C-Πεπτίδιο (C-Peptide): Τι είναι, Φυσιολογικές Τιμές & Πώς Συνδέεται με τον Διαβήτη

Τελευταία ενημέρωση:
27 Ιανουαρίου 2026

1Τι είναι το C-Πεπτίδιο

Το C-Πεπτίδιο (C-peptide) είναι πεπτίδιο 31 αμινοξέων που παράγεται στο πάγκρεας ταυτόχρονα με την ινσουλίνη και αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη της ενδογενούς παραγωγής ινσουλίνης.

Κατά τη σύνθεση της ινσουλίνης σχηματίζεται πρώτα προϊνσουλίνη, η οποία διασπάται σε:

• 1 μόριο ενεργής ινσουλίνης
• 1 μόριο C-Πεπτιδίου

Επειδή εκκρίνονται ισομοριακά, η μέτρηση του C-Πεπτιδίου δείχνει πόση ινσουλίνη παράγει πραγματικά το πάγκρεας.

Χρησιμοποιείται κυρίως για:

• διαφορική διάγνωση διαβήτη τύπου 1 και 2
• εκτίμηση υπολειπόμενης παγκρεατικής λειτουργίας
• διάκριση αιτιών υπογλυκαιμίας
• διάγνωση ινσουλινώματος

Ετυμολογία: Το γράμμα C προέρχεται από το “Connecting”, επειδή το C-Πεπτίδιο συνδέει τις αλυσίδες Α και Β της προϊνσουλίνης πριν διασπαστούν.

2Πώς παράγεται και ποιος είναι ο βιολογικός του ρόλος

Το C-Πεπτίδιο παράγεται στα β-κύτταρα των νησιδίων Langerhans του παγκρέατος, ταυτόχρονα με την ινσουλίνη.

• παράγεται ισομοριακά με την ινσουλίνη
• αποδομείται κυρίως από τους νεφρούς
• έχει μεγαλύτερο χρόνο ημιζωής από την ινσουλίνη (~30 λεπτά)

Αν και δεν δρα ως κλασική ορμόνη, υπάρχουν ενδείξεις ότι συμμετέχει στη μικροκυκλοφορία και στη λειτουργία του ενδοθηλίου.

3Εξέταση C-Πεπτιδίου – πώς γίνεται

Η μέτρηση του C-Πεπτιδίου γίνεται με απλή αιμοληψία και η ερμηνεία της έχει αξία όταν αξιολογείται μαζί με τη γλυκόζη (και, όπου χρειάζεται, με ινσουλίνη).

Μορφές εξέτασης:

• Νηστείας: μετά από ≥8 ώρες νηστεία (η πιο συχνή προσέγγιση).
• Με διέγερση: σε ειδικές περιπτώσεις, μετά από γλυκαγόνη ή γλυκόζη, όταν χρειάζεται επιβεβαίωση.
• Ούρα 24ώρου: χρησιμοποιείται σπάνια και μόνο σε εξειδικευμένα ενδοκρινολογικά ερωτήματα.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να αξιοποιηθεί σε συνδυασμό με γλυκόζη για εκτίμηση δεικτών ινσουλινοαντίστασης (π.χ. HOMA-IR), με την επιφύλαξη ότι η κύρια χρήση του παραμένει η εκτίμηση της ενδογενούς ινσουλίνης.

Μέθοδος ανάλυσης: ανοσολογικές τεχνικές (RIA, CLIA ή ELISA) με ειδικά αντισώματα.

Προετοιμασία:

• νηστεία ≥8 ωρών
• αποφυγή έντονης άσκησης την προηγούμενη ημέρα
• ενημέρωση για φάρμακα (ινσουλίνη, σουλφονυλουρίες, GLP-1, κορτικοστεροειδή)

4Ερμηνεία τιμών C-Πεπτιδίου

Οι τιμές του C-Πεπτιδίου ερμηνεύονται πάντα με βάση το κλινικό πλαίσιο και ταυτόχρονη γλυκόζη. Η νεφρική λειτουργία επηρεάζει την κάθαρση και μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αυξημένες τιμές.

Γρήγορη κλινική ερμηνεία: Χαμηλό C-Πεπτίδιο με υψηλή γλυκόζη → πιθανός τύπος 1 ή LADA. Υψηλό C-Πεπτίδιο με υψηλή γλυκόζη → πιθανή ινσουλινοαντίσταση/τύπος 2 (ιδίως στα πρώτα στάδια).

5C-Πεπτίδιο και Διαβήτης Τύπου 1 & Τύπου 2

Το C-Πεπτίδιο βοηθά στη διαφορική διάγνωση των τύπων διαβήτη και στην εκτίμηση της παγκρεατικής εφεδρείας (λειτουργία β-κυττάρων).

Διαβήτης Τύπου 1

• αυτοάνοση καταστροφή β-κυττάρων
• ελάχιστη ή μηδενική ενδογενής παραγωγή ινσουλίνης
• C-Πεπτίδιο συχνά <0.3–0.5 ng/mL (ανάλογα με στάδιο/μέθοδο)
• σε πρώιμο στάδιο (“honeymoon”) μπορεί να υπάρχει υπολειμματική παραγωγή

Διαβήτης Τύπου 2

• ινσουλινοαντίσταση των ιστών
• αρχικά αυξημένη ενδογενής παραγωγή ινσουλίνης
• C-Πεπτίδιο συχνά >2 ng/mL στα πρώτα στάδια
• σε προχωρημένα στάδια μπορεί να μειώνεται λόγω εξάντλησης β-κυττάρων

Ειδικές μορφές:

• LADA: μπορεί να είναι αρχικά φυσιολογικό ή ήπια χαμηλό → σταδιακή πτώση
• MODY: συχνά διατηρημένο C-Πεπτίδιο
• νεογνικός διαβήτης: μεταβλητά επίπεδα

Σε υποψία αυτοάνοσου διαβήτη, συνδυάζεται με έλεγχο αυτοαντισωμάτων (anti-GAD, IA-2).

Αντιδραστική υπογλυκαιμία:
συνήθως καλοήθης κατάσταση μετά από γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες, με παροδική αύξηση ινσουλίνης/C-Πεπτιδίου που υποχωρεί με νηστεία.

6 Άλλες παθολογικές καταστάσεις

Πέρα από τον διαβήτη, το C-Πεπτίδιο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε:

• Υπογλυκαιμία: υψηλό C-Πεπτίδιο → ενδογενής υπερινσουλιναιμία, χαμηλό → εξωγενής ινσουλίνη
• Ινσουλίνωμα: παθολογικά αυξημένο C-Πεπτίδιο ακόμη και με χαμηλή γλυκόζη
• Νεφρική ανεπάρκεια: ψευδώς αυξημένες τιμές λόγω μειωμένης κάθαρσης
• Αντιδραστική υπογλυκαιμία: παροδική αύξηση μετά γεύμα

Ινσουλίνωμα: σε υπογλυκαιμία παρατηρείται παθολογικά αυξημένο C-Πεπτίδιο (συχνά >3 ng/mL), ακόμη και με χαμηλή γλυκόζη.

Σε νεφρική ανεπάρκεια η ερμηνεία πρέπει να γίνεται μαζί με κρεατινίνη ή eGFR, γιατί το C-Πεπτίδιο μπορεί να εμφανίζεται ψευδώς αυξημένο.

7Διατροφή και C-Πεπτίδιο

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα την έκκριση ινσουλίνης και συνεπώς τα επίπεδα C-Πεπτιδίου, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιαβήτη ή ινσουλινοαντίσταση.

Κλινικά χρήσιμες παρεμβάσεις:

• δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη (όσπρια, βρώμη, λαχανικά)
• μείωση επεξεργασμένων υδατανθράκων και ζάχαρης
• διαλειμματική νηστεία (12–16 ώρες, όπου ενδείκνυται)
• τακτική φυσική δραστηριότητα (≥20–30′ ημερησίως)
• έλεγχος και μείωση σωματικού βάρους

8

Φυσιολογικές τιμές C-Πεπτιδίου

Οι φυσιολογικές τιμές του C-Πεπτιδίου αντικατοπτρίζουν την ενδογενή παραγωγή ινσουλίνης και διαφοροποιούνται ανάλογα με τη μονάδα μέτρησης και τη μέθοδο του εργαστηρίου. Για αξιόπιστη ερμηνεία, η μέτρηση γίνεται ιδανικά σε νηστεία και αξιολογείται πάντα μαζί με τη γλυκόζη.

Οι τιμές μπορεί να παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις ανάλογα με τη μέθοδο ανάλυσης και το εργαστήριο αναφοράς.

9 Πλεονεκτήματα και περιορισμοί της εξέτασης

Πλεονεκτήματα

• διαχωρίζει ενδογενή από εξωγενή ινσουλίνη
• εκτιμά τη λειτουργική εφεδρεία των β-κυττάρων
• βοηθά στη διάγνωση ινσουλινώματος
• δεν επηρεάζεται από χορήγηση ινσουλίνης

Περιορισμοί

• επηρεάζεται από νεφρική λειτουργία (ψευδώς υψηλές τιμές)
• διακυμάνσεις ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης
• χρειάζεται ταυτόχρονη γλυκόζη για σωστή ερμηνεία

10

Πότε είναι απαραίτητη η εξέταση

Η μέτρηση C-Πεπτιδίου ζητείται όταν απαιτείται σαφής απάντηση για το αν το πάγκρεας παράγει ακόμα ινσουλίνη και σε ποιο βαθμό.

• νεοδιαγνωσμένος διαβήτης με ασαφή τύπο
• υποψία LADA ή MODY
• ανεξήγητη υπογλυκαιμία
• εκτίμηση παγκρεατικής εφεδρείας σε γνωστό διαβήτη
• υποψία ινσουλινώματος
• αξιολόγηση ανάγκης έναρξης ινσουλίνης

11

Συνδυασμός με άλλες εξετάσεις

Το C-Πεπτίδιο αποκτά πραγματική διαγνωστική αξία μόνο όταν ερμηνεύεται σε συνδυασμό με βασικούς μεταβολικούς δείκτες.

• γλυκόζη νηστείας
• HbA1c
• ινσουλίνη (όπου χρειάζεται)
• anti-GAD / IA-2 σε υποψία αυτοάνοσου διαβήτη
• κρεατινίνη – eGFR για σωστή εκτίμηση κάθαρσης C-Πεπτιδίου

Κλινική λογική: ο συνδυασμός C-Πεπτιδίου + γλυκόζης δείχνει την πραγματική λειτουργία των β-κυττάρων, ενώ τα αντισώματα καθορίζουν αν πρόκειται για αυτοάνοση μορφή.

12

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Ορισμένα ευρήματα C-Πεπτιδίου απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υποκρύπτουν σοβαρή μεταβολική ή ενδοκρινική διαταραχή.

• υπογλυκαιμία με νευρολογικά συμπτώματα (σύγχυση, σπασμοί, απώλεια συνείδησης)
• πολύ χαμηλό C-Πεπτίδιο με ταυτόχρονη υπεργλυκαιμία (ύποπτο για εγκατεστημένο τύπο 1 ή LADA)
• υψηλό C-Πεπτίδιο με επίμονη ή υποτροπιάζουσα υπογλυκαιμία (πιθανή υπερινσουλιναιμία / ινσουλίνωμα)
• ταχεία απορρύθμιση σακχάρου με απώλεια βάρους ή κετοναιμία
• αιφνίδια ανάγκη για ινσουλίνη σε προηγουμένως «ήπιο» διαβήτη

13

Συχνά κλινικά λάθη

Η λανθασμένη ερμηνεία του C-Πεπτιδίου μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένη διάγνωση ή θεραπεία.

• αγνόηση της νεφρικής λειτουργίας (eGFR / κρεατινίνη)
• μέτρηση χωρίς ταυτόχρονη γλυκόζη αίματος
• σύγκριση αποτελεσμάτων από διαφορετικά εργαστήρια ή μεθόδους
• εξαγωγή συμπερασμάτων σε οξεία μεταβολική φάση
• μη συνεκτίμηση φαρμάκων (ινσουλίνη, σουλφονυλουρίες, GLP-1)

14

Τι δείχνει συνολικά για τον οργανισμό

Το C-Πεπτίδιο αποτελεί συνολικό δείκτη της λειτουργικής ικανότητας του παγκρέατος και της μεταβολικής κατάστασης του οργανισμού.

Αποτυπώνει:

• την πραγματική ενδογενή παραγωγή ινσουλίνης
• το στάδιο εξέλιξης του διαβήτη
• την παγκρεατική εφεδρεία
• την παρουσία ινσουλινοαντίστασης ή υπερινσουλιναιμίας

Κλινικά: επιτρέπει εξατομίκευση θεραπείας (διατροφή, από του στόματος αγωγή, GLP-1 ή ινσουλίνη), πρόβλεψη πορείας και έγκαιρη αναγνώριση επιπλοκών.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16 Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

17 Βιβλιογραφία