Νόσος von Willebrand: vWF Antigen, Activity και Παράγοντας VIII
Δημοσίευση: 31 Ιουλίου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 31 Ιουλίου 2026
Η διάγνωση της νόσου von Willebrand δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση. Χρειάζεται συνδυασμός του αντιγόνου του παράγοντα von Willebrand, της λειτουργικής δραστικότητάς του, του παράγοντα VIII, του προσωπικού και οικογενειακού ιστορικού αιμορραγίας και, αρκετές φορές, επανάληψη των εξετάσεων όταν ο ασθενής βρίσκεται σε σταθερή κατάσταση υγείας.
VWF Antigen – VWF:Ag: δείχνει πόση ποσότητα παράγοντα von Willebrand υπάρχει.
VWF Activity – VWF:Act: δείχνει πόσο καλά λειτουργεί ο παράγοντας von Willebrand.
Παράγοντας VIII – FVIII:C: δείχνει τη δραστικότητα του παράγοντα VIII, ο οποίος προστατεύεται και μεταφέρεται στο αίμα από τον VWF.
Λόγος Activity/Antigen: βοηθά να διαχωριστεί η αναλογική μείωση της ποσότητας, όπως στον τύπο 1, από μια δυσανάλογη λειτουργική ανεπάρκεια, όπως σε αρκετές μορφές τύπου 2.
2. Ο ρόλος του VWF και του παράγοντα VIII
3. Συμπτώματα και αιμορραγικό ιστορικό
4. Πότε χρειάζεται ο έλεγχος
5. Ο αρχικός εργαστηριακός έλεγχος
6. VWF Antigen – τι μετρά
7. VWF Activity – τι μετρά
8. Παράγοντας VIII – FVIII:C
9. Συνδυασμένη ερμηνεία των εξετάσεων
10. Λόγος Activity/Antigen
11. Διαγνωστικά όρια
12. Τιμές VWF μεταξύ 30 και 50
13. Εργαστηριακά πρότυπα ανά τύπο
14. Τύπος 1 και τύπος 1C
15. Τύποι 2A, 2B, 2M και 2N
16. Τύπος 3 και επίκτητη νόσος
17. Μπορούν οι εξετάσεις να είναι φυσιολογικές;
18. Ηλικία, ομάδα αίματος και άλλοι παράγοντες
19. Προετοιμασία, δείγμα και επανάληψη
20. Πρόσθετες εξετάσεις και παρακολούθηση
21. Συχνές ερωτήσεις
22. Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία
1
Τι είναι η νόσος von Willebrand
Η νόσος von Willebrand είναι μια κληρονομική, και σπανιότερα επίκτητη, διαταραχή της αιμόστασης. Προκαλείται όταν ο παράγοντας von Willebrand, που συμβολίζεται διεθνώς ως VWF, υπάρχει σε μειωμένη ποσότητα ή δεν λειτουργεί φυσιολογικά.
Ο VWF συμμετέχει κυρίως στην προσκόλληση των αιμοπεταλίων στο σημείο όπου έχει τραυματιστεί ένα αγγείο. Παράλληλα, δεσμεύει και προστατεύει τον παράγοντα VIII από την ταχεία απομάκρυνσή του από την κυκλοφορία.
Για αυτό η νόσος von Willebrand μπορεί να προκαλεί τόσο διαταραχή της αρχικής λειτουργίας των αιμοπεταλίων όσο και, στις βαρύτερες μορφές, χαμηλή δραστικότητα του παράγοντα VIII.
2
Ο ρόλος του VWF και του παράγοντα VIII
Όταν τραυματιστεί ένα αιμοφόρο αγγείο, πρέπει γρήγορα να δημιουργηθεί ένα αρχικό αιμοπεταλιακό «βύσμα». Ο VWF λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στο εκτεθειμένο τοίχωμα του αγγείου και στα αιμοπετάλια.
Οι μεγαλύτερου μοριακού βάρους πολυμερείς μορφές του VWF είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην προσκόλληση των αιμοπεταλίων, κυρίως σε αγγεία όπου η ροή του αίματος δημιουργεί υψηλή διατμητική τάση.
Ο VWF λειτουργεί επίσης ως πρωτεΐνη-φορέας του παράγοντα VIII. Όταν ο VWF είναι πολύ χαμηλός ή δεν μπορεί να δεσμεύσει σωστά τον παράγοντα VIII:
- ο παράγοντας VIII απομακρύνεται ταχύτερα από την κυκλοφορία,
- η τιμή του FVIII:C μπορεί να μειωθεί,
- το aPTT μπορεί να παραταθεί, κυρίως στις σοβαρότερες μορφές,
- η αιμορραγική εικόνα μπορεί να μοιάζει με ήπια ή μέτρια αιμορροφιλία Α.
3
Συμπτώματα και αιμορραγικό ιστορικό
Η νόσος von Willebrand χαρακτηρίζεται συνήθως από αιμορραγίες του δέρματος και των βλεννογόνων. Η βαρύτητα διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Ενδείξεις που αυξάνουν την υποψία είναι:
- συχνές ή παρατεταμένες ρινορραγίες,
- εύκολες ή μεγάλες μελανιές χωρίς σαφή τραυματισμό,
- αιμορραγία από τα ούλα,
- παρατεταμένη αιμορραγία μετά από μικρό τραύμα,
- υπερβολική αιμορραγία μετά από εξαγωγή δοντιού ή χειρουργείο,
- βαριά ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση,
- αιμορραγία μετά τον τοκετό,
- αναιμία ή σιδηροπενία λόγω χρόνιας απώλειας αίματος,
- οικογενειακό ιστορικό παρόμοιων αιμορραγιών.
Στις σοβαρότερες μορφές, ιδιαίτερα στον τύπο 3, μπορεί να εμφανιστούν αιμορραγίες σε αρθρώσεις, μύες ή εσωτερικά όργανα, περισσότερο όμοιες με εκείνες της σοβαρής αιμορροφιλίας.
Για αναλυτικότερη διερεύνηση συμπτωμάτων μπορείτε να διαβάσετε τον οδηγό για τις εύκολες μελανιές και τις εξετάσεις αιμορραγίας.
4
Πότε χρειάζεται ο έλεγχος
Ο ειδικός έλεγχος VWF δεν αποτελεί εξέταση γενικού προληπτικού ελέγχου για όλους. Ζητείται όταν υπάρχει κλινικό ή οικογενειακό στοιχείο που αυξάνει την πιθανότητα διαταραχής αιμόστασης.
Συνήθεις ενδείξεις είναι:
- επαναλαμβανόμενο ή ασυνήθιστα έντονο αιμορραγικό ιστορικό,
- βαριά περίοδος από νεαρή ηλικία, ιδίως με σιδηροπενία,
- ανεξήγητη αιμορραγία μετά από οδοντιατρική πράξη, χειρουργείο ή τοκετό,
- συγγενής πρώτου βαθμού με επιβεβαιωμένη νόσο von Willebrand,
- απομονωμένη παράταση του aPTT που διορθώνεται σε δοκιμασία μίξης,
- χαμηλός παράγοντας VIII χωρίς σαφή διάγνωση αιμορροφιλίας Α,
- προεγχειρητικός σχεδιασμός σε άτομο με γνωστή νόσο von Willebrand,
- παρακολούθηση ανταπόκρισης μετά από δεσμοπρεσσίνη ή συμπύκνωμα VWF.
Σε άτομα με χαμηλή αρχική πιθανότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα επικυρωμένο ερωτηματολόγιο αιμορραγίας, όπως το ISTH Bleeding Assessment Tool. Όταν όμως υπάρχει προσβεβλημένος συγγενής πρώτου βαθμού, δεν πρέπει ένα χαμηλό bleeding score να χρησιμοποιείται για να αποκλειστεί ο ειδικός εργαστηριακός έλεγχος.
5
Ο αρχικός εργαστηριακός έλεγχος
Ο αρχικός έλεγχος αιμορραγικής διάθεσης μπορεί να περιλαμβάνει:
- γενική αίματος με αριθμό αιμοπεταλίων,
- PT και INR,
- aPTT,
- ινωδογόνο,
- ενδεχομένως χρόνο θρομβίνης,
- VWF:Ag,
- δραστικότητα VWF,
- δραστικότητα παράγοντα VIII.
Η γενική αίματος, το PT και το aPTT μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικά σε ήπια ή μέτρια νόσο von Willebrand. Επομένως, ένα φυσιολογικό «βασικό πηκτικό» δεν αποκλείει τη νόσο όταν υπάρχει συμβατό ιστορικό.
Το PT/INR είναι συνήθως φυσιολογικό. Το aPTT μπορεί να παραταθεί όταν ο παράγοντας VIII είναι αρκετά χαμηλός, αλλά συχνά παραμένει φυσιολογικό στον τύπο 1 και σε αρκετές μορφές τύπου 2.
6
VWF Antigen – τι μετρά
Το VWF Antigen, που αναγράφεται ως VWF:Ag ή vWF Ag, μετρά την ποσότητα της πρωτεΐνης von Willebrand που υπάρχει στο πλάσμα.
Δεν δείχνει από μόνο του αν η πρωτεΐνη λειτουργεί σωστά. Ένας ασθενής μπορεί να έχει σχετικά φυσιολογική ποσότητα VWF, αλλά η λειτουργία του να είναι δυσανάλογα μειωμένη.
Τα αποτελέσματα εκφράζονται συνήθως ως:
- IU/dL,
- ποσοστό επί τοις εκατό,
- ή IU/mL.
Αριθμητικά, το αποτέλεσμα των 50 IU/dL αντιστοιχεί συνήθως περίπου σε 50%, ενώ τα 0,50 IU/mL αντιστοιχούν σε 50 IU/dL. Η ερμηνεία πρέπει πάντοτε να γίνεται με βάση τις μονάδες και το εύρος αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.
| VWF:Ag | Πιθανή σημασία | Τι χρειάζεται ακόμη |
|---|---|---|
| Φυσιολογικό | Η ποσότητα του VWF δεν είναι μειωμένη | Έλεγχος Activity, FVIII και κλινικού ιστορικού |
| Ήπια χαμηλό | Πιθανός χαμηλός VWF ή ήπια νόσος | Activity/Antigen, ιστορικό και επανάληψη |
| Πολύ χαμηλό | Ισχυρότερη πιθανότητα ποσοτικής ανεπάρκειας | Activity, FVIII και ταξινόμηση τύπου |
| Σχεδόν μη ανιχνεύσιμο | Υποψία τύπου 3 | Εξειδικευμένος αιματολογικός έλεγχος |
7
VWF Activity – τι μετρά
Η εξέταση VWF Activity αξιολογεί πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί ο VWF, κυρίως ως προς τη σύνδεσή του με τη γλυκοπρωτεΐνη Ib των αιμοπεταλίων.
Στο αποτέλεσμα μπορεί να εμφανίζονται διαφορετικές ονομασίες ανάλογα με τη μέθοδο:
- VWF:RCo: παλαιότερη δοκιμασία συμπαράγοντα ριστοσετίνης με αιμοπετάλια,
- VWF:GPIbR: μέτρηση σύνδεσης με ανασυνδυασμένη GPIb παρουσία ριστοσετίνης,
- VWF:GPIbM: μέτρηση με τροποποιημένη GPIb χωρίς να απαιτείται ριστοσετίνη,
- VWF:Act: γενικός όρος που χρησιμοποιείται από ορισμένα συστήματα ή εργαστήρια.
Οι νεότερες δοκιμασίες VWF:GPIbM ή VWF:GPIbR προτιμώνται συχνά έναντι της παραδοσιακής VWF:RCo, επειδή παρουσιάζουν συνήθως καλύτερη αναλυτική ακρίβεια και μικρότερη μεταβλητότητα.
Η VWF:RCo μπορεί σε ορισμένα άτομα να εμφανίζεται ψευδώς χαμηλή εξαιτίας γενετικών παραλλαγών που επηρεάζουν τη σύνδεση με τη ριστοσετίνη μέσα στη δοκιμασία, χωρίς αντίστοιχη σημαντική λειτουργική ανεπάρκεια μέσα στον οργανισμό.
8
Παράγοντας VIII – FVIII:C
Η εξέταση FVIII:C μετρά τη λειτουργική δραστικότητα του παράγοντα VIII. Ο παράγοντας VIII συμμετέχει στην ενδογενή οδό της πήξης και κυκλοφορεί συνδεδεμένος με τον VWF.
Στη νόσο von Willebrand ο FVIII μπορεί να είναι:
- φυσιολογικός στον ήπιο τύπο 1,
- ήπια μειωμένος σε αρκετές μορφές τύπου 1 ή 2,
- δυσανάλογα χαμηλός στον τύπο 2N,
- πολύ χαμηλός στον τύπο 3.
Ένας χαμηλός FVIII δεν σημαίνει αυτόματα αιμορροφιλία Α. Πρέπει να αξιολογείται μαζί με το VWF:Ag, τη δραστικότητα VWF, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό και, όταν χρειάζεται, με εξέταση σύνδεσης VWF–FVIII ή γενετικό έλεγχο.
Η μέτρηση του FVIII μπορεί επίσης να επηρεάζεται από οξεία φλεγμονή, εγκυμοσύνη, στρες, άσκηση, αντιπηκτικά, αναστολείς παραγόντων και ορισμένα αναλυτικά χαρακτηριστικά της μεθόδου.
9
Συνδυασμένη ερμηνεία των εξετάσεων
Η ουσιαστική ερμηνεία προκύπτει από το πρότυπο που σχηματίζουν οι τρεις εξετάσεις και όχι από μια μεμονωμένη τιμή.
| VWF:Ag | VWF Activity | FVIII | Πιθανή κατεύθυνση |
|---|---|---|---|
| Χαμηλό | Ανάλογα χαμηλό | Φυσιολογικό ή ήπια χαμηλό | Ποσοτική ανεπάρκεια, συχνά τύπος 1 |
| Φυσιολογικό ή ήπια χαμηλό | Δυσανάλογα χαμηλό | Φυσιολογικό ή χαμηλό | Ποιοτική διαταραχή, πιθανός τύπος 2A, 2B ή 2M |
| Φυσιολογικό ή ήπια χαμηλό | Σχετικά διατηρημένο | Δυσανάλογα χαμηλό | Τύπος 2N ή αιμορροφιλία Α |
| Σχεδόν μη ανιχνεύσιμο | Σχεδόν μη ανιχνεύσιμο | Σοβαρά χαμηλό | Πιθανός τύπος 3 |
| Φυσιολογικό | Φυσιολογικό | Φυσιολογικό | Δεν αποκλείεται ήπια νόσος αν η αιμοληψία έγινε σε περίοδο αυξημένου VWF |
Ο πίνακας παρέχει κατεύθυνση και όχι αυτόματη διάγνωση. Παρόμοιο πρότυπο μπορεί να εμφανιστεί λόγω προαναλυτικού προβλήματος, άλλης αιμορραγικής διαταραχής ή παρεμβολής στη μέθοδο.
10
Λόγος Activity/Antigen
Ο λόγος δραστικότητας προς αντιγόνο υπολογίζεται ως:
Ο λόγος δείχνει αν η λειτουργία του VWF είναι ανάλογη με την ποσότητά του.
Παράδειγμα αναλογικής μείωσης
VWF:Ag 40 IU/dL και VWF Activity 36 IU/dL:
36 ÷ 40 = 0,90
Η ποσότητα και η δραστικότητα είναι μειωμένες περίπου στον ίδιο βαθμό. Το πρότυπο είναι περισσότερο συμβατό με ποσοτική ανεπάρκεια, όπως στον τύπο 1.
Παράδειγμα δυσανάλογης μείωσης
VWF:Ag 80 IU/dL και VWF Activity 32 IU/dL:
32 ÷ 80 = 0,40
Υπάρχει αρκετή ποσότητα VWF, αλλά η δραστικότητά του είναι δυσανάλογα χαμηλή. Το πρότυπο αυξάνει την υποψία ποιοτικής διαταραχής τύπου 2.
11
Διαγνωστικά όρια
Τα όρια αναφέρονται στο VWF:Ag ή στη λειτουργική δραστικότητα VWF και πρέπει να συσχετίζονται με το εύρος αναφοράς του εργαστηρίου.
| Τιμή VWF | Ερμηνεία |
|---|---|
| <30 IU/dL ή <0,30 IU/mL | Υποστηρίζει τη διάγνωση τύπου 1 ανεξάρτητα από την παρουσία καταγεγραμμένης αιμορραγίας, εφόσον το αποτέλεσμα είναι αξιόπιστο και επιβεβαιωμένο. |
| 30–50 IU/dL | Μπορεί να επιβεβαιώνει τύπο 1 όταν υπάρχει συμβατό παθολογικό αιμορραγικό ιστορικό. Χωρίς αιμορραγία δεν αποτελεί από μόνο του οριστική διάγνωση. |
| >50 IU/dL | Μειώνει την πιθανότητα ποσοτικής ανεπάρκειας, αλλά δεν αποκλείει πάντοτε ήπια ή ποιοτική διαταραχή, ειδικά αν η εξέταση έγινε σε περίοδο αύξησης του VWF. |
Το κατώτερο όριο αναφοράς του τοπικού εργαστηρίου πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη, ιδιαίτερα όταν είναι χαμηλότερο από 50 IU/dL.
Τα αριθμητικά όρια δεν αντικαθιστούν το αιμορραγικό ιστορικό. Δύο ασθενείς με VWF 42 IU/dL μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική κλινική σημασία, ανάλογα με τις προηγούμενες αιμορραγίες, τις επεμβάσεις, την περίοδο και το οικογενειακό ιστορικό.
12
Τι σημαίνουν τιμές VWF μεταξύ 30 και 50
Η περιοχή των 30–50 IU/dL είναι η συχνότερη αιτία διαγνωστικής αβεβαιότητας. Μπορεί να περιλαμβάνει:
- ήπια νόσο von Willebrand τύπου 1,
- άτομα με «χαμηλό VWF» αλλά χωρίς σημαντικές αιμορραγίες,
- άτομα ομάδας αίματος Ο με φυσιολογικά χαμηλότερες τιμές,
- παροδική ή προαναλυτική μεταβολή,
- ασθενείς με ποιοτική διαταραχή τύπου 2, ιδιαίτερα όταν ο λόγος Activity/Antigen είναι χαμηλός.
Για να ερμηνευτεί σωστά ένα αποτέλεσμα, εξετάζονται:
- η ύπαρξη σημαντικού προσωπικού ιστορικού αιμορραγίας,
- το οικογενειακό ιστορικό,
- η αναλογία δραστικότητας προς αντιγόνο,
- ο παράγοντας VIII,
- η ομάδα αίματος,
- η ηλικία, η εγκυμοσύνη, η λοίμωξη ή η φλεγμονή,
- η επαναληψιμότητα της χαμηλής τιμής.
13
Εργαστηριακά πρότυπα ανά τύπο
| Τύπος | VWF:Ag | Activity | Λόγος | FVIII | Κύριο χαρακτηριστικό |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Χαμηλό | Ανάλογα χαμηλό | Συνήθως ≥0,70 | Φυσιολογικό ή χαμηλό | Ποσοτική μείωση VWF |
| 2A | Μεταβλητό | Δυσανάλογα χαμηλό | Συνήθως <0,70 | Φυσιολογικό ή χαμηλό | Απώλεια μεγάλων πολυμερών |
| 2B | Μεταβλητό | Δυσανάλογα χαμηλό | Συνήθως <0,70 | Φυσιολογικό ή χαμηλό | Αυξημένη σύνδεση με αιμοπετάλια, πιθανή θρομβοπενία |
| 2M | Μεταβλητό | Δυσανάλογα χαμηλό | Συνήθως <0,70 | Φυσιολογικό ή χαμηλό | Μειωμένη λειτουργία με συχνά φυσιολογικά πολυμερή |
| 2N | Συνήθως φυσιολογικό ή ήπια χαμηλό | Σχετικά διατηρημένο | Συνήθως ≥0,70 | Δυσανάλογα χαμηλό | Μειωμένη σύνδεση VWF με FVIII |
| 3 | Σχεδόν απών | Σχεδόν απών | Δεν υπολογίζεται αξιόπιστα | Πολύ χαμηλό | Σχεδόν πλήρης ανεπάρκεια VWF |
Τα αποτελέσματα μπορεί να αποκλίνουν από τα τυπικά πρότυπα. Για αυτό η τελική ταξινόμηση πρέπει να γίνεται από αιματολόγο ή εξειδικευμένο κέντρο αιμόστασης.
14
Τύπος 1 και τύπος 1C
Ο τύπος 1 χαρακτηρίζεται από μερική ποσοτική ανεπάρκεια VWF. Η πρωτεΐνη που υπάρχει λειτουργεί σχετικά φυσιολογικά, αλλά η συνολική ποσότητα είναι χαμηλότερη.
Συνήθως παρατηρούνται:
- χαμηλό VWF:Ag,
- αντίστοιχα χαμηλή δραστικότητα,
- λόγος Activity/Antigen περίπου 0,70 ή υψηλότερος,
- φυσιολογικός ή ήπια μειωμένος FVIII,
- φυσιολογική κατανομή πολυμερών, αλλά μειωμένη συνολική ένταση.
Ο τύπος 1C αφορά αυξημένη κάθαρση του VWF από την κυκλοφορία. Ο VWF μπορεί να αυξάνεται αρχικά μετά από δεσμοπρεσσίνη αλλά να μειώνεται γρηγορότερα από το αναμενόμενο.
Όταν υπάρχει υποψία τύπου 1C, μπορεί να πραγματοποιηθεί ελεγχόμενη δοκιμασία δεσμοπρεσσίνης με μετρήσεις πριν από τη χορήγηση και συνήθως περίπου στη μία και στις τέσσερις ώρες. Η δοκιμασία γίνεται μόνο με ιατρικό πρωτόκολλο και κατάλληλη παρακολούθηση.
15
Τύποι 2A, 2B, 2M και 2N
Στον τύπο 2 το κύριο πρόβλημα είναι ποιοτικό: υπάρχει VWF, αλλά η λειτουργία του είναι παθολογική.
Τύπος 2A
Παρατηρείται μειωμένη λειτουργία του VWF και απώλεια των μεγάλων και συχνά των ενδιάμεσων πολυμερών. Η δραστικότητα μειώνεται δυσανάλογα σε σχέση με το αντιγόνο.
Τύπος 2B
Ο VWF παρουσιάζει παθολογικά αυξημένη συγγένεια για τη γλυκοπρωτεΐνη Ib των αιμοπεταλίων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απομάκρυνση μεγάλων πολυμερών και μείωση των αιμοπεταλίων, ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη, λοίμωξη ή στρες.
Η δεσμοπρεσσίνη γενικά αποφεύγεται στον τύπο 2B, επειδή μπορεί να ενισχύσει τη σύνδεση VWF–αιμοπεταλίων και να επιδεινώσει τη θρομβοπενία.
Τύπος 2M
Υπάρχει μειωμένη λειτουργία σύνδεσης με τα αιμοπετάλια ή το κολλαγόνο, αλλά χωρίς την τυπική απώλεια των μεγάλων πολυμερών που παρατηρείται στον τύπο 2A.
Τύπος 2N
Ο VWF δεν δεσμεύει σωστά τον παράγοντα VIII. Το VWF:Ag και η δραστικότητα σύνδεσης με αιμοπετάλια μπορεί να είναι σχετικά φυσιολογικά, ενώ ο FVIII είναι δυσανάλογα χαμηλός.
Ο τύπος 2N μπορεί να μοιάζει εργαστηριακά με ήπια ή μέτρια αιμορροφιλία Α. Η διάκριση γίνεται με εξέταση σύνδεσης VWF–FVIII, που αναγράφεται ως VWF:FVIIIB, ή με στοχευμένο γενετικό έλεγχο.
16
Τύπος 3 και επίκτητη νόσος von Willebrand
Ο τύπος 3 είναι η σοβαρότερη κληρονομική μορφή. Ο VWF είναι σχεδόν πλήρως απών, με αποτέλεσμα:
- σχεδόν μη ανιχνεύσιμο VWF:Ag,
- σχεδόν μη ανιχνεύσιμη δραστικότητα VWF,
- πολύ χαμηλό FVIII, συχνά κάτω από 10%,
- σημαντικές βλεννογονικές αιμορραγίες,
- πιθανές αιμορραγίες σε αρθρώσεις και μύες.
Η επίκτητη νόσος von Willebrand εμφανίζεται σε άτομο χωρίς τυπικό οικογενειακό ιστορικό και μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενες αιματολογικές, καρδιαγγειακές, αυτοάνοσες ή άλλες συστηματικές καταστάσεις.
Πιθανοί μηχανισμοί είναι:
- αυξημένη καταστροφή ή κάθαρση του VWF,
- δέσμευση του VWF από παθολογικά κύτταρα ή πρωτεΐνες,
- απώλεια μεγάλων πολυμερών σε καταστάσεις πολύ υψηλής διατμητικής τάσης,
- σπανιότερα ανάπτυξη ειδικών αντισωμάτων.
Η αιφνίδια εμφάνιση αιμορραγιών σε μεγαλύτερη ηλικία, χωρίς προηγούμενο ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό, χρειάζεται διερεύνηση για επίκτητη μορφή και υποκείμενη νόσο.
17
Μπορούν οι εξετάσεις να είναι φυσιολογικές;
Ναι. Ο VWF είναι πρωτεΐνη οξείας φάσης και οι τιμές του παρουσιάζουν σημαντική βιολογική μεταβλητότητα. Ένας ασθενής με ήπια νόσο μπορεί να έχει φυσιολογικές τιμές κατά τη διάρκεια:
- οξείας λοίμωξης ή φλεγμονής,
- αιμορραγικού επεισοδίου,
- σωματικού ή ψυχολογικού στρες,
- έντονης άσκησης,
- εγκυμοσύνης,
- θεραπείας με οιστρογόνα,
- ανάρρωσης από τραύμα ή χειρουργείο.
Η ίδια η αιμοληψία, ιδιαίτερα σε παιδί που κλαίει ή σε ασθενή με έντονο άγχος, μπορεί να αυξήσει παροδικά τον VWF και τον FVIII.
Επομένως, φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει πάντοτε ήπια νόσο όταν το ιστορικό είναι ισχυρό. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να χρειαστεί επανάληψη σε διαφορετική χρονική στιγμή, όταν ο ασθενής είναι υγιής και βρίσκεται στη συνήθη βασική του κατάσταση.
18
Ηλικία, ομάδα αίματος και άλλοι παράγοντες
Ομάδα αίματος Ο
Τα άτομα με ομάδα αίματος Ο έχουν κατά μέσο όρο περίπου 25% χαμηλότερα επίπεδα VWF από τα άτομα άλλων ομάδων αίματος.
Η ομάδα αίματος πρέπει να συνεκτιμάται στην οριακή τιμή, αλλά δεν χρησιμοποιείται για να αγνοηθεί ένα συμβατό αιμορραγικό ιστορικό. Οι σύγχρονες οδηγίες δεν απαιτούν διαφορετικά διαγνωστικά όρια ειδικά για κάθε ομάδα ΑΒΟ.
Ηλικία
Τα επίπεδα VWF και FVIII τείνουν να αυξάνονται με την ηλικία και με ορισμένα συνοδά νοσήματα. Ένας ασθενής με επιβεβαιωμένο τύπο 1 σε νεότερη ηλικία μπορεί αργότερα να εμφανίζει τιμές μέσα στο φυσιολογικό εύρος.
Η ομαλοποίηση της τιμής δεν σημαίνει ότι η αρχική διάγνωση πρέπει να διαγραφεί αυτόματα. Χρειάζεται επανεκτίμηση του αρχικού φακέλου, της ποιότητας των εξετάσεων και του αιμορραγικού ιστορικού.
Φύλο και περίοδος
Η νόσος προσβάλλει και άνδρες και γυναίκες. Στις γυναίκες εντοπίζεται συχνότερα επειδή η βαριά έμμηνος ρύση, η εγκυμοσύνη και ο τοκετός λειτουργούν ως αιμοστατικές «δοκιμασίες» που αποκαλύπτουν την αιμορραγική τάση.
Σε γυναίκα με βαριά περίοδο πρέπει να αξιολογούνται παράλληλα η αιμοσφαιρίνη, η φερριτίνη και οι υπόλοιπες εξετάσεις σιδήρου.
19
Προετοιμασία, δείγμα και επανάληψη
Η νηστεία συνήθως δεν είναι απαραίτητη για τον έλεγχο VWF, εκτός αν έχουν ζητηθεί ταυτόχρονα άλλες εξετάσεις που απαιτούν συγκεκριμένη προετοιμασία.
Για πιο αξιόπιστη διαγνωστική εκτίμηση είναι προτιμότερο, όταν αυτό είναι κλινικά δυνατό, η αιμοληψία να μην πραγματοποιείται:
- κατά τη διάρκεια οξείας λοίμωξης ή υψηλού πυρετού,
- αμέσως μετά από έντονη άσκηση,
- κατά τη διάρκεια ενεργού σημαντικής αιμορραγίας,
- αμέσως μετά από τραυματισμό ή χειρουργείο,
- σε περίοδο έντονου στρες,
- χωρίς καταγραφή εγκυμοσύνης, ορμονικής αγωγής ή αντιπηκτικών.
Το δείγμα συλλέγεται σε σωληνάριο κιτρικού νατρίου. Είναι κρίσιμα:
- η σωστή πλήρωση του σωληναρίου,
- η σωστή αναλογία αίματος προς αντιπηκτικό,
- η αποφυγή πήγματος στο δείγμα,
- η κατάλληλη φυγοκέντρηση για πλάσμα φτωχό σε αιμοπετάλια,
- η σωστή θερμοκρασία και διάρκεια μεταφοράς,
- η κατάλληλη κατάψυξη όταν η εξέταση δεν πραγματοποιείται άμεσα.
Σημαντικά χαμηλό ή απροσδόκητα ασύμφωνο αποτέλεσμα πρέπει να επιβεβαιώνεται σε νέο δείγμα, ειδικά όταν δεν ταιριάζει με το ιστορικό ή με τις υπόλοιπες εξετάσεις.
20
Πρόσθετες εξετάσεις και παρακολούθηση
Όταν ο αρχικός έλεγχος είναι παθολογικός ή υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία, μπορεί να χρειαστούν:
- ανάλυση πολυμερών VWF,
- VWF collagen binding – VWF:CB και λόγος VWF:CB/VWF:Ag,
- RIPA με χαμηλή συγκέντρωση ριστοσετίνης,
- ειδική εξέταση σύνδεσης VWF με αιμοπετάλια,
- VWF:FVIIIB για σύνδεση VWF–FVIII,
- γενετικός έλεγχος του γονιδίου VWF,
- γενετικός έλεγχος για διάκριση τύπου 2N από αιμορροφιλία Α,
- δοκιμασία ανταπόκρισης στη δεσμοπρεσσίνη.
Ο γενετικός έλεγχος δεν είναι απαραίτητος σε κάθε ασθενή με τυπικό τύπο 1. Έχει μεγαλύτερη αξία σε αμφίβολες περιπτώσεις, στον τύπο 2B, στον τύπο 2N, στον σοβαρό τύπο 1 ή 3 και για στοχευμένη οικογενειακή συμβουλευτική.
Εγκυμοσύνη και τοκετός
Ο VWF και ο FVIII συνήθως αυξάνονται κατά την εγκυμοσύνη, αλλά η αύξηση δεν είναι ίδια σε όλους τους τύπους. Σε γνωστή νόσο von Willebrand συνιστάται έλεγχος στο τρίτο τρίμηνο και προκαθορισμένο πλάνο για τον τοκετό, την αναισθησία και την περίοδο μετά τον τοκετό.
Η φυσιολογική τιμή στο τρίτο τρίμηνο δεν αναιρεί την αρχική διάγνωση. Μετά τον τοκετό οι τιμές μπορεί να μειωθούν και να αυξηθεί ο κίνδυνος καθυστερημένης αιμορραγίας.
Χειρουργείο και οδοντιατρική πράξη
Σε ασθενή με επιβεβαιωμένη νόσο πρέπει να υπάρχει εξατομικευμένο αιμοστατικό πλάνο πριν από κάθε επεμβατική πράξη. Η παρακολούθηση βασίζεται κυρίως στη δραστικότητα VWF και στον FVIII και όχι μόνο στο αντιγόνο.
Οι θεραπευτικές επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν δεσμοπρεσσίνη, τρανεξαμικό οξύ, τοπικά αιμοστατικά μέτρα ή συμπυκνώματα VWF, ανάλογα με τον τύπο, τη βαρύτητα, την ανταπόκριση και το είδος της επέμβασης. Δεν χρησιμοποιείται η ίδια θεραπεία σε όλους τους ασθενείς.
21
Συχνές ερωτήσεις
Μια χαμηλή τιμή VWF:Ag αρκεί για διάγνωση;
Τι σημαίνει VWF 45%;
Τι σημαίνει χαμηλή Activity με φυσιολογικό Antigen;
Τι σημαίνει χαμηλός παράγοντας VIII με φυσιολογικό VWF;
Μπορεί το aPTT να είναι φυσιολογικό;
Η ομάδα αίματος Ο προκαλεί νόσο von Willebrand;
Γιατί πρέπει να επαναληφθούν οι εξετάσεις;
Χρειάζεται νηστεία;
Η νόσος von Willebrand αφορά μόνο γυναίκες;
Μπορεί ένα παιδί να έχει φυσιολογικές εξετάσεις και παρ’ όλα αυτά νόσο;
22
Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία
Για πληροφορίες σχετικά με τη διαθεσιμότητα ειδικών εξετάσεων πήξης, την προετοιμασία και τον χρόνο έκδοσης αποτελεσμάτων, επικοινωνήστε με το εργαστήριο.
Τηλέφωνο: 22310 66841
Κινητό: 6972 860905
Ωράριο αιμοληψιών: Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
Βιβλιογραφία
- James PD, Connell NT, Ameer B, et al. ASH ISTH NHF WFH 2021 guidelines on the diagnosis of von Willebrand disease. Blood Advances. 2021;5:280–300.
https://doi.org/10.1182/bloodadvances.2020003265 - Connell NT, Flood VH, Brignardello-Petersen R, et al. ASH ISTH NHF WFH 2021 guidelines on the management of von Willebrand disease. Blood Advances. 2021;5:301–325.
https://doi.org/10.1182/bloodadvances.2020003264 - Centers for Disease Control and Prevention. Diagnosing von Willebrand Disease.
https://www.cdc.gov/von-willebrand/diagnosis/index.html - ARUP Consult. Von Willebrand Disease – Choose the Right Test.
https://arupconsult.com/content/von-willebrand-disease - Clinical and laboratory diagnosis of von Willebrand disease. Haematologica.
https://haematologica.org/article/view/haematol.2024.286011 - Μικροβιολογικό Λαμία. D-Dimer και Πήξη: Θρόμβωση, PT/INR, aPTT και Αιμορραγία.
https://mikrobiologikolamia.gr/d-dimer-piksi-thromvosi/
Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από αιματολόγο ή τον θεράποντα ιατρό. Σε ενεργή ή ανεξέλεγκτη αιμορραγία απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση.

