Σε 1 λεπτό:
- Το NT-proBNP είναι εξέταση αίματος που δείχνει αν η καρδιά καταπονείται.
- Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει δύσπνοια, κόπωση ή πρήξιμο.
- Βοηθά στην επιβεβαίωση ή τον αποκλεισμό καρδιακής ανεπάρκειας.
- Οι τιμές επηρεάζονται από ηλικία και νεφρική λειτουργία.
- Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με συμπτώματα και καρδιολογικό έλεγχο.
- Τι είναι το NT-proBNP
- Γιατί μετράται το NT-proBNP
- Πώς λειτουργεί το NT-proBNP
- Φυσιολογικές τιμές NT-proBNP
- Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση
- NT-proBNP και καρδιακή ανεπάρκεια
- NT-proBNP σε ηλικιωμένους
- NT-proBNP και εγκυμοσύνη
- NT-proBNP και νεφρική λειτουργία
- Διατροφή και καρδιοπροστασία
- Φάρμακα που επηρεάζουν το NT-proBNP
- Παρακολούθηση NT-proBNP
- Πώς γίνεται η εξέταση
- Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- Πού να κάνω εξέταση NT-proBNP
- Βιβλιογραφία & Πηγές
Πώς βοηθά το NT-proBNP στην κλινική πράξη
Το NT-proBNP είναι ένας βιοδείκτης που παράγεται από τα καρδιακά κύτταρα όταν οι κοιλίες
υφίστανται αυξημένη πίεση ή διάταση. Για τον λόγο αυτό, αυξάνεται συχνά σε καταστάσεις
όπου η καρδιά δυσκολεύεται να αντλήσει αποτελεσματικά το αίμα.
Η εξέταση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ασθενείς με δύσπνοια άγνωστης αιτίας,
καθώς βοηθά τον ιατρό να διαχωρίσει αν τα συμπτώματα προέρχονται από την καρδιά
ή από άλλα συστήματα, όπως οι πνεύμονες. Χαμηλές τιμές καθιστούν την καρδιακή
ανεπάρκεια λιγότερο πιθανή, ενώ αυξημένες τιμές οδηγούν σε περαιτέρω καρδιολογικό έλεγχο.
Το NT-proBNP χρησιμοποιείται επίσης για παρακολούθηση της πορείας
ασθενών με γνωστή καρδιακή ανεπάρκεια. Η μείωση των τιμών μπορεί να υποδηλώνει
καλή ανταπόκριση στη θεραπεία, ενώ η αύξησή τους πιθανόν να σημαίνει επιδείνωση.
Σημαντικό είναι ότι τα αποτελέσματα δεν αξιολογούνται απομονωμένα.
Ηλικιωμένα άτομα, ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργία ή σοβαρές λοιμώξεις
μπορεί να εμφανίζουν αυξημένες τιμές χωρίς να υπάρχει τυπική καρδιακή ανεπάρκεια.
Συμπέρασμα: Το NT-proBNP αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο υποστήριξης
της διάγνωσης, αλλά η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα στο πλαίσιο
του συνολικού κλινικού και καρδιολογικού ελέγχου.
1
Τι είναι το NT-proBNP
Το NT-proBNP (N-terminal pro–B-type natriuretic peptide) είναι ένας
βιοδείκτης που παράγεται από την καρδιά — κυρίως από τις
κοιλίες — όταν το μυοκάρδιο υφίσταται
αυξημένη πίεση ή διάταση.
Η παραγωγή του σχετίζεται άμεσα με την προσπάθεια της καρδιάς
να ανταποκριθεί σε αυξημένες αιμοδυναμικές απαιτήσεις.
Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εργαστηριακούς δείκτες
καρδιακής ανεπάρκειας, με καθοριστική
διαγνωστική και προγνωστική αξία.
Χρησιμοποιείται τόσο σε οξείες καταστάσεις
(π.χ. αιφνίδια δύσπνοια ή απορρύθμιση καρδιακής λειτουργίας),
όσο και σε χρόνια κλινικά σενάρια,
όπου απαιτείται συστηματική παρακολούθηση της πορείας της νόσου.
Η μέτρησή του βοηθά τον ιατρό να εκτιμήσει τη
λειτουργική κατάσταση της καρδιάς,
να διαχωρίσει αν συμπτώματα όπως δύσπνοια ή κόπωση
έχουν καρδιακή ή μη καρδιακή αιτιολογία,
και να καθοδηγήσει τον περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο,
όπως το υπερηχογράφημα καρδιάς.
Στην καθημερινή κλινική πράξη, το NT-proBNP χρησιμοποιείται ευρέως
όχι μόνο για τη διάγνωση,
αλλά και για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία,
καθώς μεταβολές των τιμών του μπορούν να αντικατοπτρίζουν
βελτίωση ή επιδείνωση της καρδιακής λειτουργίας.
2
Γιατί μετράται το NT-proBNP
Η μέτρηση του NT-proBNP χρησιμοποιείται κυρίως για:
- Τη διάγνωση καρδιακής ανεπάρκειας.
- Την εκτίμηση της σοβαρότητας συμπτωμάτων όπως δύσπνοια και οιδήματα.
- Την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
- Την πρόγνωση καρδιαγγειακού κινδύνου και την εκτίμηση έκβασης.
Τα επίπεδα NT-proBNP αυξάνονται όταν οι κοιλίες διατείνονται ή καταπονούνται,
όπως σε συστολική δυσλειτουργία ή σε
διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια (HFpEF).
3
Πώς λειτουργεί το NT-proBNP
Όταν το μυοκάρδιο καταπονείται, εκκρίνει την πρόδρομη ορμόνη
proBNP, η οποία διασπάται σε δύο μόρια:
- BNP – τη βιολογικά ενεργή μορφή, με άμεση δράση.
- NT-proBNP – τη βιολογικά αδρανή μορφή, με μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής.
Λόγω της μεγαλύτερης σταθερότητάς του στο αίμα,
το NT-proBNP προτιμάται για εργαστηριακή μέτρηση
σε σχέση με το BNP, ειδικά σε διαγνωστικούς και παρακολουθητικούς ελέγχους.
4
Φυσιολογικές τιμές NT-proBNP
| Ηλικία | Ενδεικτικές τιμές (pg/mL) |
|---|---|
| < 50 ετών | < 125 |
| ≥ 50 ετών | < 450 |
| Καρδιακή ανεπάρκεια πιθανή | > 450 / > 900 (ανά ηλικία) |
| Καρδιακή ανεπάρκεια σχεδόν βέβαιη | > 1800 |
Σημείωση: Οι τιμές επηρεάζονται από την ηλικία,
τη νεφρική λειτουργία, την παρουσία αρρυθμιών
και το συνολικό κλινικό πλαίσιο.
5
Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση NT-proBNP
Η μέτρηση του NT-proBNP συνιστάται σε:
- Άτομα με ανεξήγητη δύσπνοια.
- Ύποπτη ή επιβεβαιωμένη καρδιακή ανεπάρκεια.
- Παρακολούθηση χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας.
- Εκτίμηση πρόγνωσης μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου.
6
NT-proBNP και καρδιακή ανεπάρκεια
Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια κατάσταση κατά την οποία η καρδιά
δεν μπορεί να αντλήσει επαρκή ποσότητα αίματος ώστε να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, το NT-proBNP αυξάνεται ως απάντηση στην αυξημένη πίεση
και διάταση των κοιλιών και αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της βαρύτητας της νόσου.
Το NT-proBNP αυξάνεται σημαντικά σε:
- Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (χαμηλό κλάσμα εξώθησης).
- Διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια (HFpEF).
- Οξεία απορρύθμιση χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας.
Οι τιμές NT-proBNP έχουν ισχυρή προγνωστική αξία και συσχετίζονται με:
- Αυξημένο κίνδυνο επανεισαγωγής σε νοσοκομείο.
- Υψηλότερη θνησιμότητα.
- Ανταπόκριση στη θεραπεία (πτώση της τιμής → καλύτερη πρόγνωση).
7
NT-proBNP σε ηλικιωμένους
Σε άτομα ηλικίας >75 ετών, τα επίπεδα NT-proBNP μπορεί να είναι
φυσιολογικά αυξημένα ακόμη και χωρίς σαφή καρδιακή ανεπάρκεια.
Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με:
- Υπερηχοκαρδιογράφημα (Triplex).
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ).
- Την κλινική εικόνα και τα συμπτώματα του ασθενούς.
8
NT-proBNP και εγκυμοσύνη
Κατά την εγκυμοσύνη, οι τιμές NT-proBNP μπορεί να εμφανίσουν ήπια αύξηση
λόγω του αυξημένου όγκου αίματος και της φυσιολογικής καρδιακής καταπόνησης.
Σε περιπτώσεις υποψίας μυοκαρδιοπάθειας της κύησης, περικαρδίτιδας
ή άλλης καρδιακής δυσλειτουργίας, η εξέταση μπορεί να αποδειχθεί
ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διαγνωστική προσέγγιση.
9
NT-proBNP και νεφρική λειτουργία
Το NT-proBNP αποβάλλεται από τους νεφρούς.
Σε άτομα με νεφρική ανεπάρκεια, οι τιμές μπορεί να εμφανίζονται
ψευδώς αυξημένες, ακόμη και χωρίς σοβαρή καρδιακή δυσλειτουργία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με προσοχή και
σε συνδυασμό με κρεατινίνη και eGFR.
10
Διατροφή και καρδιοπροστασία
Η διατροφή δεν επηρεάζει άμεσα τα επίπεδα NT-proBNP, ωστόσο παίζει
καθοριστικό ρόλο στη συνολική καρδιαγγειακή υγεία.
- Μείωση αλατιού → λιγότερη κατακράτηση υγρών.
- Κατανάλωση λιπαρών ψαριών (Ω-3 λιπαρά οξέα).
- Διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά.
- Αποφυγή επεξεργασμένων και υπερεπεξεργασμένων τροφών.
Η Μεσογειακή διατροφή θεωρείται ιδανική για καρδιοπροστασία.
11
Φάρμακα που επηρεάζουν το NT-proBNP
Ορισμένες φαρμακευτικές θεραπείες μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα NT-proBNP,
αντανακλώντας βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας:
- Β-αναστολείς.
- Αναστολείς ACE / ARB / ARNI.
- Διουρητικά.
- SGLT2 αναστολείς.
Η πτώση της τιμής μετά την έναρξη ή τροποποίηση της θεραπείας
θεωρείται θετικό προγνωστικό σημάδι.
12
Παρακολούθηση NT-proBNP με την πάροδο του χρόνου
Η τακτική μέτρηση του NT-proBNP:
- Ανιχνεύει πρώιμη επιδείνωση της καρδιακής κατάστασης.
- Καθοδηγεί την τροποποίηση της θεραπευτικής αγωγής.
- Βοηθά στην πρόληψη υποτροπών και νοσηλειών.
13
Πώς γίνεται η εξέταση NT-proBNP
Η εξέταση NT-proBNP είναι:
- Απλή αιμοληψία.
- Απαιτεί ελάχιστη προετοιμασία.
- Δεν χρειάζεται νηστεία.
Σε πολλά εργαστήρια, τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα
εντός λίγων ωρών, ενώ στα νοσοκομεία η εξέταση
ενσωματώνεται συχνά στον ταχύ έλεγχο δύσπνοιας στα ΤΕΠ.
14
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι δείχνει το NT-proBNP;
και χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάγνωση, επιβεβαίωση ή αποκλεισμό
καρδιακής ανεπάρκειας, ιδίως σε ασθενείς με δύσπνοια.
Πότε χρειάζεται να κάνω την εξέταση NT-proBNP;
επιδείνωση γνωστής καρδιοπάθειας ή για την
παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.
Ποια θεωρούνται φυσιολογικά επίπεδα NT-proBNP;
και <450 pg/mL για άτομα άνω των 50 ετών θεωρούνται φυσιολογικές.
Ωστόσο, η ερμηνεία εξαρτάται από την ηλικία,
τη νεφρική λειτουργία, τις αρρυθμίες και το κλινικό πλαίσιο.
Μπορεί το NT-proBNP να είναι αυξημένο χωρίς καρδιακή ανεπάρκεια;
νεφρική ανεπάρκεια, πνευμονική υπέρταση,
αρρυθμίες, αναιμία, σοβαρές λοιμώξεις
ή σε προχωρημένη ηλικία, χωρίς απαραίτητα
να υπάρχει καρδιακή ανεπάρκεια.
Ποια φάρμακα μειώνουν το NT-proBNP;
διουρητικά και SGLT2 αναστολείς
μειώνουν συχνά τα επίπεδα NT-proBNP,
γεγονός που συνήθως αντανακλά
βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας.
Είναι το NT-proBNP καλύτερο από το BNP;
και είναι πιο σταθερό στο αίμα σε σχέση με το BNP,
γεγονός που το καθιστά πιο αξιόπιστο
για εργαστηριακή μέτρηση και παρακολούθηση.
Χρειάζεται προετοιμασία ή νηστεία για την εξέταση;
και δεν απαιτείται νηστεία
ή άλλη ειδική προετοιμασία.
Πόσο συχνά πρέπει να μετράται το NT-proBNP;
και εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου.
Συνήθως μετράται κατά τη διάγνωση
και σε τακτικά διαστήματα παρακολούθησης
ή μετά από αλλαγή θεραπείας.
15
Πού να κάνω εξέταση NT-proBNP
Η εξέταση NT-proBNP μπορεί να πραγματοποιηθεί σε
πιστοποιημένα μικροβιολογικά εργαστήρια και σε
νοσοκομειακές μονάδες που διαθέτουν τον κατάλληλο
βιοχημικό εξοπλισμό.
Συνιστάται να επιλέγετε εργαστήριο με
εμπειρία στις καρδιολογικές εξετάσεις,
ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία της μέτρησης και
η σωστή προ-αναλυτική διαχείριση του δείγματος.
Τα αποτελέσματα πρέπει πάντα να
αξιολογούνται από ιατρό
(καρδιολόγο ή θεράποντα ιατρό),
στο πλαίσιο των συμπτωμάτων, του ιστορικού
και των υπόλοιπων εξετάσεων.
ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις του εργαστηρίου;
16
Βιβλιογραφία & Πηγές
ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure.
European Heart Journal, 2016;37(27):2129–2200.
https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehw128
2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure.
European Heart Journal, 2021;42(36):3599–3726.
https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab368
Rapid Measurement of B-Type Natriuretic Peptide in the Emergency Diagnosis of Heart Failure.
New England Journal of Medicine, 2002;347(3):161–167.
https://doi.org/10.1056/NEJMoa020233
N-terminal pro–B-type natriuretic peptide testing for the diagnosis or exclusion of heart failure in patients with acute symptoms.
American Journal of Cardiology, 2005;95(8):948–954.
https://doi.org/10.1016/j.amjcard.2004.12.032
2017 ACC/AHA/HFSA Focused Update of the 2013 Heart Failure Guideline.
Journal of the American College of Cardiology, 2017;70(6):776–803.
https://doi.org/10.1016/j.jacc.2017.04.025
Role of Natriuretic Peptides in the Management of Heart Failure.
Circulation, 2021;144(12):e445–e464.
https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001000
Αιματολογικές & βιοχημικές εξετάσεις
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος
Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας
Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
