Σάκχαρο στην Εγκυμοσύνη: Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για τον γλυκαιμικό έλεγχο
Σε 1 λεπτό:
- Ο έλεγχος σακχάρου στην εγκυμοσύνη στοχεύει κυρίως στην έγκαιρη διάγνωση διαβήτη κύησης.
- Η πιο συχνή εξέταση είναι η καμπύλη σακχάρου (OGTT 75g), συνήθως στις 24–28 εβδομάδες.
- Σημαντικό είναι να ξέρετε πότε να ελεγχθείτε, πώς να προετοιμαστείτε και τι σημαίνουν οι τιμές.
- Με σωστή παρακολούθηση, διατροφή και (όπου χρειάζεται) θεραπεία, οι περισσότερες εγκυμοσύνες εξελίσσονται ομαλά.
1
Τι σημαίνει «σάκχαρο» στην εγκυμοσύνη
«Σάκχαρο» λέμε συνήθως τη γλυκόζη αίματος. Στην εγκυμοσύνη, ο οργανισμός προσαρμόζεται ώστε να εξασφαλίζει
ενέργεια για το έμβρυο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές γλυκόζης σε κάποιες γυναίκες, ιδιαίτερα στο 2ο–3ο τρίμηνο.
Τι ελέγχουμε πρακτικά:
- Αν η γλυκόζη ρυθμίζεται σωστά μετά τα γεύματα.
- Αν υπάρχει διαβήτης κύησης (νέος διαβήτης που εμφανίζεται στην κύηση).
- Αν υπήρχε προϋπάρχων διαβήτης που δεν είχε διαγνωστεί.
2
Γιατί αλλάζει το σάκχαρο στην κύηση
Ο πλακούντας παράγει ορμόνες που αυξάνουν τη φυσιολογική «αντίσταση στην ινσουλίνη».
Αυτό βοηθά το έμβρυο να παίρνει περισσότερη γλυκόζη, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις το πάγκρεας δεν προλαβαίνει να αυξήσει
επαρκώς την παραγωγή ινσουλίνης. Τότε η γλυκόζη ανεβαίνει περισσότερο από το επιθυμητό.
3
Τι είναι ο διαβήτης κύησης
Ο διαβήτης κύησης είναι διαταραχή του μεταβολισμού της γλυκόζης που εμφανίζεται (ή αναγνωρίζεται) για πρώτη φορά
κατά την εγκυμοσύνη. Δεν σημαίνει «μόνιμος διαβήτης» για όλες, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο μελλοντικού διαβήτη τύπου 2,
γι’ αυτό και χρειάζεται παρακολούθηση και μετά τον τοκετό.
4
Πότε γίνεται ο έλεγχος
- Στην αρχή της εγκυμοσύνης: αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, ο/η γιατρός μπορεί να ζητήσει νωρίτερα έλεγχο.
- 24–28 εβδομάδες: το πιο συχνό «παράθυρο» για OGTT, επειδή τότε αυξάνει η αντίσταση στην ινσουλίνη.
- Αργότερα: αν υπάρχουν ενδείξεις (π.χ. υπερβολική αύξηση βάρους εμβρύου ή πολύ υγρό), μπορεί να επαναληφθεί.
5
Ποιες εξετάσεις χρησιμοποιούνται
Ο/η μαιευτήρας ή ενδοκρινολόγος επιλέγει εξετάσεις ανάλογα με το ιστορικό και το στάδιο κύησης. Οι πιο συνηθισμένες είναι:
- Γλυκόζη νηστείας (σάκχαρο νηστείας).
- OGTT 75g (καμπύλη σακχάρου).
- HbA1c (σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κυρίως για υποψία προϋπάρχοντος διαβήτη – όχι πάντα ιδανική ως μόνη εξέταση στην κύηση).
- Αυτομετρήσεις με γλυκομετρητή (όταν έχει τεθεί διάγνωση ή υπάρχει ισχυρή υποψία).
6
Καμπύλη σακχάρου (OGTT 75g): τιμές & ερμηνεία
Η OGTT γίνεται με λήψη αίματος νηστείας, κατανάλωση 75g γλυκόζης και μετρήσεις στη 1 ώρα και στη 2 ώρα.
Αν έστω μία τιμή είναι πάνω από τα όρια, συνήθως τίθεται διάγνωση διαβήτη κύησης (ανάλογα με τα κριτήρια που ακολουθεί ο/η γιατρός).
| Χρόνος μέτρησης | Όριο (mg/dL) | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Νηστείας | < 92 | Στόχος για διάγνωση/εκτίμηση |
| 1 ώρα | < 180 | Μετά την πόση γλυκόζης |
| 2 ώρες | < 153 | Κρίσιμη τιμή για ερμηνεία |
Τα ακριβή όρια/κριτήρια μπορεί να διαφέρουν ανά οδηγίες και ιατρική εκτίμηση. Αν έχετε αποτέλεσμα «οριακό», συζητήστε το με τον/τη γιατρό σας.
7
Προετοιμασία πριν την OGTT
- Νηστεία 8–12 ώρες (νερό επιτρέπεται).
- 3 ημέρες πριν: φυσιολογική διατροφή (όχι «υπερβολικά λίγους υδατάνθρακες» εκτός αν σας το έχει πει ο/η γιατρός).
- Αποφύγετε έντονη άσκηση και στρες την προηγούμενη ημέρα, αν είναι εφικτό.
- Στο εργαστήριο: μείνετε καθιστή στη διάρκεια της εξέτασης και μην φάτε/πιείτε κάτι άλλο πέρα από νερό.
- Ενημερώστε για φάρμακα ή συμπληρώματα που παίρνετε (ο/η γιατρός θα κρίνει αν επηρεάζουν).
8
Παράγοντες κινδύνου
Ο διαβήτης κύησης μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε εγκυμοσύνη, αλλά είναι πιο πιθανός όταν υπάρχουν:
- Προηγούμενος διαβήτης κύησης ή προδιαβήτης.
- Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη τύπου 2.
- Υπέρβαρο/παχυσαρκία πριν την εγκυμοσύνη.
- Ηλικία μητέρας (ιδίως > 30–35, ανάλογα με την κλινική εκτίμηση).
- Προηγούμενη γέννα με μεγάλο βάρος νεογνού.
- Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) ή άλλες μεταβολικές καταστάσεις.
9
Πιθανές επιπτώσεις για μητέρα & μωρό
Όταν η γλυκόζη μένει υψηλή και δεν ρυθμίζεται επαρκώς, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος επιπλοκών. Με σωστή παρακολούθηση,
οι κίνδυνοι μειώνονται σημαντικά.
- Για το μωρό: αυξημένο βάρος (μακροσωμία), δυσκολία στον τοκετό, υπογλυκαιμία νεογνού μετά τη γέννα.
- Για τη μητέρα: υπέρταση/προεκλαμψία, αυξημένη πιθανότητα καισαρικής, μελλοντικός κίνδυνος διαβήτη τύπου 2.
10
Αντιμετώπιση: διατροφή, κίνηση, φαρμακευτική αγωγή
Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη. Συνήθως ξεκινά με διατροφική καθοδήγηση και ήπια σωματική δραστηριότητα,
και αν οι στόχοι δεν επιτυγχάνονται, ο/η γιατρός μπορεί να συστήσει ινσουλίνη ή άλλη αγωγή που θεωρεί ασφαλή.
Πρακτικές αρχές (γενικές):
- Μικρά και συχνά γεύματα, με έμφαση σε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες.
- Περιορισμός ροφημάτων/χυμών με ζάχαρη και «γρήγορων» υδατανθράκων.
- Ήπιο περπάτημα μετά το γεύμα (αν επιτρέπεται μαιευτικά).
- Σταθερό πρόγραμμα ύπνου και σωστή ενυδάτωση.
11
Αυτοπαρακολούθηση σακχάρου (στο σπίτι)
Αν τεθεί διάγνωση ή υπάρχει ισχυρή υποψία, ο/η γιατρός μπορεί να ζητήσει μετρήσεις στο σπίτι:
νηστείας και 1 ώρα μετά τα γεύματα (ή όπως οριστεί).
Κρατήστε ημερολόγιο με τιμές, ώρες και τι φάγατε, ώστε να γίνεται σωστή προσαρμογή.
Πότε να επικοινωνήσετε άμεσα με τον/τη γιατρό:
- Αν έχετε επαναλαμβανόμενες υψηλές τιμές ή συμπτώματα έντονης αδιαθεσίας.
- Αν εμφανίσετε υπογλυκαιμικά επεισόδια (τρέμουλο, ιδρώτα, ζάλη), ειδικά αν λαμβάνετε θεραπεία.
- Αν υπάρχει μείωση κινήσεων εμβρύου ή κάτι που σας ανησυχεί μαιευτικά.
12
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πότε γίνεται η καμπύλη σακχάρου στην εγκυμοσύνη;
Μία τιμή εκτός ορίων αρκεί για διάγνωση;
Την τελική ερμηνεία την κάνει ο/η γιατρός σας, με βάση το ιστορικό και τα κριτήρια που ακολουθεί.
Η HbA1c αρκεί αντί για OGTT;
αλλά η OGTT είναι η πιο κλασική εξέταση για την κύηση.
Τι να φάω την προηγούμενη ημέρα πριν την καμπύλη;
Τηρείτε νηστεία 8–12 ώρες πριν την εξέταση.
Μπορεί να με πειράξει η γλυκόζη (ναυτία/ζάλη);
και να ενημερώσετε το προσωπικό αν αισθανθείτε δυσφορία.
Αν έχω διαβήτη κύησης, θα κάνω σίγουρα ινσουλίνη;
ο/η γιατρός μπορεί να προτείνει θεραπεία για προστασία μητέρας και εμβρύου.
Πόσο συχνά πρέπει να μετράω στο σπίτι;
Ο/η γιατρός σας θα ορίσει συχνότητα και στόχους.
Μπορεί να «φύγει» ο διαβήτης κύησης μετά τον τοκετό;
και περιοδικός έλεγχος στο μέλλον.
Αν η γλυκόζη νηστείας είναι οριακή, τι σημαίνει;
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα.
Επηρεάζει το αποτέλεσμα αν έχω κρυολόγημα ή στρες;
για να κριθεί αν πρέπει να μετατεθεί η εξέταση.
Μπορώ να κάνω OGTT αν έχω έντονη ναυτία εγκυμοσύνης;
και σωστή προετοιμασία, ή εναλλακτική προσέγγιση κατά ιατρική κρίση.
13
Κλείστε Ραντεβού
14
Βιβλιογραφία
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy.
Link
Consensus panel recommendations on diagnosing gestational diabetes mellitus.
Link
Standards of Medical Care in Diabetes – Management of Diabetes in Pregnancy.
Link
Gestational Diabetes – Practice guidance and patient information.
Link
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
15
Σημείωση για το τέλος της εγκυμοσύνης & μετά τον τοκετό
Αν έχει διαγνωστεί διαβήτης κύησης, ο/η γιατρός θα ορίσει πλάνο παρακολούθησης μέχρι τον τοκετό. Μετά τη γέννα,
συστήνεται συχνά επανέλεγχος 6–12 εβδομάδες και στη συνέχεια περιοδικός έλεγχος, γιατί ο κίνδυνος μελλοντικού διαβήτη τύπου 2 είναι αυξημένος.
