Κισσός (Hedera helix): Βήχας, Φλέματα, Σιρόπι, Παιδιά και Παρενέργειες

Το φύλλο κισσού χρησιμοποιείται σε σιρόπια, σταγόνες και άλλα φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα για τον παραγωγικό βήχα με φλέματα. Δεν είναι κατάλληλο για κάθε είδος βήχα, δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και η σωστή δοσολογία εξαρτάται από το συγκεκριμένο εκχύλισμα και το προϊόν.

Δημοσίευση: 2 Αυγούστου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 2 Αυγούστου 2026

1Τι είναι ο κισσός – Hedera helix

Ο κοινός κισσός έχει επιστημονική ονομασία Hedera helix και ανήκει στην οικογένεια Araliaceae. Είναι αναρριχώμενο αειθαλές φυτό που συναντάται συχνά σε κήπους, τοίχους και δασώδεις περιοχές.

Η παρουσία ενός φυτού στη φύση δεν σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτούσιο ως φάρμακο. Τα προϊόντα που έχουν αξιολογηθεί για τον βήχα περιέχουν συγκεκριμένα, ελεγχόμενα εκχυλίσματα φύλλων κισσού με καθορισμένη αναλογία εκχύλισης και τρόπο παραγωγής.

Ο κισσός χρησιμοποιείται κυρίως ως αποχρεμπτικό. Στόχος του δεν είναι να καταστείλει πλήρως το αντανακλαστικό του βήχα, αλλά να διευκολύνει την απομάκρυνση των βρογχικών εκκρίσεων όταν υπάρχει παραγωγικός βήχας.

2Χρησιμοποιούνται τα φύλλα και όχι ολόκληρο το φυτό

Στα φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα για τον βήχα χρησιμοποιείται το φύλλο κισσού, το οποίο αναφέρεται στις ευρωπαϊκές μονογραφίες ως Hederae helicis folium.

Δεν είναι ισοδύναμα με ένα εγκεκριμένο ή τυποποιημένο προϊόν:

• τα νωπά φύλλα από τον κήπο,
• οι καρποί ή τα μούρα του κισσού,
• ένα αυτοσχέδιο αφέψημα φύλλων,
• ένα σπιτικό σιρόπι χωρίς έλεγχο συγκέντρωσης,
• ένα αιθέριο έλαιο ή άλλο προϊόν που απλώς αναγράφει τη λέξη «κισσός».

Η κατανάλωση τμημάτων του φυτού μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση και έντονες γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Επομένως, ο κισσός πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο μέσα από κατάλληλο προϊόν με σαφή σύνθεση, ηλικιακές οδηγίες και δοσολογία.

3Σιρόπι, σταγόνες και ξηρό εκχύλισμα

Τα παρασκευάσματα φύλλων κισσού διατίθενται σε διαφορετικές φαρμακευτικές μορφές. Η μορφή του προϊόντος δεν καθορίζει από μόνη της την ισχύ του.

Δύο σιρόπια που περιέχουν κισσό μπορεί να έχουν διαφορετικό εκχύλισμα, διαφορετική αναλογία φυτικής δρόγης προς εκχύλισμα και διαφορετική συγκέντρωση. Για τον λόγο αυτό, τα mL ή οι σταγόνες ενός προϊόντος δεν μεταφέρονται αυτόματα σε άλλο.

4Κισσός για παραγωγικό ή ξηρό βήχα;

Η βασική αναγνωρισμένη χρήση του κισσού αφορά τον παραγωγικό βήχα, δηλαδή τον βήχα που συνοδεύεται από βλέννα ή φλέματα.

Στον παραγωγικό βήχα ο οργανισμός προσπαθεί να απομακρύνει εκκρίσεις από τους αεραγωγούς. Η πλήρης καταστολή του βήχα δεν είναι πάντοτε επιθυμητή, επειδή μπορεί να δυσκολέψει την αποβολή των εκκρίσεων.

Ο ξηρός βήχας, αντίθετα, δεν συνοδεύεται από εμφανή φλέματα και μπορεί να σχετίζεται με:

• ερεθισμό μετά από ίωση,
• αλλεργία ή οπισθορρινική καταρροή,
• άσθμα,
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• κάπνισμα,
• φάρμακα όπως οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης,
• άλλη αναπνευστική ή καρδιολογική αιτία.

Ο κισσός δεν πρέπει να επιλέγεται αυτόματα για κάθε ξηρό βήχα. Πρώτα χρειάζεται να εκτιμηθεί αν υπάρχουν πραγματικά βρογχικές εκκρίσεις και ποια είναι η πιθανότερη αιτία.

Δείτε επίσης τον οδηγό για το Sinecod και τον ξηρό βήχα.

5Πώς θεωρείται ότι δρα ο κισσός

Τα φύλλα κισσού περιέχουν τριτερπενικές σαπωνίνες. Από τα συστατικά που έχουν μελετηθεί περισσότερο είναι το hederacoside C και η α-hederin.

Εργαστηριακές μελέτες υποδεικνύουν ότι η α-hederin μπορεί να επηρεάζει τη ρύθμιση των β2-αδρενεργικών υποδοχέων στα κύτταρα των αεραγωγών. Αυτό έχει προταθεί ως ένας πιθανός μηχανισμός που σχετίζεται με:

• καλύτερη ρευστοποίηση ή κινητοποίηση των εκκρίσεων,
• ευκολότερη απόχρεμψη,
• ήπια χαλάρωση των λείων μυών των βρόγχων.

Οι μηχανισμοί αυτοί προέρχονται κυρίως από εργαστηριακά και προκλινικά δεδομένα. Δεν σημαίνουν ότι ένα σιρόπι κισσού δρα όπως ένα εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό ούτε ότι μπορεί να αντιμετωπίσει κρίση άσθματος ή σοβαρό βρογχόσπασμο.

Το hederacoside C χρησιμοποιείται επίσης σε ορισμένα προϊόντα ως δείκτης τυποποίησης. Η αναγραφή του στην ετικέτα βοηθά στην περιγραφή του εκχυλίσματος, αλλά δεν επιτρέπει από μόνη της πρόβλεψη του αποτελέσματος σε κάθε ασθενή.

6Τι αναγνωρίζει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων

Η Επιτροπή Φυτικών Φαρμακευτικών Προϊόντων της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Φαρμάκων έχει αξιολογήσει συγκεκριμένα ξηρά, υγρά και μαλακά εκχυλίσματα φύλλων κισσού.

Η ευρωπαϊκή μονογραφία αναγνωρίζει τα συγκεκριμένα παρασκευάσματα ως φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα καθιερωμένης χρήσης για την απόχρεμψη σε περίπτωση παραγωγικού βήχα.

Αυτό είναι ισχυρότερη κανονιστική κατηγορία από την απλή «παραδοσιακή χρήση». Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε συμπλήρωμα, κάθε σιρόπι ή κάθε σπιτικό παρασκεύασμα κισσού έχει την ίδια αποτελεσματικότητα.

Η αξιολόγηση αφορά καθορισμένα εκχυλίσματα και όχι:

• ολόκληρο το φυτό,
• τους καρπούς,
• αυτοσχέδια αφεψήματα,
• καλλυντικά προϊόντα κισσού,
• κάθε προϊόν που κυκλοφορεί ως απλό συμπλήρωμα.

7Πόσο αποτελεσματικός είναι πραγματικά;

Οι κλινικές μελέτες έχουν καταγράψει πιθανή μείωση της συχνότητας ή της έντασης του βήχα σε ορισμένους ενήλικες και παιδιά με οξείες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού ή βρογχίτιδα.

Ωστόσο, η συνολική εικόνα χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία. Ενημερωμένη συστηματική ανασκόπηση εντόπισε αρκετές τυχαιοποιημένες και παρατηρητικές μελέτες, αλλά επισήμανε:

• χαμηλή ποιότητα αναφοράς πολλών μελετών,
• υψηλό κίνδυνο μεροληψίας,
• διαφορετικά εκχυλίσματα και σκευάσματα,
• μικρή πιθανή κλινική διαφορά,
• αβεβαιότητα σχετικά με το πόσο σημαντικό είναι το όφελος για τον ασθενή.

Πρακτικό συμπέρασμα: ένα κατάλληλο προϊόν κισσού μπορεί να προσφέρει ήπια συμπτωματική βοήθεια στον παραγωγικό βήχα. Δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως θεραπεία της λοίμωξης, της πνευμονίας, του άσθματος ή της χρόνιας βρογχικής νόσου.

8Σιρόπι κισσού για βήχα και φλέματα

Το σιρόπι είναι η περισσότερο γνωστή μορφή, ιδιαίτερα για παιδιά και άτομα που δυσκολεύονται να καταπιούν δισκία.

Πριν από τη χρήση πρέπει να ελέγχονται:

• η ποσότητα εκχυλίσματος φύλλων κισσού ανά mL,
• η αναλογία εκχύλισης, όταν αναγράφεται,
• η ηλικία για την οποία έχει εγκριθεί ή συστήνεται το προϊόν,
• η δοσομετρική σύριγγα ή το κύπελλο που συνοδεύει τη συσκευασία,
• η παρουσία σορβιτόλης, σακχάρων ή αλκοόλης,
• αν υπάρχουν επιπλέον φυτικά ή φαρμακευτικά συστατικά.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κουτάλι κουζίνας για τη μέτρηση της δόσης. Η πραγματική χωρητικότητα διαφέρει και μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερη ή μεγαλύτερη ποσότητα από την προβλεπόμενη.

Το γεγονός ότι ένα προϊόν έχει γλυκιά γεύση δεν σημαίνει ότι είναι τρόφιμο. Το μπουκάλι πρέπει να φυλάσσεται μακριά από παιδιά και να μην επαναλαμβάνεται η δόση επειδή το παιδί εξακολουθεί να βήχει λίγο μετά τη λήψη.

9Σταγόνες και ξηρό εκχύλισμα

Οι πόσιμες σταγόνες μπορεί να περιέχουν περισσότερο εκχύλισμα σε μικρότερο όγκο. Δεν είναι επομένως ασφαλές να μετατραπεί αυθαίρετα η δοσολογία ενός σιροπιού σε αριθμό σταγόνων.

Ορισμένα υγρά εκχυλίσματα περιέχουν αιθανόλη. Αυτό μπορεί να επηρεάζει:

• την καταλληλότητα για μικρά παιδιά,
• την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό,
• ασθενείς με ηπατική νόσο,
• άτομα που πρέπει να αποφεύγουν πλήρως το αλκοόλ,
• την επιλογή του προϊόντος πριν από οδήγηση ή εργασία υψηλής ακρίβειας.

Τα δισκία και οι κάψουλες παρέχουν καθορισμένη ποσότητα ξηρού εκχυλίσματος, αλλά δεν είναι απαραίτητα «ισχυρότερα» από ένα σιρόπι. Η σύγκριση γίνεται με βάση το είδος και τη συνολική ημερήσια ποσότητα του εκχυλίσματος και όχι μόνο με βάση τον αριθμό των mg στην εμπρόσθια όψη της συσκευασίας.

10Δοσολογία και σωστός τρόπος λήψης

Δεν υπάρχει μία ενιαία δοσολογία κισσού που να εφαρμόζεται σε όλα τα προϊόντα. Οι ευρωπαϊκές μονογραφίες περιλαμβάνουν διαφορετικές δόσεις για διαφορετικά ξηρά, υγρά και μαλακά εκχυλίσματα.

Η σωστή πρακτική είναι:

1. να χρησιμοποιείται η δοσολογία του συγκεκριμένου φύλλου οδηγιών,
2. να λαμβάνεται υπόψη η ηλικία και όχι μόνο το σωματικό βάρος,
3. να χρησιμοποιείται το δοσομετρικό εξάρτημα της συσκευασίας,
4. να μην αυξάνεται η ποσότητα επειδή ο βήχας δεν υποχώρησε άμεσα,
5. να μην χρησιμοποιείται η δοσολογία άλλου σιροπιού κισσού,
6. να μην χορηγείται σε μικρότερο παιδί επειδή «είναι φυτικό».

Η επαρκής πρόσληψη υγρών μπορεί να βοηθά στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών λόγω καρδιακής, νεφρικής ή άλλης πάθησης.

Αν παραλειφθεί μία δόση, δεν πρέπει να χορηγείται διπλάσια ποσότητα στην επόμενη λήψη.

11Κισσός σε παιδιά

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή αξιολόγηση, κατάλληλα παρασκευάσματα φύλλων κισσού μπορούν να χρησιμοποιούνται από την ηλικία των 2 ετών. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν κισσού είναι εγκεκριμένο για όλα τα παιδιά άνω των 2 ετών.

Το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου προϊόντος μπορεί να προβλέπει:

• διαφορετική δόση για ηλικίες 2–5 ετών,
• διαφορετική δόση για ηλικίες 6–11 ετών,
• χρήση μόνο από μεγαλύτερη ηλικία,
• περιορισμούς λόγω αιθανόλης ή άλλων εκδόχων,
• διαφορετικό μέγιστο αριθμό ημερήσιων δόσεων.

Σε παιδιά ηλικίας 2–4 ετών, ο επίμονος ή υποτροπιάζων βήχας χρειάζεται ιατρική διάγνωση πριν από τη θεραπεία. Σε αυτή την ηλικία ένας βήχας μπορεί να σχετίζεται με άσθμα, βρογχιολίτιδα, ξένο σώμα, κοκκύτη, πνευμονία, παλινδρόμηση ή άλλη κατάσταση που δεν πρέπει να καλυφθεί με επαναλαμβανόμενα σιρόπια.

12Γιατί δεν χορηγείται κάτω των 2 ετών

Η χρήση φαρμακευτικών παρασκευασμάτων κισσού αντενδείκνυται σε παιδιά κάτω των 2 ετών.

Ο λόγος δεν είναι απλώς ότι «δεν υπάρχουν αρκετές μελέτες». Στα πολύ μικρά παιδιά, τα φάρμακα που αυξάνουν ή κινητοποιούν τις εκκρίσεις μπορεί να επιδεινώσουν τα αναπνευστικά συμπτώματα, επειδή οι αεραγωγοί είναι στενότεροι και η ικανότητα αποτελεσματικής απόχρεμψης είναι περιορισμένη.

Βρέφος με βήχα χρειάζεται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει:

• γρήγορη ή δύσκολη αναπνοή,
• εισολκή στο θώρακα,
• συριγμός ή βογγητό,
• δυσκολία στη σίτιση,
• λιγότερες βρεγμένες πάνες,
• κυάνωση ή έντονη ωχρότητα,
• υπνηλία ή μειωμένη ανταπόκριση,
• πυρετός, ανάλογα με την ηλικία.

13Για πόσες ημέρες χρησιμοποιείται;

Ο κισσός προορίζεται κυρίως για βραχυχρόνια συμπτωματική χρήση. Αν τα συμπτώματα επιμένουν περισσότερο από μία εβδομάδα κατά τη διάρκεια της λήψης, χρειάζεται συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται συνεχώς επί εβδομάδες ή μήνες για έναν χρόνιο βήχα χωρίς διάγνωση. Ένας βήχας που επιμένει μπορεί να σχετίζεται με:

• άσθμα ή ΧΑΠ,
• παρατεταμένη μεταλοιμώδη υπεραντιδραστικότητα,
• οπισθορρινική καταρροή,
• παλινδρόμηση,
• κάπνισμα,
• φαρμακευτική ανεπιθύμητη ενέργεια,
• κοκκύτη, φυματίωση ή άλλη λοίμωξη,
• καρδιακή ανεπάρκεια ή άλλη σοβαρότερη αιτία.

Η διάρκεια του βήχα μετά από μία ίωση μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τη διάρκεια των υπόλοιπων συμπτωμάτων. Αυτό όμως δεν αποτελεί λόγο για ανεξέλεγκτη παράταση της λήψης.

14Παρενέργειες του κισσού

Τα κατάλληλα παρασκευάσματα φύλλων κισσού είναι συνήθως καλά ανεκτά στη βραχυχρόνια χρήση. Παρενέργειες μπορεί παρ’ όλα αυτά να εμφανιστούν ακόμη και στη σωστή δόση.

Έχουν αναφερθεί κυρίως:

• ναυτία,
• έμετος,
• διάρροια,
• κοιλιακό άλγος ή κράμπες,
• στομαχική ενόχληση,
• κνίδωση,
• δερματικό εξάνθημα,
• δύσπνοια ή σοβαρότερη αλλεργική αντίδραση.

Η συχνότητα πολλών από αυτές τις ανεπιθύμητες ενέργειες δεν είναι γνωστή με ακρίβεια.

Ήπια διάρροια μπορεί να σχετίζεται είτε με το ίδιο το φυτικό εκχύλισμα είτε με έκδοχα όπως η σορβιτόλη. Επίμονη διάρροια, επαναλαμβανόμενοι έμετοι ή σημεία αφυδάτωσης απαιτούν διακοπή και αξιολόγηση.

15Αλλεργία, δύσπνοια και πιθανός βρογχόσπασμος

Ο κισσός δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από άτομα με γνωστή υπερευαισθησία στο φύλλο κισσού ή σε άλλα φυτά της οικογένειας Araliaceae.

Η λήψη πρέπει να διακόπτεται άμεσα αν εμφανιστούν:

• κνίδωση ή ταχέως επεκτεινόμενο εξάνθημα,
• πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή στο πρόσωπο,
• σφίξιμο στον λαιμό,
• βραχνάδα που εμφανίστηκε απότομα,
• συριγμός, βρογχόσπασμος ή δυσκολία στην αναπνοή,
• ζάλη, λιποθυμία ή σημεία αναφυλαξίας.

Η νέα δύσπνοια μετά τη λήψη δεν πρέπει να θεωρείται ένδειξη ότι «αρχίζουν να βγαίνουν τα φλέματα». Μπορεί να αποτελεί αλλεργική αντίδραση ή επιδείνωση υποκείμενου άσθματος και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

16Στομάχι, γαστρίτιδα, έλκος και έκδοχα

Η ευρωπαϊκή μονογραφία συνιστά προσοχή σε ασθενείς με γαστρίτιδα ή γαστρικό έλκος. Οι σαπωνίνες και τα έκδοχα του προϊόντος μπορεί να επιδεινώσουν τη ναυτία, το κοιλιακό άλγος ή τον ερεθισμό του στομάχου.

Χρειάζεται επίσης έλεγχος της ετικέτας για:

• σορβιτόλη: μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα ή διάρροια και δεν είναι κατάλληλη σε κληρονομική δυσανεξία στη φρουκτόζη,
• σάκχαρα: πρέπει να υπολογίζονται σε διαβήτη ή ειδικό διατροφικό πρόγραμμα,
• αιθανόλη: μπορεί να περιορίζει τη χρήση σε παιδιά, εγκυμοσύνη, ηπατική νόσο ή πλήρη αποχή από αλκοόλ,
• συντηρητικά και αρώματα: μπορεί σπανιότερα να ευθύνονται για αντίδραση που αποδίδεται λανθασμένα στον κισσό.

Αν ένα προϊόν προκαλεί σταθερά κοιλιακό πόνο, διάρροια ή έμετο, δεν πρέπει να συνεχίζεται απλώς επειδή είναι φυτικό.

17Αλληλεπιδράσεις και συνδυασμοί με άλλα σιρόπια

Στην ευρωπαϊκή μονογραφία δεν αναφέρονται συγκεκριμένες, επιβεβαιωμένες φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις του φύλλου κισσού. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συνδυασμός είναι χρήσιμος ή κατάλληλος.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνδυάζεται με:

Πριν συνδυαστούν δύο προϊόντα για τον βήχα, πρέπει να ελέγχονται οι δραστικές ουσίες και όχι μόνο οι εμπορικές ονομασίες.

Για τα συχνότερα βλεννολυτικά δείτε τους οδηγούς:

• Bisolvon – Βρωμεξίνη
• Mucosolvan – Αμβροξόλη
• Trebon-N – Ακετυλοκυστεΐνη

18Κισσός, θυμάρι ή Pelargonium;

Τα τρία φυτικά συστατικά συναντώνται σε προϊόντα για βήχα ή κρυολόγημα, αλλά δεν έχουν ακριβώς την ίδια ευρωπαϊκή ένδειξη ούτε το ίδιο επίπεδο τεκμηρίωσης.

Ο κισσός αποτελεί την πιο άμεση επιλογή όταν το κύριο σύμπτωμα είναι παραγωγικός βήχας με εκκρίσεις. Το Pelargonium έχει ευρύτερη στόχευση στα συμπτώματα του κρυολογήματος, ενώ το θυμάρι βασίζεται κυρίως στη μακροχρόνια παραδοσιακή χρήση.

Δεν υπάρχει λόγος να συνδυάζονται αυτόματα και τα τρία. Τα πολυσυστατικά προϊόντα δυσκολεύουν την αξιολόγηση του οφέλους, των παρενεργειών και της κατάλληλης ηλικίας χρήσης.

19Εγκυμοσύνη, θηλασμός και ειδικές ομάδες

Εγκυμοσύνη και θηλασμός: η ασφάλεια των παρασκευασμάτων φύλλων κισσού δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Ελλείψει επαρκών δεδομένων, η χρήση δεν συνιστάται χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Ηλικιωμένοι: δεν απαιτείται αυτόματα διαφορετική δόση μόνο λόγω ηλικίας. Χρειάζεται όμως μεγαλύτερη προσοχή σε πολυφαρμακία, δυσκολία κατάποσης, αφυδάτωση και χρόνια καρδιοαναπνευστικά νοσήματα.

Άσθμα: ο κισσός δεν αντικαθιστά εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές ή βρογχοδιασταλτικό. Νέος συριγμός, νυχτερινός βήχας ή ανάγκη συχνότερης χρήσης ανακουφιστικού εισπνεόμενου χρειάζονται ιατρική επανεκτίμηση.

ΧΑΠ ή βρογχεκτασίες: η αύξηση των φλεγμάτων, η αλλαγή χρώματος, η δύσπνοια ή η πτώση του κορεσμού μπορεί να υποδηλώνουν παρόξυνση. Δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο με φυτικό σιρόπι.

Γαστρίτιδα ή έλκος: απαιτείται προσοχή λόγω πιθανής επιδείνωσης των γαστρεντερικών συμπτωμάτων.

Ηπατική νόσος ή πλήρης αποχή από αλκοόλ: πρέπει να ελέγχεται αν οι σταγόνες ή το σιρόπι περιέχουν αιθανόλη.

20Πότε ο βήχας χρειάζεται ιατρική εξέταση

Το σιρόπι κισσού δεν πρέπει να καθυστερεί την ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχουν προειδοποιητικά συμπτώματα.

Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν:

• ο βήχας επιμένει περισσότερο από μία εβδομάδα κατά τη χρήση του προϊόντος,
• ο συνολικός βήχας διαρκεί αρκετές εβδομάδες,
• υπάρχουν πυώδη ή δύσοσμα πτύελα,
• ο βήχας επανέρχεται συχνά,
• υπάρχει απώλεια βάρους ή νυχτερινή εφίδρωση,
• το άτομο έχει άσθμα, ΧΑΠ, καρδιοπάθεια ή ανοσοκαταστολή,
• πρόκειται για μικρό παιδί ή ηλικιωμένο με απότομη επιδείνωση.

Το πράσινο ή κίτρινο χρώμα των πτυέλων δεν αποδεικνύει από μόνο του βακτηριακή λοίμωξη και δεν αποτελεί αυτόματα ένδειξη για αντιβίωση.

Ανάλογα με την κλινική εικόνα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος, CRP, ακτινογραφία θώρακος, έλεγχο για ιούς ή άλλες εξετάσεις. Η καλλιέργεια πτυέλων έχει θέση σε επιλεγμένες περιπτώσεις και όχι σε κάθε απλό κρυολόγημα.

21Συχνές ερωτήσεις

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. European Medicines Agency. Hederae helicis folium – herbal medicinal product.
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/hederae-helicis-folium
2. European Medicines Agency. European Union herbal monograph on Hedera helix L., folium.
   https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-hedera-helix-l-folium-revision-2_en.pdf
3. Sierocinski E, Holzinger F, Chenot JF. Ivy leaf (Hedera helix) for acute upper respiratory tract infections: an updated systematic review. Eur J Clin Pharmacol. 2021;77:1113–1122.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33523253/
4. Sieben A, Prenner L, Sorkalla T, et al. Alpha-hederin, but not hederacoside C and hederagenin from Hedera helix, affects the binding behavior, dynamics, and regulation of beta-2 adrenergic receptors. Biochemistry. 2009.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19278262/
5. European Medicines Agency. Thymi herba – herbal medicinal product.
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/thymi-herba
6. European Medicines Agency. Pelargonii radix – herbal medicinal product.
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/pelargonii-radix
7. Φυτικά Συμπληρώματα, Βότανα και Φυτικά Σκευάσματα – Μικροβιολογικό Λαμία
   https://mikrobiologikolamia.gr/fytika-sympliromata-votana/

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν αντικαθιστά την εξέταση και την εξατομικευμένη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού. Μην χορηγείτε φυτικά ή φαρμακευτικά σιρόπια σε μικρά παιδιά και μην συνδυάζετε αποχρεμπτικά με αντιβηχικά χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.