Αρνητικό Τεστ Εγκυμοσύνης αλλά Καθυστέρηση Περιόδου: Μπορεί να Υπάρχει Εγκυμοσύνη;
Τελευταία ενημέρωση:
→ Προγεννητικός έλεγχος στην εγκυμοσύνη
→ FSH, LH και διαταραχές κύκλου
Ναι. Ένα αρνητικό τεστ εγκυμοσύνης δεν αποκλείει πάντοτε την εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα όταν το τεστ έγινε πολύ νωρίς. Αν η ωορρηξία ή η εμφύτευση έγινε αργότερα από το αναμενόμενο, η hCG μπορεί να βρίσκεται ακόμη κάτω από το όριο ανίχνευσης ενός τεστ ούρων.
Το αποτέλεσμα μπορεί επίσης να επηρεαστεί από πολύ αραιά ούρα, λανθασμένη χρήση του τεστ ή διαφορετική ευαισθησία μεταξύ των προϊόντων. Η FDA επισημαίνει ότι ένα τεστ που γίνεται πολύ νωρίς μπορεί να είναι αρνητικό παρότι υπάρχει εγκυμοσύνη.
Αν υπάρχει καθυστέρηση και το τεστ ούρων είναι αρνητικό, μπορεί να γίνει επανάληψη μετά από λίγες ημέρες ή ποσοτική β-hCG στο αίμα, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται πιο έγκαιρη και σαφής απάντηση. Αν όμως υπάρχουν έντονος ή μονόπλευρος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, αιμορραγία, ζάλη, λιποθυμική τάση ή πόνος στον ώμο, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση και όχι απλώς επανάληψη ενός τεστ στο σπίτι.
Περιεχόμενα
- Μπορεί να υπάρχει εγκυμοσύνη με αρνητικό τεστ;
- Πώς λειτουργεί ένα τεστ εγκυμοσύνης;
- Ο συχνότερος λόγος: το τεστ έγινε πολύ νωρίς
- Καθυστερημένη ωορρηξία και λάθος υπολογισμός κύκλου
- Πόσες ημέρες καθυστέρησης χρειάζονται;
- Πολύ αραιά ούρα και ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα
- Πότε πρέπει να επαναλάβω το τεστ;
- Τεστ ούρων ή β-hCG αίματος;
- Τι σημαίνει αρνητική β-hCG αίματος;
- Αρνητικό τεστ αλλά συμπτώματα εγκυμοσύνης
- Μπορεί να υπάρχει εξωμήτρια κύηση;
- Καθυστέρηση χωρίς εγκυμοσύνη: συχνές αιτίες
- Stress, βάρος και έντονη άσκηση
- PCOS και καθυστέρηση περιόδου
- Θυρεοειδής, προλακτίνη και άλλες ορμόνες
- Πότε χρειάζονται εξετάσεις αίματος;
- Τι να κάνετε ανάλογα με το αποτέλεσμα
- Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;
- Συχνές ερωτήσεις
- Τι να θυμάστε
1Μπορεί να υπάρχει εγκυμοσύνη με αρνητικό τεστ;
Ναι, κυρίως όταν το τεστ έχει γίνει πολύ νωρίς. Το αρνητικό αποτέλεσμα ενός τεστ εγκυμοσύνης σημαίνει ότι στο συγκεκριμένο δείγμα δεν ανιχνεύθηκε ποσότητα hCG αρκετή ώστε να περάσει το όριο ανίχνευσης της συγκεκριμένης μεθόδου. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η hCG είναι απολύτως μηδενική.
Στις πρώτες ημέρες μετά τη σύλληψη μεσολαβεί ένα χρονικό διάστημα μέχρι την εμφύτευση και την παραγωγή επαρκούς ποσότητας hCG. Επομένως μπορεί να υπάρχει πολύ πρώιμη εγκυμοσύνη και ένα τεστ ούρων να παραμένει ακόμη αρνητικό.
Το ενδεχόμενο αυτό είναι σημαντικότερο όταν:
- το τεστ έγινε πριν από την αναμενόμενη περίοδο ή την πρώτη ημέρα της καθυστέρησης,
- ο κύκλος δεν είναι απόλυτα σταθερός,
- η ωορρηξία έγινε αργότερα από το συνηθισμένο,
- χρησιμοποιήθηκαν πολύ αραιά ούρα,
- δεν ακολουθήθηκαν ακριβώς οι οδηγίες του τεστ.
Όσο περισσότερες ημέρες περνούν μετά την πραγματική ημερομηνία της αναμενόμενης περιόδου, τόσο μικρότερη γίνεται γενικά η πιθανότητα μιας εξελισσόμενης εγκυμοσύνης να παραμένει αρνητική σε σωστά εκτελεσμένο τεστ υψηλής ευαισθησίας. Ωστόσο, όταν υπάρχει πραγματική αμφιβολία, η μέτρηση της β-hCG στο αίμα προσφέρει σαφέστερη εργαστηριακή απάντηση.
2Πώς λειτουργεί ένα τεστ εγκυμοσύνης;
Τα τεστ εγκυμοσύνης ανιχνεύουν την ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη, hCG. Η ορμόνη παράγεται από τον αναπτυσσόμενο τροφοβλαστικό ιστό μετά την εμφύτευση.
Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι ελέγχου:
- τεστ εγκυμοσύνης ούρων, συνήθως ποιοτικό, που δίνει θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα,
- ποσοτική β-hCG αίματος, η οποία δίνει αριθμητική συγκέντρωση της ορμόνης.
Το τεστ ούρων είναι πρακτικό και κατάλληλο για χρήση στο σπίτι, αλλά η αξιοπιστία του εξαρτάται από το χρονικό σημείο του ελέγχου και από τη συγκέντρωση των ούρων. Η β-hCG αίματος μπορεί να ανιχνεύσει χαμηλότερες συγκεντρώσεις και χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται πιο πρώιμη ή ακριβέστερη εργαστηριακή αξιολόγηση.
Η FDA αναφέρει ρητά ότι ένα αρνητικό τεστ μπορεί να εμφανιστεί όταν η εξέταση γίνει πολύ νωρίς, πριν παραχθεί αρκετή hCG για να ανιχνευθεί.
3Ο συχνότερος λόγος: το τεστ έγινε πολύ νωρίς
Ο συχνότερος λόγος για αρνητικό τεστ σε γυναίκα που τελικά είναι έγκυος είναι απλός: η εξέταση έγινε πριν η hCG φθάσει σε ανιχνεύσιμη συγκέντρωση.
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ημέρα μετά τη σεξουαλική επαφή κατά την οποία όλα τα τεστ θα γίνουν θετικά. Η ωορρηξία δεν συμβαίνει πάντοτε στην ίδια ημέρα του κύκλου, η γονιμοποίηση μπορεί να συμβεί σε διαφορετικό χρονικό σημείο και η εμφύτευση επίσης παρουσιάζει φυσιολογική διακύμανση.
Αυτό εξηγεί ένα συχνό σενάριο:
«Έχω μία ή δύο ημέρες καθυστέρηση, έκανα τεστ και βγήκε αρνητικό. Μπορεί να είμαι έγκυος;»
Ναι, είναι ακόμη δυνατό. Ειδικά αν η ωορρηξία έγινε λίγες ημέρες αργότερα από όσο υπολογιζόταν, η φαινομενική «καθυστέρηση» μπορεί στην πραγματικότητα να αντιστοιχεί σε πολύ πρώιμο στάδιο μετά τη σύλληψη.
Το NHS αναφέρει ότι τα περισσότερα τεστ είναι πιο αξιόπιστα από την πρώτη ημέρα της αναμενόμενης περιόδου. Όταν δεν είναι γνωστό πότε αναμένεται η επόμενη περίοδος, προτείνει ως πρακτικό σημείο ελέγχου τουλάχιστον 21 ημέρες μετά την τελευταία επαφή χωρίς αντισύλληψη.
4Καθυστερημένη ωορρηξία και λάθος υπολογισμός του κύκλου
Η ημερομηνία της τελευταίας περιόδου δεν μας λέει με βεβαιότητα την ημέρα της ωορρηξίας. Ακόμη και γυναίκες με σχετικά σταθερό κύκλο μπορούν περιστασιακά να έχουν μετατόπιση της ωορρηξίας.
Για παράδειγμα, αν η ωορρηξία αντί για τη 14η ημέρα συμβεί αρκετές ημέρες αργότερα, μετακινείται αντίστοιχα και η αναμενόμενη περίοδος. Έτσι μια γυναίκα μπορεί να θεωρεί ότι έχει καθυστέρηση τεσσάρων ημερών, ενώ βιολογικά βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην ημερομηνία κατά την οποία θα αναμενόταν πραγματικά η περίοδος.
Η καθυστερημένη ωορρηξία μπορεί να συμβεί χωρίς εμφανή αιτία ή να σχετίζεται με stress, οξεία ασθένεια, αλλαγές ύπνου, ταξίδια, αλλαγές σωματικού βάρους, έντονη άσκηση ή ορμονικούς παράγοντες.
Γι’ αυτό ο υπολογισμός μόνο με βάση μια εφαρμογή περιόδου δεν μπορεί να αποκλείσει μία πιο όψιμη σύλληψη.
5Πόσες ημέρες καθυστέρησης χρειάζονται για αξιόπιστο τεστ;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ημερών που να ισχύει απόλυτα για όλες τις γυναίκες και για όλα τα τεστ. Τα περισσότερα σύγχρονα τεστ προορίζονται για χρήση από την ημέρα που αναμένεται η περίοδος, ενώ ορισμένα προϊόντα διαφημίζονται για ακόμη νωρίτερη χρήση.
Η πιθανότητα όμως ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος είναι μεγαλύτερη όσο νωρίτερα γίνεται η εξέταση. Για αυτό ένα τεστ πριν από την καθυστέρηση δεν έχει την ίδια ερμηνευτική αξία με ένα τεστ αρκετές ημέρες αργότερα.
Πρακτικά:
- Πριν από την αναμενόμενη περίοδο: ένα αρνητικό τεστ δεν αποκλείει εγκυμοσύνη.
- Την πρώτη ημέρα καθυστέρησης: το αποτέλεσμα είναι πιο αξιόπιστο, αλλά μπορεί ακόμη να είναι νωρίς.
- Μετά από λίγες ημέρες καθυστέρησης: η πιθανότητα ψευδώς αρνητικού μειώνεται σημαντικά όταν το τεστ χρησιμοποιηθεί σωστά.
- Επίμονη καθυστέρηση με επανειλημμένα αρνητικά τεστ: χρειάζεται να εξεταστεί και το ενδεχόμενο ότι η καθυστέρηση δεν οφείλεται σε εγκυμοσύνη.
6Πολύ αραιά ούρα και ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα
Τα τεστ ούρων δεν μετρούν μόνο το αν παράγεται hCG αλλά πρέπει να υπάρχει επαρκής συγκέντρωσή της στο συγκεκριμένο δείγμα.
Αν πριν από το τεστ έχει καταναλωθεί μεγάλη ποσότητα νερού ή άλλων υγρών, τα ούρα μπορεί να είναι ιδιαίτερα αραιά. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία στην πολύ πρώιμη κύηση, όταν η συγκέντρωση της hCG βρίσκεται κοντά στο όριο ανίχνευσης.
Νοσοκομειακές εργαστηριακές οδηγίες επίσης επισημαίνουν ότι πολύ αραιό δείγμα ούρων μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
Αν το πρώτο τεστ είναι αρνητικό αλλά υπάρχει ισχυρή πιθανότητα πολύ πρώιμης εγκυμοσύνης, ένα νέο τεστ με πιο συμπυκνωμένα ούρα και σύμφωνα ακριβώς με τις οδηγίες του κατασκευαστή μπορεί να είναι πιο αξιόπιστο.
Δεν χρειάζεται όμως να επαναλαμβάνονται πολλά τεστ μέσα στην ίδια ημέρα. Η βιολογική μεταβολή της hCG απαιτεί χρόνο.
7Πότε πρέπει να επαναλάβω το τεστ εγκυμοσύνης;
Αν έγινε τεστ πολύ νωρίς και είναι αρνητικό, ενώ η περίοδος δεν εμφανίζεται, συνήθως έχει μεγαλύτερη αξία να επαναληφθεί μετά από λίγες ημέρες αντί να επαναλαμβάνεται την ίδια ημέρα.
Η Mayo Clinic προτείνει επανάληψη μετά από μερικές ημέρες ή περίπου μία εβδομάδα όταν το τεστ είναι αρνητικό και η περίοδος δεν έχει αρχίσει.
Στην πράξη, όταν υπάρχει σημαντική πιθανότητα σύλληψης και χρειάζεται απάντηση νωρίτερα, μπορεί να προτιμηθεί απευθείας ποσοτική β-hCG αίματος.
Αν το δεύτερο τεστ παραμένει αρνητικό και η περίοδος συνεχίζει να καθυστερεί, δεν έχει νόημα να θεωρούμε αυτομάτως ότι πρόκειται για «κρυφή εγκυμοσύνη». Τότε πρέπει να εξετάζονται και άλλες συχνές αιτίες διαταραχής του κύκλου.
8Τεστ ούρων ή β-hCG αίματος;
Τα δύο τεστ ανιχνεύουν ουσιαστικά την ίδια ορμόνη, αλλά δεν προσφέρουν ακριβώς την ίδια πληροφορία.
| Χαρακτηριστικό | Τεστ ούρων | β-hCG αίματος |
|---|---|---|
| Αποτέλεσμα | Συνήθως θετικό/αρνητικό | Αριθμητική τιμή |
| Πολύ πρώιμη κύηση | Μεγαλύτερη πιθανότητα να μην ανιχνευθεί | Μπορεί να ανιχνεύσει χαμηλότερες συγκεντρώσεις |
| Επηρεάζεται από αραίωση ούρων | Ναι | Όχι με τον ίδιο τρόπο |
| Παρακολούθηση πρώιμης κύησης | Περιορισμένη αξία | Χρήσιμη όταν ζητηθούν διαδοχικές μετρήσεις |
Αν το ερώτημα είναι απλώς «είμαι έγκυος;», ένα σωστά χρονισμένο τεστ ούρων είναι συχνά επαρκές. Αν όμως υπάρχει καθυστέρηση, αμφίβολο αποτέλεσμα, πόνος, αιμορραγία, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ή ανάγκη για πολύ πρώιμη επιβεβαίωση, η β-hCG αίματος μπορεί να είναι καταλληλότερη.
Δείτε αναλυτικά τον οδηγό για τη β-hCG, τις τιμές και την ερμηνεία της.
9Τι σημαίνει αρνητική β-hCG αίματος;
Η ποσοτική β-hCG αίματος είναι πιο ευαίσθητη από το συνηθισμένο τεστ ούρων, αλλά και αυτή πρέπει να ερμηνεύεται σε σχέση με τον χρόνο που έχει περάσει από την πιθανή σύλληψη.
Πολλά εργαστήρια χρησιμοποιούν ενδεικτικά τιμές κάτω από περίπου 5 mIU/mL ως αρνητικές και μία ενδιάμεση περιοχή χαμηλών τιμών ως αμφίβολη, όμως τα όρια και οι μονάδες αναφοράς της συγκεκριμένης μεθόδου υπερισχύουν.
Μία πραγματικά αρνητική β-hCG που έχει πραγματοποιηθεί σε κατάλληλο χρονικό σημείο καθιστά την εγκυμοσύνη πολύ λιγότερο πιθανή. Αν όμως η εξέταση έγινε εξαιρετικά νωρίς μετά την πιθανή σύλληψη, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη.
Αντίθετα, όταν η β-hCG είναι θετική, μία μεμονωμένη αριθμητική τιμή δεν μπορεί να απαντήσει από μόνη της αν η κύηση εξελίσσεται φυσιολογικά ή πού βρίσκεται. Σε κατάλληλες κλινικές περιπτώσεις αξιολογούνται η μεταβολή της τιμής στον χρόνο, τα συμπτώματα και το υπερηχογράφημα.
10Αρνητικό τεστ αλλά συμπτώματα εγκυμοσύνης
Ευαισθησία στο στήθος, φούσκωμα, κόπωση, ναυτία, αυξημένη όσφρηση, αλλαγές στην όρεξη, κράμπες ή συχνουρία μπορεί να εμφανιστούν στην εγκυμοσύνη. Κανένα όμως από αυτά τα συμπτώματα δεν αποτελεί από μόνο του αξιόπιστο τεστ κύησης.
Πολλά πρώιμα συμπτώματα εγκυμοσύνης επικαλύπτονται με:
- προεμμηνορροϊκά συμπτώματα,
- ορμονικές μεταβολές ενός κύκλου χωρίς ωορρηξία,
- stress και έλλειψη ύπνου,
- γαστρεντερικές διαταραχές,
- παρενέργειες φαρμάκων,
- αλλαγές στη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Επομένως το «νιώθω ότι είμαι έγκυος» δεν μπορεί ούτε να επιβεβαιώσει ούτε να αποκλείσει εγκυμοσύνη. Η απάντηση πρέπει να βασίζεται σε σωστά χρονισμένο εργαστηριακό έλεγχο.
11Αρνητικό τεστ εγκυμοσύνης: μπορεί να υπάρχει εξωμήτρια κύηση;
Η εξωμήτρια κύηση είναι κύηση που έχει εμφυτευθεί έξω από την ενδομητρική κοιλότητα, συχνότερα στη σάλπιγγα. Συνήθως παράγει hCG και επομένως τα περισσότερα περιστατικά θα έχουν θετικό τεστ κάποια στιγμή.
Ωστόσο, ένα αρνητικό τεστ ούρων δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μοναδικό κριτήριο για να αγνοηθούν ανησυχητικά συμπτώματα. Πολύ πρώιμη κύηση ή χαμηλή συγκέντρωση hCG μπορεί να μην ανιχνευθεί από ένα τεστ ούρων.
Η ACOG τονίζει ότι ακόμη και οι τιμές της hCG δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνες τους για τη διάγνωση εξωμήτριας κύησης, αλλά πρέπει να συνδυάζονται με το ιστορικό, τα συμπτώματα και το υπερηχογράφημα.
- έντονος ή επιδεινούμενος πόνος χαμηλά στην κοιλιά, ιδιαίτερα μονόπλευρος,
- κολπική αιμορραγία μαζί με πόνο,
- ζάλη, έντονη αδυναμία, τάση λιποθυμίας ή λιποθυμία,
- πόνος στην άκρη του ώμου,
- έντονη κακουχία ή σημεία κυκλοφορικής αστάθειας.
Οι οδηγίες NICE περιλαμβάνουν μεταξύ των πιθανών συμπτωμάτων της εξωμήτριας κύησης τον κοιλιακό ή πυελικό πόνο, την κολπική αιμορραγία, τη ζάλη ή συγκοπή και τον πόνο στην άκρη του ώμου.
12Καθυστέρηση χωρίς εγκυμοσύνη: ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Αν η εγκυμοσύνη έχει αποκλειστεί, μία καθυστέρηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει νόσος. Περιστασιακή μεταβολή της διάρκειας του κύκλου είναι συχνή.
Όταν όμως οι καθυστερήσεις επαναλαμβάνονται ή η περίοδος απουσιάζει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, πρέπει να εξετάζονται πιθανές αιτίες όπως:
- καθυστερημένη ωορρηξία ή κύκλος χωρίς ωορρηξία,
- έντονο ψυχολογικό ή σωματικό stress,
- σημαντική απώλεια ή αύξηση βάρους,
- πολύ έντονη άσκηση ή χαμηλή ενεργειακή πρόσληψη,
- σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών,
- διαταραχές θυρεοειδούς,
- υπερπρολακτιναιμία,
- θηλασμός,
- περιεμμηνόπαυση,
- διακοπή ή αλλαγή ορμονικής αντισύλληψης,
- ορισμένα φάρμακα ή χρόνια νοσήματα,
- διαταραχές λειτουργίας των ωοθηκών ή του υποθαλάμου/υπόφυσης.
Η ASRM στην τρέχουσα οδηγία για τη διερεύνηση της αμηνόρροιας τοποθετεί τον αποκλεισμό της εγκυμοσύνης στην αρχή της αξιολόγησης και στη συνέχεια, ανάλογα με την περίπτωση, περιλαμβάνει TSH, προλακτίνη και FSH στον βασικό εργαστηριακό έλεγχο.
13Stress, αλλαγές βάρους και έντονη άσκηση
Ο έμμηνος κύκλος εξαρτάται από μια σύνθετη ορμονική αλληλεπίδραση μεταξύ υποθαλάμου, υπόφυσης και ωοθηκών. Έντονο σωματικό ή ψυχολογικό stress μπορεί να μεταβάλει προσωρινά αυτή την ισορροπία και να καθυστερήσει την ωορρηξία.
Ανάλογο αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί μετά από:
- απότομη απώλεια βάρους,
- πολύ περιοριστική δίαιτα,
- χαμηλή ενεργειακή πρόσληψη,
- έντονη αθλητική δραστηριότητα,
- σοβαρή οξεία νόσο,
- σημαντικές αλλαγές στον ύπνο ή στην καθημερινότητα.
Μία μεμονωμένη καθυστέρηση μετά από μια περίοδο έντονου stress δεν αποδεικνύει ορμονικό πρόβλημα. Αν όμως οι κύκλοι γίνουν συστηματικά αραιοί ή σταματήσουν, απαιτείται αξιολόγηση.
14PCOS και επαναλαμβανόμενη καθυστέρηση περιόδου
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, PCOS, είναι μία συχνή αιτία αραιών ή ακανόνιστων κύκλων. Η ωορρηξία μπορεί να μην συμβαίνει κάθε μήνα ή να γίνεται σε απρόβλεπτο χρονικό σημείο.
Έτσι μια γυναίκα με PCOS μπορεί να έχει καθυστέρηση και αρνητικό τεστ όχι επειδή υπάρχει «εγκυμοσύνη που δεν φαίνεται», αλλά επειδή η ωορρηξία καθυστέρησε σημαντικά ή δεν πραγματοποιήθηκε στον συγκεκριμένο κύκλο.
Σε γυναίκες με ακανόνιστους κύκλους, η εφαρμογή περιόδου είναι ακόμη λιγότερο αξιόπιστη για τον ακριβή υπολογισμό της ωορρηξίας.
Όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις μαζί με ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα, δυσκολία στη σύλληψη ή άλλα στοιχεία υπερανδρογονισμού, ο γιατρός μπορεί να συστήσει πιο ολοκληρωμένη ορμονική και μεταβολική διερεύνηση.
15Θυρεοειδής, προλακτίνη και άλλες ορμονικές αιτίες
Οι διαταραχές της περιόδου δεν είναι αποκλειστικά γυναικολογικό πρόβλημα. Ο θυρεοειδής και η υπόφυση συμμετέχουν στη φυσιολογική ρύθμιση του αναπαραγωγικού άξονα.
TSH: τόσο ο υποθυρεοειδισμός όσο και άλλες σημαντικές διαταραχές της θυρεοειδικής λειτουργίας μπορούν να συνοδεύονται από μεταβολές του κύκλου.
Προλακτίνη: αυξημένη προλακτίνη μπορεί να αναστείλει τη φυσιολογική ωορρηξία. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να συνυπάρχει έκκριση γάλακτος από το στήθος, αλλά η απουσία γαλακτόρροιας δεν αποκλείει υπερπρολακτιναιμία.
FSH και οιστραδιόλη: χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένες περιπτώσεις για να βοηθήσουν στη διάκριση διαφορετικών αιτιών αμηνόρροιας και στην αξιολόγηση της ωοθηκικής λειτουργίας.
Δεν χρειάζεται όμως κάθε γυναίκα με καθυστέρηση λίγων ημερών ένα μεγάλο «πακέτο ορμονών». Η επιλογή των εξετάσεων πρέπει να γίνεται με βάση τη διάρκεια του προβλήματος, την ηλικία, το ιστορικό, τα συμπτώματα και τη συχνότητα των διαταραχών.
16Πότε χρειάζονται εξετάσεις αίματος για την καθυστέρηση;
Η πρώτη εργαστηριακή ερώτηση σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας με καθυστέρηση και πιθανότητα σύλληψης είναι συνήθως:
Υπάρχει ή δεν υπάρχει εγκυμοσύνη;
Για αυτό συχνά προηγείται η β-hCG.
Αν η εγκυμοσύνη αποκλειστεί και η διαταραχή επιμένει ή επαναλαμβάνεται, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με το ιστορικό, να περιλαμβάνει:
- TSH για έλεγχο θυρεοειδικής λειτουργίας,
- προλακτίνη,
- FSH και ενίοτε LH,
- οιστραδιόλη,
- ανδρογόνα όταν υπάρχουν ενδείξεις υπερανδρογονισμού,
- άλλες εξετάσεις ανάλογα με την κλινική εικόνα.
Η ASRM προτείνει στον αρχικό έλεγχο αμηνόρροιας πρώτα τον αποκλεισμό κύησης και στη συνέχεια αξιολόγηση TSH, προλακτίνης και FSH όταν ενδείκνυται.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε τον οδηγό FSH και LH: τιμές, ερμηνεία και έλεγχος γονιμότητας.
17Τι να κάνετε ανάλογα με το αποτέλεσμα
18Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;
Η καθυστέρηση περιόδου με αρνητικό τεστ συνήθως δεν αποτελεί επείγον πρόβλημα. Υπάρχουν όμως συμπτώματα που αλλάζουν εντελώς την προτεραιότητα.
Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει:
- έντονος ή ξαφνικός κοιλιακός/πυελικός πόνος,
- έντονος μονόπλευρος πόνος,
- σημαντική κολπική αιμορραγία,
- ζάλη ή τάση λιποθυμίας,
- λιποθυμία,
- πόνος στην άκρη του ώμου σε συνδυασμό με κοιλιακά συμπτώματα,
- έντονη αδυναμία ή γενική επιδείνωση.
Σε τέτοιο πλαίσιο, το ερώτημα δεν είναι απλώς αν πρέπει να επαναληφθεί ένα home test. Χρειάζεται κλινική εκτίμηση, και ανάλογα με την εικόνα μπορεί να απαιτηθούν β-hCG αίματος, υπερηχογράφημα και άλλος έλεγχος.
Οι NICE και RCOG περιγράφουν τον πόνο, την αιμορραγία, τη ζάλη/συγκοπή και τον πόνο στην άκρη του ώμου μεταξύ των συμπτωμάτων που μπορεί να εμφανιστούν σε εξωμήτρια κύηση.
19Συχνές ερωτήσεις
Έχω 2 ημέρες καθυστέρηση και αρνητικό τεστ. Μπορεί να είμαι έγκυος;
Ναι. Δύο ημέρες καθυστέρησης μπορεί να είναι ακόμη πολύ πρώιμο χρονικό σημείο, ιδιαίτερα αν η ωορρηξία έγινε αργότερα από το αναμενόμενο. Αν η περίοδος δεν εμφανιστεί, επαναλάβετε το τεστ μετά από λίγες ημέρες ή κάντε β-hCG αίματος.
Έχω 5 ημέρες καθυστέρηση και αρνητικό τεστ. Τι σημαίνει;
Η πιθανότητα εγκυμοσύνης είναι μικρότερη από ό,τι τις πρώτες ημέρες, αλλά εξαρτάται από το πότε έγινε πραγματικά η ωορρηξία και από το τεστ που χρησιμοποιήθηκε. Μία β-hCG αίματος μπορεί να δώσει σαφέστερη απάντηση. Αν είναι αρνητική και η περίοδος εξακολουθεί να μην εμφανίζεται, πρέπει να εξετάζονται άλλες αιτίες καθυστέρησης.
Μπορεί το πολύ νερό να κάνει το τεστ αρνητικό;
Μπορεί να συμβάλει σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα αν αραιώσει σημαντικά τα ούρα και η hCG βρίσκεται ακόμη σε χαμηλή συγκέντρωση. Το πρόβλημα αφορά κυρίως την πολύ πρώιμη κύηση.
Πρέπει το τεστ να γίνεται με τα πρώτα πρωινά ούρα;
Μετά την καθυστέρηση πολλά τεστ μπορούν να χρησιμοποιηθούν οποιαδήποτε ώρα σύμφωνα με τις οδηγίες τους. Όταν όμως η κύηση είναι πολύ πρώιμη και υπάρχει φόβος ότι η hCG βρίσκεται κοντά στο όριο ανίχνευσης, πιο συμπυκνωμένο δείγμα μπορεί να μειώσει την πιθανότητα ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος.
Πότε να κάνω χοριακή αίματος;
Η β-hCG αίματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το τεστ ούρων είναι αρνητικό ή αμφίβολο αλλά υπάρχει σημαντική πιθανότητα εγκυμοσύνης, όταν απαιτείται πολύ πρώιμη επιβεβαίωση ή όταν υπάρχουν συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική διερεύνηση.
Μπορεί να είμαι έγκυος και η χοριακή αίματος να είναι αρνητική;
Αν η εξέταση γίνει εξαιρετικά νωρίς, πριν αυξηθεί επαρκώς η hCG, είναι θεωρητικά δυνατό. Μία αρνητική ποσοτική β-hCG σε κατάλληλο χρονικό σημείο, όμως, κάνει την εγκυμοσύνη πολύ λιγότερο πιθανή. Αν υπάρχει αμφιβολία, η ανάγκη επανάληψης αποφασίζεται με βάση το χρονικό διάστημα από την πιθανή σύλληψη και την κλινική εικόνα.
Έχω καθυστέρηση αλλά όλα τα τεστ είναι αρνητικά. Τι μπορεί να συμβαίνει;
Συχνές εξηγήσεις είναι η καθυστερημένη ωορρηξία, ένας κύκλος χωρίς ωορρηξία, stress, αλλαγές βάρους ή άσκησης, PCOS, διαταραχές θυρεοειδούς, αυξημένη προλακτίνη, θηλασμός ή περιεμμηνόπαυση. Αν το πρόβλημα επιμένει ή επαναλαμβάνεται, χρειάζεται στοχευμένη διερεύνηση.
Μπορεί το stress να καθυστερήσει πραγματικά την περίοδο;
Ναι. Έντονο stress μπορεί να επηρεάσει τον ορμονικό άξονα που ελέγχει την ωορρηξία και να μετακινήσει την περίοδο. Δεν πρέπει όμως να αποδίδεται αυτόματα κάθε επίμονη ή επαναλαμβανόμενη καθυστέρηση στο stress χωρίς αξιολόγηση.
Αρνητικό τεστ και πόνος χαμηλά στην κοιλιά: τι πρέπει να κάνω;
Αν ο πόνος είναι ήπιος, υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες. Αν όμως είναι έντονος, μονόπλευρος, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από αιμορραγία, ζάλη, τάση λιποθυμίας ή πόνο στον ώμο, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του τεστ ούρων.
20Τι να θυμάστε
- Ένα αρνητικό τεστ εγκυμοσύνης δεν αποκλείει απόλυτα μία πολύ πρώιμη εγκυμοσύνη.
- Ο συχνότερος λόγος ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος είναι ότι το τεστ έγινε πολύ νωρίς.
- Καθυστερημένη ωορρηξία μπορεί να κάνει μια γυναίκα να πιστεύει ότι βρίσκεται περισσότερες ημέρες μετά τη σύλληψη από όσες πραγματικά βρίσκεται.
- Πολύ αραιά ούρα μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα ανίχνευσης χαμηλής hCG.
- Αν η περίοδος δεν εμφανιστεί, μπορεί να γίνει επανάληψη του τεστ μετά από λίγες ημέρες.
- Η ποσοτική β-hCG αίματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν χρειάζεται πρώιμη ή πιο σαφής εργαστηριακή απάντηση.
- Επανειλημμένα αρνητικά τεστ με συνεχιζόμενη καθυστέρηση στρέφουν την προσοχή και σε άλλα αίτια, όπως διαταραχές ωορρηξίας, PCOS, θυρεοειδή ή προλακτίνη.
- Έντονος πόνος, σημαντική αιμορραγία, ζάλη, λιποθυμία ή πόνος στον ώμο απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση και δεν πρέπει να καθησυχάζουν μόνο επειδή ένα home test ήταν αρνητικό.
Βιβλιογραφία και πηγές
- U.S. Food and Drug Administration (FDA) – Pregnancy: Home Use Tests. Η FDA επισημαίνει ότι ο πολύ πρώιμος έλεγχος μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα.
- NHS – Doing a pregnancy test. Πληροφορίες για τον σωστό χρονισμό του τεστ εγκυμοσύνης και την αξιοπιστία του μετά την αναμενόμενη περίοδο.
- American Society for Reproductive Medicine – Current evaluation of amenorrhea: a committee opinion. Σύγχρονη προσέγγιση στη διερεύνηση της αμηνόρροιας, με αρχικό αποκλεισμό εγκυμοσύνης και στοχευμένο ορμονικό έλεγχο.
- NICE – Ectopic pregnancy and miscarriage: diagnosis and initial management. Κατευθυντήρια οδηγία για την αξιολόγηση πρώιμης κύησης, αιμορραγίας και πιθανής εξωμήτριας κύησης.
- American College of Obstetricians and Gynecologists – Tubal Ectopic Pregnancy. Η hCG δεν αξιολογείται απομονωμένα αλλά σε συνδυασμό με συμπτώματα και υπερηχογραφικά ευρήματα.
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists – Ectopic pregnancy. Πληροφορίες για συμπτώματα όπως πυελικός πόνος, αιμορραγία, ζάλη και πόνος στην άκρη του ώμου.
- Mayo Clinic – Home pregnancy tests: Can you trust the results?. Πληροφορίες για ψευδώς αρνητικά τεστ και επανάληψη του ελέγχου όταν η περίοδος δεν εμφανίζεται.
Ιατρική σημείωση: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από γυναικολόγο ή άλλο θεράποντα ιατρό. Η ερμηνεία της β-hCG πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με το χρονικό σημείο της πιθανής σύλληψης, τα συμπτώματα και, όταν χρειάζεται, το υπερηχογράφημα.