Stabilanol (Φλουκοναζόλη): Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες και Εξετάσεις

Με μια ματιά: Το Stabilanol περιέχει φλουκοναζόλη, ένα αντιμυκητιασικό που χορηγείται για συγκεκριμένες λοιμώξεις. Οι δόσεις, οι προφυλάξεις και η ανάγκη εργαστηριακού ελέγχου διαφέρουν ανάλογα με την ένδειξη.^[1][2]

Τιμές συσκευασιών, όχι συμμετοχή ασθενούς ή κόστος θεραπείας. Η καταχώριση του 150 mg × 1 βασίζεται σε παλαιότερο δελτίο· επιβεβαιώστε τη διαθεσιμότητα στο φαρμακείο.

1

Τι είναι το Stabilanol

Το Stabilanol είναι εμπορική ονομασία αντιμυκητιασικού φαρμάκου με δραστική ουσία τη φλουκοναζόλη. Χρησιμοποιείται, όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη, για συγκεκριμένες λοιμώξεις από μύκητες και κυρίως από είδη του γένους Candida. Η φλουκοναζόλη δρα σε ολόκληρο τον οργανισμό και δεν είναι τοπική κρέμα ούτε αντιβιοτικό για βακτηριακές λοιμώξεις.^[1][2]

Συχνά αναφέρεται ως «χάπι για μύκητες», αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κνησμός, κοκκινίλα ή κολπικό έκκριμα χρειάζεται το συγκεκριμένο φάρμακο. Η επιλογή του εξαρτάται από τη διάγνωση, τη θέση της λοίμωξης, την πιθανή αντοχή του μύκητα και τα υπόλοιπα φάρμακα του ασθενούς.

Η σημαντικότερη προϋπόθεση ασφαλούς χρήσης είναι να γνωρίζουμε ποια μυκητίαση αντιμετωπίζεται. Η απλή καντιντίαση διαφέρει σημαντικά από τη συστηματική λοίμωξη, τόσο σε δοσολογία όσο και σε διάρκεια και ανάγκη παρακολούθησης.

Το Stabilanol δεν απαιτεί συνήθως ειδική προετοιμασία για τη λήψη του. Ωστόσο, η απλότητα της χορήγησης δεν πρέπει να υποβαθμίζει τις κλινικές διαφορές: μια εφάπαξ θεραπεία σε κατά τα άλλα υγιή ενήλικα δεν έχει τις ίδιες απαιτήσεις παρακολούθησης με αγωγή πολλών εβδομάδων.

2

Δραστική ουσία και μηχανισμός δράσης

Η φλουκοναζόλη ανήκει στα τριαζολικά αντιμυκητιασικά. Αναστέλλει ένα ένζυμο που συμμετέχει στη σύνθεση της εργοστερόλης, σημαντικού συστατικού της μεμβράνης των μυκήτων. Έτσι εμποδίζει την ανάπτυξη ευαίσθητων μυκητιακών κυττάρων. Δεν δρα στα βακτήρια, επειδή αυτά δεν έχουν τον ίδιο στόχο δράσης.^[2]

Μετά την από του στόματος χορήγηση απορροφάται καλά, έχει μεγάλη διάρκεια παραμονής στον οργανισμό (χρόνο ημίσειας ζωής περίπου 30 ώρες σε άτομα με φυσιολογική νεφρική λειτουργία) και αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς. Αυτό εξηγεί τόσο την εφάπαξ δόση σε ορισμένες ενδείξεις όσο και την ανάγκη προσαρμογής σε συγκεκριμένα επαναλαμβανόμενα σχήματα.

Επιπλέον επηρεάζει τη δράση ενζύμων του ήπατος που μεταβολίζουν άλλα φάρμακα. Συνεπώς, ακόμη και μια βραχεία αγωγή απαιτεί έλεγχο πιθανών αλληλεπιδράσεων, ιδίως όταν λαμβάνονται πολλά φάρμακα.

3

Πότε χρησιμοποιείται

Το φάρμακο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αιδοιοκολπική καντιντίαση ή βαλανίτιδα από Candida όταν η από του στόματος θεραπεία κρίνεται κατάλληλη, καθώς και σε στοματοφαρυγγική ή οισοφαγική καντιντίαση, ορισμένες δερματικές μυκητιάσεις και ειδικές συστηματικές λοιμώξεις. Σε διηθητική καντιντίαση ή κρυπτοκοκκική λοίμωξη η επιλογή φαρμάκου και σχήματος γίνεται από ειδικό και μπορεί να απαιτεί νοσοκομειακή παρακολούθηση.^[2]

Στην κολπική καντιντίαση η από του στόματος θεραπεία δεν είναι υποχρεωτικά καλύτερη από την τοπική. Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία, την κύηση, το ιστορικό υποτροπών, τη βαρύτητα και την ανοχή στη θεραπεία. Σε πολλά απλά επεισόδια τοπικά αζολικά σκευάσματα είναι εξίσου κατάλληλα.

Η παρουσία Candida στα ούρα ή σε κολπική καλλιέργεια δεν αρκεί πάντοτε για χορήγηση θεραπείας: μπορεί να πρόκειται για αποικισμό χωρίς ενεργή λοίμωξη. Απαιτείται συσχέτιση με συμπτώματα, κλινικά ευρήματα και προδιαθεσικούς παράγοντες.

Η στοματική καντιντίαση μπορεί να προκαλεί λευκωπές πλάκες, ερυθρότητα ή πόνο, ιδιαίτερα μετά από αντιβιοτικά ή σε ανοσοκαταστολή. Αντίθετα, η δυσκαταποσία και ο πόνος πίσω από το στέρνο μπορεί να παραπέμπουν σε οισοφαγική προσβολή και απαιτούν πιο προσεκτική αξιολόγηση. Δεν πρέπει να θεωρούνται όλα τα λευκά επιχρίσματα του στόματος μυκητιασικά.

4

Πότε δεν είναι η κατάλληλη θεραπεία

Η φλουκοναζόλη δεν θεραπεύει τη βακτηριακή κολπίτιδα, την τριχομονάδωση ή τις συνήθεις βακτηριακές ουρολοιμώξεις. Μπορεί, ωστόσο, να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες συμπτωματικές μυκητιασικές ουρολοιμώξεις από ευαίσθητα είδη Candida, κατόπιν ιατρικής αξιολόγησης. Συμπτώματα όπως κνησμός, δυσουρία, ερυθρότητα ή κολπικό έκκριμα δεν είναι ειδικά για Candida. Το να λαμβάνει κάποιος επανειλημμένα αντιμυκητιασικό χωρίς επιβεβαίωση μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

Επίσης, δεν είναι όλοι οι μύκητες εξίσου ευαίσθητοι. Η Candida krusei εμφανίζει εγγενή αντοχή στη φλουκοναζόλη, ενώ η Candida glabrata συχνά έχει μειωμένη ευαισθησία. Γι’ αυτό σε υποτροπές ή σε αποτυχία θεραπείας αποκτά ιδιαίτερη σημασία η ταυτοποίηση του είδους και, όπου ενδείκνυται, ο έλεγχος ευαισθησίας.^[2][3]

Σε άτυπα ή επίμονα συμπτώματα απαιτείται αξιολόγηση και ενδεχομένως καλλιέργεια, αντί για αυθαίρετη αύξηση της δόσης ή επανάληψη της προηγούμενης συνταγής.

Η ασυμπτωματική καντιντουρία συχνά υποδηλώνει αποικισμό, ειδικά σε ασθενείς με ουροκαθετήρα, και συνήθως δεν χρειάζεται αντιμυκητιασική θεραπεία. Εξαιρέσεις αποτελούν ειδικές ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως ασθενείς με ουδετεροπενία, νεογνά πολύ χαμηλού βάρους και άτομα που πρόκειται να υποβληθούν σε ουρολογικούς χειρισμούς. Η αφαίρεση ή η αλλαγή ουροκαθετήρα, όταν είναι εφικτή, μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.^[10]

5

Μορφές και διαθέσιμες περιεκτικότητες

Το Stabilanol καταγράφεται σε από του στόματος καψάκια διαφορετικών περιεκτικοτήτων, μεταξύ των οποίων 50 mg, 100 mg, 150 mg και 200 mg, με περισσότερα από ένα μεγέθη συσκευασίας. Οι περιεκτικότητες δεν είναι ανταλλάξιμες χωρίς ιατρική οδηγία: η επιλογή εξαρτάται από την ένδειξη, το θεραπευτικό σχήμα και τη διάρκεια.

Η δραστική ουσία φλουκοναζόλη χρησιμοποιείται επίσης σε ενδοφλέβια μορφή σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα, όταν η κλινική κατάσταση το απαιτεί. Δεν πρέπει να συγχέονται οι μορφές της δραστικής ουσίας με τις εκάστοτε διαθέσιμες συσκευασίες του συγκεκριμένου εμπορικού προϊόντος.

Πριν από τη λήψη ελέγχονται η περιεκτικότητα ανά καψάκιο, ο αριθμός καψακίων της συσκευασίας και η οδηγία του ιατρού. Δύο κουτιά της ίδιας φλουκοναζόλης μπορεί να αντιστοιχούν σε πολύ διαφορετικά σχήματα. Οι ενδεικτικές λιανικές τιμές ανά συσκευασία εμφανίζονται συγκεντρωτικά στο αρχικό πλαίσιο του άρθρου.^[1]

6

Πώς λαμβάνεται

Τα από του στόματος καψάκια λαμβάνονται συνήθως με ή χωρίς τροφή, με ένα ποτήρι νερό. Αν η αγωγή είναι πολυήμερη, συνιστάται η λήψη περίπου την ίδια ώρα κάθε ημέρα. Η διάρκεια καθορίζεται από την ένδειξη και δεν πρέπει να συντομεύεται ή να παρατείνεται αυθαίρετα.^[4]

Η βελτίωση της ενόχλησης δεν είναι πάντα άμεση. Στην απλή κολπική καντιντίαση συχνά αρχίζει μέσα στις πρώτες ημέρες· αν τα συμπτώματα επιμένουν περίπου μία εβδομάδα μετά την αγωγή ή επιδεινώνονται, χρειάζεται επανεκτίμηση. Το να ληφθεί δεύτερο καψάκιο χωρίς οδηγία δεν αποτελεί ασφαλή λύση.

Πριν από την πρώτη λήψη ενημερώστε για κύηση, πιθανότητα κύησης, θηλασμό, νεφρική ή ηπατική νόσο, αρρυθμίες και όλα τα φάρμακα ή συμπληρώματα που χρησιμοποιείτε.

Αν εμφανιστεί δυσφορία στο στομάχι, η λήψη μαζί με τροφή μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ασθενείς. Τα συνήθη αντιόξινα δεν μεταβάλλουν ουσιαστικά την απορρόφηση της φλουκοναζόλης, αλλά η ύπαρξη άλλων φαρμάκων επιβάλλει έλεγχο συνολικών αλληλεπιδράσεων. Για ασθενείς που δυσκολεύονται να καταπιούν κάψουλες υπάρχουν και άλλες μορφές φλουκοναζόλης, όπου διατίθενται.

7

Δοσολογία ανά ένδειξη

Η δοσολογία εξαρτάται από τη θέση, τη βαρύτητα και τη διάρκεια της λοίμωξης, τη νεφρική λειτουργία και τα συνυπάρχοντα νοσήματα. Ο πίνακας δίνει παραδείγματα συνηθισμένων σχημάτων ενηλίκων και όχι εξατομικευμένη οδηγία αυτοθεραπείας.^[2][3]

Τα σχήματα αυτά δεν είναι εναλλάξιμα. Η παρουσία επίμονων συμπτωμάτων μπορεί να υποδεικνύει άλλη διάγνωση ή μη ευαίσθητο είδος Candida, όχι απαραιτήτως ανάγκη για μεγαλύτερη δόση.

Η βαλανίτιδα από Candida μπορεί επίσης, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, να αντιμετωπιστεί με εφάπαξ από του στόματος δόση 150 mg, αλλά δεν είναι κάθε ερυθρότητα της βαλάνου καντιντίαση. Ερεθιστική δερματίτιδα, ψωρίαση, βακτηριακές λοιμώξεις και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα μπορεί να δίνουν παρόμοια συμπτώματα. Η επιβεβαίωση της διάγνωσης παραμένει βασική προτεραιότητα.

8

Αν ξεχαστεί μία δόση

Εάν παραλειφθεί μία δόση σε καθημερινό σχήμα, λαμβάνεται μόλις το θυμηθεί ο ασθενής, εκτός εάν πλησιάζει η ώρα της επόμενης. Στην τελευταία περίπτωση παραλείπεται η χαμένη δόση και συνεχίζεται το πρόγραμμα. Δεν λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση.^[4]

Αν πρόκειται για εφάπαξ αγωγή και υπάρχει αμφιβολία εάν το καψάκιο λήφθηκε, είναι προτιμότερο να επιβεβαιωθεί η κατάσταση με τον ιατρό ή τον φαρμακοποιό. Σε σοβαρή λοίμωξη ή ειδικό θεραπευτικό σχήμα, οι οδηγίες του θεράποντος υπερισχύουν.

9

Αντενδείξεις και βασικές προφυλάξεις

Η γνωστή υπερευαισθησία στη φλουκοναζόλη, σε συγγενή αζολικά αντιμυκητιασικά ή σε συστατικά της κάψουλας αποτελεί αντένδειξη. Υπάρχουν επίσης συγκεκριμένοι απαγορευμένοι φαρμακευτικοί συνδυασμοί, ιδιαίτερα με ορισμένα φάρμακα που παρατείνουν το διάστημα QT και μεταβολίζονται μέσω CYP3A4. Παραδείγματα στις περιλήψεις χαρακτηριστικών είναι η ερυθρομυκίνη, η κινιδίνη, η πιμοζίδη και η σισαπρίδη.^[2]

Χρειάζεται επιπλέον προσοχή σε ιστορικό αρρυθμιών, υποκαλιαιμία, σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατική νόσο και νεφρική δυσλειτουργία. Δεν πρόκειται όλες αυτές οι καταστάσεις για απόλυτη αντένδειξη, αλλά για λόγους ιδιαίτερης αξιολόγησης.

Η εγκυμοσύνη απαιτεί ξεχωριστή διαχείριση: για τη συνήθη αιδοιοκολπική καντιντίαση προτιμώνται τοπικές αζολικές θεραπείες επί επτά ημέρες. Δεν πρέπει να χορηγείται από το στόμα φλουκοναζόλη κατά τη διάρκεια κύησης για αυτόν τον λόγο.^[3]

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει γνωστός κίνδυνος παράτασης του QT. Η υποκαλιαιμία, η υπομαγνησιαιμία και ορισμένες συγχορηγήσεις μπορούν να αυξήσουν τη δυνατότητα καρδιακής αρρυθμίας. Αν ο ασθενής έχει εμφανίσει στο παρελθόν ανεξήγητη λιποθυμία ή επεισόδια σοβαρής αρρυθμίας, απαιτείται στοχευμένος έλεγχος πριν από τη χορήγηση.

10

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πονοκέφαλος, ναυτία, κοιλιακό άλγος, έμετος, διάρροια και εξάνθημα. Μπορεί ακόμη να παρατηρηθούν ήπιες αυξήσεις των ηπατικών ενζύμων. Οι περισσότερες ενοχλήσεις είναι παροδικές, αλλά η ένταση και η διάρκειά τους διαφέρουν ανά ασθενή.^[2][4]

Πριν από οποιαδήποτε απόφαση διακοπής σε σοβαρό ή παρατεταμένο θεραπευτικό σχήμα χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα. Εάν όμως εμφανιστούν σημεία σοβαρής αλλεργίας, εκτεταμένου εξανθήματος ή ηπατικής βλάβης, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η λήψη με τροφή μπορεί να είναι πιο ανεκτή για κάποιους ασθενείς, χωρίς να επηρεάζεται ουσιαστικά η απορρόφηση. Η αυτοθεραπεία για τις ανεπιθύμητες ενέργειες δεν πρέπει να προσθέτει νέα φάρμακα χωρίς έλεγχο αλληλεπιδράσεων.

11

Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

Σπάνια έχουν αναφερθεί σοβαρή ηπατοτοξικότητα, αναφυλακτική αντίδραση, σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (όπως σύνδρομο Stevens–Johnson) και επιμήκυνση του διαστήματος QT με επικίνδυνες αρρυθμίες. Αυτά τα συμβάματα είναι ασυνήθη αλλά κλινικά σημαντικά.^[2]

Συμπτώματα που απαιτούν άμεση αξιολόγηση: ίκτερος, πολύ σκούρα ούρα με έντονη αδυναμία ή ανορεξία, εκτεταμένο εξάνθημα με φυσαλίδες ή βλάβες στο στόμα, οίδημα προσώπου, δύσπνοια, συγκοπή ή έντονοι παλμοί. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν πρέπει να λαμβάνεται επόμενη δόση χωρίς επείγουσα ιατρική καθοδήγηση.

Ο κίνδυνος αρρυθμιών είναι μεγαλύτερος όταν συνυπάρχουν διαταραχές ηλεκτρολυτών, προϋπάρχουσα καρδιοπάθεια ή φάρμακα που επηρεάζουν το QT. Γι’ αυτό ο έλεγχος του φαρμακευτικού ιστορικού έχει ουσιαστική σημασία.

12

Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η φλουκοναζόλη αναστέλλει τα ένζυμα CYP2C9 και CYP3A4 σε μέτριο βαθμό και το CYP2C19 ισχυρότερα. Αυτό μπορεί να αυξήσει τη συγκέντρωση ή τη δράση άλλων φαρμάκων. Η αναστολή μπορεί να επιμένει για ημέρες μετά την τελευταία δόση.^[2]

Ο κατάλογος δεν είναι πλήρης. Η παρουσία ενός φαρμάκου δεν σημαίνει πάντα ότι ο συνδυασμός απαγορεύεται· σημαίνει ότι χρειάζεται εξατομικευμένος έλεγχος. Ορισμένοι συνδυασμοί είναι ρητά αντενδεδειγμένοι.

Η αλληλεπίδραση μπορεί να έχει σημασία και μετά τη διακοπή της φλουκοναζόλης, επειδή η ανασταλτική επίδραση στον μεταβολισμό άλλων φαρμάκων υποχωρεί σταδιακά. Σε ασθενείς με στενό θεραπευτικό εύρος φαρμάκων, ο έλεγχος γίνεται βάσει του πραγματικού συνδυασμού, της δόσης και της διάρκειας και όχι μόνο με γενικούς κανόνες.

13

Εγκυμοσύνη και οικογενειακός προγραμματισμός

Στην εγκυμοσύνη, η από του στόματος φλουκοναζόλη δεν αποτελεί τη συνήθη επιλογή για αιδοιοκολπική καντιντίαση. Οι οδηγίες CDC συνιστούν μόνο τοπικά αζολικά αντιμυκητιασικά επί επτά ημέρες, καθώς επιδημιολογικά δεδομένα έχουν συνδέσει την από του στόματος έκθεση με αυξημένο κίνδυνο αποβολής και ορισμένων εμβρυϊκών ανωμαλιών.^[3]

Για γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη, η πρόσφατη περίληψη χαρακτηριστικών της φλουκοναζόλης συνιστά να παρέλθει μία εβδομάδα μετά από εφάπαξ δόση πριν από τη σύλληψη. Σε παρατεταμένη αγωγή μπορεί να χρειάζεται αποτελεσματική αντισύλληψη καθ’ όλη τη διάρκειά της και επί μία εβδομάδα μετά την τελευταία δόση.^[2]

Εάν έχει ήδη ληφθεί δόση κατά λάθος σε πιθανή ή επιβεβαιωμένη κύηση, χρειάζεται επικοινωνία με τον γυναικολόγο για αξιολόγηση της έκθεσης. Η εκτίμηση διαφέρει μεταξύ εφάπαξ χαμηλής και παρατεταμένης υψηλής δόσης· δεν επιτρέπονται αυτοματοποιημένα συμπεράσματα για την έκβαση της κύησης.

14

Φλουκοναζόλη στον θηλασμό

Η φλουκοναζόλη περνά στο μητρικό γάλα. Σύμφωνα με την περίληψη χαρακτηριστικών, ο θηλασμός μπορεί να συνεχιστεί μετά από μία εφάπαξ δόση 150 mg, με εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση, ιδίως σε πρόωρο ή ευάλωτο βρέφος. Η ίδια περίληψη δεν συνιστά θηλασμό μετά από επαναλαμβανόμενη ή υψηλή δοσολογία χωρίς ειδική εκτίμηση.^[2]

Η βάση δεδομένων LactMed αξιολογεί τη φλουκοναζόλη ως γενικά συμβατή με τον θηλασμό σε κατάλληλες περιπτώσεις, αλλά η συνολική απόφαση εξαρτάται από το θεραπευτικό σχήμα και την ηλικία και κατάσταση του βρέφους.^[5]

Η ποσότητα φαρμάκου που λαμβάνει το βρέφος μέσω του γάλακτος δεν επαρκεί για να θεραπεύσει πιθανή δική του μυκητίαση. Αν μητέρα και βρέφος έχουν συμπτώματα, απαιτείται ξεχωριστή κλινική αξιολόγηση και των δύο.

15

Παιδιά, ηλικιωμένοι και ανοσοκαταστολή

Η φλουκοναζόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παιδιατρική υπό κατάλληλες ενδείξεις, αλλά η δόση υπολογίζεται βάσει σωματικού βάρους, ηλικίας, λοίμωξης και νεφρικής λειτουργίας. Δεν μεταφέρεται στα παιδιά το εφάπαξ σχήμα ενηλίκων χωρίς ειδική ιατρική οδηγία.^[2]

Στους ηλικιωμένους η φαρμακοκινητική επηρεάζεται συχνά από τη νεφρική λειτουργία, ενώ η πολυφαρμακία αυξάνει την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων. Δεν απαιτείται αυτομάτως διαφορετική δόση λόγω ηλικίας, αλλά πρέπει να ελέγχεται η νεφρική λειτουργία.

Στους ανοσοκατεσταλμένους, στους μεταμοσχευμένους και στους ασθενείς με σοβαρή ή διηθητική μυκητίαση απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή στην ταυτοποίηση του παθογόνου, στην πιθανή αντοχή και στην επιλογή του κατάλληλου αντιμυκητιασικού. Η μονοθεραπεία με φλουκοναζόλη δεν είναι σωστή για κάθε συστηματική μυκητίαση.

Ειδικά στην ανοσοκαταστολή, η καλλιέργεια και η ταυτοποίηση του μύκητα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, επειδή ορισμένα είδη Candida έχουν εγγενή ή επίκτητη μειωμένη ευαισθησία. Η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν αντικαθιστά τις απαραίτητες καλλιέργειες ή τον υπόλοιπο θεραπευτικό έλεγχο σε σοβαρή λοίμωξη.

16

Νεφρική και ηπατική λειτουργία

Η φλουκοναζόλη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς. Σε εφάπαξ θεραπεία, η περίληψη χαρακτηριστικών αναφέρει ότι συνήθως δεν χρειάζεται προσαρμογή της δόσης λόγω νεφρικής δυσλειτουργίας. Αντίθετα, σε επαναλαμβανόμενα σχήματα και μειωμένη κάθαρση κρεατινίνης μπορεί να απαιτείται τροποποίηση της δόσης ή του μεσοδιαστήματος.^[2]

Για παράδειγμα, σε σημαντικά μειωμένη κάθαρση κρεατινίνης, ο θεράπων προσαρμόζει τη δόση συντήρησης και λαμβάνει υπόψη την αιμοκάθαρση, εφόσον υπάρχει. Δεν πρέπει ο ασθενής να κάνει μόνος του αριθμητικούς υπολογισμούς ή αλλαγές.

Η ηπατική βλάβη από τη φλουκοναζόλη είναι σπάνια αλλά μπορεί να είναι σοβαρή. Σε προϋπάρχουσα ηπατική νόσο, συμπτώματα ηπατικής βλάβης ή παρατεταμένη θεραπεία, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει περιοδικό έλεγχο των ηπατικών ενζύμων και πρόσθετες εξετάσεις.

17

Ποιες εργαστηριακές εξετάσεις χρειάζονται

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τον ίδιο εργαστηριακό έλεγχο. Σε μία μη επιπλεγμένη καντιντίαση με βραχεία αγωγή, εξετάσεις αίματος συνήθως δεν απαιτούνται μόνο λόγω της φλουκοναζόλης. Σε παρατεταμένη θεραπεία, νεφρική ή ηπατική νόσο, πολυφαρμακία ή υποτροπές, η παρακολούθηση εξατομικεύεται.^[2]

• ALT, AST, χολερυθρίνη: εκτίμηση ηπατικής επιβάρυνσης όταν υπάρχει ένδειξη.
• Κρεατινίνη και εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας: χρήσιμες πριν από επαναλαμβανόμενη θεραπεία σε ασθενείς με νεφρικό κίνδυνο.
• Κάλιο και μαγνήσιο: όταν υπάρχει κίνδυνος αρρυθμιών ή συνδυασμός φαρμάκων που παρατείνουν QT.
• INR: σε ασθενείς που λαμβάνουν βαρφαρίνη.
• Γλυκόζη: σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή αλληλεπιδράσεις με αντιδιαβητικά.
• Καλλιέργεια και ταυτοποίηση Candida: όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υποτροπιάζουν.

Σε υποτροπιάζουσες αιδοιοκολπικές λοιμώξεις, η καλλιέργεια κολπικού εκκρίματος μπορεί να αποκαλύψει διαφορετικό είδος Candida. Σε επίμονη θετική καλλιέργεια παρά τη σωστή αγωγή μπορεί να χρειαστεί έλεγχος ευαισθησίας. Η κλινική εικόνα καθορίζει ποιες εξετάσεις έχουν πραγματική αξία.^[3]

Η μικροβιολογική διερεύνηση πρέπει να επιλέγεται ανάλογα με τη θέση της πιθανής λοίμωξης: κολπικό έκκριμα για αιδοιοκολπικά ενοχλήματα, κατάλληλο στοματικό δείγμα όταν υπάρχουν ενδείξεις και καλλιέργειες από άλλες θέσεις μόνο όπου υπάρχει σαφές διαγνωστικό ερώτημα. Η λήψη δείγματος πριν από την έναρξη νέας αντιμυκητιασικής αγωγής μπορεί να βελτιώσει την πιθανότητα απομόνωσης του υπεύθυνου μικροοργανισμού.

18

Αντοχή των μυκήτων και υποτροπές

Ένα από τα σημαντικότερα αίτια αποτυχίας θεραπείας είναι ότι ο μύκητας δεν είναι ευαίσθητος στη φλουκοναζόλη ή ότι η αρχική διάγνωση δεν ήταν σωστή. Η Candida albicans παραμένει συχνό αίτιο αιδοιοκολπικής καντιντίασης, αλλά σε υποτροπές μπορεί να βρεθούν και άλλα είδη με διαφορετική ανταπόκριση.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες ορίζουν ως υποτροπιάζουσα αιδοιοκολπική καντιντίαση συνήθως τρία ή περισσότερα συμπτωματικά επεισόδια σε λιγότερο από έναν χρόνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται εργαστηριακή τεκμηρίωση και αναζήτηση συνυπαρχόντων παραγόντων, όπως αρρύθμιστος διαβήτης, πρόσφατα αντιβιοτικά ή ανοσοκαταστολή.^[3]

Η θεραπεία συντήρησης μπορεί να περιορίζει τις υποτροπές όσο χορηγείται, αλλά δεν επιτυγχάνει πάντοτε οριστική ίαση. Δεν υπάρχει λόγος να επαναλαμβάνονται εφάπαξ δόσεις χωρίς διάγνωση και επανεκτίμηση.

Στην αιδοιοκολπική καντιντίαση, το κολπικό pH παραμένει συνήθως φυσιολογικά όξινο (κάτω από 4,5). Επομένως, μια φυσιολογική μέτρηση pH δεν αποκλείει μυκητίαση, αλλά ούτε την επιβεβαιώνει. Αν το pH είναι αυξημένο, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει δυσάρεστη οσμή, χρειάζεται να διερευνηθούν άλλες αιτίες, όπως η βακτηριακή κολπίτιδα και η τριχομονάδωση, καθώς και το ενδεχόμενο μικτής λοίμωξης.^[3]

Η αρνητική άμεση μικροσκόπηση δεν αποκλείει την καντιντίαση. Η Candida glabrata, για παράδειγμα, δεν σχηματίζει τις τυπικές ψευδοϋφές ή υφές και αναγνωρίζεται δυσκολότερα μικροσκοπικά. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υποτροπιάζουν, μπορεί να χρειάζεται καλλιέργεια κολπικού εκκρίματος ή κατάλληλη μοριακή εξέταση, σε συνδυασμό με κλινική εκτίμηση.^[3]

19

Πότε να ζητήσετε ιατρική επανεκτίμηση

Χρειάζεται νέα ιατρική εκτίμηση όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μετά τη θεραπεία, όταν επανεμφανίζονται σύντομα, όταν συνυπάρχουν πυρετός, πυελικός πόνος, δύσοσμη έκκριση ή άλλη ένδειξη διαφορετικής λοίμωξης. Στην κολπική καντιντίαση συμπτώματα που επιμένουν περίπου επτά ημέρες μετά από αγωγή δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με αυθαίρετη επανάληψη της κάψουλας.^[3][4]

Πιο άμεση αξιολόγηση απαιτείται σε συμπτώματα σοβαρής φαρμακευτικής αντίδρασης: δύσπνοια, οίδημα προσώπου, εκτεταμένες φυσαλίδες, ίκτερο ή λιποθυμία με αίσθημα παλμών.

Η επιμονή ενός συμπτώματος δεν αποδεικνύει φαρμακευτική αντοχή. Μπορεί να υπάρχει άλλη λοίμωξη, μη λοιμώδης δερματίτιδα, διαφορετικό είδος μύκητα ή ανάγκη διαφορετικής θεραπείας. Η σωστή διάγνωση προηγείται της αλλαγής φαρμάκου.

Σε κάθε επανεκτίμηση είναι χρήσιμο να γνωρίζει ο ιατρός την ακριβή περιεκτικότητα, τη συνολική ληφθείσα δόση και την ημερομηνία λήψης. Αυτά βοηθούν να ξεχωρίσει μία πιθανή ανεπαρκή θεραπεία από αποτυχία λόγω αντοχής ή από παρενέργεια και αποτρέπουν τυχαία συσσώρευση επιπλέον δόσεων.

20

Συχνές ερωτήσεις

21

Τι να θυμάστε

Stabilanol = φλουκοναζόλη. Έχει αποδεδειγμένο ρόλο σε ορισμένες μυκητιάσεις, αλλά δεν είναι φάρμακο για κάθε κνησμό ή έκκριμα. Η σωστή διάγνωση, η κατάλληλη δόση και ο έλεγχος αλληλεπιδράσεων έχουν μεγαλύτερη σημασία από την αυτοματοποιημένη επανάληψη της θεραπείας.

Η εγκυμοσύνη απαιτεί αποφυγή της από του στόματος φλουκοναζόλης για τη συνήθη κολπική καντιντίαση· ο θηλασμός αξιολογείται με βάση τη δόση και τη διάρκειά της. Σε πολυήμερη θεραπεία και νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να χρειάζεται τροποποίηση σχήματος.

Στις συχνές υποτροπές η σωστή πορεία είναι η αναζήτηση του υπεύθυνου μύκητα, των πιθανών παραγόντων κινδύνου και της κατάλληλης αγωγής, όχι απλώς η αύξηση ή η επανάληψη των καψακίων.

22

Σχετικές εξετάσεις και οδηγοί

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υποτροπιάζουν, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να συμβάλει στη σωστή διάγνωση. Ανάλογα με την περίπτωση, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει καλλιέργεια κολπικού εκκρίματος ή άλλου κατάλληλου δείγματος, ταυτοποίηση του μύκητα, έλεγχο ευαισθησίας, γλυκόζη αίματος ή εξετάσεις ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας.

Η επιλογή εξέτασης εξαρτάται από τα συμπτώματα και το ιστορικό. Θετική καλλιέργεια χωρίς συμπτώματα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ανάγκη θεραπείας.

Αποποίηση ευθύνης

Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική εξέταση, διάγνωση ή θεραπευτική οδηγία. Η λήψη, η τροποποίηση ή η διακοπή φαρμάκων πρέπει να γίνεται με καθοδήγηση του θεράποντος ιατρού.