Βρογχιολίτιδα στα Βρέφη: RSV, Συριγμός, Αναπνοή και Πότε Ανησυχούμε

Τελευταία ενημέρωση: 12 Αυγούστου 2026

Η βρογχιολίτιδα είναι οξεία ιογενής λοίμωξη που προσβάλλει κυρίως τους μικρούς αεραγωγούς των πνευμόνων, τα βρογχιόλια. Εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε βρέφη και παιδιά κάτω των 2 ετών και είναι ιδιαίτερα συχνή κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής.

Όταν ένας ιός μολύνει το εσωτερικό των βρογχιολίων προκαλεί φλεγμονή, οίδημα και αυξημένη παραγωγή βλέννης. Επειδή οι αεραγωγοί ενός βρέφους έχουν ήδη πολύ μικρή διάμετρο, ακόμη και σχετικά μικρό οίδημα μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη ροή του αέρα.

Έτσι εξηγούνται τα χαρακτηριστικά συμπτώματα: γρήγορη αναπνοή, βήχας, συριγμός ή άλλοι αναπνευστικοί ήχοι, εισολκές του θωρακικού τοιχώματος και δυσκολία στη σίτιση.

Η βρογχιολίτιδα δεν είναι απλώς «ένας δυνατός βήχας» ούτε ταυτίζεται με τη βρογχίτιδα των ενηλίκων. Στα βρέφη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η αναπνευστική δυσχέρεια μπορεί να επηρεάσει γρήγορα και τη δυνατότητα του παιδιού να θηλάσει ή να πάρει το γάλα του.

Κεντρικό μήνυμα: στη βρογχιολίτιδα παρακολουθούμε ολόκληρο το βρέφος και όχι μόνο τον βήχα ή τον πυρετό.

Η βρογχιολίτιδα αφορά κυρίως παιδιά μικρότερα των 2 ετών και είναι συχνότερη κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής. Η ηλικία περίπου 3–6 μηνών θεωρείται χαρακτηριστική περίοδος εμφάνισης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορεί να συμβεί νωρίτερα ή αργότερα.

Η ηλικία όμως δεν επηρεάζει μόνο τη συχνότητα. Επηρεάζει και τη βαρύτητα. Ένα βρέφος 4 εβδομάδων δεν αξιολογείται με τον ίδιο τρόπο όπως ένα κατά τα άλλα υγιές παιδί 18 μηνών.

Στα πολύ μικρά βρέφη οι αεραγωγοί είναι στενότεροι, τα αναπνευστικά αποθέματα μικρότερα και η κόπωση μπορεί να εμφανιστεί γρηγορότερα. Επιπλέον, η λοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί πιο άτυπα: αντί για έντονο συριγμό ή υψηλό πυρετό μπορεί να κυριαρχούν μειωμένη δραστηριότητα, κακή σίτιση ή επεισόδια άπνοιας.

Για τον λόγο αυτό, η πολύ μικρή ηλικία χαμηλώνει το όριο για επικοινωνία με παιδίατρο. Ιδιαίτερα βρέφη κάτω των 3 μηνών, και ακόμη περισσότερο βρέφη κάτω των 6 εβδομάδων, χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή όταν παρουσιάζουν αναπνευστικά συμπτώματα.

Ο RSV – Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός είναι ένα από τα συχνότερα και σημαντικότερα αίτια βρογχιολίτιδας στα βρέφη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε βρογχιολίτιδα είναι RSV.

Παρόμοια κλινική εικόνα μπορούν να προκαλέσουν και άλλοι αναπνευστικοί ιοί, όπως ρινοϊοί, μεταπνευμονοϊός, παραγρίπη, αδενοϊοί και άλλοι εποχικοί ιοί. Μερικές φορές ανιχνεύονται περισσότεροι από ένας ιοί στο ίδιο δείγμα.

Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δύο όρων:

• RSV είναι συγκεκριμένος ιός.
• Βρογχιολίτιδα είναι το κλινικό σύνδρομο που προκαλεί φλεγμονή των μικρών αεραγωγών.

Ένα βρέφος μπορεί επομένως να έχει RSV χωρίς βρογχιολίτιδα και να παρουσιάζει μόνο ήπια συμπτώματα ανώτερου αναπνευστικού. Αντίστροφα, μπορεί να έχει κλασική βρογχιολίτιδα από άλλο ιό και το RSV test να είναι αρνητικό.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον ίδιο τον ιό, τη μετάδοση, την επώαση και τις εξετάσεις, δείτε τον ξεχωριστό οδηγό RSV – Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός.

Η τυπική βρογχιολίτιδα δεν ξεκινά συνήθως απότομα με σοβαρή δύσπνοια. Συχνά προηγούνται 1–3 ημέρες συμπτωμάτων κοινού κρυολογήματος: καταρροή, ρινική συμφόρηση, ελαφρύς βήχας και ενδεχομένως πυρετός.

Στη συνέχεια ο βήχας μπορεί να γίνει εντονότερος και να προστεθούν γρήγορη αναπνοή, εισολκές, συριγμός, ακροαστικοί ήχοι και δυσκολία στο τάισμα.

Η πορεία έχει μεγάλη σημασία. Τα συμπτώματα συχνά κορυφώνονται περίπου μεταξύ της 3ης και 5ης ημέρας της νόσου. Έτσι ένα βρέφος που την πρώτη ημέρα φαίνεται να έχει απλώς συνάχι μπορεί μέσα στις επόμενες ημέρες να χρειάζεται πολύ στενότερη παρακολούθηση.

Αυτός είναι και ο λόγος που ο γονέας πρέπει να αξιολογεί επανειλημμένα:

• αν η αναπνοή γίνεται γρηγορότερη ή πιο κοπιώδης,
• αν εμφανίζονται εισολκές,
• αν το βρέφος κουράζεται περισσότερο στο γάλα,
• αν μειώνονται οι βρεγμένες πάνες,
• αν γίνεται ασυνήθιστα νωθρό ή δύσκολο να ξυπνήσει.

Ένας αριθμός πυρετού ή ένα αποτέλεσμα RSV δεν περιγράφει από μόνο του αυτή τη δυναμική εξέλιξη.

Ο συριγμός είναι ένας σχετικά οξύς, μουσικός ή «σφυριχτός» ήχος που προκαλείται όταν ο αέρας περνά μέσα από στενεμένους μικρούς αεραγωγούς. Είναι συχνός στη βρογχιολίτιδα, αλλά δεν υπάρχει σε κάθε περιστατικό.

Επιπλέον, οι γονείς χρησιμοποιούν συχνά τη λέξη «σφύριγμα» για διαφορετικούς ήχους. Ένα βρέφος με πολύ βουλωμένη μύτη μπορεί να ακούγεται θορυβώδες χωρίς ο ήχος να προέρχεται από τους πνεύμονες. Γι’ αυτό η ακρόαση από παιδίατρο έχει σημασία.

Συριγμός δεν σημαίνει αυτόματα άσθμα. Η πρώτη επεισοδιακή ιογενής βρογχιολίτιδα σε ένα μικρό βρέφος είναι διαφορετικό κλινικό σενάριο από τον επαναλαμβανόμενο ιογενή συριγμό ή το άσθμα σε μεγαλύτερο παιδί.

Αν ένα μεγαλύτερο βρέφος ή νήπιο έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού, προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό ατοπίας ή προηγούμενη ανταπόκριση σε βρογχοδιασταλτικά, ο παιδίατρος μπορεί να εξετάσει διαφορετικές διαγνώσεις.

Το σημαντικό για τον γονέα δεν είναι τόσο η ονομασία του ήχου όσο το αν συνοδεύεται από κοπιώδη αναπνοή, εισολκές, ταχύπνοια, κυάνωση ή δυσκολία στη σίτιση.

Οι εισολκές είναι η προς τα μέσα κίνηση τμημάτων του θωρακικού τοιχώματος κάθε φορά που το βρέφος προσπαθεί να εισπνεύσει. Δείχνουν ότι χρησιμοποιεί περισσότερη προσπάθεια για να μετακινήσει τον αέρα.

Μπορούν να γίνουν ορατές:

• κάτω από τα πλευρά,
• ανάμεσα στα πλευρά,
• στη βάση του λαιμού ή πάνω από το στέρνο.

Ήπιες κινήσεις μπορεί να είναι δυσδιάκριτες, ιδιαίτερα σε ένα βρέφος που κλαίει. Αντίθετα, έντονες και συνεχείς εισολκές όταν το παιδί είναι ήρεμο είναι πιο ανησυχητικές.

Άλλα σημεία αυξημένης αναπνευστικής προσπάθειας είναι το γογγύσμα στην εκπνοή, η έντονη κίνηση της κοιλιάς, το άνοιγμα των ρουθουνιών και η αδυναμία του βρέφους να φάει χωρίς να σταματά επανειλημμένα για να πάρει αναπνοή.

Η ταχύπνοια είναι η αύξηση της συχνότητας των αναπνοών. Είναι συχνή στη βρογχιολίτιδα επειδή οι στενεμένοι αεραγωγοί κάνουν την αναπνοή λιγότερο αποτελεσματική.

Η μέτρηση έχει μεγαλύτερη αξία όταν το βρέφος είναι ήρεμο και όχι όταν κλαίει, θηλάζει ή έχει μόλις κινηθεί. Παρατηρούμε τις κινήσεις του θώρακα ή της κοιλιάς και μετράμε για ολόκληρο ένα λεπτό, επειδή η αναπνοή των βρεφών μπορεί να είναι ακανόνιστη.

Δεν πρέπει όμως ένας γονέας να βασίζεται αποκλειστικά σε έναν αριθμό. Η ηλικία, ο πυρετός, η συνολική προσπάθεια της αναπνοής και η γενική κατάσταση επηρεάζουν την αξιολόγηση.

Σε κλινικές οδηγίες, αναπνευστική συχνότητα πάνω από περίπου 60 αναπνοές ανά λεπτό αποτελεί ένα από τα στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε παραπομπή, ενώ πολύ υψηλότερη συχνότητα σε συνδυασμό με έντονη αναπνευστική δυσχέρεια είναι περισσότερο ανησυχητική.

Δεν χρησιμοποιούμε όμως τα 60 ή 70/min ως αυτόματο «τεστ στο σπίτι». Ένα βρέφος μπορεί να χρειάζεται άμεση αξιολόγηση ακόμη και με χαμηλότερο αριθμό εάν παρουσιάζει άπνοια, κυάνωση, έντονες εισολκές, κακή σίτιση ή εξάντληση.

Η σίτιση είναι ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά «παράθυρα» προς τη βαρύτητα της βρογχιολίτιδας. Για να θηλάσει ή να πιει από το μπιμπερό, ένα βρέφος πρέπει να συντονίσει αναπνοή, κατάποση και θηλασμό.

Όταν αναπνέει πολύ γρήγορα ή κοπιάζει, αυτό γίνεται δύσκολο. Μπορεί να ξεκινά το γεύμα αλλά να σταματά έπειτα από λίγο, να κουράζεται, να ιδρώνει, να εκνευρίζεται ή να χρειάζεται συνεχώς διαλείμματα για να πάρει αέρα.

Σημεία που απαιτούν προσοχή είναι:

• σαφώς μικρότερη ποσότητα γάλακτος από τη συνηθισμένη,
• πολύ σύντομα και αναποτελεσματικά γεύματα,
• επαναλαμβανόμενη άρνηση σίτισης,
• λιγότερες βρεγμένες πάνες,
• ξηρό στόμα,
• υπνηλία ή μειωμένη ζωηρότητα.

Η σημαντική μείωση της πρόσληψης υγρών είναι λόγος επικοινωνίας με παιδίατρο. Στις κλινικές οδηγίες, πρόσληψη περίπου 50–75% ή λιγότερο της συνηθισμένης ποσότητας, ανάλογα με την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου, μπορεί να αποτελέσει λόγο νοσοκομειακής εκτίμησης.

Στο νοσοκομείο, όταν το βρέφος δεν μπορεί να λάβει επαρκή υγρά από το στόμα, μπορεί να χρειαστεί υποστήριξη της ενυδάτωσης με ρινογαστρική/στοματογαστρική χορήγηση ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενδοφλέβια υγρά.

Ορισμένα συμπτώματα δεν είναι απλώς λόγος να «παρακολουθήσουμε λίγο περισσότερο» το παιδί. Χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Άπνοια σημαίνει παύση της αναπνοής. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα σε πολύ μικρά ή πρόωρα βρέφη και μπορεί να αποτελεί ακόμη και πρώιμη εκδήλωση RSV χωρίς θεαματικό συριγμό.

Κεντρική κυάνωση, δηλαδή μπλε/μωβ χρώμα στα χείλη ή στη γλώσσα, υποδηλώνει ανεπαρκή οξυγόνωση και αποτελεί επείγον σημείο.

Εξίσου ανησυχητική είναι η εικόνα του βρέφους που αρχικά αναπνέει με μεγάλη προσπάθεια και στη συνέχεια φαίνεται να «ηρεμεί» επειδή εξαντλείται: γίνεται υποτονικό, μειώνει την αναπνευστική προσπάθεια, δεν αντιδρά φυσιολογικά ή δυσκολεύεται να ξυπνήσει.

Η βρογχιολίτιδα είναι συχνά ήπια και πολλά βρέφη μπορούν να παρακολουθούνται στο σπίτι. Επειδή όμως η εικόνα μπορεί να μεταβληθεί μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες, υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες είναι σωστό να ζητηθεί παιδιατρική εκτίμηση.

Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο όταν:

• η αναπνοή γίνεται σαφώς γρηγορότερη από πριν,
• εμφανίζονται εισολκές,
• ο βήχας ή ο συριγμός επιδεινώνονται,
• το βρέφος δυσκολεύεται να ολοκληρώσει τα γεύματα,
• πίνει αισθητά λιγότερο από το συνηθισμένο,
• μειώνονται οι βρεγμένες πάνες,
• υπάρχει επίμονος ή ανησυχητικός πυρετός, ιδιαίτερα σε μικρό βρέφος,
• το παιδί είναι ασυνήθιστα υπνηλικό, ευερέθιστο ή «δεν είναι ο εαυτός του»,
• υπάρχει ιστορικό προωρότητας, χρόνιας πνευμονοπάθειας, σημαντικής καρδιοπάθειας ή ανοσοκαταστολής.

Σε βρέφος κάτω των 3 μηνών, και ιδιαίτερα κάτω των 6 εβδομάδων, το όριο επικοινωνίας με τον παιδίατρο πρέπει να είναι χαμηλότερο.

Η ίδια αρχή ισχύει όταν ο γονέας βλέπει καθαρή επιδείνωση σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα, ακόμη και αν κανένα μεμονωμένο σύμπτωμα δεν φαίνεται «δραματικό».

Η απόφαση για νοσοκομειακή παρακολούθηση δεν βασίζεται σε ένα μόνο σύμπτωμα ή έναν αριθμό. Ο παιδίατρος συνεκτιμά την ηλικία, τη γενική κατάσταση, την αναπνευστική προσπάθεια, τον κορεσμό οξυγόνου, τη σίτιση, την ενυδάτωση και τους παράγοντες κινδύνου.

Σημαντικοί λόγοι νοσοκομειακής αξιολόγησης είναι:

• παρατηρηθείσα ή αναφερόμενη άπνοια,
• σοβαρή ή επίμονη αναπνευστική δυσχέρεια,
• έντονες εισολκές ή γογγύσμα,
• κεντρική κυάνωση,
• ανεπαρκής πρόσληψη υγρών,
• αφυδάτωση,
• χαμηλός επίμονος κορεσμός οξυγόνου κατά την κλινική εκτίμηση,
• πολύ μικρή ηλικία ή σημαντικό υποκείμενο νόσημα.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες χρησιμοποιούν συγκεκριμένα όρια κορεσμού για την απόφαση εισαγωγής και χορήγησης οξυγόνου, αλλά τα όρια διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και το αν υπάρχουν υποκείμενα νοσήματα. Για παράδειγμα, οι συστάσεις NICE διαφοροποιούν τα βρέφη κάτω των 6 εβδομάδων και τα παιδιά με υποκείμενα προβλήματα από τα μεγαλύτερα κατά τα άλλα υγιή βρέφη.

Τα όρια αυτά προορίζονται για κλινική χρήση και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται απομονωμένα ως κανόνας αυτοδιάγνωσης με οξύμετρο στο σπίτι.

Δεν έχουν όλα τα βρέφη τον ίδιο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή βρογχιολίτιδα. Η πολύ μικρή ηλικία από μόνη της αποτελεί σημαντικό παράγοντα, αλλά υπάρχουν και άλλες καταστάσεις που μειώνουν τα αναπνευστικά αποθέματα ή δυσκολεύουν την ανάρρωση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται βρέφη με:

• ηλικία κάτω των 3 μηνών,
• ιστορικό προωρότητας, ιδιαίτερα σημαντικής προωρότητας,
• βρογχοπνευμονική δυσπλασία ή άλλη χρόνια πνευμονοπάθεια,
• αιμοδυναμικά σημαντική συγγενή καρδιοπάθεια,
• νευρομυϊκή νόσο που επηρεάζει τον βήχα ή την απομάκρυνση εκκρίσεων,
• ανοσοανεπάρκεια ή σημαντική ανοσοκαταστολή.

Σε αυτές τις ομάδες, συμπτώματα που σε ένα μεγαλύτερο υγιές βρέφος μπορεί να επιτρέπουν παρακολούθηση στο σπίτι ενδέχεται να απαιτούν νωρίτερα παιδιατρική ή νοσοκομειακή εκτίμηση.

Ο γονέας πρέπει επίσης να ενημερώνει τον γιατρό για το ιστορικό κύησης και γέννησης, την εβδομάδα κύησης κατά τον τοκετό, προηγούμενες νοσηλείες, καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα και οποιαδήποτε κατάσταση που επηρεάζει την άμυνα του οργανισμού.

Η τυπική βρογχιολίτιδα είναι κατά κύριο λόγο κλινική διάγνωση. Ο παιδίατρος βασίζεται στην ηλικία, στην πορεία των συμπτωμάτων και στην εξέταση του βρέφους.

Η κλασική εικόνα είναι ένα βρέφος με αρχική καταρροή ή ρινική συμφόρηση και στη συνέχεια επίμονο βήχα μαζί με ταχύπνοια ή εισολκές και συριγμό ή λεπτούς ακροαστικούς ήχους.

Κατά την εξέταση αξιολογούνται μεταξύ άλλων:

• η αναπνευστική συχνότητα,
• η ένταση των εισολκών,
• ο αερισμός και οι αναπνευστικοί ήχοι,
• ο κορεσμός οξυγόνου όπου ενδείκνυται,
• η θερμοκρασία,
• η σίτιση και η κατάσταση ενυδάτωσης,
• η εγρήγορση και η συνολική εμφάνιση του βρέφους.

Ο γιατρός ταυτόχρονα εξετάζει αν υπάρχει κάποια εναλλακτική διάγνωση, όπως πνευμονία, κοκκύτης, εισρόφηση ξένου σώματος σε κατάλληλο ηλικιακό πλαίσιο, καρδιακή νόσος ή διαφορετικού τύπου υποτροπιάζων συριγμός.

Ακριβώς επειδή η διάγνωση είναι κλινική, ένα θετικό PCR δεν μπορεί να δείξει από μόνο του πόσο βαριά είναι η βρογχιολίτιδα.

Όχι απαραίτητα. Σε ένα βρέφος με τυπική κλινική εικόνα, η γνώση του συγκεκριμένου ιού συχνά δεν αλλάζει τη βασική αντιμετώπιση, η οποία παραμένει υποστηρικτική.

Η εργαστηριακή ανίχνευση RSV ή άλλων αναπνευστικών ιών μπορεί όμως να έχει αξία σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν το αποτέλεσμα πρόκειται πραγματικά να αλλάξει την κλινική απόφαση, όταν απαιτείται διαφοροδιάγνωση, στο νοσοκομειακό περιβάλλον ή όταν υπάρχει ειδικό επιδημιολογικό ερώτημα.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• μοριακή εξέταση PCR για RSV,
• συνδυαστικά μοριακά panels για RSV, γρίπη A/B, SARS-CoV-2 και άλλους αναπνευστικούς ιούς,
• ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης αντιγόνου όπου είναι διαθέσιμες και κατάλληλες.

Η PCR είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη μέθοδος, αλλά το αποτέλεσμα πρέπει να απαντά σε συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

RSV θετικό ≠ βαριά βρογχιολίτιδα. Και αντίστροφα, RSV αρνητικό ≠ αποκλείεται βρογχιολίτιδα, επειδή πολλοί άλλοι ιοί μπορούν να προκαλέσουν την ίδια κλινική εικόνα.

Δείτε επίσης τον οδηγό PCR Αναπνευστικών Ιών και Multiplex Panel.

Στην τυπική, μη επιπλεγμένη βρογχιολίτιδα οι εξετάσεις αίματος δεν πραγματοποιούνται συνήθως ως ρουτίνα. Η γενική αίματος ή η CRP δεν είναι απαραίτητες απλώς και μόνο επειδή υπάρχει βήχας, συριγμός ή θετικό RSV.

Ομοίως, η ακτινογραφία θώρακος δεν είναι εξέταση ρουτίνας στην κλασική βρογχιολίτιδα. Μπορεί να εμφανίσει μη ειδικές αλλοιώσεις που είναι δύσκολο να διαφοροποιηθούν από πνευμονία και να οδηγήσει σε περιττή χρήση αντιβιοτικών.

Εξετάσεις μπορεί να ζητηθούν όταν η κλινική εικόνα είναι άτυπη, ιδιαίτερα βαριά ή όταν υπάρχει διαφορετικό διαγνωστικό ερώτημα. Για παράδειγμα, ο παιδίατρος μπορεί να εξετάσει πρόσθετο έλεγχο όταν υπάρχει:

• ασυνήθιστα υψηλός ή παρατεταμένος πυρετός,
• υποψία βακτηριακής λοίμωξης ή άλλης εστίας,
• σημαντική επιδείνωση,
• υποψία αναπνευστικής ανεπάρκειας,
• άτυπη ακροαστική ή κλινική εικόνα.

Το σωστό ερώτημα επομένως δεν είναι «ποια εξέταση κάνουμε στη βρογχιολίτιδα;», αλλά «υπάρχει συγκεκριμένος λόγος να γίνει εξέταση σε αυτό το βρέφος;».

Η αντιμετώπιση της βρογχιολίτιδας είναι κυρίως υποστηρικτική. Δεν υπάρχει φάρμακο που να «καθαρίζει» άμεσα τα βρογχιόλια ή να σταματά τη συνήθη ιογενή βρογχιολίτιδα.

Ο στόχος είναι να διατηρηθούν επαρκής οξυγόνωση, αναπνοή και ενυδάτωση μέχρι να υποχωρήσει η φλεγμονή.

Σε ήπια περιστατικά αυτό σημαίνει παρακολούθηση στο σπίτι, διατήρηση της σίτισης και αντιμετώπιση της ρινικής συμφόρησης όταν εμποδίζει το τάισμα.

Στο νοσοκομείο, ανάλογα με τη βαρύτητα, μπορεί να χρειαστούν:

• συμπληρωματικό οξυγόνο όταν υπάρχει επίμονη υποξαιμία,
• υποστήριξη υγρών και σίτισης,
• ήπια αναρρόφηση εκκρίσεων του ανώτερου αεραγωγού όταν αυτές προκαλούν σημαντική δυσκολία στην αναπνοή ή στη σίτιση,
• πιο προχωρημένη αναπνευστική υποστήριξη σε σοβαρές περιπτώσεις.

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, την αναπνευστική δυσχέρεια και τα υποκείμενα προβλήματα. Η ανάγκη νοσηλείας δεν σημαίνει ότι το βρέφος έχει υποχρεωτικά «σοβαρή λοίμωξη» με την έννοια της βακτηριακής νόσου· συχνά χρειάζεται απλώς υποστήριξη μέχρι να μπορέσει ξανά να αναπνέει και να τρέφεται επαρκώς μόνο του.

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία των σύγχρονων κατευθυντήριων οδηγιών είναι ότι αρκετές θεραπείες που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν συχνά δεν συνιστώνται ως ρουτίνα στην τυπική βρογχιολίτιδα.

Δεν χορηγούνται συστηματικά μόνο και μόνο επειδή το βρέφος έχει βρογχιολίτιδα:

• αντιβιοτικά, εφόσον δεν υπάρχει ένδειξη βακτηριακής λοίμωξης,
• σαλβουταμόλη και άλλα βρογχοδιασταλτικά ως τυπική θεραπεία της βρογχιολίτιδας,
• συστηματικά ή εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή,
• νεφελοποιημένη αδρεναλίνη,
• υπέρτονο φυσιολογικό ορό ως θεραπεία ρουτίνας,
• φυσικοθεραπεία θώρακος σε βρέφη χωρίς ειδική ένδειξη.

Αυτό συχνά εκπλήσσει τους γονείς, επειδή ο συριγμός δημιουργεί την εντύπωση ότι χρειάζεται οπωσδήποτε «εισπνεόμενο». Η βρογχιολίτιδα όμως δεν είναι το ίδιο νόσημα με το άσθμα.

Υπάρχουν βέβαια παιδιά στα οποία ο γιατρός μπορεί να υποψιαστεί διαφορετικό μηχανισμό ή διαφορετική διάγνωση και να αποφασίσει άλλη αντιμετώπιση. Γι’ αυτό δεν διακόπτουμε ή ξεκινάμε φάρμακα χωρίς την καθοδήγηση του παιδιάτρου.

Όταν ο παιδίατρος κρίνει ότι το βρέφος μπορεί να παραμείνει στο σπίτι, η παρακολούθηση πρέπει να επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα σημεία και όχι μόνο στο αν συνεχίζει να βήχει.

Αναπνοή: ελέγχετε αν η αναπνοή είναι πιο γρήγορη ή πιο κοπιώδης από πριν, αν εμφανίζονται εισολκές ή αν ακούγεται γογγύσμα.

Σίτιση: προσφέρετε μικρότερα και συχνότερα γεύματα όταν το βρέφος κουράζεται εύκολα, ακολουθώντας τις οδηγίες του παιδιάτρου. Μην πιέζετε ένα βρέφος που δυσκολεύεται εμφανώς να αναπνεύσει κατά το τάισμα.

Μύτη: η ρινική συμφόρηση μπορεί να δυσκολεύει ιδιαίτερα τα μικρά βρέφη. Φυσιολογικός ορός και ήπια απομάκρυνση των ρινικών εκκρίσεων πριν από το γεύμα μπορεί να βοηθούν όταν η μύτη είναι πολύ βουλωμένη.

Ενυδάτωση: παρακολουθήστε τη συνολική πρόσληψη γάλακτος και τις βρεγμένες πάνες.

Γενική κατάσταση: έχει σημασία αν το βρέφος ξυπνά φυσιολογικά, αλληλεπιδρά και έχει περιόδους φυσιολογικής εγρήγορσης.

Αποφύγετε την έκθεση σε καπνό τσιγάρου και ατμούς. Η παρουσία καπνού στο περιβάλλον επιβαρύνει το αναπνευστικό των βρεφών.

Ο ύπνος πρέπει να ακολουθεί τις συνήθεις οδηγίες ασφαλούς ύπνου για βρέφη. Δεν χρησιμοποιούμε αυτοσχέδιες επικλινείς κατασκευές, μαξιλάρια ή άλλες μη ασφαλείς παρεμβάσεις για να «αναπνέει καλύτερα» το παιδί.

Οι γονείς συχνά περιμένουν ότι μετά τις πρώτες ημέρες ο βήχας θα εξαφανιστεί γρήγορα. Στην πραγματικότητα, η ανάρρωση είναι συχνά πιο σταδιακή.

Τα αναπνευστικά συμπτώματα τείνουν να κορυφώνονται περίπου την 3η–5η ημέρα. Στη συνέχεια η αναπνοή και η σίτιση συνήθως αρχίζουν να βελτιώνονται, αλλά ο βήχας μπορεί να επιμείνει αρκετά περισσότερο.

Σε μεγάλο ποσοστό βρεφών ο βήχας έχει υποχωρήσει μέσα σε περίπου 3 εβδομάδες. Ένας υπολειπόμενος βήχας επομένως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η λοίμωξη επιδεινώνεται ή ότι χρειάζεται αντιβίωση.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η κατεύθυνση της πορείας. Ένα βρέφος που τρώει καλύτερα, αναπνέει πιο άνετα και είναι περισσότερο ζωηρό βρίσκεται συνήθως σε πορεία ανάρρωσης ακόμη και αν εξακολουθεί να βήχει.

Αντίθετα, νέα επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση, επανεμφάνιση σημαντικού πυρετού, αυξανόμενη δύσπνοια, νέα υπνηλία ή σαφής επιδείνωση της σίτισης είναι λόγοι επανεκτίμησης.

Ορισμένα παιδιά εμφανίζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού μετά από βρογχιολίτιδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που πέρασε βρογχιολίτιδα θα αναπτύξει άσθμα και η μακροχρόνια αξιολόγηση γίνεται εξατομικευμένα από τον παιδίατρο.

Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε κάθε επεισόδιο βρογχιολίτιδας, επειδή πολλοί διαφορετικοί αναπνευστικοί ιοί μεταδίδονται εύκολα. Μπορούμε όμως να μειώσουμε την έκθεση ενός μικρού βρέφους, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας αναπνευστικών ιών.

Χρήσιμα μέτρα είναι:

• συχνό πλύσιμο χεριών πριν αγγίξουμε το βρέφος,
• αποφυγή στενής επαφής με άτομα που έχουν ενεργά συμπτώματα λοίμωξης,
• καθαρισμός συχνά αγγιζόμενων επιφανειών και παιχνιδιών,
• αποφυγή καπνού τσιγάρου,
• ιδιαίτερη προσοχή όταν υπάρχουν μεγαλύτερα αδέλφια που πηγαίνουν σε παιδικό σταθμό ή σχολείο.

Για τον RSV υπάρχουν πλέον και δυνατότητες ειδικής πρόληψης σοβαρής νόσου, όπως εμβολιασμός κατά την εγκυμοσύνη και μακράς δράσης μονοκλωνικά αντισώματα για βρέφη σε κατάλληλες περιπτώσεις.

Η διαθεσιμότητα, οι ηλικιακές ενδείξεις και οι εθνικές συστάσεις μπορεί να μεταβάλλονται. Οι γονείς πρέπει να συζητούν με τον γυναικολόγο, παιδίατρο ή νεογνολόγο ποια στρατηγική προστασίας ισχύει για το συγκεκριμένο βρέφος και την τρέχουσα περίοδο RSV.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον RSV και την πρόληψη δείτε τον πλήρη οδηγό RSV.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Bronchiolitis in children: diagnosis and management – NG9. Published 2015, updated 2021. NICE Guideline NG9.
2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Bronchiolitis in children – Recommendations: assessment, referral, admission, management and discharge. NICE Recommendations.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). RSV in Infants and Young Children. Updated February 2026. CDC – RSV in Infants and Young Children.
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Symptoms and Care of RSV. CDC – RSV Symptoms and Care.
5. Ralston SL, Lieberthal AS, Meissner HC, et al. Clinical Practice Guideline: The Diagnosis, Management, and Prevention of Bronchiolitis. Pediatrics. 2014;134(5):e1474–e1502. American Academy of Pediatrics.
6. RSV (Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός): Συμπτώματα, Μετάδοση, Εξετάσεις & Ερμηνεία. Μικροβιολογικό Λαμία – RSV Οδηγός.
7. Βρέφη & Παιδιά: Εξετάσεις, Πυρετός, Λοιμώξεις και Παιδιατρική Αιμοληψία. Μικροβιολογικό Λαμία – Κεντρικός Παιδιατρικός Οδηγός.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος