Η ερυθρά είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ερυθράς. Συνήθως είναι ήπια στα παιδιά και στους ενήλικες, αλλά στην εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στο έμβρυο. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση και ο εμβολιασμός έχουν καθοριστική σημασία.
1) Τι είναι η Ερυθρά;
Η ερυθρά είναι μια ιογενής εξανθηματική νόσος. Στα παιδιά εμφανίζεται συνήθως ήπια, με χαμηλό πυρετό και εξάνθημα. Στους ενήλικες μπορεί να είναι πιο έντονη, αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά τις εγκύους, καθώς η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε συγγενές σύνδρομο ερυθράς στο έμβρυο.
2) Τρόποι μετάδοσης
Με σταγονίδια από το αναπνευστικό (βήχας, φτάρνισμα).
Η περίοδος μεταδοτικότητας ξεκινά λίγες ημέρες πριν το εξάνθημα και διαρκεί έως περίπου 7 ημέρες μετά.
Η ανοσία επιτυγχάνεται με εμβολιασμό (MMR) ή μετά από φυσική νόσηση.
3) Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της ερυθράς εμφανίζονται περίπου 2–3 εβδομάδες μετά την έκθεση στον ιό και περιλαμβάνουν:
Ήπιο πυρετό
Εξάνθημα που ξεκινά από το πρόσωπο και εξαπλώνεται
Διόγκωση λεμφαδένων (ιδίως στον αυχένα)
Καταρροή, κόκκινα μάτια
Αρθραλγίες (κυρίως σε γυναίκες)
Στα παιδιά η νόσος είναι συχνά ήπια, ενώ στους ενήλικες μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη δυσφορία.
4) Επιπλοκές
Αρθρίτιδα (κυρίως σε γυναίκες)
Ωτίτιδα
Σπάνια: εγκεφαλίτιδα
Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι το Συγγενές Σύνδρομο Ερυθράς (Congenital Rubella Syndrome – CRS) όταν η λοίμωξη συμβεί στην εγκυμοσύνη.
5) Ερυθρά & Εγκυμοσύνη
Αν μια γυναίκα μολυνθεί από ερυθρά στην εγκυμοσύνη, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για το έμβρυο, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο. Το συγγενές σύνδρομο ερυθράς μπορεί να προκαλέσει:
Κώφωση
Καρδιακές ανωμαλίες
Καταρράκτη
Νοητική υστέρηση
Γι’ αυτό είναι σημαντικός ο προγεννητικός έλεγχος ανοσίας (Rubella IgG) πριν ή κατά την αρχή της εγκυμοσύνης.
6) Εξετάσεις αίματος για Ερυθρά
Η διάγνωση και ο έλεγχος ανοσίας γίνονται με αιματολογικές εξετάσεις:
Εξέταση
Σκοπός
Rubella IgG
Δείχνει αν υπάρχει ανοσία (εμβολιασμός ή παλαιά λοίμωξη).
Rubella IgM
Δείχνει πρόσφατη ή οξεία λοίμωξη.
IgG Avidity Test
Χρησιμοποιείται για να διαπιστωθεί αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιότερη.
Συμβουλή: όλες οι γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη πρέπει να ελέγχουν την ανοσία τους και να εμβολιάζονται αν χρειάζεται.
7) Θεραπεία & Πρόληψη
Δεν υπάρχει ειδική αντι-ιική θεραπεία για την ερυθρά. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική (αντιπυρετικά, ανάπαυση). Η καλύτερη πρόληψη είναι ο εμβολιασμός με MMR (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά):
Δύο δόσεις MMR παρέχουν ισχυρή και μακροχρόνια ανοσία.
Δεν γίνεται MMR κατά την εγκυμοσύνη – ο εμβολιασμός πρέπει να προηγείται.
8) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Τι σημαίνει αν έχω θετικό IgG για ερυθρά;
Σημαίνει ότι έχετε ανοσία, είτε από εμβολιασμό είτε από παλαιότερη λοίμωξη.
❓ Τι σημαίνει θετικό IgM;
Σημαίνει πιθανή πρόσφατη λοίμωξη. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επιβεβαίωση με IgG avidity test.
❓ Μπορώ να κάνω το εμβόλιο MMR στην εγκυμοσύνη;
Όχι. Ο εμβολιασμός γίνεται πριν την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό. Κατά την κύηση αποφεύγεται.
❓ Τι να κάνω αν δεν έχω ανοσία και θέλω να μείνω έγκυος;
Συνιστάται εμβολιασμός με MMR τουλάχιστον ένα μήνα πριν την προσπάθεια σύλληψης.
❓ Μπορώ να ξανακολλήσω ερυθρά;
Είναι εξαιρετικά σπάνιο. Ο εμβολιασμός προσφέρει μακροχρόνια προστασία.
9) Κλείστε Εξέταση
🔬 Έλεγχος Ερυθράς (Rubella IgG/IgM)
Ελέγξτε την ανοσία σας απέναντι στην ερυθρά εύκολα και αξιόπιστα στο εργαστήριό μας.
Ο προγεννητικός έλεγχος είναι ένα οργανωμένο σύνολο εξετάσεων αίματος, υπερηχογραφημάτων και, όπου χρειάζεται, γενετικών ελέγχων, που πραγματοποιούνται από την αρχή της εγκυμοσύνης έως και το β΄ τρίμηνο. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση καταστάσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υγεία της μητέρας και του εμβρύου, καθώς και η κατάλληλη ενημέρωση και υποστήριξη των γονέων.
1) Γιατί είναι σημαντικός ο προγεννητικός έλεγχος;
Εντοπίζει έγκαιρα αναιμία, θυρεοειδοπάθειες, διαβήτη κύησης, λοιμώξεις και άλλες καταστάσεις που απαιτούν παρακολούθηση ή θεραπεία.
Αξιολογεί τον κίνδυνο χρωμοσωμικών ανωμαλιών (π.χ. τρισωμία 21/Down, 18, 13).
Παρέχει αξιόπιστη πληροφόρηση ώστε οι γονείς να λάβουν ενημερωμένες αποφάσεις.
Σημαντικό: ο προγεννητικός έλεγχος διακρίνεται σε έλεγχο διαλογής (screening) και διαγνωστικό έλεγχο. Το screening εκτιμά πιθανότητες· η οριστική διάγνωση γίνεται μόνο με επεμβατικές εξετάσεις όταν ενδείκνυται.
Οι παρακάτω εξετάσεις αποτελούν τον βασικό «πυρήνα» του αρχικού ελέγχου. Ο γυναικολόγος/μαιευτήρας σας θα προσαρμόσει τη λίστα σύμφωνα με το ιστορικό σας.
Συχνή ανεπάρκεια σιδήρου στην κύηση – έγκαιρη θεραπεία
Θυρεοειδής
TSH (± FT4), anti-TPO/anti-TG όπου χρειάζεται
Θυρεοειδική λειτουργία
Υπο/υπερθυρεοειδισμός επηρεάζει κύηση/έμβρυο
Μεταβολισμός γλυκόζης
Γλυκόζη νηστείας, OGTT 24–28ης εβδομάδας
Διαβήτης κύησης
Στοχευμένη δίαιτα/παρακολούθηση εφόσον χρειάζεται
Ομάδα & αντισώματα
ABO/RhD, Έμμεση Coombs (IAT)
Κίνδυνος Rhesus ευαισθητοποίησης
Βλέπε ενότητα Rh & Anti-D
Λοιμώξεις
HBsAg, HCV Ab, HIV Ag/Ab, VDRL/RPR, Rubella IgG, Toxoplasma IgG/IgM, (± CMV/Varicella κατά περίπτωση)
Έλεγχος λοιμώξεων & ανοσίας
Εμβολιαστική/προφυλακτική στρατηγική, συμβουλές
Ούρα
Γενική ούρων & Καλλιέργεια ούρων
Ασυμπτωματική βακτηριουρία/ουρολοίμωξη
Σύνδεση με πρόωρο τοκετό/πυελονεφρίτιδα – θεραπεύεται
Συμβουλή: κρατήστε όλα τα αποτελέσματα σε έναν φάκελο/ψηφιακό αρχείο. Διευκολύνει τις επισκέψεις και την παρακολούθηση.
4) Έλεγχος χρωμοσωμικών ανωμαλιών (screening)
Στο Α΄ τρίμηνο πραγματοποιείται ο συνδυασμένος έλεγχος: Υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας (NT) + βιοχημικές εξετάσεις PAPP-A και free β-hCG. Παρέχει εκτίμηση κινδύνου για Τ21, Τ18, Τ13. Σε ορισμένα κέντρα αξιολογούνται επιπλέον δείκτες (π.χ. ρινικό οστό, ροή φλεβώδους πόρου, τριγλώχινα).
Στο Β΄ τρίμηνο, όπου εφαρμόζεται, μπορεί να προστεθεί το τριπλό/τετραπλό τεστ (AFP, hCG, uE3, Inhibin-A). Παράλληλα, το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου (20–24 εβδομ.) ελέγχει λεπτομερώς την ανατομία του εμβρύου.
Υπενθύμιση: τα τεστ screening δίνουν πιθανότητα και όχι διάγνωση. Σε υψηλό κίνδυνο/παθολογικά ευρήματα συζητείται NIPT ή διαγνωστική εξέταση.
5) NIPT (cfDNA) – Τι είναι και πότε προτείνεται
Το NIPT αναλύει ελεύθερο εμβρυϊκό DNA που κυκλοφορεί στο αίμα της μητέρας από την 10η εβδομάδα. Ελέγχει κυρίως Τ21, Τ18, Τ13 και το φύλο (κατ’ επιλογή), ενώ ορισμένες πλατφόρμες προσφέρουν επέκταση για σεξουαλικά χρωμοσώματα και μικροελλείμματα.
Πλεονεκτήματα: πολύ υψηλή ευαισθησία/ειδικότητα για Τ21, μη επεμβατικό.
Περιορισμοί: παραμένει τεστ διαλογής· θετικό αποτέλεσμα χρήζει επιβεβαίωσης με CVS/αμνιοπαρακέντηση.
Ενδείξεις: αυξημένος κίνδυνος από NT/βιοχημικά, προηγούμενο παιδί με χρωμοσωμική ανωμαλία, μητρική ηλικία, επιθυμία για επιπλέον διασφάλιση.
Αμνιοπαρακέντηση – ≥15 εβδομ.: εξέταση αμνιακού υγρού για καρυότυπο/μοριακές αναλύσεις.
Οι εξετάσεις αυτές είναι διαγνωστικές. Συζητούνται εξατομικευμένα με τον ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη οφέλη/κινδύνους.
7) Λοιμώξεις στην εγκυμοσύνη – τι ελέγχουμε
Στον αρχικό έλεγχο αξιολογείται η ανοσία σε ερυθρά (Rubella IgG) και γίνεται έλεγχος για HBsAg, HCV, HIV, σύφιλη. Κατά περίπτωση εξετάζονται Toxoplasma (IgG/IgM), CMV, Varicella σε γυναίκες άγνωστης ανοσίας. Η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί σε κατάλληλη παρακολούθηση/πρόληψη μετάδοσης στο έμβρυο.
8) Έλεγχος φορέων/κληρονομικών νοσημάτων
Ανάλογα με το οικογενειακό/εθνικό ιστορικό, μπορεί να προταθεί έλεγχος φορέων για Μεσογειακή αναιμία/στίγμα β-θαλασσαιμίας, ΣΜΑ (Spinal Muscular Atrophy), Κυστική Ίνωση κ.ά. Σε ζευγάρια που είναι και οι δύο φορείς, ο προγεννητικός έλεγχος παρέχει επιλογές (CVS/αμνιοπαρακέντηση) για έγκαιρη διάγνωση.
9) Ομάδα αίματος, Rhesus & προφύλαξη Anti-D
Σε μητέρες RhD αρνητικές γίνεται συστηματικός έλεγχος για αντισώματα (IAT). Αν δεν υπάρχουν αντισώματα, χορηγείται Anti-D ανοσοσφαιρίνη προφυλακτικά (συνήθως στη 28η εβδομάδα και μετά τον τοκετό αν το νεογνό είναι RhD θετικό), καθώς και μετά από αιμορραγία/επεμβάσεις. Στόχος είναι η πρόληψη αιμολυτικής νόσου του νεογνού.
Όχι. Το NIPT είναι προαιρετικό τεστ διαλογής με πολύ υψηλή ακρίβεια για Τ21. Συνήθως προτείνεται όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ή όταν οι γονείς επιθυμούν επιπλέον διασφάλιση. Θετικό NIPT επιβεβαιώνεται με CVS/αμνιοπαρακέντηση.
❓ Ποια η διαφορά screening και διάγνωσης;
Το screening υπολογίζει πιθανότητες (π.χ. συνδυασμένος έλεγχος, NIPT). Η διάγνωση απαιτεί ανάλυση εμβρυϊκού υλικού (CVS/αμνιοπαρακέντηση) και δίνει οριστικό αποτέλεσμα.
❓ Πότε γίνεται η καμπύλη σακχάρου;
Συνήθως μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας. Σε γυναίκες υψηλού κινδύνου μπορεί να γίνει νωρίτερα και να επαναληφθεί.
❓ Τι σημαίνει χαμηλή φερριτίνη στην εγκυμοσύνη;
Υποδηλώνει έλλειψη σιδήρου. Συχνά χρειάζεται συμπληρωματική αγωγή και διατροφικές οδηγίες. Η διόρθωση της αναιμίας βελτιώνει την αντοχή της μητέρας και τα μαιευτικά αποτελέσματα.
❓ Είμαι Rh αρνητική. Τι πρέπει να κάνω;
Να ακολουθήσετε το πρόγραμμα ελέγχων αντισωμάτων (IAT) και την προφύλαξη με Anti-D σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού, ώστε να προληφθεί η ευαισθητοποίηση.
❓ Μπορώ να ταξιδέψω/γυμναστώ κανονικά;
Συνήθως ναι, εφόσον δεν υπάρχουν μαιευτικές αντενδείξεις. Συζητήστε με τον ιατρό σας και προσαρμόστε δραστηριότητες/διατροφή σύμφωνα με την πορεία της κύησης.
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
