Dovobet Gel και Αλοιφή: Ψωρίαση, Χρήση και Παρενέργειες

1
Τι είναι το Dovobet;

Το Dovobet είναι συνδυαστικό τοπικό αντιψωριασικό φάρμακο. Περιέχει δύο δραστικές ουσίες που δρουν με διαφορετικό τρόπο στην ψωρίαση:

• καλσιποτριόλη, ένα συνθετικό ανάλογο της βιταμίνης D,
• βηταμεθαζόνη, ένα ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές.

Ο συνδυασμός επιτρέπει την ταυτόχρονη αντιμετώπιση τόσο της υπερβολικά γρήγορης ανανέωσης των κυττάρων της επιδερμίδας όσο και της φλεγμονής που χαρακτηρίζει τις ψωριασικές πλάκες.

Στην Ελλάδα καταγράφονται σήμερα δύο φαρμακοτεχνικές μορφές: Dovobet gel και Dovobet αλοιφή.

2
Τι περιέχει το Dovobet;

Κάθε γραμμάριο Dovobet περιέχει:

• 50 μικρογραμμάρια καλσιποτριόλης ως μονοϋδρική καλσιποτριόλη,
• 0,5 mg βηταμεθαζόνης ως διπροπιονική βηταμεθαζόνη.

Οι συγκεντρώσεις των δραστικών συστατικών είναι ίδιες στη γέλη και στην αλοιφή. Διαφέρουν όμως η φαρμακοτεχνική μορφή, τα έκδοχα και ο τρόπος με τον οποίο η κάθε μορφή χρησιμοποιείται στην πράξη.

3
Πώς δρα στην ψωρίαση;

Στην ψωρίαση τα κύτταρα της επιδερμίδας ανανεώνονται πολύ ταχύτερα από το φυσιολογικό, ενώ παράλληλα υπάρχει χρόνια φλεγμονώδης δραστηριότητα.

Η καλσιποτριόλη συμβάλλει στην ομαλοποίηση της διαφοροποίησης και του πολλαπλασιασμού των κερατινοκυττάρων.

Η βηταμεθαζόνη έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση και μπορεί να μειώσει την ερυθρότητα, τον κνησμό, το οίδημα και τη φλεγμονή της ψωριασικής πλάκας.

Με τον συνδυασμό τους αντιμετωπίζονται δύο διαφορετικοί μηχανισμοί της ίδιας νόσου.

4
Dovobet Gel: πότε χρησιμοποιείται;

Το Dovobet Gel χρησιμοποιείται σε ενήλικες για:

• ψωρίαση του τριχωτού της κεφαλής,
• ήπια έως μέτρια κατά πλάκας κοινή ψωρίαση σε περιοχές του σώματος εκτός τριχωτού.

Η γέλη είναι ιδιαίτερα πρακτική σε περιοχές με τρίχες, επειδή απλώνεται ευκολότερα από μια λιπαρή αλοιφή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ερυθρή ή λεπιδώδης βλάβη στο κεφάλι είναι ψωρίαση. Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, έκζεμα και μυκητιασικές παθήσεις μπορεί να έχουν παρόμοια εικόνα.

5
Dovobet αλοιφή: πότε χρησιμοποιείται;

Η Dovobet αλοιφή χρησιμοποιείται για τοπική θεραπεία της σταθερής κατά πλάκας κοινής ψωρίασης σε ενήλικες όταν οι βλάβες είναι κατάλληλες για τοπική αντιμετώπιση.

Η λιπαρότερη υφή της αλοιφής μπορεί να είναι κατάλληλη για παχιές και ξηρές ψωριασικές πλάκες σε περιοχές του σώματος.

Δεν προορίζεται όμως για αυθαίρετη εφαρμογή σε οποιαδήποτε περιοχή ή για οποιοδήποτε εξάνθημα.

6
Dovobet Gel ή αλοιφή: ποιες είναι οι διαφορές;

Οι δύο μορφές έχουν τις ίδιες δραστικές ουσίες και τις ίδιες συγκεντρώσεις, αλλά δεν είναι σωστό να θεωρούνται απολύτως ίδιες ως προς τη χρήση.

Η επιλογή μορφής εξαρτάται κυρίως από την περιοχή, τη μορφή της ψωρίασης και τις οδηγίες του δερματολόγου.

7
Πώς χρησιμοποιείται το Dovobet Gel;

Η γέλη εφαρμόζεται μόνο στις περιοχές που έχουν προσβληθεί από ψωρίαση.

Πριν από τη χρήση πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του συγκεκριμένου περιέκτη και του φύλλου οδηγιών.

Γενικά:

1. εφαρμόζεται η ποσότητα που απαιτείται για να καλυφθεί η ψωριασική περιοχή,
2. η γέλη απλώνεται απαλά στο δέρμα,
3. αποφεύγεται η επαφή με το πρόσωπο, τα μάτια και τους βλεννογόνους,
4. τα χέρια πλένονται μετά τη χρήση, εκτός εάν αποτελούν την περιοχή θεραπείας.

Όταν χρησιμοποιείται στο τριχωτό της κεφαλής, εφαρμόζεται στις περιοχές όπου υπάρχουν ψωριασικές βλάβες και όχι απλώς πάνω στα μαλλιά.

8
Πόσες φορές την ημέρα χρησιμοποιείται;

Η συνήθης εγκεκριμένη δοσολογία τόσο για το Dovobet Gel όσο και για την Dovobet αλοιφή είναι:

Μία εφαρμογή την ημέρα.

Η συχνότερη εφαρμογή δεν σημαίνει ταχύτερη βελτίωση και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

9
Για πόσες εβδομάδες χρησιμοποιείται;

Εδώ υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στις μορφές.

Αν απαιτείται συνέχιση ή επανέναρξη της θεραπείας, αυτό πρέπει να γίνεται μετά από ιατρική επανεκτίμηση και υπό τακτική παρακολούθηση.

Δεν είναι σωστό επομένως να εφαρμόζεται αυτομάτως ο κανόνας «4 εβδομάδες» σε όλες τις μορφές και σε όλες τις περιοχές.

10
Πόσο Dovobet μπορεί να χρησιμοποιηθεί;

Για τα προϊόντα που περιέχουν καλσιποτριόλη υπάρχουν συγκεκριμένα όρια έκθεσης.

Αν χρησιμοποιούνται παράλληλα περισσότερα προϊόντα που περιέχουν καλσιποτριόλη, πρέπει να υπολογίζεται η συνολική ημερήσια ποσότητα και όχι μόνο το Dovobet.

11
Πότε αρχίζει να δρα;

Η ανταπόκριση δεν πρέπει να κρίνεται μετά από μία ή δύο εφαρμογές.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων εβδομάδων μπορεί να αρχίσουν να μειώνονται:

• η ερυθρότητα,
• το πάχος των πλακών,
• η απολέπιση,
• ο κνησμός.

Αν δεν υπάρχει ικανοποιητική βελτίωση μέσα στο προβλεπόμενο διάστημα θεραπείας, χρειάζεται επανεκτίμηση αντί για αυθαίρετη αύξηση της ποσότητας ή της συχνότητας.

12
Πού δεν πρέπει να εφαρμόζεται;

Το Dovobet δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ανεξέλεγκτα σε οποιαδήποτε περιοχή του δέρματος.

Πρέπει να αποφεύγεται η εφαρμογή:

• στο πρόσωπο,
• στα μάτια ή πολύ κοντά σε αυτά,
• στο στόμα και σε άλλους βλεννογόνους,
• στα γεννητικά όργανα,
• πάνω σε ανοικτές πληγές ή έλκη,
• σε περιοχές με ορισμένες ενεργές δερματικές λοιμώξεις.

Πρέπει επίσης να αποφεύγεται η χρήση κάτω από στεγανή επίδεση χωρίς σαφή ιατρική οδηγία.

13
Πρόσωπο, πτυχές και γεννητικά όργανα

Το δέρμα του προσώπου και των γεννητικών οργάνων είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στις ανεπιθύμητες ενέργειες των ισχυρών κορτικοστεροειδών.

Για αυτό το Dovobet δεν προορίζεται για χρήση στο πρόσωπο ή στα γεννητικά όργανα.

Αυξημένη απορρόφηση μπορεί επίσης να εμφανιστεί στις δερματικές πτυχές, όπου δημιουργείται φυσικά ένα περιβάλλον παρόμοιο με απόφραξη.

14
Συχνές παρενέργειες του Dovobet

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι τοπικές και αφορούν το σημείο εφαρμογής.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• κνησμός,
• ερεθισμός,
• αίσθημα καύσου,
• ξηρότητα,
• ερυθρότητα,
• εξάνθημα,
• δερματίτιδα ή ενόχληση στην περιοχή εφαρμογής.

Επίμονος ή έντονος ερεθισμός χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

15
Βηταμεθαζόνη: κορτιζόνη και μακροχρόνια χρήση

Η βηταμεθαζόνη είναι ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές.

Με υπερβολική, παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση μπορεί να εμφανιστούν:

• λέπτυνση ή ατροφία του δέρματος,
• ραγάδες,
• ευρυαγγείες,
• θυλακίτιδα,
• μεταβολές στη χρώση,
• επιδείνωση ή rebound μετά τη διακοπή.

Όταν χρησιμοποιείται σε μεγάλες επιφάνειες ή σε υπερβολικές ποσότητες, μπορεί να αυξηθεί και η συστηματική απορρόφηση του κορτικοστεροειδούς.

Για αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια αλοιφή που μπορεί να χρησιμοποιείται καθημερινά επί μήνες χωρίς παρακολούθηση.

16
Καλσιποτριόλη και ασβέστιο

Η καλσιποτριόλη είναι ανάλογο της βιταμίνης D. Σε υπερβολική έκθεση μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό του ασβεστίου.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που υπάρχει το όριο των 15 g την ημέρα και ο περιορισμός ως προς τη συνολική επιφάνεια του σώματος που θεραπεύεται.

Το Dovobet δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ορισμένες γνωστές διαταραχές του μεταβολισμού του ασβεστίου χωρίς κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

17
Dovobet και λοιμώξεις του δέρματος

Το Dovobet δεν είναι αντιβιοτικό ούτε αντιμυκητιασικό.

Η κορτιζόνη μπορεί να καταστείλει τη φλεγμονώδη αντίδραση και να καλύψει προσωρινά ορισμένα σημεία λοίμωξης.

Για αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αυθαίρετα πάνω σε:

• μυκητιασικές λοιμώξεις,
• βακτηριακές λοιμώξεις,
• ιογενείς λοιμώξεις του δέρματος,
• παρασιτικές δερματικές λοιμώξεις.

Πόνος, πύον, αυξανόμενο πρήξιμο, έντονη θερμότητα της περιοχής ή πυρετός χρειάζονται ιατρική εκτίμηση.

18
Dovobet, ήλιος και φωτοθεραπεία

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική έκθεση σε φυσική ή τεχνητή υπεριώδη ακτινοβολία.

Αν ο ασθενής υποβάλλεται σε φωτοθεραπεία για ψωρίαση, ο συνδυασμός με καλσιποτριόλη πρέπει να γίνεται μόνο στο πλαίσιο του θεραπευτικού σχεδίου του δερματολόγου.

Δεν συνιστάται αυθαίρετη προσθήκη Dovobet σε ήδη υπάρχον πρόγραμμα φωτοθεραπείας.

19
Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Κατά την εγκυμοσύνη το Dovobet πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο όταν ο γιατρός κρίνει ότι το αναμενόμενο όφελος δικαιολογεί τον πιθανό κίνδυνο.

Κατά τον θηλασμό απαιτείται επίσης προσοχή.

Το φάρμακο δεν πρέπει να εφαρμόζεται πάνω στον μαστό κατά τον θηλασμό.

Εγκυμοσύνη, προσπάθεια για εγκυμοσύνη ή θηλασμός πρέπει να αναφέρονται στον γιατρό πριν από τη χρήση.

20
Dovobet σε παιδιά και εφήβους

Οι βασικές εγκεκριμένες ενδείξεις του Dovobet αφορούν ενήλικες.

Παρότι υπάρχουν δεδομένα από εφήβους για ορισμένες μορφές του συνδυασμού καλσιποτριόλης και βηταμεθαζόνης, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εφαρμόζονται αυτομάτως οι οδηγίες των ενηλίκων σε παιδιά ή εφήβους.

Η παιδική ψωρίαση χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση από δερματολόγο ή παιδίατρο.

21
Χρειάζονται εξετάσεις αίματος με Dovobet;

Σε έναν ενήλικα που χρησιμοποιεί το Dovobet στη σωστή ποσότητα, στη σωστή περιοχή και για την προβλεπόμενη διάρκεια, δεν απαιτούνται συνήθως εξετάσεις αίματος μόνο και μόνο επειδή χρησιμοποιεί το φάρμακο.

Εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:

• σημαντική υπέρβαση της συνιστώμενης ποσότητας,
• εφαρμογή σε πολύ μεγάλη επιφάνεια,
• παρατεταμένη χρήση,
• υποψία συστηματικής δράσης της κορτιζόνης,
• υποψία διαταραχής του μεταβολισμού του ασβεστίου.

Ανάλογα με την κλινική κατάσταση μπορεί να ζητηθούν εξετάσεις όπως:

• ασβέστιο αίματος,
• γλυκόζη αίματος σε ειδικές περιπτώσεις,
• ειδικότερος έλεγχος λειτουργίας των επινεφριδίων όταν υπάρχει αντίστοιχη κλινική υποψία.

22
Πότε χρειάζεται δερματολόγος;

Η ψωρίαση είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος και η ανάγκη για συνεχείς κύκλους Dovobet πρέπει να οδηγεί σε επανεκτίμηση της συνολικής θεραπείας.

Ιατρική αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν:

• δεν υπάρχει ικανοποιητική βελτίωση μετά την προβλεπόμενη θεραπεία,
• οι βλάβες καλύπτουν μεγάλη επιφάνεια του σώματος,
• η ψωρίαση αφορά πρόσωπο ή γεννητικά όργανα,
• εμφανίζονται φλύκταινες ή γενικευμένη έντονη ερυθρότητα,
• υπάρχουν σημεία λοίμωξης,
• υπάρχει πόνος, δυσκαμψία ή πρήξιμο στις αρθρώσεις,
• απαιτείται συνεχώς ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές,
• εμφανίζονται σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Σε πιο εκτεταμένη ή δύσκολα ελεγχόμενη ψωρίαση μπορεί να χρειαστούν άλλες επιλογές, όπως φωτοθεραπεία ή συστηματική θεραπεία.