Βιταμίνη D (25-OH): Φυσιολογικές τιμές & πώς ανεβαίνουν με ασφάλεια

Οι τιμές της 25-OH βιταμίνης D δείχνουν τα αποθέματα του οργανισμού
και όχι τη βραχυπρόθεσμη πρόσληψη.

Τελευταία ενημέρωση:
6 Ιανουαρίου 2026

Η 25-υδροξυβιταμίνη D (25-OH) αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη
των αποθεμάτων βιταμίνης D στον οργανισμό.
Μετράται στο αίμα και αντανακλά τη συνολική πρόσληψη από
ηλιακή έκθεση, διατροφή και συμπληρώματα.

Σε αυτή τη σελίδα παρουσιάζονται συνοπτικά οι
φυσιολογικές τιμές της 25-OH
και οι βασικές, ασφαλείς αρχές για την αύξηση της βιταμίνης D.
Για πλήρη ιατρική ανάλυση (αιτίες έλλειψης, συμπτώματα, δοσολογίες, ειδικές ομάδες),
δείτε τον αναλυτικό ιατρικό οδηγό βιταμίνης D.

1

Φυσιολογικές τιμές βιταμίνης D (25-OH)

Συμπέρασμα:
Τιμές 25-OH κάτω από 20 ng/mL θεωρούνται έλλειψη,
ενώ τιμές άνω των 100 ng/mL απαιτούν ιατρικό έλεγχο
λόγω κινδύνου επιπλοκών.

Η ερμηνεία των τιμών δεν γίνεται απομονωμένα.
Λαμβάνονται υπόψη
η ηλικία,
το σωματικό βάρος,
τα συνοδά νοσήματα,
η φαρμακευτική αγωγή
και η εποχικότητα.

2

Πώς ανεβαίνει η βιταμίνη D με ασφάλεια

Η αύξηση της βιταμίνης D βασίζεται στις τιμές της 25-OH
και πρέπει να γίνεται σταδιακά, με ασφάλεια και εξατομικευμένα
,
λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το σωματικό βάρος,
την εποχή και τυχόν συνοδά νοσήματα.

• • Ήλιος:
    Σύντομη έκθεση 10–20 λεπτών σε πρόσωπο ή άκρα,
    2–3 φορές την εβδομάδα, χωρίς ηλιακό έγκαυμα.
    Η ενδογενής παραγωγή επηρεάζεται από την εποχή,
    το γεωγραφικό πλάτος και τον τύπο δέρματος.
  • Διατροφή:
    Λιπαρά ψάρια, αυγό και εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά
    συμβάλλουν συμπληρωματικά,
    αλλά σπάνια επαρκούν από μόνα τους
    για τη διόρθωση χαμηλών επιπέδων 25-OH.
  • Συμπληρώματα:
    Συχνά απαιτούνται όταν υπάρχει έλλειψη ή οριακή επάρκεια.
    Η επιλογή και η διάρκεια
    καθορίζονται από ιατρό,
    με στόχο σταθερή αποκατάσταση
    χωρίς υπερβολική αύξηση.
    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    Επίπεδα 25-OH (ng/mL)	Κλινική εκτίμηση	Συνήθης ημερήσια δόση (IU)	Ιατρικά σχόλια
    <10	Σοβαρή έλλειψη	2.000–4.000 IU	Απαιτείται ιατρική καθοδήγηση, συχνά συνδυασμός με έλεγχο ασβεστίου και PTH.
    10–19	Έλλειψη	1.000–2.000 IU	Συνήθως επαρκεί σταδιακή διόρθωση με επανέλεγχο μετά από εύλογο διάστημα.
    20–29	Οριακή επάρκεια	800–1.000 IU	Εξαρτάται από ηλικία, εποχικότητα και παράγοντες κινδύνου.
    30–50	Επάρκεια	600–800 IU	Στόχος διατήρησης για τον γενικό πληθυσμό.
    50–100	Υψηλή επάρκεια	—	Δεν απαιτείται συμπλήρωμα εκτός ειδικών περιπτώσεων.
    >100	Υπερβολικά επίπεδα	Διακοπή	Κίνδυνος υπερασβεστιαιμίας – απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

    Σημείωση:
    Οι παραπάνω δοσολογίες είναι ενδεικτικές και βασίζονται σε κλινική πρακτική.
    Η εξατομίκευση γίνεται πάντα με βάση το ιατρικό ιστορικό,
    τη νεφρική λειτουργία και τον εργαστηριακό έλεγχο.

    Μετατροπή μονάδων:
    1 μg βιταμίνης D = 40 IU

Σημαντικό:
Η αυτοχορήγηση υψηλών δόσεων χωρίς προηγούμενη μέτρηση
και επανέλεγχο της 25-OH
δεν θεωρείται ασφαλής πρακτική.

Η υπερβολική λήψη βιταμίνης D
μπορεί να προκαλέσει
αύξηση του ασβεστίου στο αίμα
και επιπλοκές.
Για τον λόγο αυτό,
η διόρθωση γίνεται πάντα
σταδιακά και με εργαστηριακή παρακολούθηση,
ιδίως σε ηλικιωμένους,
εγκύους και άτομα με χρόνια νοσήματα.

3

Πότε χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση

Η αξιολόγηση από ιατρό είναι απαραίτητη όταν:

• οι τιμές της 25-OH είναι
  <20 ng/mL (έλλειψη)
  ή >100 ng/mL (πιθανός κίνδυνος τοξικότητας)
• συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα,
  όπως νεφρική ή ηπατική νόσος και σύνδρομα δυσαπορρόφησης
• πρόκειται για εγκυμοσύνη, θηλασμό ή προχωρημένη ηλικία
• υπάρχουν συμπτώματα ή
  λήψη πολλαπλών φαρμάκων
  που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
συνδυαστική ερμηνεία εργαστηριακών ευρημάτων
και εξατομικευμένη προσέγγιση.

4

Τι ΔΕΝ δείχνει η εξέταση 25-OH βιταμίνης D

Η μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D
αποτελεί τον καλύτερο δείκτη αποθηκών βιταμίνης D,
ωστόσο δεν απαντά σε όλα τα κλινικά ερωτήματα.

• Δεν αξιολογεί άμεσα τη
  βιολογική δράση της βιταμίνης D στους ιστούς,
  η οποία εξαρτάται από τη νεφρική λειτουργία,
  τον υποδοχέα βιταμίνης D (VDR)
  και την επάρκεια ασβεστίου και μαγνησίου.
• Δεν αντικαθιστά τον έλεγχο
  ασβεστίου, φωσφόρου ή παραθορμόνης (PTH)
  όταν υπάρχει υποψία διαταραχών μεταβολισμού των οστών.
• Δεν αποτυπώνει τη
  βραχυπρόθεσμη πρόσληψη,
  όπως τη λήψη υψηλής δόσης τις τελευταίες ημέρες.

Γι’ αυτό η 25-OH βιταμίνη D
ερμηνεύεται πάντα
στο πλαίσιο συνολικού εργαστηριακού
και κλινικού ελέγχου
και όχι ως μεμονωμένη τιμή.

5

Πώς ερμηνεύονται σωστά οι τιμές της 25-OH

Η 25-υδροξυβιταμίνη D αποτελεί δείκτη αποθεμάτων και όχι αυτόνομο διαγνωστικό κριτήριο.
Η κλινική της σημασία προκύπτει μόνο μετά από συνεκτίμηση
του συνολικού ιατρικού πλαισίου.

Η ίδια αριθμητική τιμή μπορεί να έχει διαφορετική βαρύτητα
ανάλογα με:

• την ηλικία και το ιστορικό πτώσεων ή καταγμάτων
• το σωματικό βάρος και τη σύσταση σώματος
• την παρουσία οστεοπόρωσης ή χρόνιων νοσημάτων
• την εποχικότητα και την πρόσφατη ηλιακή έκθεση

Για παράδειγμα, τιμές 20–29 ng/mL
μπορεί να θεωρηθούν αποδεκτές σε νέο, ασυμπτωματικό άτομο,
αλλά ανεπαρκείς σε ηλικιωμένους,
άτομα με αυξημένο οστικό κίνδυνο
ή χρόνιες παθήσεις.

Κλινική αρχή:
Η εποχική πτώση της 25-OH (π.χ. χειμώνας)
δεν συνεπάγεται αυτόματα παθολογική έλλειψη
και δεν οδηγεί πάντα σε παρέμβαση.

6

Συχνές αιτίες χαμηλών τιμών βιταμίνης D

Οι χαμηλές τιμές 25-υδροξυβιταμίνης D
είναι συχνές στον γενικό πληθυσμό
και συνήθως οφείλονται
σε συνδυασμό παραγόντων,
όχι σε μία μόνο αιτία.

• Περιορισμένη ηλιακή έκθεση:
  Εργασία σε εσωτερικούς χώρους,
  χρήση αντηλιακού,
  χειμερινοί μήνες
  και μεγάλα γεωγραφικά πλάτη
  μειώνουν τη δερματική σύνθεση βιταμίνης D.
• Ηλικία:
  Με την αύξηση της ηλικίας,
  η ικανότητα του δέρματος
  να συνθέτει βιταμίνη D
  μειώνεται προοδευτικά.
• Αυξημένο σωματικό βάρος:
  Σε άτομα με παχυσαρκία,
  η βιταμίνη D «κατακρατείται»
  στον λιπώδη ιστό,
  οδηγώντας σε χαμηλότερες τιμές στο αίμα.
• Χρόνια νοσήματα:
  Νεφρική ή ηπατική νόσος,
  σύνδρομα δυσαπορρόφησης
  και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου
  επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D.
• Φαρμακευτική αγωγή:
  Ορισμένα φάρμακα
  (π.χ. αντιεπιληπτικά, κορτικοστεροειδή)
  μπορεί να μειώνουν
  τα επίπεδα της 25-OH βιταμίνης D.
• Χαμηλή διαιτητική πρόσληψη:
  Η διατροφή από μόνη της
  σπάνια επαρκεί
  για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων,
  ιδίως χωρίς επαρκή έκθεση στον ήλιο.

Η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας
είναι απαραίτητη
πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση.

7

Συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης D

Η έλλειψη βιταμίνης D
μπορεί να είναι
ασυμπτωματική για μεγάλο χρονικό διάστημα,
ιδίως όταν οι τιμές είναι οριακά χαμηλές.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα,
είναι συνήθως μη ειδικά.

• Κόπωση και μειωμένη αντοχή,
  χωρίς σαφή αιτία
• Μυϊκή αδυναμία ή μυαλγίες,
  ιδιαίτερα στα κάτω άκρα
• Οστικοί πόνοι,
  κυρίως στη μέση ή στα ισχία
• Συχνές λοιμώξεις,
  κυρίως του αναπνευστικού
• Διαταραχές διάθεσης,
  όπως χαμηλή ενέργεια ή καταβολή

Σε σοβαρή και παρατεταμένη έλλειψη,
ιδίως σε ηλικιωμένους,
μπορεί να παρατηρηθεί
αυξημένος κίνδυνος πτώσεων
και επιδείνωση της οστικής υγείας.

Σημαντικό:
Τα παραπάνω συμπτώματα
δεν είναι ειδικά
και δεν τεκμηριώνουν διάγνωση
χωρίς αιματολογική μέτρηση της 25-OH.

Η επιβεβαίωση της έλλειψης
γίνεται πάντα
με εργαστηριακό έλεγχο.

8

Πότε επανελέγχουμε τη βιταμίνη D

Ο επανέλεγχος της 25-υδροξυβιταμίνης D
δεν γίνεται αυθαίρετα,
αλλά με βάση το αρχικό επίπεδο,
το κλινικό πλαίσιο
και την παρέμβαση που έχει προηγηθεί.

• Μετά από διόρθωση χαμηλών τιμών:
  Ο επανέλεγχος γίνεται συνήθως
  μετά από εύλογο χρονικό διάστημα,
  ώστε να έχει σταθεροποιηθεί η νέα τιμή
  και να αποφευχθούν λανθασμένα συμπεράσματα.
• Σε οριακές τιμές χωρίς συμπτώματα:
  Μπορεί να αρκεί επανέλεγχος
  σε διαφορετική εποχή του έτους,
  λαμβάνοντας υπόψη την εποχικότητα.
• Σε χρόνιες παθήσεις ή ειδικές ομάδες:
  Ο επανέλεγχος γίνεται συχνότερα,
  πάντα με ιατρική καθοδήγηση
  και σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις.

Η πολύ συχνή μέτρηση
χωρίς σαφή λόγο
δεν προσφέρει πρόσθετη πληροφορία
και μπορεί να οδηγήσει
σε άσκοπες αλλαγές χειρισμών.

9

Χαμηλές vs υψηλές τιμές βιταμίνης D: τι σημαίνουν πρακτικά

Η 25-OH βιταμίνη D βοηθά να ξεχωρίσουμε
αν τα αποθέματα είναι χαμηλά, επαρκή ή υπερβολικά.
Στην πράξη, το σημαντικό δεν είναι μόνο ο αριθμός,
αλλά το πλαίσιο (συμπτώματα, συνοδά νοσήματα, εξετάσεις οστικού μεταβολισμού).

• Χαμηλές τιμές (<20 ng/mL):
  Υποδηλώνουν έλλειψη και αυξημένη πιθανότητα
  να επηρεάζεται η μυϊκή και οστική λειτουργία,
  ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με παράγοντες κινδύνου.
• Οριακές τιμές (20–29 ng/mL):
  Συχνά επηρεάζονται από εποχικότητα και τρόπο ζωής.
  Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη
  και εξαρτάται από το αν υπάρχουν συμπτώματα,
  ιστορικό οστικών προβλημάτων ή ειδικές καταστάσεις.
• Επάρκεια (30–50 ng/mL):
  Για τον γενικό πληθυσμό θεωρούνται συνήθως
  κατάλληλες τιμές αποθεμάτων.
• Υψηλές τιμές (>100 ng/mL):
  Αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών
  (κυρίως μέσω υπερασβεστιαιμίας)
  και απαιτούν ιατρική αξιολόγηση,
  ειδικά αν υπάρχουν συμπτώματα ή λήψη συμπληρωμάτων.

Αν υπάρχουν πολύ χαμηλές ή πολύ υψηλές τιμές,
ιδίως σε συνδυασμό με συμπτώματα,
η ερμηνεία γίνεται καλύτερα με συνδυαστικές εξετάσεις
και ιατρική καθοδήγηση.

10

Εξετάσεις που συνδυάζονται με τη βιταμίνη D

Η ερμηνεία της 25-υδροξυβιταμίνης D
είναι συχνά πιο αξιόπιστη
όταν συνδυάζεται
με εξετάσεις του μεταβολισμού των οστών
και της νεφρικής λειτουργίας.
Ο συνδυαστικός έλεγχος
βοηθά να αποφεύγονται
λανθασμένα συμπεράσματα.

• Ασβέστιο (Ca):
  Απαραίτητο για την εκτίμηση
  πιθανής υπερασβεστιαιμίας,
  ιδιαίτερα όταν οι τιμές βιταμίνης D
  είναι αυξημένες
  ή υπάρχει λήψη συμπληρωμάτων.
• Παραθορμόνη (PTH):
  Συχνά αυξάνεται
  σε έλλειψη βιταμίνης D
  (δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός)
  και βοηθά στην κατανόηση
  της οστικής επίδρασης.
• Φώσφορος:
  Συμπληρωματικός δείκτης
  στον έλεγχο διαταραχών
  του οστικού μεταβολισμού.
• Κρεατινίνη / eGFR:
  Η νεφρική λειτουργία
  επηρεάζει τον μεταβολισμό
  της βιταμίνης D
  και είναι κρίσιμη
  σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο.

Ο συνδυασμός των παραπάνω εξετάσεων
επιτρέπει πιο ολοκληρωμένη
και ασφαλή αξιολόγηση.

11

Συχνά λάθη στην ερμηνεία της βιταμίνης D

Στην καθημερινή κλινική πράξη,
η λανθασμένη ερμηνεία της 25-OH βιταμίνης D
οδηγεί συχνά σε άσκοπες παρεμβάσεις
ή σε καθυστερημένη αξιολόγηση κινδύνου.

• Ερμηνεία με βάση έναν αριθμό:
  Η 25-OH δεν αξιολογείται μεμονωμένα,
  χωρίς ηλικία, εποχικότητα και συνοδά νοσήματα.
• Υιοθέτηση «ιδανικών» τιμών χωρίς τεκμηρίωση:
  Διαφορετικά όρια από μη αξιόπιστες πηγές
  δημιουργούν σύγχυση και περιττή ανησυχία.
• Πρόωρος επανέλεγχος:
  Η μέτρηση πριν σταθεροποιηθεί η τιμή
  μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα.
• Παράβλεψη συνοδών δεικτών:
  Η μη συνεκτίμηση ασβεστίου ή PTH
  είναι κρίσιμο σφάλμα,
  ιδίως σε ακραίες τιμές 25-OH.

Guideline λογική:
Η βιταμίνη D αποτελεί μέρος
ενός ευρύτερου εργαστηριακού ελέγχου
και όχι μεμονωμένο θεραπευτικό στόχο.

12

Παιδιά & ειδικές ομάδες πληθυσμού

Σε ορισμένες ομάδες,
η αξιολόγηση της 25-υδροξυβιταμίνης D
απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή,
καθώς οι ανάγκες
και οι επιπτώσεις της έλλειψης
διαφέρουν από τον γενικό πληθυσμό.

• Παιδιά και έφηβοι:
  Η βιταμίνη D είναι σημαντική
  για τη σωστή ανάπτυξη του σκελετού.
  Οι χαμηλές τιμές
  ερμηνεύονται πάντα
  με βάση την ηλικία,
  την ανάπτυξη
  και τη συνολική διατροφή.
• Ηλικιωμένοι:
  Συχνά παρουσιάζουν χαμηλότερες τιμές
  λόγω μειωμένης σύνθεσης στο δέρμα
  και περιορισμένης έκθεσης στον ήλιο.
  Η αξιολόγηση γίνεται συνδυαστικά
  με δείκτες οστικής υγείας
  και κίνδυνο πτώσεων.
• Έγκυες και θηλάζουσες:
  Οι ανάγκες μεταβάλλονται
  και η ερμηνεία των τιμών
  απαιτεί ιατρική καθοδήγηση,
  χωρίς αυτοματοποιημένα συμπεράσματα.
• Άτομα με χρόνια νοσήματα:
  Νεφρική, ηπατική νόσος
  ή διαταραχές δυσαπορρόφησης
  επηρεάζουν τον μεταβολισμό
  της βιταμίνης D
  και απαιτούν εξατομικευμένη εκτίμηση.

Σε όλες τις παραπάνω ομάδες,
η ερμηνεία της βιταμίνης D
δεν γίνεται απομονωμένα,
αλλά στο πλαίσιο
του συνολικού ιατρικού ελέγχου.

13

Πότε οι τιμές θεωρούνται χαμηλές ή υψηλές σε ειδικές περιπτώσεις

Οι αριθμητικές τιμές της 25-υδροξυβιταμίνης D
δεν έχουν πάντα το ίδιο κλινικό βάρος
σε όλους τους πληθυσμούς.
Σε ορισμένες καταστάσεις,
τα όρια ερμηνείας
προσαρμόζονται
με βάση τον συνολικό κίνδυνο.

• Οστεοπόρωση ή αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων:
  Τιμές που θεωρούνται «οριακές»
  στον γενικό πληθυσμό
  μπορεί να μην είναι επαρκείς
  για τη συγκεκριμένη ομάδα.
• Χρόνια νεφρική νόσος:
  Η μετατροπή της βιταμίνης D
  επηρεάζεται,
  επομένως η απλή μέτρηση της 25-OH
  δεν αρκεί για πλήρη εικόνα
  χωρίς συνδυαστικό έλεγχο.
• Παχυσαρκία:
  Οι χαμηλές τιμές στο αίμα
  δεν αντικατοπτρίζουν πάντα
  τη συνολική ποσότητα στον οργανισμό,
  λόγω κατανομής στον λιπώδη ιστό.
• Λήψη συμπληρωμάτων:
  Παροδικά υψηλές τιμές
  δεν σημαίνουν απαραίτητα τοξικότητα,
  αλλά απαιτούν εκτίμηση
  σε συνδυασμό με ασβέστιο και συμπτώματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις,
η ερμηνεία γίνεται πάντα
εξατομικευμένα
και με βάση το συνολικό κλινικό πλαίσιο.

14

Τι να θυμάστε για τη βιταμίνη D

Κλινική πράξη:
Η βιταμίνη D αποτελεί εργαστηριακό δείκτη
που απαιτεί ιατρική ερμηνεία
και όχι αυτόματη χορήγηση συμπληρωμάτων.

15

Συχνές Ερωτήσεις για τη βιταμίνη D

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση
25-OH βιταμίνης D
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

17

Βιβλιογραφία & Πηγές