Αναβολικά και Χαμηλή HDL: Γιατί Πέφτει η «Καλή» Χοληστερίνη και Πότε Ανησυχούμε;

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος — Ιατρός Βιοπαθολόγος

Τελευταία ενημέρωση: 15 Αυγούστου 2026

Σύντομη απάντηση: Η χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών μπορεί να προκαλέσει σημαντική πτώση της HDL χοληστερόλης, δηλαδή της λεγόμενης «καλής» χοληστερίνης. Σε αρκετούς χρήστες η μεταβολή δεν περιορίζεται στην HDL: μπορεί ταυτόχρονα να αυξηθούν η LDL χοληστερόλη και η απολιποπρωτεΐνη Β (ApoB), δημιουργώντας συνολικά πιο αθηρογόνο λιπιδαιμικό προφίλ.

Μια χαμηλή HDL δεν αξιολογείται ποτέ απομονωμένα. Χρειάζεται να συνεκτιμηθούν τουλάχιστον η LDL, τα τριγλυκερίδια, η μη-HDL χοληστερόλη και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η ApoB και η λιποπρωτεΐνη(a). Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το πόσο έχει αλλάξει η HDL σε σχέση με προηγούμενες εξετάσεις.

Η HDL κάτω από 40 mg/dL σε άνδρα θεωρείται χαμηλή με βάση τους συνήθεις εργαστηριακούς ορισμούς. Τιμές όμως 20–30 mg/dL, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται μετά την έναρξη αναβολικών και συνοδεύονται από αυξημένη LDL ή ApoB, απαιτούν σοβαρότερη αξιολόγηση. Η τιμή της HDL από μόνη της δεν αποτελεί «τεστ για έμφραγμα» ούτε υπάρχει ένα συγκεκριμένο όριο που προβλέπει μεμονωμένα ποιος θα εμφανίσει καρδιαγγειακό επεισόδιο.

Περιεχόμενα

Τι είναι η HDL χοληστερόλη;
Μπορούν πράγματι τα αναβολικά να μειώσουν την HDL;
Γιατί πέφτει η HDL;
Πόσο μπορεί να μειωθεί;
Όλα τα αναβολικά επηρεάζουν το ίδιο την HDL;
Χαμηλή HDL σημαίνει αυτόματα καρδιαγγειακή νόσο;
Πότε θεωρείται χαμηλή η HDL;
Γιατί πρέπει να κοιτάμε μαζί την LDL;
Τι είναι η μη-HDL χοληστερόλη;
Τι προσθέτει η ApoB;
Τι ρόλο έχουν τα τριγλυκερίδια;
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται;
Πότε η χαμηλή HDL χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή;
Επανέρχεται η HDL μετά τη διακοπή;
Μπορεί η διατροφή ή η άσκηση να διορθώσει το πρόβλημα;
Χρειάζεται φάρμακο μόνο και μόνο για να αυξηθεί η HDL;
Παραδείγματα ερμηνείας αποτελεσμάτων
Πότε χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση;
Συχνές ερωτήσεις

◆ 1. Τι είναι η HDL χοληστερόλη;

Η HDL είναι η χοληστερόλη που μεταφέρεται μέσα στο αίμα από λιποπρωτεΐνες υψηλής πυκνότητας. Έχει καθιερωθεί στην καθημερινή γλώσσα ως «καλή χοληστερίνη», επειδή υψηλότερες συγκεντρώσεις HDL έχουν παραδοσιακά συσχετιστεί με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η πραγματικότητα όμως είναι περισσότερο σύνθετη. Η HDL δεν είναι απλώς ένας αριθμός χοληστερόλης. Τα σωματίδια HDL συμμετέχουν σε διαδικασίες μεταφοράς χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς προς το ήπαρ και έχουν πολλαπλές βιολογικές λειτουργίες.

Γι’ αυτό η εργαστηριακή τιμή της HDL αποτελεί χρήσιμο δείκτη, αλλά δεν περιγράφει από μόνη της όλες τις ιδιότητες ή τη λειτουργικότητα των σωματιδίων HDL.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν μιλάμε για αναβολικά. Δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε μια HDL 25 mg/dL ως έναν αριθμό που απλώς πρέπει να «ανέβει». Πρέπει να αναζητήσουμε γιατί έπεσε και τι έχει συμβεί παράλληλα στις υπόλοιπες αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες.

◆ 2. Μπορούν πράγματι τα αναβολικά να μειώσουν την HDL;

Ναι. Η πτώση της HDL είναι μία από τις πιο καλά τεκμηριωμένες εργαστηριακές μεταβολές που έχουν παρατηρηθεί κατά τη μη ιατρική χρήση υψηλών δόσεων ανδρογόνων και αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών.

Κλινικές μελέτες έχουν καταγράψει όχι μόνο χαμηλότερη HDL αλλά συχνά και:

αύξηση της LDL χοληστερόλης,
αύξηση της απολιποπρωτεΐνης Β,
μείωση της απολιποπρωτεΐνης Α1,
μεταβολές στα τριγλυκερίδια,
μεταβολές στη λειτουργικότητα των σωματιδίων HDL.

Σε προοπτική μελέτη 100 ανδρών που παρακολουθήθηκαν πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κύκλο ανδρογόνων, η HDL μειώθηκε κατά μέσο όρο περίπου 0,40 mmol/L, δηλαδή περίπου 15 mg/dL. Παράλληλα αυξήθηκαν η LDL και η ApoB.

Ο μέσος όρος όμως δεν περιγράφει κάθε άτομο. Σε ορισμένους χρήστες η πτώση μπορεί να είναι πολύ εντονότερη.

Έχετε χαμηλή HDL ή αλλαγές στο λιπιδαιμικό προφίλ;

Η σωστή ερμηνεία χρειάζεται σύγκριση με προηγούμενες εξετάσεις και αξιολόγηση ολόκληρου του λιπιδαιμικού προφίλ και όχι μόνο της HDL.

Δείτε τους Οδηγούς Εξετάσεων →

◆ 3. Γιατί πέφτει η HDL;

Τα ανδρογόνα μπορούν να επηρεάσουν τον ηπατικό μεταβολισμό των λιποπρωτεϊνών και των απολιποπρωτεϊνών. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ταχύτερος μεταβολισμός ορισμένων σωματιδίων HDL και χαμηλότερη συγκέντρωση HDL χοληστερόλης στο αίμα.

Οι μηχανισμοί είναι περισσότεροι από ένας και εξαρτώνται από:

το είδος του ανδρογόνου,
τη δόση,
τη διάρκεια της έκθεσης,
τον τρόπο χορήγησης,
το αν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα περισσότερες ουσίες,
τη γενετική προδιάθεση του ατόμου,
το αρχικό λιπιδαιμικό προφίλ.

Ένας από τους μηχανισμούς που έχουν μελετηθεί αφορά αλλαγές στη δραστηριότητα ηπατικών ενζύμων που μεταβολίζουν τις HDL λιποπρωτεΐνες. Παράλληλα μπορεί να μειωθεί η απολιποπρωτεΐνη Α1, η σημαντικότερη δομική πρωτεΐνη των HDL σωματιδίων.

Το αποτέλεσμα επομένως δεν είναι απλώς «λιγότερη καλή χοληστερίνη». Πρόκειται για αλλαγή του συνολικού μεταβολισμού των λιποπρωτεϊνών.

◆ 4. Πόσο μπορεί να μειωθεί η HDL;

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη πτώση που εμφανίζεται σε όλους.

Για παράδειγμα, ένας άνδρας μπορεί πριν από τη χρήση να έχει:

HDL 52 mg/dL

και μερικές εβδομάδες αργότερα να εμφανίζει:

HDL 30 mg/dL.

Σε κάποιον άλλο η μείωση μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η προηγούμενη τιμή έχει τόσο μεγάλη σημασία. Η HDL 35 mg/dL σε άνθρωπο που είχε πάντα HDL 36–38 mg/dL είναι διαφορετικό εύρημα από HDL 35 mg/dL σε άνθρωπο που πριν από δύο μήνες είχε 60 mg/dL.

Η μεταβολή από τη βασική τιμή είναι συχνά τόσο σημαντική όσο και η ίδια η τελική τιμή.

◆ 5. Όλα τα αναβολικά επηρεάζουν το ίδιο την HDL;

Όχι. Η επίδραση εξαρτάται από τη χημική δομή, τη δόση, τη διάρκεια και την οδό χορήγησης.

Ιδιαίτερα έντονη καταστολή της HDL έχει περιγραφεί με ορισμένα από του στόματος αλκυλιωμένα αναβολικά-ανδρογόνα στεροειδή. Η βιβλιογραφία αναφέρει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις η μείωση μπορεί να είναι σημαντική.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα ενέσιμα σκευάσματα ή η εξωγενής τεστοστερόνη σε υπερφυσιολογικές δόσεις είναι ουδέτερα για το λιπιδαιμικό προφίλ.

Είναι επίσης απαραίτητο να διακρίνουμε τη μη ιατρική χρήση υψηλών ή υπερφυσιολογικών δόσεων από την τεστοστερόνη που χορηγείται για τεκμηριωμένη ιατρική ένδειξη υπό ιατρική παρακολούθηση. Δεν πρόκειται για ταυτόσημα κλινικά σενάρια.

◆ 6. Χαμηλή HDL σημαίνει αυτόματα καρδιαγγειακή νόσο;

Όχι.

Η HDL δεν είναι εξέταση που μπορεί μόνη της να δείξει ότι υπάρχει στεφανιαία νόσος ή ότι κάποιος πρόκειται να πάθει έμφραγμα.

Ωστόσο, η έντονα χαμηλή HDL μέσα σε ένα συνολικά δυσμενές λιπιδαιμικό προφίλ αποτελεί σημαντικό εύρημα, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν:

αυξημένη LDL,
αυξημένη ApoB,
υψηλή μη-HDL χοληστερόλη,
υπέρταση,
κάπνισμα,
σακχαρώδης διαβήτης,
αυξημένος αιματοκρίτης,
οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου.

Η ανησυχία δεν βασίζεται αποκλειστικά στη θεωρία. Μεγάλη δανική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 και παρακολούθησε 1.189 άνδρες με τεκμηριωμένη χρήση αναβολικών για περίπου 11 χρόνια κατά μέσο όρο κατέγραψε σημαντικά υψηλότερη συχνότητα αρκετών καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου.

Η μελέτη αυτή δεν αποδεικνύει ότι η χαμηλή HDL είναι μόνη της η αιτία. Δείχνει όμως γιατί οι εργαστηριακές μεταβολές στους χρήστες αναβολικών δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλές «παράξενες τιμές αίματος» χωρίς κλινική σημασία.

◆ 7. Πότε θεωρείται χαμηλή η HDL;

Στην καθημερινή εργαστηριακή πράξη χρησιμοποιούνται συχνά ως ενδεικτικά όρια:

άνδρες: HDL <40 mg/dL,
γυναίκες: HDL <50 mg/dL.

Τα όρια αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους όρια θεραπείας ή «επικινδυνότητας».

Πρακτικά:

HDL 38 mg/dL: χαμηλή σε άνδρα, αλλά απαιτεί συνολική αξιολόγηση.
HDL 28 mg/dL: σαφώς χαμηλή και χρειάζεται αναζήτηση αιτίας, ιδιαίτερα αν πρόκειται για νέα μεταβολή.
HDL κάτω από 20 mg/dL: πολύ χαμηλή τιμή που χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση και αποκλεισμό δευτεροπαθών ή, πολύ σπανιότερα, γενετικών αιτίων εάν επιμένει.

Σε χρήστη αναβολικών, μια απότομη πτώση σε πολύ χαμηλές τιμές αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι τα ανδρογόνα μπορεί να συμμετέχουν στο εύρημα.

◆ 8. Γιατί πρέπει να κοιτάμε μαζί την LDL;

Η LDL χοληστερόλη έχει πολύ πιο άμεσο ρόλο στην αθηροσκλήρωση. Τα LDL σωματίδια μπορούν να εισέρχονται στο αρτηριακό τοίχωμα και να συμμετέχουν στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας.

Επομένως ένα αποτέλεσμα:

HDL 27 mg/dL

δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όταν:

LDL = 80 mg/dL

σε σχέση με:

LDL = 180 mg/dL.

Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει πολύ μεγαλύτερο αθηρογόνο φορτίο.

Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες συνεχίζουν να δίνουν κεντρική θέση στη μείωση της LDL σύμφωνα με τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο του ασθενούς. Η θεραπευτική στρατηγική δεν βασίζεται στην προσπάθεια να «ανεβάσουμε την HDL» απομονωμένα.

◆ 9. Τι είναι η μη-HDL χοληστερόλη;

Η μη-HDL χοληστερόλη υπολογίζεται πολύ απλά:

Μη-HDL χοληστερόλη = Ολική χοληστερόλη − HDL

Περιλαμβάνει τη χοληστερόλη που βρίσκεται σε όλες τις δυνητικά αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες και όχι μόνο στην LDL.

Παράδειγμα:

Ολική χοληστερόλη: 220 mg/dL
HDL: 30 mg/dL
Μη-HDL: 190 mg/dL

Σε έναν χρήστη αναβολικών αυτός ο αριθμός μπορεί να δώσει πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα από το να εστιάσουμε αποκλειστικά στο ότι «η HDL είναι 30».

Μην αξιολογείτε μόνο μία τιμή.

HDL, LDL, τριγλυκερίδια, μη-HDL και ApoB μπορούν να δώσουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές πληροφορίες για το λιπιδαιμικό προφίλ.

Δείτε περισσότερους οδηγούς ερμηνείας εξετάσεων →

◆ 10. Τι προσθέτει η ApoB;

Η απολιποπρωτεΐνη Β βρίσκεται ουσιαστικά σε κάθε αθηρογόνο σωματίδιο LDL, VLDL, IDL και λιποπρωτεΐνης(a).

Για πρακτικούς σκοπούς, η ApoB μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης του αριθμού των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων.

Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία όταν η LDL χοληστερόλη και το πραγματικό αθηρογόνο φορτίο δεν φαίνεται να συμφωνούν απόλυτα.

Για παράδειγμα, δύο άτομα μπορεί να έχουν παρόμοια LDL αλλά διαφορετική ApoB, επειδή το ένα έχει περισσότερα μικρότερα σωματίδια που το καθένα μεταφέρει λιγότερη χοληστερόλη.

Στην προοπτική μελέτη χρηστών ανδρογόνων που αναφέρθηκε προηγουμένως, η ApoB αυξήθηκε κατά μέσο όρο περίπου 18 mg/dL κατά τη διάρκεια της χρήσης.

Επομένως, σε σημαντική δυσλιπιδαιμία σχετιζόμενη με αναβολικά, η ApoB μπορεί να προσθέσει χρήσιμη πληροφορία πέρα από την HDL και την LDL.

◆ 11. Τι ρόλο έχουν τα τριγλυκερίδια;

Τα τριγλυκερίδια πρέπει επίσης να αξιολογούνται, επειδή υψηλές συγκεντρώσεις συχνά συνδέονται με χαμηλότερη HDL και διαφορετική κατανομή των λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων.

Αν τα τριγλυκερίδια είναι σημαντικά αυξημένα, πρέπει να αναζητηθούν και άλλοι παράγοντες όπως:

αλκοόλ,
παχυσαρκία ή αυξημένο σπλαχνικό λίπος,
αντίσταση στην ινσουλίνη ή σακχαρώδης διαβήτης,
υποθυρεοειδισμός,
διατροφικοί παράγοντες,
άλλα φάρμακα ή ουσίες.

Επομένως χαμηλή HDL σε χρήστη αναβολικών δεν σημαίνει αυτόματα ότι όλη η μεταβολή οφείλεται στα αναβολικά. Μπορεί να υπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες ταυτόχρονα.

◆ 12. Ποιες εξετάσεις χρειάζονται;

Σε άτομο με χαμηλή HDL και ιστορικό χρήσης αναβολικών, ο βασικός εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

Ολική χοληστερόλη
HDL χοληστερόλη
LDL χοληστερόλη
Τριγλυκερίδια
Μη-HDL χοληστερόλη
Απολιποπρωτεΐνη Β (ApoB), όταν χρειάζεται πληρέστερη εκτίμηση του αθηρογόνου φορτίου
Λιποπρωτεΐνη(a) [Lp(a)], ιδιαίτερα ως μέρος συνολικότερης εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου

Ανάλογα με το ιστορικό και τα υπόλοιπα ευρήματα μπορεί επίσης να έχουν θέση:

γλυκόζη νηστείας και γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη,
TSH για τον θυρεοειδή,
AST και ALT,
γ-GT,
κρεατινίνη και εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας,
γενική αίματος και αιματοκρίτης.

Ο αιματοκρίτης έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα εξωγενή ανδρογόνα μπορούν να αυξήσουν την ερυθροποίηση. Έτσι, ένας χρήστης μπορεί να έχει ταυτόχρονα δυσμενές λιπιδαιμικό προφίλ, αυξημένη αρτηριακή πίεση και αυξημένο αιματοκρίτη.

◆ 13. Πότε η χαμηλή HDL χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή;

Η αξιολόγηση γίνεται περισσότερο σημαντική όταν υπάρχει ένας ή περισσότεροι από τους παρακάτω παράγοντες:

HDL πολύ χαμηλότερη από την προηγούμενη βασική τιμή,
HDL στην περιοχή των 20–30 mg/dL,
HDL κάτω από 20 mg/dL,
παράλληλη σημαντική αύξηση της LDL,
υψηλή ApoB ή μη-HDL χοληστερόλη,
αυξημένα τριγλυκερίδια,
υπέρταση,
κάπνισμα,
σακχαρώδης διαβήτης,
οικογενειακό ιστορικό εμφράγματος ή στεφανιαίας νόσου σε νεαρή ηλικία,
παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση αναβολικών,
προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσος.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο άνθρωπος που πριν από την έναρξη χρήσης είχε:

HDL 55 mg/dL
LDL 105 mg/dL

και στη συνέχεια εμφανίζει:

HDL 24 mg/dL
LDL 165 mg/dL.

Το εύρημα δεν πρέπει να περιγραφεί απλώς ως «χαμηλή καλή χοληστερίνη». Πρόκειται για σαφή μετατόπιση προς πολύ πιο αθηρογόνο λιπιδαιμικό προφίλ.

◆ 14. Επανέρχεται η HDL μετά τη διακοπή;

Σε πολλές περιπτώσεις, ναι.

Η επίδραση των ανδρογόνων στο λιπιδαιμικό προφίλ φαίνεται ότι μπορεί να είναι σε σημαντικό βαθμό αναστρέψιμη μετά τη διακοπή.

Στην προοπτική μελέτη των 100 χρηστών, οι μεταβολές σε HDL, LDL και ApoB είχαν κατά μέσο όρο επιστρέψει προς τις αρχικές τιμές κατά την παρακολούθηση μετά το τέλος του κύκλου.

Άλλη μελέτη σε τρέχοντες, πρώην και μη χρήστες ανδρογόνων βρήκε επίσης ότι οι διαταραχές των λιποπρωτεϊνών στους ενεργούς χρήστες δεν παρατηρούνταν με τον ίδιο τρόπο στους πρώην χρήστες.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος θα επανέλθει στο ίδιο χρονικό διάστημα ούτε ότι η επαναφορά των εξετάσεων αποδεικνύει ότι δεν έχει υπάρξει προηγούμενη καρδιαγγειακή επίδραση.

Η διάρκεια και το συνολικό ιστορικό χρήσης έχουν σημασία. Νεότερες μελέτες καρδιαγγειακής απεικόνισης και μακροχρόνιας παρακολούθησης έχουν ενισχύσει την ανησυχία για τις επιπτώσεις της χρόνιας έκθεσης στα αναβολικά.

Έχετε παλαιότερο λιπιδαιμικό έλεγχο;

Η σύγκριση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την έκθεση είναι συχνά πολύ πιο χρήσιμη από μία μεμονωμένη μέτρηση.

Δείτε όλους τους Οδηγούς Υγείας →

◆ 15. Μπορεί η διατροφή ή η άσκηση να διορθώσει το πρόβλημα;

Η συστηματική άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος, ο έλεγχος του σωματικού βάρους και μια ισορροπημένη διατροφή μπορούν να βελτιώσουν συνολικά το καρδιομεταβολικό προφίλ.

Ωστόσο, όταν η μεγάλη πτώση της HDL προκαλείται από υψηλή ανδρογονική έκθεση, δεν είναι λογικό να θεωρείται ότι ένα συμπλήρωμα, μία τροφή ή λίγη επιπλέον αερόβια άσκηση θα «αναιρέσει» τη φαρμακολογική επίδραση.

Μπορεί δηλαδή κάποιος να:

έχει χαμηλό ποσοστό λίπους,
γυμνάζεται καθημερινά,
μην καπνίζει,
έχει προσεγμένη διατροφή

και παρ’ όλα αυτά να εμφανίσει HDL 25 mg/dL κατά τη διάρκεια έκθεσης σε αναβολικά.

Η καλή φυσική κατάσταση δεν εξουδετερώνει όλες τις φαρμακολογικές επιδράσεις των ανδρογόνων.

◆ 16. Χρειάζεται φάρμακο μόνο και μόνο για να αυξηθεί η HDL;

Όχι ως γενικός κανόνας.

Στη σύγχρονη καρδιαγγειακή πρόληψη ο στόχος δεν είναι απλώς η φαρμακευτική αύξηση του αριθμού της HDL.

Το γεγονός ότι χαμηλή HDL συσχετίζεται με καρδιαγγειακό κίνδυνο δεν σημαίνει ότι κάθε παρέμβαση που αυξάνει εργαστηριακά την HDL μειώνει αναγκαστικά και τα καρδιαγγειακά συμβάματα.

Η θεραπευτική στρατηγική επικεντρώνεται κυρίως:

στο συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο,
στην LDL χοληστερόλη,
στο συνολικό φορτίο αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών,
στην ApoB όταν είναι χρήσιμη,
στο κάπνισμα,
στην αρτηριακή πίεση,
στον σακχαρώδη διαβήτη και τους υπόλοιπους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.

Η έναρξη στατίνης ή άλλου υπολιπιδαιμικού φαρμάκου δεν πρέπει επομένως να γίνεται επειδή «η HDL είναι χαμηλή», αλλά με βάση την LDL, τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και την κλινική εικόνα.

◆ 17. Παραδείγματα ερμηνείας αποτελεσμάτων

Παράδειγμα 1: Μικρή μεμονωμένη πτώση

HDL: 38 mg/dL
LDL: 92 mg/dL
Τριγλυκερίδια: 80 mg/dL

Η HDL είναι χαμηλή για άνδρα, αλλά το αποτέλεσμα δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος. Χρειάζεται ιστορικό, προηγούμενες τιμές και εκτίμηση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου.

Παράδειγμα 2: Τυπική δυσμενής μεταβολή κατά τη χρήση

Πριν: HDL 52 mg/dL, LDL 105 mg/dL
Τώρα: HDL 27 mg/dL, LDL 168 mg/dL

Η εικόνα είναι σαφώς περισσότερο ανησυχητική. Δεν υπάρχει μόνο πτώση της HDL αλλά ταυτόχρονη σημαντική άνοδος της LDL.

Παράδειγμα 3: Χαμηλή HDL με υψηλά τριγλυκερίδια

HDL: 31 mg/dL
Τριγλυκερίδια: 320 mg/dL

Εδώ δεν πρέπει να αποδοθεί το αποτέλεσμα αυτόματα μόνο στα αναβολικά. Χρειάζεται αξιολόγηση για αλκοόλ, μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη, διατροφή, θυρεοειδή και άλλες δευτεροπαθείς αιτίες.

Παράδειγμα 4: Πολύ χαμηλή HDL

HDL: 16 mg/dL
LDL: 175 mg/dL

Η HDL είναι εξαιρετικά χαμηλή και η LDL σημαντικά αυξημένη. Η εικόνα απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και διερεύνηση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου και των πιθανών δευτεροπαθών αιτίων.

◆ 18. Πότε χρειάζεται καρδιολογική αξιολόγηση;

Δεν χρειάζεται κάθε μικρή πτώση της HDL καρδιολογικό έλεγχο. Η ανάγκη εξαρτάται από το συνολικό ιστορικό.

Η αξιολόγηση γίνεται περισσότερο σημαντική σε άτομα με:

παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση αναβολικών,
σημαντική δυσλιπιδαιμία,
αρτηριακή υπέρταση,
προηγούμενο καρδιαγγειακό νόσημα,
ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου,
δύσπνοια ή ασυνήθιστη μείωση αντοχής,
αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες,
πόνο ή πίεση στο στήθος.

Πόνος ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια σε ηρεμία, λιποθυμία ή άλλα οξέα καρδιολογικά συμπτώματα δεν πρέπει να αποδίδονται στη χοληστερόλη και χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η εργαστηριακή εξέταση αποτελεί ένα μέρος της εκτίμησης και δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση.

◆ Συχνές Ερωτήσεις

Μπορούν τα αναβολικά να ρίξουν την HDL σε 20–30 mg/dL;

Ναι. Έχουν περιγραφεί σημαντικές μειώσεις της HDL κατά τη χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών, ιδιαίτερα με υψηλές δόσεις και ορισμένα από του στόματος σκευάσματα. Μια νέα HDL στην περιοχή 20–30 mg/dL χρειάζεται αξιολόγηση μαζί με LDL, τριγλυκερίδια, μη-HDL και, όπου ενδείκνυται, ApoB.

HDL 30 mg/dL σημαίνει ότι θα πάθω έμφραγμα;

Όχι. Καμία μεμονωμένη τιμή HDL δεν προβλέπει από μόνη της ένα έμφραγμα. Η τιμή αποτελεί παράγοντα του συνολικού καρδιαγγειακού προφίλ και πρέπει να ερμηνευτεί μαζί με LDL, ApoB, αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, διαβήτη, ηλικία, οικογενειακό ιστορικό και άλλους παράγοντες.

Τι είναι πιο σημαντικό, η HDL ή η LDL;

Και οι δύο παρέχουν πληροφορίες, αλλά για την πρόληψη της αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου η LDL και συνολικά τα αθηρογόνα σωματίδια έχουν κεντρικότερο θεραπευτικό ρόλο. Η χαμηλή HDL λειτουργεί περισσότερο ως δείκτης κινδύνου παρά ως ανεξάρτητος θεραπευτικός στόχος.

Αν η LDL είναι φυσιολογική αλλά η HDL χαμηλή, είμαι εντάξει;

Όχι απαραίτητα, αλλά η κατάσταση είναι διαφορετική από το να συνυπάρχουν πολύ χαμηλή HDL και σημαντικά αυξημένη LDL. Χρειάζεται να εκτιμηθούν επίσης τριγλυκερίδια, μη-HDL, ApoB όπου χρειάζεται και οι υπόλοιποι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου.

Είναι χρήσιμη η ApoB στους χρήστες αναβολικών;

Μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν χρειάζεται καλύτερη εκτίμηση του αριθμού των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων ή όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ LDL, τριγλυκεριδίων και συνολικού μεταβολικού προφίλ.

Χρειάζεται να μετρηθεί και η λιποπρωτεΐνη(a);

Η λιποπρωτεΐνη(a) αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου και καθορίζεται κυρίως γενετικά. Μπορεί να έχει θέση στη συνολική εκτίμηση του κινδύνου, ιδίως όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου ή χρειάζεται πληρέστερη διαστρωμάτωση κινδύνου.

Πόσο γρήγορα μπορεί να επανέλθει η HDL μετά τη διακοπή;

Σε μελέτες οι μεταβολές των λιπιδίων έχουν παρουσιάσει σημαντική βελτίωση μέσα στους επόμενους μήνες μετά τη διακοπή. Δεν υπάρχει όμως συγκεκριμένο χρονικό διάστημα που να ισχύει για όλους, επειδή επηρεάζεται από το είδος, τη δόση και τη διάρκεια της προηγούμενης έκθεσης.

Μπορεί η καλή φυσική κατάσταση να προστατεύσει από τις αλλαγές της HDL;

Όχι πλήρως. Ακόμη και πολύ γυμνασμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν σημαντική πτώση της HDL και αύξηση της LDL κατά τη χρήση αναβολικών. Η συστηματική άσκηση είναι ευεργετική, αλλά δεν εξουδετερώνει τη φαρμακολογική επίδραση υψηλών δόσεων ανδρογόνων.

Χρειάζεται στατίνη όταν η HDL είναι χαμηλή;

Η χαμηλή HDL από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη για στατίνη. Η απόφαση για υπολιπιδαιμική θεραπεία βασίζεται κυρίως στην LDL και στον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και πρέπει να εξατομικεύεται από τον θεράποντα ιατρό.

◆ Συμπέρασμα

Η χαμηλή HDL είναι μία από τις χαρακτηριστικότερες εργαστηριακές μεταβολές που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη χρήση αναβολικών-ανδρογόνων στεροειδών.

Το κρίσιμο σημείο όμως είναι ότι δεν πρέπει να αξιολογείται μόνη της. Η χρήση ανδρογόνων μπορεί ταυτόχρονα να αυξήσει την LDL και την ApoB και να μεταβάλει το συνολικό αθηρογόνο λιπιδαιμικό προφίλ.

Επομένως, αντί για την ερώτηση:

«Πώς θα ανεβάσω την HDL;»

η περισσότερο χρήσιμη ερώτηση είναι:

«Τι έχει συμβεί συνολικά στις λιποπρωτεΐνες και στον καρδιαγγειακό μου κίνδυνο;»

Η σύγκριση με εξετάσεις πριν από την έκθεση, το πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ και η αξιολόγηση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου δίνουν πολύ περισσότερη πληροφορία από μία απομονωμένη τιμή HDL.

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία

Για εργαστηριακό έλεγχο και σωστή αξιολόγηση των εξετάσεων είναι χρήσιμο να υπάρχει, όταν είναι διαθέσιμο, προηγούμενο αποτέλεσμα για σύγκριση.

Κατάλογος Εξετάσεων

Ραντεβού

Επικοινωνία

Οδηγοί Εξετάσεων

◆ Βιβλιογραφία

Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. Οι εργαστηριακές τιμές πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με το ιστορικό, την κλινική εικόνα, προηγούμενα αποτελέσματα και τους υπόλοιπους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.