Αντιβιοτικά για Ουρολοίμωξη: Furolin, Φωσφομυκίνη, Bactrimel, Ciproxin, Norocin & Αντιβιόγραμμα

1Τι καλύπτει αυτός ο οδηγός

Ο οδηγός αυτός λειτουργεί ως κεντρικό cluster άρθρο για τα αντιβιοτικά που συζητούνται συχνά στις ουρολοιμώξεις. Ενώνει τους ξεχωριστούς οδηγούς για Furolin / νιτροφουραντοΐνη, φωσφομυκίνη, Bactrimel / Septrin, Ciproxin και Norocin, με την εργαστηριακή λογική της καλλιέργειας ούρων και του αντιβιογράμματος.

Δεν είναι οδηγός αυτοθεραπείας και δεν δίνει προσωπική δοσολογία. Εξηγεί πότε ένα επεισόδιο μοιάζει με απλή κυστίτιδα, πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή, γιατί η καλλιέργεια δεν πρέπει να γίνεται αφού έχει ήδη ξεκινήσει άσκοπα αντιβίωση και γιατί το αντιβιόγραμμα δεν σημαίνει ότι ο ασθενής επιλέγει μόνος του το «ισχυρότερο» φάρμακο.

2Η σύντομη απάντηση για τα αντιβιοτικά στην ουρολοίμωξη

Το κατάλληλο αντιβιοτικό για ουρολοίμωξη εξαρτάται από το αν πρόκειται για απλή κυστίτιδα ή για λοίμωξη με συστηματικά σημεία, όπως πυρετός, ρίγος ή πόνος στη μέση. Εξαρτάται επίσης από το φύλο, την εγκυμοσύνη, τη νεφρική λειτουργία, τις αλλεργίες, τα φάρμακα που ήδη λαμβάνονται και το ιστορικό πρόσφατης αντιβίωσης.

Σε επιλεγμένη απλή κυστίτιδα μπορεί να συζητηθούν φάρμακα όπως η νιτροφουραντοΐνη ή η φωσφομυκίνη. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστούν διαφορετικές επιλογές, όπως κοτριμοξαζόλη ή, πολύ πιο προσεκτικά, φθοριοκινολόνες. Όταν υπάρχει υποτροπή, πυρετός, άνδρας ασθενής, εγκυμοσύνη ή αποτυχία αγωγής, η καλλιέργεια ούρων και το αντιβιόγραμμα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.

3Απλή κυστίτιδα ή πιο σοβαρή ουρολοίμωξη;

Η απλή κυστίτιδα αφορά κυρίως το κατώτερο ουροποιητικό και συνήθως εκδηλώνεται με κάψιμο στην ούρηση, συχνουρία, επιτακτική ούρηση, βάρος χαμηλά στην κοιλιά και μερικές φορές αίμα στα ούρα. Συνήθως δεν συνοδεύεται από πυρετό, ρίγος, έντονη κακουχία ή πόνο στη μέση.

Όταν όμως υπάρχουν συστηματικά συμπτώματα, η εικόνα αλλάζει. Πυρετός, ρίγος, πόνος στη νεφρική χώρα, ναυτία, έμετοι, σύγχυση σε ηλικιωμένο άτομο ή χαμηλή πίεση μπορεί να δείχνουν πιο σοβαρή λοίμωξη. Σε τέτοια περίπτωση δεν αρκεί να χρησιμοποιηθεί ένα αντιβιοτικό που είχε δοθεί κάποτε για κυστίτιδα.

Αυτή η διάκριση έχει πρακτική σημασία γιατί ορισμένα αντιβιοτικά συγκεντρώνονται κυρίως στα ούρα και είναι χρήσιμα μόνο για κατώτερη λοίμωξη. Δεν είναι όλα κατάλληλα για λοίμωξη που μπορεί να αφορά τον νεφρό ή να έχει συστηματική συμμετοχή.

4Συμπτώματα που αλλάζουν την αντιμετώπιση

Η ουρολοίμωξη χρειάζεται πιο άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχει πυρετός, ρίγος, πόνος στη μέση, έμετοι, εγκυμοσύνη, ουρολοίμωξη σε άνδρα, υποτροπιάζοντα επεισόδια, σακχαρώδης διαβήτης, νεφρική νόσος, ανοσοκαταστολή, ουροκαθετήρας ή πρόσφατη ουρολογική παρέμβαση.

Σημαντική είναι επίσης η αποτυχία προηγούμενης αγωγής. Αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται ή επιστρέφουν γρήγορα μετά το τέλος του αντιβιοτικού, χρειάζεται να τεκμηριωθεί αν υπάρχει ανθεκτικό μικρόβιο, λάθος αρχική διάγνωση, ατελής αντιμετώπιση ή υποκείμενος παράγοντας που συντηρεί τις ουρολοιμώξεις.

5Γενική ούρων: τι δείχνει πριν την αντιβίωση

Η γενική ούρων είναι συχνά η πρώτη εργαστηριακή εξέταση όταν υπάρχουν συμπτώματα από το ουροποιητικό. Μπορεί να δείξει λευκά αιμοσφαίρια, ερυθρά, νιτρώδη, βακτήρια, πρωτεΐνη, ειδικό βάρος και άλλα ευρήματα που βοηθούν στην αρχική εκτίμηση.

Η γενική ούρων όμως δεν αντικαθιστά την καλλιέργεια όταν χρειάζεται τεκμηρίωση μικροβίου. Μπορεί να είναι ύποπτη για φλεγμονή χωρίς να επιβεβαιώνεται τελικά ουρολοίμωξη, ενώ σε άλλες περιπτώσεις χρειάζεται συσχέτιση με τα συμπτώματα και τον τρόπο συλλογής του δείγματος.

6Καλλιέργεια ούρων: πότε χρειάζεται

Η καλλιέργεια ούρων απαντά αν αναπτύσσεται μικρόβιο, ποιο μικρόβιο είναι και αν η εικόνα ταιριάζει με πραγματική λοίμωξη. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, σε άνδρες, στην εγκυμοσύνη, σε πυρετό ή πόνο στη μέση, σε αποτυχία προηγούμενης θεραπείας, σε πρόσφατη αντιβίωση και όταν υπάρχει υποψία ανθεκτικού μικροβίου.

Το δείγμα πρέπει να συλλέγεται σωστά, ιδανικά πριν ξεκινήσει αντιβιοτικό, εκτός αν ο ιατρός κρίνει ότι δεν πρέπει να καθυστερήσει η αγωγή. Λάθος συλλογή μπορεί να οδηγήσει σε επιμόλυνση, δυσκολία ερμηνείας ή άσκοπη θεραπεία.

7Αντιβιόγραμμα: γιατί δεν διαλέγουμε μόνοι μας φάρμακο

Το αντιβιόγραμμα δείχνει εργαστηριακά σε ποια αντιβιοτικά το μικρόβιο εμφανίζεται ευαίσθητο ή ανθεκτικό. Δεν είναι απλή λίστα από την οποία επιλέγεται το φάρμακο με βάση το όνομα ή την εντύπωση ότι είναι πιο «δυνατό».

Η τελική επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη θέση της λοίμωξης, τη βαρύτητα, τη νεφρική λειτουργία, τις αλλεργίες, την ηλικία, την εγκυμοσύνη, τις αλληλεπιδράσεις, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και το αν το εύρημα αντιστοιχεί πράγματι σε λοίμωξη ή απλό αποικισμό.

8Πώς ερμηνεύεται ένα θετικό αποτέλεσμα

Θετική καλλιέργεια δεν σημαίνει πάντα ότι χρειάζεται αντιβιοτικό. Η ερμηνεία γίνεται με βάση τα συμπτώματα, τη γενική ούρων, το μικρόβιο, την ποσότητα ανάπτυξης, τον τρόπο συλλογής και το ιστορικό του ασθενούς.

Σε ηλικιωμένους, σε άτομα με καθετήρα ή σε ορισμένες χρόνιες καταστάσεις, μπορεί να υπάρχουν βακτήρια στα ούρα χωρίς συμπτωματική ουρολοίμωξη. Σε αυτές τις περιπτώσεις η άσκοπη αντιβίωση μπορεί να αυξήσει την αντοχή και να προκαλέσει παρενέργειες χωρίς πραγματικό όφελος.

9Furolin / νιτροφουραντοΐνη

Το Furolin περιέχει νιτροφουραντοΐνη και συνδέεται κυρίως με λοιμώξεις του κατώτερου ουροποιητικού, δηλαδή με απλή κυστίτιδα. Η πρακτική του αξία είναι ότι συγκεντρώνεται στα ούρα, αλλά αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που δεν είναι κατάλληλο για κάθε είδος ουρολοίμωξης.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως λύση όταν υπάρχει πυρετός, ρίγος, πόνος στη μέση ή υποψία συμμετοχής νεφρού. Επίσης χρειάζεται προσοχή σε μειωμένη νεφρική λειτουργία, σε ηλικιωμένα άτομα και σε ασθενείς με ιστορικό πνευμονικών, ηπατικών ή νευρολογικών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για το Furolin / νιτροφουραντοΐνη στην κυστίτιδα.

10Φωσφομυκίνη

Η φωσφομυκίνη χρησιμοποιείται συχνά σε επιλεγμένη απλή κυστίτιδα, με ιατρική οδηγία. Είναι γνωστή επειδή σε αρκετά σχήματα χορηγείται ως εφάπαξ δόση, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλη για κάθε ενόχλημα στην ούρηση.

Αν υπάρχει πυρετός, πόνος στη μέση, υποτροπή, εγκυμοσύνη, πρόσφατη αντιβίωση ή αποτυχία προηγούμενης θεραπείας, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται πρόχειρα ως απλό επεισόδιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις η καλλιέργεια ούρων και η ιατρική αξιολόγηση είναι πιο σημαντικές.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για τη φωσφομυκίνη και την ουρολοίμωξη.

11Bactrimel / Septrin

Το Bactrimel και το Septrin αναφέρονται στον συνδυασμό σουλφαμεθοξαζόλης και τριμεθοπρίμης. Μπορεί να έχει θέση σε επιλεγμένες ουρολοιμώξεις, αλλά η χρήση του επηρεάζεται από την τοπική αντοχή, το ιστορικό αλλεργίας στις σουλφοναμίδες, τη νεφρική λειτουργία και πιθανές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά, φάρμακα για την πίεση, διουρητικά, φάρμακα που επηρεάζουν το κάλιο ή αγωγές για χρόνια νοσήματα. Το ιστορικό και οι εξετάσεις μπορούν να αλλάξουν την απόφαση.

Δείτε τον πλήρη οδηγό για το Bactrimel / Septrin.

12Ciproxin / σιπροφλοξασίνη

Το Ciproxin περιέχει σιπροφλοξασίνη και ανήκει στις φθοριοκινολόνες. Είναι αντιβιοτικό με συγκεκριμένες ενδείξεις και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως εύκολη πρώτη επιλογή για κάθε απλή κυστίτιδα.

Η χρήση του χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή λόγω πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών, αλληλεπιδράσεων και κινδύνου ανάπτυξης αντοχής. Μπορεί να εξεταστεί από τον ιατρό σε ειδικές περιπτώσεις, ανάλογα με το μικρόβιο, το αντιβιόγραμμα και την κλινική εικόνα.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για το Ciproxin / σιπροφλοξασίνη.

13Norocin / νορφλοξασίνη

Το Norocin περιέχει νορφλοξασίνη και επίσης ανήκει στις φθοριοκινολόνες. Όπως και τα υπόλοιπα φάρμακα αυτής της κατηγορίας, δεν πρέπει να θεωρείται γενική λύση για κάθε ουρολοίμωξη ή για κάθε κάψιμο στην ούρηση.

Η επιλογή του πρέπει να βασίζεται σε ιατρική κρίση, στο ιστορικό, στο αντιβιόγραμμα και στην πιθανότητα το όφελος να υπερτερεί των κινδύνων. Η άσκοπη χρήση φθοριοκινολονών μπορεί να δυσκολέψει μελλοντικές λοιμώξεις λόγω αντοχής.

Δείτε τον πλήρη οδηγό για το Norocin / νορφλοξασίνη.

14Γιατί οι φθοριοκινολόνες δεν είναι απλή πρώτη επιλογή

Οι φθοριοκινολόνες, όπως η σιπροφλοξασίνη και η νορφλοξασίνη, έχουν σημαντικό ρόλο σε ορισμένες λοιμώξεις, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αλόγιστα. Η υπερβολική χρήση τους αυξάνει την αντοχή των μικροβίων και μπορεί να περιορίσει τις θεραπευτικές επιλογές στο μέλλον.

Επιπλέον, η κατηγορία αυτή συνδέεται με ανεπιθύμητες ενέργειες που χρειάζονται προσοχή. Για αυτό, όταν υπάρχει απλή κυστίτιδα χωρίς επιπλοκές, ο ιατρός αξιολογεί αν υπάρχουν ασφαλέστερες και πιο στοχευμένες επιλογές πριν επιλέξει φθοριοκινολόνη.

15Ουρολοίμωξη σε άνδρα

Η ουρολοίμωξη σε άνδρα χρειάζεται πιο προσεκτική εκτίμηση, γιατί μπορεί να συνδέεται με προστάτη, απόφραξη, λίθο, υποκείμενο ουρολογικό πρόβλημα ή πιο σύνθετη λοίμωξη. Δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτόματα σαν απλή κυστίτιδα.

Η καλλιέργεια ούρων είναι συχνά σημαντική, ειδικά αν υπάρχουν υποτροπές, πυρετός, πόνος, συμπτώματα από τον προστάτη ή προηγούμενη αντιβίωση. Η επιλογή αντιβιοτικού και η διάρκεια θεραπείας μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από μια απλή κυστίτιδα σε γυναίκα.

16Εγκυμοσύνη και ουρολοίμωξη

Στην εγκυμοσύνη, τα συμπτώματα από το ουροποιητικό και τα ευρήματα στην καλλιέργεια ούρων χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Ακόμη και η ασυμπτωματική βακτηριουρία μπορεί να έχει διαφορετική σημασία σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Η επιλογή αντιβιοτικού στην εγκυμοσύνη δεν γίνεται με βάση το τι είχε χρησιμοποιήσει παλαιότερα η γυναίκα ή τι εμφανίζεται ως ευαίσθητο στο αντιβιόγραμμα. Χρειάζεται ιατρική επιλογή φαρμάκου που να είναι κατάλληλο για την κύηση, την εβδομάδα εγκυμοσύνης, το μικρόβιο και τη συνολική κατάσταση.

17Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις

Όταν οι ουρολοιμώξεις επαναλαμβάνονται, δεν είναι σωστό να αλλάζουν ή να επαναλαμβάνονται αντιβιοτικά χωρίς τεκμηρίωση. Χρειάζεται να φανεί αν πρόκειται για το ίδιο μικρόβιο, για νέο επεισόδιο, για ανθεκτικό στέλεχος ή για παράγοντα που ευνοεί τις υποτροπές.

Η καλλιέργεια ούρων με σωστή συλλογή και αντιβιόγραμμα είναι κεντρική εξέταση στις υποτροπές. Παράλληλα, μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση από ιατρό για συνήθειες, ανατομικούς παράγοντες, λίθο, σακχαρώδη διαβήτη, εμμηνόπαυση, σεξουαλική δραστηριότητα ή άλλους παράγοντες κινδύνου.

18Εξετάσεις αίματος και νεφρική λειτουργία

Σε απλή κυστίτιδα χωρίς παράγοντες κινδύνου μπορεί να μη χρειάζεται πάντα αιματολογικός έλεγχος. Όταν όμως υπάρχει πυρετός, πόνος στη μέση, ηλικιωμένος ασθενής, διαβήτης, νεφρική νόσος, αφυδάτωση, υποτροπές ή φάρμακο που επηρεάζεται από τους νεφρούς, οι εξετάσεις αίματος αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.

Η κρεατινίνη και ο eGFR βοηθούν στην εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Ο αναλυτικός οδηγός για τη νεφρική λειτουργία εξηγεί πώς συνδυάζονται κρεατινίνη, eGFR, ουρία, ηλεκτρολύτες και ούρα.

19Πρακτικός πίνακας σύνδεσης οδηγών

Ο παρακάτω πίνακας δεν είναι οδηγός αυτοθεραπείας. Είναι χάρτης πλοήγησης προς τους σχετικούς οδηγούς, ώστε ο αναγνώστης να καταλάβει ποιο θέμα καλύπτει κάθε σελίδα.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Τα αντιβιοτικά για ουρολοίμωξη δεν είναι όλα ίδια και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εναλλάξ. Το Furolin, η φωσφομυκίνη, το Bactrimel, το Ciproxin και το Norocin έχουν διαφορετικές ενδείξεις, διαφορετικούς περιορισμούς και διαφορετικά σημεία προσοχής.

Η απλή κυστίτιδα διαφέρει από την ουρολοίμωξη με πυρετό, την πυελονεφρίτιδα, την ουρολοίμωξη σε άνδρα, την εγκυμοσύνη, τις υποτροπές και τις λοιμώξεις σε ασθενείς με καθετήρα ή νεφρική νόσο. Η σωστή διάκριση καθορίζει αν χρειάζεται γενική ούρων, καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα, εξετάσεις αίματος ή πιο άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η καλλιέργεια ούρων και το αντιβιόγραμμα βοηθούν να αποφευχθεί η άσκοπη ή λανθασμένη αντιβίωση. Δεν επιλέγουμε το «ισχυρότερο» αντιβιοτικό, αλλά το καταλληλότερο για το συγκεκριμένο μικρόβιο, τη συγκεκριμένη λοίμωξη και τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30