• 1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;
• 2️⃣ Πώς παράγονται – Άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες
• 3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – ρόλος στον εμμηνορρυσιακό κύκλο
• 4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;
• 5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες
• 6️⃣ PCOS: Λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη
• 7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – ρόλος στη σπερματογένεση & τεστοστερόνη
• 8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες
• 9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες
• 🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – πρακτικές οδηγίες
• 1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια)
• 1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε άνδρες (υπογοναδισμός, πρόβλημα στους όρχεις ή στην υπόφυση)
• 1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)
• 1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό
• 1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;
• 1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH
• 1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές ερωτήσεις για FSH & LH
• 1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;

Οι ορμόνες FSH (Follicle-Stimulating Hormone) και LH (Luteinizing Hormone) είναι δύο από τις
σημαντικότερες ορμόνες της ανθρώπινης αναπαραγωγικής λειτουργίας. Παράγονται από την πρόσθια υπόφυση
και συνεργάζονται στενά για να ρυθμίσουν τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την ωορρηξία, την παραγωγή οιστρογόνων/προγεστερόνης
στις γυναίκες, καθώς και τη σπερματογένεση και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

Χωρίς τη σωστή ισορροπία FSH–LH, το αναπαραγωγικό σύστημα δεν λειτουργεί ομαλά: οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν
διαταραχές κύκλου, υπογονιμότητα ή ωοθηκική δυσλειτουργία, ενώ οι άνδρες μπορεί να παρουσιάσουν
χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη σπερματογένεση και προβλήματα γονιμότητας.

Η εξέταση FSH και LH αποτελεί θεμελιώδη βιοδείκτη στον έλεγχο γονιμότητας, στον ορμονικό έλεγχο της γυναίκας,
στη διερεύνηση αμηνόρροιας, καθώς και στη διάγνωση υπογοναδισμού στους άνδρες.

Η ερμηνεία τους όμως απαιτεί κατανόηση του κύκλου στις γυναίκες, καθώς και συσχέτιση με άλλα
ορμονικά επίπεδα όπως οιστραδιόλη (E2), AMH, προλακτίνη και τεστοστερόνη.

2️⃣ Πώς παράγονται – Ο άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες

Η παραγωγή των FSH και LH αποτελεί μέρος ενός πολύ σημαντικού ορμονικού συστήματος, γνωστού ως
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες (HPG axis). Ο άξονας αυτός αποτελεί τον “κεντρικό έλεγχο”
της αναπαραγωγικής λειτουργίας σε άνδρες και γυναίκες.

2.1 Ο υποθάλαμος – Η αρχή της ρύθμισης

Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) σε παλμούς.
Ο ρυθμός και η συχνότητα αυτών των παλμών καθορίζουν πόση FSH και πόση LH θα παραχθεί από την υπόφυση.

• Γρήγοροι παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως LH
• Αργοί παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως FSH

2.2 Η υπόφυση – Ο παραγωγός των FSH και LH

Η πρόσθια υπόφυση ανταποκρίνεται στη GnRH και εκκρίνει:

• FSH (Follicle-Stimulating Hormone)
• LH (Luteinizing Hormone)

Οι δύο αυτές ορμόνες δρουν σε:

• ωοθήκες στις γυναίκες,
• όρχεις στους άνδρες.

2.3 Οι γονάδες – Η περιφερική δράση

Στις γυναίκες:

• Η FSH διεγείρει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και την παραγωγή οιστρογόνων.
• Η LH προκαλεί ωορρηξία και στη συνέχεια την παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο.

Στους άνδρες:

• Η FSH διεγείρει τη σπερματογένεση στα κύτταρα Sertoli.
• Η LH διεγείρει τα κύτταρα Leydig να παράγουν τεστοστερόνη.

2.4 Παλίνδρομη ρύθμιση – Το «feedback»

Τα επίπεδα των ορμονών φύλου δημιουργούν ένα σύστημα
αρνητικής ή θετικής παλίνδρομης ρύθμισης:

• Οιστρογόνα και προγεστερόνη ρυθμίζουν FSH/LH στις γυναίκες.
• Τεστοστερόνη ρυθμίζει FSH/LH στους άνδρες.
• Η υψηλή προλακτίνη (PRL) μπορεί να καταστείλει FSH/LH → συχνή αιτία αμηνόρροιας.
• Το στρες, ο υποσιτισμός, η έντονη άσκηση και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης την GnRH.

Η κατανόηση του άξονα είναι απαραίτητη για τη σωστή ερμηνεία των τιμών FSH και LH
τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα.

3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – Ο ρόλος τους στον εμμηνορρυσιακό κύκλο

Στη γυναίκα, οι ορμόνες FSH και LH συντονίζουν ολόκληρη τη διαδικασία της ωοθυλακικής ανάπτυξης,
της ωορρηξίας και της προετοιμασίας του ενδομητρίου για πιθανή εγκυμοσύνη.
Ο τρόπος που μεταβάλλονται μέσα στον μηνιαίο κύκλο αποτελεί βασική ένδειξη της
ωοθηκικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

3.1 Πώς δρουν οι FSH & LH κατά τη διάρκεια του κύκλου

🩸 Φάση 1 – Πρώιμη θυλακική (Ημέρες 1–5)

• Η FSH αυξάνεται για να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη ωοθυλακίων.
• Τα ωοθυλάκια παράγουν οιστρογόνα (E2).
• Η LH βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα.

🌱 Φάση 2 – Μέση–όψιμη θυλακική (Ημέρες 6–12)

• Η FSH μειώνεται ελαφρά καθώς επιλέγεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο.
• Τα οιστρογόνα αυξάνονται σημαντικά.
• Η LH παραμένει σταθερή μέχρι τα μέσα του κύκλου.

⚡ Φάση 3 – Ωορρηξία (Ημέρα 13–15)

• Η απότομη αύξηση των οιστρογόνων πυροδοτεί την “LH surge”.
• Η LH εκτοξεύεται → προκαλεί ωορρηξία.
• Η FSH αυξάνεται ήπια.

🌙 Φάση 4 – Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

• Η LH διεγείρει το ωχρό σωμάτιο → παραγωγή προγεστερόνης.
• Η FSH παραμένει χαμηλή.
• Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη → πτώση προγεστερόνης → έναρξη περιόδου.

3.2 FSH, LH και ποιότητα ωοθηκών

Η FSH, ειδικά η πρωινή τιμή της Ημέρας 2–4, αποτελεί ένδειξη για την
ωοθηκική εφεδρεία (ποσότητα και ποιότητα ωαρίων).

• Υψηλή FSH → υποδηλώνει μειωμένη εφεδρεία (ιδίως κοντά στην εμμηνόπαυση).
• Χαμηλή LH μπορεί να δείχνει κεντρική διαταραχή (υπόφυση ή υποθάλαμος).
• Η σχέση LH/FSH είναι σημαντική στην αξιολόγηση του PCOS (βλ. ενότητα 6).

3.3 FSH, LH & προλακτίνη (PRL)

Η υψηλή προλακτίνη μπορεί να καταστείλει την παραγωγή GnRH → χαμηλή FSH & LH → αμηνόρροια,
ανωορρηξία ή διαταραχές κύκλου.

Γι’ αυτό συχνά εξετάζονται μαζί: FSH – LH – PRL – E2 – AMH.

3.4 Τι σημαίνουν γενικά οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

• Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία, ΠΟΑ, εμμηνόπαυση.
• Υψηλή LH → PCOS, ανωοθυλακιορρηξία.
• Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός).
• Ημέρα μέτρησης = κρίσιμη για σωστή αξιολόγηση.

Η FSH και η LH αποτελούν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την εκτίμηση της
γονιμότητας, της ωορρηξίας και της λειτουργίας των ωοθηκών.

4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;

Οι ορμόνες FSH και LH παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μέσα σε έναν φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Γι’ αυτό η ημέρα που γίνεται η εξέταση είναι απολύτως κρίσιμη για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

4.1 Γιατί η μέτρηση γίνεται στη Φάση 2–4 Ημέρας;

Η πρώιμη θυλακική φάση (Ημέρες 2–4) είναι η περίοδος όπου:

• η FSH βρίσκεται στη βασική γραμμή (baseline),
• η LH είναι χαμηλή και σταθερή,
• τα οιστρογόνα (E2) είναι χαμηλά και δεν επηρεάζουν ακόμα έντονα την υπόφυση,
• οι τιμές αντανακλούν καθαρά τη λειτουργία των ωοθηκών και της υπόφυσης.

Αν η εξέταση γίνει αργότερα:

• η LH μπορεί να αυξηθεί απότομα (LH surge),
• η FSH επηρεάζεται από τα αυξανόμενα οιστρογόνα,
• η ερμηνεία γίνεται δύσκολη ή λανθασμένη.

4.2 Τι γίνεται σε γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο;

Σε γυναίκες με ασταθή ή αραιομηνόρροια, η μέτρηση γίνεται:

• όταν εμφανιστεί περίοδος → Ημέρα 2–4, ή
• αν η περίοδος λείπει > 2–3 μήνες → μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα, αλλά σε συνδυασμό με E2 & προλακτίνη.

4.3 Εξαιρέσεις

Η μέτρηση μπορεί να γίνει άλλη ημέρα στις εξής περιπτώσεις:

• μοναχικές ωορρηξίες,
• διερεύνηση ανωορρηξίας,
• παρακολούθηση θεραπειών υπογονιμότητας,
• έλεγχος περιεμμηνόπαυσης / εμμηνόπαυσης.

Η μέρα του κύκλου καθορίζει αν μια τιμή FSH ή LH θα εκτιμηθεί ως φυσιολογική ή όχι – γι’ αυτό η
σωστή χρονική στιγμή είναι εξίσου σημαντική με το αποτέλεσμα.

5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες

Οι φυσιολογικές τιμές των FSH και LH στις γυναίκες εξαρτώνται από τη φάση του κύκλου. Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές
και μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο.

5.1 Φυσιολογικές τιμές ανά φάση κύκλου

🩸 Ημέρα 2–4 (πρώιμη θυλακική φάση)

• FSH: 3–10 mIU/mL
• LH: 2–10 mIU/mL
• Η αναλογία LH/FSH ≈ 1 θεωρείται φυσιολογική.

🌱 Ωοθυλακική φάση (Ημέρες 6–12)

• FSH: 3–9 mIU/mL
• LH: 2–15 mIU/mL

⚡ Ωορρηξία (Ημέρες 13–15)

• FSH: 4–15 mIU/mL
• LH: 20–90 mIU/mL (LH surge)

🌙 Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

• FSH: 1–9 mIU/mL
• LH: 1–14 mIU/mL

5.2 FSH & LH στην εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται → δεν υπάρχει φυσιολογική παλίνδρομη ρύθμιση → οι τιμές FSH και LH
αυξάνονται σημαντικά.

• FSH: 25–140+ mIU/mL
• LH: 15–60+ mIU/mL

5.3 Πότε οι τιμές θεωρούνται «ύποπτες»

• FSH > 10–12 mIU/mL (Ημέρα 2–4): πιθανή μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.
• LH/FSH > 2: συχνά ενδεικτικό PCOS.
• Πολύ χαμηλές FSH & LH: πιθανός υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός.
• Υψηλή LH χωρίς ωορρηξία: ανωορρηξία / PCOS.

Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί εξέταση στη σωστή ημέρα και συσχέτιση με άλλους δείκτες:
AMH, οιστραδιόλη (E2), προλακτίνη, θυρεοειδικό έλεγχο, υπερηχογράφημα ωοθηκών.

6️⃣ PCOS: Ο λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες
αναπαραγωγικής ηλικίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των ορμονών
LH και FSH.

6.1 Τι συμβαίνει ορμονικά στο PCOS;

Στο PCOS, η υπόφυση παράγει συχνά περισσότερη LH από το φυσιολογικό, ενώ η FSH παραμένει σχετικά χαμηλή.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:

• LH υψηλή → αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων (τεστοστερόνη, ανδροστενεδιόνη).
• FSH χαμηλότερη → δυσκολία στην ωρίμανση ωοθυλακίων.
• Ανωορρηξία → ακανόνιστοι κύκλοι, δυσκολία σύλληψης.

6.2 Ο λόγος LH/FSH στο PCOS

Σε υγιείς γυναίκες ο λόγος είναι περίπου 1:1.

Στο PCOS:

• LH/FSH = 2 θεωρείται ύποπτο.
• LH/FSH > 2 ή > 3 παρατηρείται πολύ συχνά.

Ωστόσο, η αναλογία LH/FSH από μόνη της δεν αρκεί για τη διάγνωση PCOS.
Πολλές γυναίκες με PCOS έχουν φυσιολογικές τιμές LH, οπότε απαιτείται:

• υπερηχογράφημα ωοθηκών (πολυκυστική μορφολογία),
• κλινικά συμπτώματα (ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών),
• εξετάσεις ανδρογόνων (τεστοστερόνη, DHEA-S, ανδροστενεδιόνη).

6.3 Συμπτώματα που σχετίζονται με αυξημένη LH στο PCOS

• Ακμή και λιπαρότητα.
• Υπερτρίχωση (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά, πλάτη).
• Τριχόπτωση / αραίωση στο τριχωτό.
• Ακανόνιστοι κύκλοι ή αμηνόρροια.
• Δυσκολία σύλληψης λόγω ανωορρηξίας.

6.4 Γιατί το PCOS επηρεάζει την ωορρηξία;

Η χαμηλή FSH → δεν ωριμάζει το ωοθυλάκιο.
Η υψηλή LH → αυξάνει τα ανδρογόνα που «μπλοκάρουν» περαιτέρω την ωρίμανση.

Έτσι τα ωοθυλάκια ξεκινούν να αναπτύσσονται αλλά δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο → δημιουργούνται οι γνωστές
«πολυκυστικές» ωοθήκες στο υπερηχογράφημα.

6.5 Πότε υποψιαζόμαστε PCOS από τα αποτελέσματα;

• Υψηλή LH με φυσιολογική ή χαμηλή FSH.
• LH/FSH > 2 σε Ημέρα 2–4 του κύκλου.
• Αυξημένα ανδρογόνα.
• Ακανόνιστος κύκλος.
• Υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών.

Η ερμηνεία του λόγου LH/FSH πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με βάση πλήρη
ορμονικό έλεγχο και κλινική αξιολόγηση.

7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – Ρόλος στη σπερματογένεση & την παραγωγή τεστοστερόνης

Στους άνδρες, οι ορμόνες FSH και LH έχουν καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία των όρχεων,
στην παραγωγή τεστοστερόνης και στη γονιμότητα. Οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν τη λειτουργία τόσο της υπόφυσης
όσο και των ίδιων των όρχεων.

7.1 FSH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η FSH δρα στα κύτταρα Sertoli μέσα στους όρχεις και ρυθμίζει:

• την παραγωγή σπερματοζωαρίων,
• την ωρίμανση των σπερματικών κυττάρων,
• τη στήριξη της σπερματογένεσης σε όλα τα στάδια.

Μια αυξημένη FSH μπορεί να υποδηλώνει:

• πρωτοπαθή βλάβη όρχεων (primary testicular failure),
• χαμηλή σπερματογένεση,
• σύνδρομο Klinefelter,
• παλαιότερες λοιμώξεις, τραύματα ή κιρσοκήλη.

7.2 LH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η LH δρα στα κύτταρα Leydig και ρυθμίζει την:

• παραγωγή τεστοστερόνης,
• υποστήριξη της λίμπιντο,
• ψυχοσωματική ενέργεια και μυϊκή μάζα.

Όταν η LH είναι υψηλή αλλά η τεστοστερόνη χαμηλή, αυτό υποδηλώνει:

• πρωτοπαθή υπογοναδισμό (βλάβη στους όρχεις).

Όταν LH & τεστοστερόνη είναι και οι δύο χαμηλές:

• δευτεροπαθής / κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος).

7.3 FSH & LH και προβλήματα γονιμότητας

Στους άνδρες που ελέγχονται για υπογονιμότητα, οι τιμές FSH/LH βοηθούν στον εντοπισμό του προβλήματος:

• Υψηλή FSH + χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων.
• Χαμηλή ή φυσιολογική FSH + χαμηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη → κεντρικός υπογοναδισμός.
• Φυσιολογικές FSH/LH + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → παρεμπόδιση εκσπερμάτισης/απόφραξη ή μικροβιακή αιτιολογία.

7.4 Συμπτώματα χαμηλής LH/τεστοστερόνης

• Μειωμένη libido.
• Κόπωση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
• Μείωση μυϊκής μάζας & δύναμης.
• Αύξηση κοιλιακού λίπους.
• Κακή συγκέντρωση & διάθεση.
• Προβλήματα στύσης.

7.5 Συμπτώματα αυξημένης FSH

• Μειωμένη ποιότητα ή αριθμός σπερματοζωαρίων.
• Ατροφικοί όρχεις.
• Ιστορικό τραυματισμού, χημειοθεραπείας, λοιμώξεων (π.χ. παρωτίτιδα).

Η FSH και η LH στους άνδρες πρέπει πάντα να αξιολογούνται μαζί με:

• τεστοστερόνη (σύνολο & ελεύθερη),
• προλακτίνη,
• TSH,
• σπερμοδιάγραμμα.

Ο συνδυασμός FSH, LH και τεστοστερόνης αποτελεί τον βασικό αλγόριθμο διάγνωσης του
ανδρικού υπογοναδισμού και προβλημάτων γονιμότητας.

8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες

Οι FSH και LH στους άνδρες αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της υπόφυσης αλλά και των όρχεων.
Οι τιμές τους, σε συνδυασμό με την τεστοστερόνη και το σπερμοδιάγραμμα, αποτελούν βασικό δείκτη γονιμότητας.

8.1 Φυσιολογικές τιμές FSH στους άνδρες

• FSH φυσιολογική: 1–12 mIU/mL
• FSH υψηλή (>12–15): ένδειξη μειωμένης λειτουργίας των όρχεων
  → π.χ. μετά από λοιμώξεις, κιρσοκήλη, χημειοθεραπεία, γενετικές ανωμαλίες (π.χ. Klinefelter).
• FSH πολύ χαμηλή: πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.

8.2 Φυσιολογικές τιμές LH στους άνδρες

• LH φυσιολογική: 1.5–9 mIU/mL
• LH υψηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός
  (η υπόφυση προσπαθεί να “πιέσει” τους όρχεις να παράγουν Τ).
• LH χαμηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: κεντρικός/δευτεροπαθής υπογοναδισμός
  (υπόφυση/υποθάλαμος).

8.3 Τι σημαίνουν οι τιμές στην πράξη;

FSH υψηλή:

• ανεπαρκής σπερματογένεση,
• ιστορικό βλάβης των όρχεων,
• κρυψορχία στο παρελθόν,
• γονιδιακά σύνδρομα.

LH υψηλή:

• οι όρχεις δεν παράγουν αρκετή τεστοστερόνη → η LH προσπαθεί να τους “διεγείρει”.

FSH & LH και οι δύο χαμηλές:

• υποθαλαμική ή υποφυσιακή δυσλειτουργία,
• κάποιες φορές υψηλή προλακτίνη (PRL),
• υπερβολική άσκηση, πολύ χαμηλό λίπος σώματος, στρες.

8.4 Συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη

Οι τιμές FSH και LH έχουν νόημα μόνο σε συνδυασμό με:

• Ολική τεστοστερόνη
• Ελεύθερη τεστοστερόνη
• SHBG (δεσμευτική σφαιρίνη)
• Προλακτίνη
• TSH

Αυτός ο συνδυασμός χρησιμοποιείται για τον ακριβή εντοπισμό προβλημάτων
όπως ο υπογοναδισμός, η ανδρική υπογονιμότητα και οι διαταραχές υπόφυσης.

9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – Ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες

Η μέτρηση FSH και LH είναι από τις πιο συχνές ορμονολογικές εξετάσεις και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση
πλήθους καταστάσεων που αφορούν τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την παραγωγή τεστοστερόνης,
αλλά και τη λειτουργία υπόφυσης/υποθαλάμου.

9.1 Ενδείξεις στις γυναίκες

• Ακανόνιστος κύκλος (αραιομηνόρροια, πολυμηνόρροια)
• Αμηνόρροια (απουσία περιόδου)
• Καθυστερημένη περίοδος που επαναλαμβάνεται συχνά
• Υποψία PCOS (ακμή, τριχοφυΐα, αυξημένα ανδρογόνα, κύκλοι χωρίς ωορρηξία)
• Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής αμηνόρροια
• Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα ζευγαριού)
• Υποψία πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (ΠΟΑ)
• Ελεγχος εμμηνόπαυσης / περιεμμηνόπαυσης
• Παρατεταμένη υψηλή προλακτίνη (PRL)
• Εξάψεις, ταχυκαρδίες, διαταραχές ύπνου σε νεότερες γυναίκες → έλεγχος FSH

9.2 Ενδείξεις στους άνδρες

• Χαμηλή τεστοστερόνη σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
• Μειωμένη libido, στυτική δυσλειτουργία
• Κόπωση, χαμηλή ενέργεια, μειωμένη μυϊκή μάζα
• Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (ολιγοσπερμία, ασθενοσπερμία)
• Υποψία υπογοναδισμού (πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής)
• Ατροφικοί όρχεις ή ιστορικό τραύματος/λοιμώξεων
• Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης >12 μήνες
• Ελεγχος υπόφυσης/υποθαλάμου

9.3 Ενδείξεις που αφορούν και τα δύο φύλα

• Υποψία ενδοκρινικής διαταραχής
• Υψηλή προλακτίνη (PRL)
• Διαταραχές θυρεοειδούς που επηρεάζουν άμεσα και τον άξονα FSH–LH
• Καθυστέρηση ή επιτάχυνση ήβης σε εφήβους
• Έλεγχος υπόφυσης (υποφυσιακοί όγκοι, μικροαδενώματα)
• Μεταβολικά σύνδρομα (παχυσαρκία, IR, υπερινσουλιναιμία)
• Χρόνιο στρες, υπερβολική άσκηση (αθλητικός υπογοναδισμός)

9.4 Πότε η εξέταση θεωρείται επείγουσα;

• Ξαφνική αμηνόρροια σε γυναίκα με κανονικούς κύκλους
• Σημαντική πτώση τεστοστερόνης με συμπτώματα
• Γαλακτόρροια → πιθανή υπερπρολακτιναιμία
• Σοβαρή κόπωση / ζάλη → πιθανή δυσλειτουργία υπόφυσης

Η μέτρηση FSH & LH είναι βασικό βήμα στη διερεύνηση του ορμονικού άξονα
υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες και συχνά αποτελεί το πρώτο σημείο που οδηγεί σε διάγνωση προβλημάτων
γονιμότητας, κύκλου, τεστοστερόνης ή ωοθηκικής λειτουργίας.