Φασκόμηλο (Salvia officinalis): τι ισχύει για το ρόφημα, τις γαργάρες, τον πονόλαιμο, τη δυσπεψία, την υπερβολική εφίδρωση και τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης. Διαφορές ανάμεσα στα φύλλα και το αιθέριο έλαιο, δοσολογία, θουγιόνη, παρενέργειες και προφυλάξεις.

ΦΥΤΙΚΟ ΣΚΕΥΑΣΜΑ • ΣΤΟΜΑ ΚΑΙ ΛΑΙΜΟΣ • ΠΕΨΗ • ΕΦΙΔΡΩΣΗ

Φασκόμηλο: Πονόλαιμος, Στοματικές Πλύσεις, Πέψη, Εφίδρωση και Παρενέργειες

Το φασκόμηλο είναι ένα από τα πιο γνωστά μεσογειακά βότανα και χρησιμοποιείται τόσο στη μαγειρική όσο και ως ρόφημα, γαργάρα, βάμμα ή φυτικό εκχύλισμα. Οι διαφορετικές αυτές μορφές, όμως, δεν είναι ισοδύναμες.

Η ευρωπαϊκή μονογραφία αναγνωρίζει την παραδοσιακή χρήση συγκεκριμένων παρασκευασμάτων φύλλων φασκόμηλου για ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις, υπερβολική εφίδρωση και φλεγμονές του στόματος ή του λαιμού. Η αναγνώριση βασίζεται κυρίως στη μακροχρόνια χρήση και δεν σημαίνει ότι όλες οι εφαρμογές έχουν αποδειχθεί με σύγχρονες, μεγάλες κλινικές μελέτες.

Δημοσίευση: 2 Αυγούστου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 2 Αυγούστου 2026

Περιεχόμενα

1Τι είναι το φασκόμηλο;

Το φασκόμηλο είναι αρωματικός, πολυετής θάμνος της οικογένειας Lamiaceae, στην οποία ανήκουν επίσης το θυμάρι, η μέντα, το δενδρολίβανο, η λεβάντα και η ρίγανη. Η βοτανική ονομασία του κοινού ή φαρμακευτικού φασκόμηλου είναι Salvia officinalis L.

Το φυτό είναι γηγενές στη Μεσόγειο και χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες:

• ως μυρωδικό στη μαγειρική,
• ως αποξηραμένο βότανο για έγχυμα,
• για γαργάρες και στοματικές πλύσεις,
• σε βάμματα, σταγόνες, σπρέι και παστίλιες,
• σε τυποποιημένα ξηρά ή υγρά εκχυλίσματα.

Η λέξη «φασκόμηλο» μπορεί να χρησιμοποιείται και για άλλα είδη του γένους Salvia. Επομένως, η ετικέτα πρέπει να αναφέρει καθαρά το είδος Salvia officinalis, το μέρος του φυτού και τη μορφή του παρασκευάσματος.

2Ποιο μέρος του φυτού χρησιμοποιείται;

Στα φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα χρησιμοποιούνται κυρίως τα ολόκληρα ή τεμαχισμένα, αποξηραμένα φύλλα του φυτού. Η ευρωπαϊκή ονομασία της φυτικής δρόγης είναι Salviae officinalis folium.

Τα φύλλα μπορεί να κυκλοφορούν ως:

• χύμα αποξηραμένο βότανο,
• φακελάκια για έγχυμα,
• σκόνη φύλλων,
• υδατικό ξηρό εκχύλισμα,
• αλκοολούχο υγρό εκχύλισμα ή βάμμα,
• συστατικό σε στοματικό διάλυμα, σπρέι, gel ή παστίλια.

Η ποσότητα που αναγράφεται σε ένα εκχύλισμα δεν μετατρέπεται απευθείας σε γραμμάρια φύλλων. Η συγκέντρωση εξαρτάται από τον λόγο εκχύλισης, τον διαλύτη και την τυποποίηση του προϊόντος.

3Φύλλα, ρόφημα και αιθέριο έλαιο: ποια είναι η διαφορά;

Το αιθέριο έλαιο δεν είναι «πιο δυνατό τσάι». Μερικές σταγόνες μπορεί να περιέχουν πολύ μεγαλύτερη ποσότητα πτητικών συστατικών από ένα φλιτζάνι εγχύματος. Δεν πρέπει να καταπίνεται ούτε να προστίθεται σε νερό ή τσάι χωρίς εγκεκριμένο προϊόν και σαφείς οδηγίες χρήσης.

4Δραστικά συστατικά και θουγιόνη

Τα φύλλα του φασκόμηλου περιέχουν πολλές κατηγορίες φυτικών ενώσεων, μεταξύ των οποίων:

• αιθέριο έλαιο με α-θουγιόνη και β-θουγιόνη, καμφορά και 1,8-κινεόλη,
• ροσμαρινικό οξύ και άλλα φαινολικά οξέα,
• φλαβονοειδή,
• τερπένια και διτερπένια, όπως καρνοσικό οξύ και καρνοσόλη,
• ταννίνες και άλλα στυπτικά συστατικά.

Σε εργαστηριακές μελέτες έχουν καταγραφεί αντιοξειδωτικές, αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις. Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι ένα απλό ρόφημα θεραπεύει λοιμώξεις, ουλίτιδα, γαστρεντερική νόσο ή ορμονικά συμπτώματα.

Η θουγιόνη είναι το σημαντικότερο συστατικό από πλευράς ασφάλειας. Η περιεκτικότητά της μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με:

• την ποικιλία και τον χημειότυπο του φυτού,
• την εποχή συγκομιδής,
• την προέλευση της πρώτης ύλης,
• τον τρόπο αποξήρανσης και αποθήκευσης,
• τη μορφή και τον διαλύτη εκχύλισης.

Η ευρωπαϊκή μονογραφία ζητά η έκθεση στη θουγιόνη από το τελικό φαρμακευτικό προϊόν να παραμένει κάτω από 6 mg ημερησίως και προτιμώνται πρώτες ύλες με χαμηλή περιεκτικότητα.

5Τι αναγνωρίζει η ευρωπαϊκή μονογραφία της EMA;

Η Επιτροπή Φυτικών Φαρμακευτικών Προϊόντων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων έχει αξιολογήσει συγκεκριμένα παρασκευάσματα φύλλων Salvia officinalis.

Ο όρος «παραδοσιακή χρήση» σημαίνει ότι η εφαρμογή θεωρείται εύλογη λόγω της μακρόχρονης χρήσης και της εμπειρίας. Δεν σημαίνει ότι υπάρχουν εξίσου ισχυρές αποδείξεις με εκείνες που απαιτούνται για μια καλά τεκμηριωμένη φαρμακευτική ένδειξη.

6Πόσο ισχυρά είναι τα επιστημονικά δεδομένα;

Τα αποτελέσματα μιας μελέτης με συγκεκριμένο τυποποιημένο σπρέι ή εκχύλισμα δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτόματα σε οποιοδήποτε τσάι, βάμμα ή συμπλήρωμα της αγοράς.

7Φασκόμηλο για πονόλαιμο και φαρυγγίτιδα

Οι γαργάρες ή τα ειδικά σπρέι φασκόμηλου χρησιμοποιούνται για προσωρινή ανακούφιση από:

• ήπιο πόνο και κάψιμο στον λαιμό,
• ερεθισμό του φάρυγγα,
• ξηρότητα ή αίσθημα «γρατζουνίσματος»,
• ήπια φλεγμονή του στοματικού και φαρυγγικού βλεννογόνου.

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη με 286 ασθενείς, ένα συγκεκριμένο σπρέι που περιείχε υγρό εκχύλισμα φασκόμηλου μείωσε περισσότερο τον πόνο της οξείας ιογενούς φαρυγγίτιδας από το placebo μέσα στις πρώτες ώρες. Το αποτέλεσμα αφορούσε συγκεκριμένη περιεκτικότητα και συγκεκριμένο προϊόν και δεν αποδεικνύει ότι κάθε σπιτική γαργάρα έχει την ίδια δράση.

Το φασκόμηλο προσφέρει μόνο πιθανή συμπτωματική ανακούφιση. Δεν εξαλείφει αποδεδειγμένα τον στρεπτόκοκκο, δεν προλαμβάνει τον ρευματικό πυρετό και δεν αντικαθιστά το strep test, την καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος ή την αντιβιοτική θεραπεία όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

8Γαργάρες με φασκόμηλο: πώς χρησιμοποιούνται;

Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιγράφει για ενήλικες έγχυμα από:

• 2,5 g τεμαχισμένων φύλλων,
• σε 100 ml βραστό νερό,
• το οποίο αφήνεται να γίνει χλιαρό και χρησιμοποιείται για γαργάρες αρκετές φορές την ημέρα.

Πρακτικά:

1. Παρασκευάστε το έγχυμα με καθαρό σκεύος.
2. Αφήστε το να κρυώσει ώστε να μην προκαλεί έγκαυμα.
3. Πάρτε μικρή ποσότητα στο στόμα και κάντε γαργάρα για λίγα δευτερόλεπτα.
4. Φτύστε το υγρό.
5. Μην χρησιμοποιείτε το ίδιο έγχυμα για πολλές ημέρες.

Οι γαργάρες δεν πρέπει να γίνονται από άτομο που δεν μπορεί να ελέγξει με ασφάλεια την κατάποση. Δεν είναι κατάλληλες για μικρά παιδιά και η φαρμακευτική χρήση κάτω των 18 ετών δεν συνιστάται από τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή μονογραφία.

9Στοματικές πλύσεις, άφθες, ουλίτιδα και ερεθισμοί

Στοματικά διαλύματα με φασκόμηλο χρησιμοποιούνται παραδοσιακά σε ήπιους ερεθισμούς του στόματος. Πιθανοί στόχοι είναι:

• ήπια φλεγμονή των ούλων,
• ερεθισμός από οδοντοστοιχία,
• μικρές άφθες,
• ξηροστομία ή αίσθημα καύσου,
• δυσάρεστη αναπνοή ως συμπληρωματικό μέτρο.

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη ασθενών με προχωρημένο καρκίνο, στοματική πλύση με διάλυμα φασκόμηλου δεν παρουσίασε συνολικά σημαντικά καλύτερο αποτέλεσμα από τον φυσιολογικό ορό, αν και ορισμένες μετρήσεις ξηροστομίας βελτιώθηκαν περισσότερο. Το εύρημα δείχνει ότι σημαντικό μέρος της ανακούφισης μπορεί να προέρχεται από την τακτική στοματική φροντίδα και την ίδια την πλύση.

Το φασκόμηλο δεν αντικαθιστά:

• το βούρτσισμα και τον καθαρισμό ανάμεσα στα δόντια,
• την αφαίρεση πέτρας,
• την περιοδοντική θεραπεία,
• την αξιολόγηση επίμονης άφθας ή λευκής και ερυθρής βλάβης.

Οποιαδήποτε βλάβη του στόματος επιμένει πάνω από δύο εβδομάδες πρέπει να εξετάζεται από οδοντίατρο, στοματολόγο ή ωτορινολαρυγγολόγο.

10Φασκόμηλο για δυσπεψία, φούσκωμα και αέρια

Η παραδοσιακή ευρωπαϊκή χρήση περιλαμβάνει την ανακούφιση ήπιων δυσπεπτικών ενοχλήσεων, όπως:

• αίσθημα βάρους μετά το φαγητό,
• φούσκωμα,
• μετεωρισμός και αέρια,
• ήπια καούρα,
• δυσφορία μετά από βαρύ γεύμα.

Η πιθανή δράση αποδίδεται σε συνδυασμό αρωματικών, πικρών και στυπτικών συστατικών. Τα κλινικά δεδομένα, όμως, είναι περιορισμένα και η χρήση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένη θεραπεία της λειτουργικής δυσπεψίας.

Το φούσκωμα μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες, όπως:

• δυσκοιλιότητα,
• δυσανεξία στη λακτόζη ή σε άλλους υδατάνθρακες,
• σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου,
• κοιλιοκάκη,
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• χοληφόρο ή παγκρεατικό πρόβλημα,
• φαρμακευτική αγωγή.

Επίμονο ή προοδευτικό φούσκωμα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από απώλεια βάρους, εμέτους, αίμα στα κόπρανα, αναιμία ή μεταβολή στις κενώσεις, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επανειλημμένα μόνο με βότανα.

11Βοηθά πραγματικά στην καούρα;

Η καούρα αναφέρεται στην ευρωπαϊκή παραδοσιακή χρήση για ήπιες δυσπεπτικές ενοχλήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φασκόμηλο θεραπεύει τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή την οισοφαγίτιδα.

Μάλιστα, ένα έντονο ή πολύ συμπυκνωμένο ρόφημα μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσει περισσότερη γαστρεντερική ενόχληση.

Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν η καούρα:

• εμφανίζεται πολλές φορές την εβδομάδα,
• ξυπνά συχνά το άτομο τη νύχτα,
• συνοδεύεται από δυσκολία ή πόνο στην κατάποση,
• συνδυάζεται με εμετό, αίμα ή μαύρα κόπρανα,
• εμφανίζεται μαζί με θωρακικό πόνο ή δύσπνοια,
• συνοδεύεται από ανεξήγητη απώλεια βάρους ή αναιμία.

12Φασκόμηλο για υπερβολική εφίδρωση

Η χρήση για την ανακούφιση της υπερβολικής εφίδρωσης περιλαμβάνεται στην ευρωπαϊκή μονογραφία ως παραδοσιακή ένδειξη.

Η υπερβολική εφίδρωση μπορεί να είναι:

• πρωτοπαθής: συνήθως εντοπισμένη στις μασχάλες, στις παλάμες, στα πέλματα ή στο πρόσωπο,
• δευτεροπαθής: αποτέλεσμα πάθησης, φαρμάκου, λοίμωξης, ορμονικής διαταραχής ή μεταβολικού προβλήματος.

Τα δεδομένα για το φασκόμηλο δεν είναι αρκετά ώστε να θεωρηθεί ισοδύναμο με καθιερωμένες θεραπείες υπεριδρωσίας, όπως:

• αντιιδρωτικά με άλατα αλουμινίου,
• τοπικά ή από του στόματος αντιχολινεργικά σε επιλεγμένους ασθενείς,
• ιοντοφόρηση,
• ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης,
• εξειδικευμένες επεμβατικές θεραπείες.

Όταν η εφίδρωση είναι καινούργια, γενικευμένη ή εμφανίζεται κυρίως τη νύχτα, πρέπει πρώτα να διερευνηθεί η αιτία της.

13Νυχτερινές εφιδρώσεις: πότε δεν αρκεί ένα βότανο;

Οι νυχτερινές εφιδρώσεις μπορεί να σχετίζονται με την περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση, αλλά δεν είναι πάντοτε ορμονικές.

Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:

• υπερθυρεοειδισμό,
• υπογλυκαιμία, ιδιαίτερα σε άτομο με διαβήτη,
• οξείες ή χρόνιες λοιμώξεις,
• φάρμακα, όπως ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιπυρετικά ή ορμονικά σκευάσματα,
• αλκοόλ ή άλλες ουσίες,
• άπνοια ύπνου,
• αγχώδεις ή πανικές κρίσεις,
• σπανιότερα, αιματολογική ή άλλη συστηματική νόσο.

Η προσωρινή βελτίωση με φασκόμηλο δεν αποκλείει υποκείμενη αιτία και δεν πρέπει να καθυστερεί τον έλεγχο.

14Φασκόμηλο, εξάψεις και εμμηνόπαυση

Το φασκόμηλο προωθείται συχνά για:

• εξάψεις,
• νυχτερινές εφιδρώσεις,
• διαταραχές ύπνου που προκαλούνται από τις εξάψεις,
• ήπια αγγειοκινητικά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Μερικές μικρές μελέτες έχουν δείξει πιθανή μείωση της συχνότητας ή της έντασης των εξάψεων. Μία μελέτη οκτώ εβδομάδων με παρασκεύασμα νωπών φύλλων κατέγραψε προοδευτική μείωση των εξάψεων, αλλά δεν περιλάμβανε ομάδα placebo. Παλαιότερη μελέτη χρησιμοποίησε συνδυασμό φασκόμηλου με μηδική, επομένως δεν μπορεί να αποδώσει το αποτέλεσμα αποκλειστικά στο φασκόμηλο.

Τα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα λόγω:

• μικρού αριθμού συμμετεχουσών,
• διαφορετικών εκχυλισμάτων και δόσεων,
• μικρής διάρκειας παρακολούθησης,
• απουσίας placebo σε ορισμένες μελέτες,
• περιορισμένων δεδομένων μακροχρόνιας ασφάλειας.

Το φασκόμηλο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ισοδύναμο με την ορμονική θεραπεία ή με εγκεκριμένη μη ορμονική φαρμακευτική αγωγή για μέτριες έως σοβαρές εξάψεις.

Γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού, ενδομητρίου ή άλλης ορμονοεξαρτώμενης νόσου δεν πρέπει να θεωρούν αυτομάτως ένα συμπλήρωμα φασκόμηλου ασφαλές επειδή χαρακτηρίζεται «φυτικό» ή «χωρίς ορμόνες». Χρειάζεται συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό ή τον ογκολόγο.

15Πώς παρασκευάζεται το ρόφημα φασκόμηλου;

Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιγράφει διαφορετικό σχήμα ανάλογα με τον σκοπό.

Για ήπιες δυσπεπτικές ενοχλήσεις

• 1–2 g τεμαχισμένων φύλλων,
• σε 150 ml βραστό νερό,
• ως έγχυμα έως τρεις φορές την ημέρα,
• συνολική ημερήσια ποσότητα φύλλων 3–6 g.

Για υπερβολική εφίδρωση

• 2 g τεμαχισμένων φύλλων,
• σε 150 ml βραστό νερό,
• μία φορά ημερησίως.

Το έγχυμα παρασκευάζεται συνήθως αφήνοντας τα φύλλα σκεπασμένα στο ζεστό νερό για περίπου 5–15 λεπτά και κατόπιν σουρώνοντάς τα. Η ακριβής οδηγία του εγκεκριμένου ή τυποποιημένου προϊόντος υπερισχύει μιας γενικής σπιτικής συνταγής.

Περισσότερα φύλλα, μεγαλύτερος χρόνος εκχύλισης ή πολλά φλιτζάνια δεν σημαίνουν καλύτερο αποτέλεσμα. Μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στη θουγιόνη και σε άλλα πτητικά συστατικά.

16Παρασκευή για στοματικές πλύσεις και γαργάρες

Για χρήση στο στόμα ή στον λαιμό, η μονογραφία περιγράφει:

• 2,5 g τεμαχισμένων φύλλων,
• σε 100 ml βραστό νερό,
• χρήση του χλιαρού εγχύματος για πλύση ή γαργάρα αρκετές φορές ημερησίως.

Η παρασκευή για γαργάρες δεν πρέπει να είναι καυτή. Τα εγκαύματα του στοματικού και φαρυγγικού βλεννογόνου μπορούν να επιδεινώσουν τον πόνο και τη φλεγμονή.

Αποφύγετε:

• την προσθήκη αιθέριου ελαίου σε νερό,
• την κατάποση μεγάλων ποσοτήτων του διαλύματος,
• τη διατήρηση του σπιτικού εγχύματος για πολλές ημέρες,
• τη χρήση του από άτομα με δυσκολία κατάποσης ή αυξημένο κίνδυνο εισρόφησης.

17Εκχυλίσματα, βάμματα, σταγόνες και κάψουλες

Η μονογραφία περιλαμβάνει διάφορα υδατικά ή αλκοολούχα εκχυλίσματα με διαφορετικό λόγο DER. Ενδεικτικά περιγράφονται:

• ξηρό υδατικό εκχύλισμα με DER 4–7:1,
• υγρά εκχυλίσματα με διαφορετική περιεκτικότητα αιθανόλης,
• βάμμα 1:10 με αιθανόλη 70%,
• ξηρό εκχύλισμα νωπών φύλλων για συγκεκριμένες χρήσεις.

Δεν υπάρχει μία ενιαία δόση που να ισχύει για όλες τις κάψουλες ή όλες τις σταγόνες. Δύο προϊόντα που αναγράφουν την ίδια ποσότητα σε mg μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ως προς:

• την αρχική ποσότητα φύλλων,
• τον λόγο εκχύλισης,
• τον διαλύτη,
• την περιεκτικότητα σε αιθέριο έλαιο και θουγιόνη,
• τα υπόλοιπα συστατικά του προϊόντος.

Στα αλκοολούχα βάμματα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η ποσότητα αιθανόλης, ιδιαίτερα σε ηπατική νόσο, εξάρτηση από αλκοόλ, οδήγηση, εγκυμοσύνη ή ταυτόχρονη χρήση φαρμάκων που προκαλούν καταστολή.

18Για πόσο διάστημα μπορεί να χρησιμοποιείται;

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή μονογραφία:

Καθημερινή λήψη για μήνες με στόχο την εφίδρωση, τις εξάψεις ή τη «ρύθμιση των ορμονών» δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως ασφαλής. Τα δεδομένα μακροχρόνιας έκθεσης, ιδιαίτερα στη θουγιόνη, είναι ανεπαρκή.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν, επιδεινώνονται ή επανέρχονται αμέσως μετά τη διακοπή, χρειάζεται διάγνωση αντί για συνεχή παράταση της χρήσης.

19Παρενέργειες και αλλεργικές αντιδράσεις

Η επίσημη ευρωπαϊκή μονογραφία δεν αναφέρει γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες για τα αξιολογημένα παρασκευάσματα στις συνιστώμενες δόσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι καμία αντίδραση δεν είναι δυνατή.

Πιθανές ενοχλήσεις που μπορεί να εμφανιστούν είναι:

• ναυτία ή στομαχική δυσφορία,
• κάψιμο στο στόμα ή στον λαιμό,
• ξηρότητα του φάρυγγα,
• ερεθισμός του στοματικού βλεννογόνου,
• πονοκέφαλος ή ζάλη,
• ερεθισμός του δέρματος μετά από τοπική χρήση,
• αλλεργικό εξάνθημα.

Άτομα με αλλεργία σε φυτά της οικογένειας Lamiaceae μπορεί να έχουν αυξημένη πιθανότητα αντίδρασης και σε φασκόμηλο, χωρίς αυτό να συμβαίνει υποχρεωτικά σε όλους.

Η χρήση πρέπει να διακοπεί και να ζητηθεί άμεση βοήθεια αν εμφανιστούν:

• κνίδωση ή γενικευμένο εξάνθημα,
• πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή στον λαιμό,
• δύσπνοια ή συριγμός,
• έντονη ζάλη ή λιποθυμική τάση,
• σύγχυση, μυϊκές συσπάσεις ή σπασμός.

20Θουγιόνη, νευροτοξικότητα και κίνδυνος σπασμών

Η θουγιόνη μπορεί σε υψηλή έκθεση να επηρεάσει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος με:

• κατάποση αιθέριου ελαίου,
• πολύ συμπυκνωμένα ή μη ελεγμένα προϊόντα,
• υπέρβαση της συνιστώμενης δόσης,
• μακροχρόνια καθημερινή χρήση,
• συνδυασμό πολλών προϊόντων που περιέχουν φασκόμηλο ή θουγιόνη.

Η ευρωπαϊκή μονογραφία αναφέρει ότι η λήψη ποσότητας ελαίου φασκόμηλου που αντιστοιχεί σε περισσότερα από περίπου 15 g φύλλων έχει συσχετιστεί με:

• αίσθημα θερμότητας,
• ταχυκαρδία,
• ίλιγγο,
• επιληπτικού τύπου σπασμούς.

Το αιθέριο έλαιο φασκόμηλου δεν πρέπει να λαμβάνεται από το στόμα ως σπιτική θεραπεία. Το γεγονός ότι πωλείται ως «φυσικό αιθέριο έλαιο» δεν το καθιστά κατάλληλο για κατάποση.

Σε πιθανή κατάποση σημαντικής ποσότητας αιθέριου ελαίου, ιδιαίτερα από παιδί, δεν προκαλείται έμετος στο σπίτι. Απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό, Κέντρο Δηλητηριάσεων ή επείγοντα.

21Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν το φασκόμηλο ή να ζητούν συμβουλή;

Εγκυμοσύνη

Η ασφάλεια της φαρμακευτικής χρήσης δεν έχει τεκμηριωθεί και η ευρωπαϊκή μονογραφία δεν τη συνιστά. Η προφύλαξη αφορά το ρόφημα σε φαρμακευτική ποσότητα, τα εκχυλίσματα, τα βάμματα και ιδιαίτερα το αιθέριο έλαιο. Η μικρή ποσότητα ως μυρωδικό στο φαγητό αποτελεί διαφορετικό επίπεδο έκθεσης.

Θηλασμός

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας. Το φασκόμηλο χρησιμοποιείται παραδοσιακά και για πιθανή μείωση της γαλουχίας, αλλά αυτή η δράση δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς και δεν πρέπει να επιχειρείται χωρίς καθοδήγηση.

Παιδιά και έφηβοι

Η φαρμακευτική χρήση κάτω των 18 ετών δεν συνιστάται από τη μονογραφία λόγω ανεπαρκών δεδομένων. Το αιθέριο έλαιο πρέπει να φυλάσσεται σε σημείο που δεν είναι προσβάσιμο από παιδιά.

Επιληψία ή ιστορικό σπασμών

Λόγω της νευροτοξικότητας της θουγιόνης, πρέπει να αποφεύγονται το αιθέριο έλαιο και τα προϊόντα με υψηλή ή άγνωστη περιεκτικότητα. Η χρήση συμπυκνωμένου εκχυλίσματος χρειάζεται προηγούμενη ιατρική συμβουλή.

Φάρμακα και αλληλεπιδράσεις

Η ευρωπαϊκή μονογραφία αναφέρει ότι δεν έχουν καταγραφεί συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις για τα αξιολογημένα παρασκευάσματα. Η απουσία καταγεγραμμένης αλληλεπίδρασης δεν αποδεικνύει ότι όλοι οι συνδυασμοί έχουν μελετηθεί.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε:

• αντιεπιληπτικά φάρμακα,
• πολλαπλά συμπληρώματα με αιθέρια έλαια,
• αντιδιαβητική αγωγή, επειδή έχουν περιγραφεί πιθανές επιδράσεις στη γλυκόζη σε μικρές μελέτες,
• ηπατική ή νεφρική νόσο,
• αλκοολούχα βάμματα μαζί με κατασταλτικά φάρμακα ή αλκοόλ,
• θεραπεία για καρκίνο μαστού ή άλλη ορμονοεξαρτώμενη νόσο.

Για σωστό έλεγχο απαιτείται ολόκληρη η ετικέτα του προϊόντος, επειδή πολλά σκευάσματα συνδυάζουν φασκόμηλο με σόγια, κόκκινο τριφύλλι, λυκίσκο, black cohosh, βιταμίνες ή άλλα βότανα.

22Συχνές ερωτήσεις, εργαστηριακός έλεγχος και βιβλιογραφία

Πότε μπορεί να χρειαστεί εργαστηριακός έλεγχος;

Δεν υπάρχει ένα ίδιο «πακέτο εξετάσεων» για κάθε άτομο με εφίδρωση. Ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιστορικό μπορεί να συζητηθούν:

Βιβλιογραφία και επιστημονικές πηγές

1. European Medicines Agency. Salviae officinalis folium – Sage leaf.
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/salviae-officinalis-folium
2. EMA/HMPC. European Union herbal monograph on Salvia officinalis L., folium – Revision 1. Reference EMA/HMPC/277152/2015. Διαθέσιμο μέσω της σελίδας της EMA.
3. EMA/HMPC. Assessment report on Salvia officinalis L., folium and Salvia officinalis L., aetheroleum – Revision 1. Διαθέσιμο μέσω της σελίδας της EMA.
4. National Center for Complementary and Integrative Health. Sage: Usefulness and Safety.
   https://www.nccih.nih.gov/health/sage
5. Hubbert M, Sievers H, Lehnfeld R, Kehrl W. Efficacy and tolerability of a spray with Salvia officinalis in the treatment of acute pharyngitis: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. European Journal of Medical Research. 2006.
   https://europepmc.org/article/MED/16504956
6. Bommer S, Klein P, Suter A. First time proof of sage’s tolerability and efficacy in menopausal women with hot flushes. Advances in Therapy. 2011.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21630133/
7. Monsen RE, et al. A mouth rinse based on a tea solution of Salvia officinalis for oral discomfort in palliative cancer care: a randomized controlled trial. Supportive Care in Cancer. 2021.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33586003/
8. Ghorbani A, Esmaeilizadeh M. Pharmacological properties of Salvia officinalis and its components. Journal of Traditional and Complementary Medicine. 2017.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29034191/

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί προσωπική σύσταση χρήσης, διάγνωση ή υποκατάστατο ιατρικής εξέτασης. Τα συμπυκνωμένα φυτικά προϊόντα και τα αιθέρια έλαια χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.