσχετιστεί με
αύξηση της απέκκρισης οξαλικού στα ούρα και υψηλότερο
λιθιασικό κίνδυνο.

• Αποφυγή συμπληρωμάτων βιταμίνης C
  χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη
• Ενημέρωση του ιατρού για πολυβιταμίνες,
  ενισχυμένα σκευάσματα ή «ενεργειακά» συμπληρώματα
• Η διαιτητική βιταμίνη C από φρούτα και λαχανικά
  θεωρείται ασφαλής σε φυσιολογικές ποσότητες

11

Συνοπτικές οδηγίες διατροφής

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές πρακτικές
που μειώνουν τον κίνδυνο υπεροξαλουρίας και
νεφρολιθίασης από οξαλικό ασβέστιο.

12

Πότε είναι αυξημένα τα οξαλικά

Τα οξαλικά ούρων θεωρούνται αυξημένα όταν
υπερβαίνουν τα φυσιολογικά όρια αναφοράς.
Η αύξηση μπορεί να είναι παροδική (διατροφική)
ή επίμονη, οπότε απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

• Υπερβολική πρόσληψη οξαλικών
  μέσω διατροφής (π.χ. συχνή κατανάλωση σπανακιού,
  παντζαριών, ξηρών καρπών)
• Δυσαπορρόφηση λίπους
  (π.χ. κοιλιοκάκη, νόσος Crohn, γαστρικό bypass),
  που αυξάνει την εντερική απορρόφηση οξαλικών
• Χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου,
  με αποτέλεσμα λιγότερη δέσμευση οξαλικών στο έντερο
• Υψηλές δόσεις βιταμίνης C
  ή μακροχρόνια χρήση συμπληρωμάτων
• Πρωτοπαθής υπεροξαλουρία,
  σπάνια κληρονομική διαταραχή με υπερπαραγωγή οξαλικού

13

Τι προκαλούν τα αυξημένα οξαλικά

Τα αυξημένα οξαλικά ούρων αυξάνουν την πιθανότητα να
σχηματιστούν κρύσταλλοι και να δημιουργηθούν
λίθοι οξαλικού ασβεστίου, ειδικά όταν συνυπάρχει
χαμηλός όγκος ούρων, χαμηλά κιτρικά ή
υπερασβεστιουρία. Όσο μεγαλύτερη και πιο επίμονη η αύξηση,
τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος επιπλοκών.

• Νεφρολιθίαση (πέτρες από οξαλικό ασβέστιο), με επεισόδια
  κολικού, αιματουρία, δυσουρία ή υποτροπές
• Σωληναριακή βλάβη και επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας,
  ιδίως σε επίμονη/σοβαρή υπεροξαλουρία ή αφυδάτωση
• Χρόνια νεφρική νόσος / νεφρική ανεπάρκεια
  (σπάνιο σε ήπια διατροφική αύξηση, πιο πιθανό σε πρωτοπαθή μορφή ή έντονη δυσαπορρόφηση)
• Εξωνεφρικές καταθέσεις (οξαλώση) σε
  πρωτοπαθή υπεροξαλουρία (π.χ. οστά/αρθρώσεις, καρδιά, οφθαλμοί),
  όταν το οξαλικό υπερβαίνει την ικανότητα αποβολής

14


Οξαλικά ούρων και άλλες εξετάσεις λιθίασης

Η μέτρηση των οξαλικών ούρων 24ώρου δεν ερμηνεύεται
μεμονωμένα.
Αποτελεί μέρος του πλήρους μεταβολικού ελέγχου λιθίασης,
καθώς ο κίνδυνος σχηματισμού λίθων εξαρτάται από
τον συνδυασμό παραμέτρων και όχι από μία μόνο τιμή.

Η ταυτόχρονη αξιολόγηση των παρακάτω εξετάσεων επιτρέπει
ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνου και
εξατομικευμένες οδηγίες πρόληψης.

15

Συχνά λάθη στη συλλογή ούρων 24ώρου

Η λανθασμένη συλλογή ούρων 24ώρου αποτελεί από τις συχνότερες αιτίες
αναξιόπιστων αποτελεσμάτων, οδηγώντας σε
ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές οξαλικών.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις από το πρωτόκολλο μπορούν να επηρεάσουν
σημαντικά την ερμηνεία.

• Παράλειψη έστω και μίας ούρησης κατά τη διάρκεια του 24ώρου
• Λανθασμένη ώρα έναρξης ή λήξης (όχι ακριβές 24ωρο)
• Μη διατήρηση στο ψυγείο καθ’ όλη τη διάρκεια της συλλογής
• Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά πριν ή κατά τη συλλογή
• Λήψη βιταμίνης C ή συμπληρωμάτων χωρίς να δηλωθούν
• Ανεπαρκής ενυδάτωση την ημέρα της συλλογής

16


Πώς γίνεται η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου

Η διαδικασία είναι απλή, αλλά απαιτεί αυστηρή τήρηση οδηγιών
ώστε το αποτέλεσμα να είναι αξιόπιστο και κλινικά χρήσιμο.

1. Την πρώτη ημέρα, απορρίψτε τα πρωινά ούρα και σημειώστε την ώρα έναρξης.
2. Συλλέξτε όλα τα ούρα για τις επόμενες 24 ώρες, συμπεριλαμβανομένων των πρωινών της επόμενης ημέρας.
3. Διατηρείτε το δοχείο συνεχώς στο ψυγείο.
4. Δεν απαιτείται νηστεία, αλλά συνιστάται
   αποφυγή τροφών με υψηλά οξαλικά, εκτός αν δοθεί διαφορετική οδηγία.
5. Ενημερώστε το εργαστήριο ή τον ιατρό για
   λήψη βιταμίνης C, συμπληρωμάτων ή φαρμάκων.

17

Οξαλικά και εγκυμοσύνη

Η μέτρηση οξαλικών ούρων 24ώρου δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας στην εγκυμοσύνη.
Μπορεί όμως να ζητηθεί σε ειδικές περιπτώσεις, όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος λιθίασης
ή επιδείνωσης προϋπάρχουσας νεφρικής νόσου.

• Ενδείκνυται σε ιστορικό νεφρολιθίασης, υποτροπιάζον κολικό ή νεφροπάθεια
• Ιδιαίτερη έμφαση σε επαρκή ενυδάτωση και
  ισορροπημένη πρόσληψη ασβεστίου μέσω της διατροφής
• Αποφυγή υψηλών δόσεων βιταμίνης C ή συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική ένδειξη
• Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα
  και άλλες εξετάσεις ούρων

18

Αντιμετώπιση υψηλών οξαλικών

Η αντιμετώπιση των αυξημένων οξαλικών ούρων είναι
σταδιακή και εξατομικευμένη, με στόχο τη μείωση του λιθιασικού κινδύνου
και την πρόληψη υποτροπών.

1. Ενυδάτωση ≥ 2,5 L/ημέρα, με στόχο αυξημένο όγκο και αραίωση των ούρων
2. Διατροφική προσαρμογή (μείωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά,
   αποφυγή υπερβολικής βιταμίνης C)
3. Ασβέστιο μαζί με τα γεύματα, ώστε να δεσμεύονται τα οξαλικά στο έντερο
4. Χορήγηση κιτρικών (π.χ. κιτρικό κάλιο), όταν υπάρχει χαμηλή κιτρουρία
   ή επαναλαμβανόμενη λιθίαση
5. Σε πρωτοπαθή υπεροξαλουρία:
   εξειδικευμένη θεραπεία (π.χ. lumasiran) σε συνεργασία με νεφρολόγο

19

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

20

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

21

Βιβλιογραφία