Depon (Παρακεταμόλη): Δόση, Παρενέργειες, Υπερδοσολογία & Οδηγός Ασφαλούς Χρήσης

1. Τι είναι το Depon και πότε χρησιμοποιείται

Το Depon (παρακεταμόλη) ανήκει στα βασικά φάρμακα πρώτης γραμμής για την ανακούφιση
ήπιου έως μέτριου πόνου και για τη μείωση του πυρετού. Δεν είναι αντιφλεγμονώδες, γεγονός που το καθιστά
πιο φιλικό για το στομάχι σε σύγκριση με φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη ή το Ponstan.

Συνιστάται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου ο ασθενής έχει:

• πυρετό από ιώσεις ή λοιμώξεις
• πονοκέφαλο ή τάση ημικρανίας
• πόνους μυών και αρθρώσεων
• πόνους περιόδου ή ήπια συμπτώματα κόπωσης
• πονόδοντο

Είναι κατάλληλο για χρήση σε όλες τις ηλικίες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, με την προϋπόθεση ότι
τηρείται η σωστή δοσολογία ανάλογα με το βάρος και την ηλικία.

Η παρακεταμόλη θεωρείται η ασφαλέστερη επιλογή για άτομα με ευαίσθητο στομάχι, έλκος, γαστρίτιδα
ή όταν δεν επιτρέπεται η λήψη αντιφλεγμονωδών. Ωστόσο, απαιτείται προσοχή στην υπερδοσολογία,
καθώς μπορεί να επηρεάσει το ήπαρ.

2. Πώς δρα το Depon στον οργανισμό

Με απλά λόγια, η παρακεταμόλη:

• “Χαμηλώνει” τον πυρετό επηρεάζοντας το κέντρο ρύθμισης της θερμοκρασίας στον εγκέφαλο.
• Μειώνει την αίσθηση του πόνου τροποποιώντας τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος “διαβάζει” τα επώδυνα ερεθίσματα.
• Δεν έχει ουσιαστική αντιφλεγμονώδη δράση, σε αντίθεση με φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη ή το Ponstan.

Μετά τη λήψη ενός δισκίου, η δράση συνήθως:

• ξεκινά μέσα σε περίπου 30–60 λεπτά,
• φτάνει στο μέγιστο αποτέλεσμα γύρω στη 1–2 ώρες,
• διαρκεί συνήθως για περίπου 4–6 ώρες, ανάλογα με τον οργανισμό.

Σε αντίθεση με άλλα παυσίπονα, η παρακεταμόλη δεν ερεθίζει το στομάχι στον ίδιο βαθμό και δεν επηρεάζει σημαντικά
την πήξη του αίματος στις συνήθεις δόσεις. Γι’ αυτό και συστήνεται συχνά σε άτομα με ευαισθησία στο πεπτικό ή σε όσους
δεν μπορούν να πάρουν αντιφλεγμονώδη.

Παρ’ όλα αυτά, ο οργανισμός μεταβολίζει την παρακεταμόλη κυρίως στο ήπαρ. Επομένως, η σωστή δοσολογία είναι κρίσιμη,
γιατί η υπερβολική λήψη μπορεί να οδηγήσει σε ηπατική βλάβη, θέμα που αναλύεται σε επόμενες ενότητες.

3. Ενδείξεις: Πότε βοηθά πραγματικά το Depon

Συγκεκριμένα, το Depon μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Πυρετός λόγω ιώσεων, γριπώσεων, λοιμώξεων ή φλεγμονών.
• Πονοκέφαλος, τάση ημικρανίας και πόνοι από ένταση.
• Μυϊκοί πόνοι και αρθραλγίες μετά από κόπωση, άσκηση ή ίωση.
• Πονόδοντος ή ενοχλήσεις μετά από οδοντιατρικές πράξεις (π.χ. καθαρισμό, εξαγωγή).
• Πόνοι περιόδου σε ήπιο βαθμό (για πιο έντονο πόνο συχνά απαιτούνται ΜΣΑΦ).
• Πονόλαιμος και γενική κακουχία λόγω κρυολογήματος.
• Μετά τον εμβολιασμό (όταν συνιστάται από ιατρό).

Παρά το ότι είναι ιδιαίτερα δημοφιλές, το Depon δεν είναι πάντα η κατάλληλη επιλογή. Για παράδειγμα:

• Δεν είναι το ιδανικό φάρμακο για έντονη φλεγμονή — εκεί συχνά απαιτείται αντιφλεγμονώδες (π.χ. Ponstan ή ιβουπροφαίνη).
• Δεν μειώνει το οίδημα ή την “πρήξιμο” μετά από τραυματισμό.
• Δεν επαρκεί σε περιπτώσεις έντονου πόνου όπου απαιτείται ισχυρότερο αναλγητικό.

Όταν χρησιμοποιείται σωστά, η παρακεταμόλη αποτελεί ασφαλές και αποτελεσματικό φάρμακο
για τις περισσότερες καθημερινές καταστάσεις πόνου και πυρετού. Στις επόμενες ενότητες θα δούμε
αναλυτικά τη σωστή δοσολογία για παιδιά και ενήλικες.

4. Depon σε παιδιά: δοσολογία ανά κιλό (mg/kg)

Η δοσολογία του Depon (παρακεταμόλη) στα παιδιά υπολογίζεται
με βάση το σωματικό βάρος.
Η συνήθης δόση είναι 10–15 mg ανά κιλό κάθε 6 ώρες,
με μέγιστο 60 mg/kg/24ωρο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Πότε χρειάζεται προσοχή;

• Πυρετός που διαρκεί πάνω από 3 ημέρες.
• Επαναλαμβανόμενοι εμετοί.
• Ιστορικό ηπατικής νόσου.
• Ταυτόχρονη λήψη άλλου σκευάσματος με παρακεταμόλη.

Σε υποψία υπερδοσολογίας απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

5. Δοσολογία ενηλίκων: κάθε πόσες ώρες και ποιο είναι το όριο;

Τυπική δοσολογία σε υγιή ενήλικα

• Συνήθης δόση: 500 mg έως 1.000 mg (1–2 δισκία των 500 mg) ανά λήψη.
• Διάστημα μεταξύ δόσεων: τουλάχιστον 4–6 ώρες.
• Μέγιστες δόσεις/ημέρα: μέχρι 4 δόσεις σε 24 ώρες.

Στην πράξη, για έναν υγιή ενήλικα χωρίς συνοδά προβλήματα υγείας:

Πόσες μέρες συνεχόμενα μπορώ να παίρνω Depon;

• Για απλό κρυολόγημα ή πονοκέφαλο: συνήθως 1–3 ημέρες είναι αρκετές.
• Αν χρειάζεται χρήση για πάνω από 3 ημέρες για πυρετό ή πάνω από 5–7 ημέρες για πόνο,
  είναι καλό να υπάρχει ιατρική εκτίμηση.

Πότε χρειάζεται μείωση δόσης ή περισσότερη προσοχή;

Σε ορισμένες ομάδες ενηλίκων, η μέγιστη ημερήσια δόση πρέπει να είναι χαμηλότερη:

• Άτομα με ηπατική νόσο (ηπατίτιδες, κίρρωση).
• Άτομα με χρόνια κατανάλωση αλκοόλ.
• Ηλικιωμένοι με πολλαπλά φάρμακα στην καθημερινή αγωγή.
• Άτομα με χαμηλό σωματικό βάρος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, συχνά προτείνεται μικρότερη μέγιστη ημερήσια δόση και πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.

Τι γίνεται αν ξέχασα ή διπλασίασα δόση;

• Αν απλώς ξεχάσατε μια δόση και έχουν περάσει οι ώρες, πάρτε την επόμενη όταν τη χρειάζεστε,
  χωρίς να διπλασιάσετε χαμένα δισκία.
• Αν κατά λάθος πήρατε μεγαλύτερη ποσότητα από τη συνιστώμενη ή συνειδητοποιήσατε ότι
  πήρατε και άλλο σκεύασμα με παρακεταμόλη, απαιτείται επικοινωνία με ιατρό ή τμήμα επειγόντων,
  ακόμη κι αν νιώθετε καλά.

Η υπερβολική λήψη παρακεταμόλης μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο ήπαρ, συχνά χωρίς έντονα συμπτώματα τις πρώτες ώρες.
Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να ζητηθεί έγκαιρα ιατρική συμβουλή σε κάθε αμφιβολία.

6. Επικίνδυνοι συνδυασμοί & συχνά λάθη με το Depon

1. Ταυτόχρονη χρήση με άλλα φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη

Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι να παίρνει κάποιος:

• Depon για τον πόνο ή τον πυρετό
• και ταυτόχρονα κάποιο σιρόπι για το κρυολόγημα ή χάπι για τη γρίπη που επίσης περιέχει παρακεταμόλη.

Χωρίς να το καταλάβει, ο ασθενής μπορεί να ξεπεράσει το ημερήσιο όριο της παρακεταμόλης, αυξάνοντας τον κίνδυνο
ηπατοτοξικότητας. Γι’ αυτό:

2. Συνδυασμός Depon με αλκοόλ

Το Depon μεταβολίζεται στο ήπαρ. Η συχνή ή βαριά κατανάλωση αλκοόλ επιβαρύνει επίσης το ήπαρ.
Ο συνδυασμός τους, ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις ή για πολλές μέρες, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο:

• ηπατικής βλάβης,
• διάχυτης κακουχίας, ναυτίας,
• ανώτερου κοιλιακού πόνου.

Δεν σημαίνει ότι ένα Depon και ένα “ποτό” μαζί θα προκαλέσουν βλάβη σε όλους,
αλλά τα άτομα που πίνουν συχνά ή έχουν ήδη ηπατοπάθεια πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά.

3. Συνδυασμός με ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη, Ponstan κ.λπ.)

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να συστήσει εναλλαγή παρακεταμόλης και αντιφλεγμονώδους, π.χ.:

• Depon και ιβουπροφαίνη σε διαφορετικές ώρες για πυρετό,
• Depon και Ponstan για έντονο πόνο περιόδου, με συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Αυτό πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση. Αν ο ασθενής τα παίρνει μόνος του, μπορεί:

• να υπερβεί τα όρια δόσης,
• να επιβαρύνει το στομάχι (λόγω ΜΣΑΦ),
• να αυξήσει τον κίνδυνο για τα νεφρά και το ήπαρ.

4. Υπερβολικά συχνές δόσεις “για καλό και για κακό”

Άλλο συχνό λάθος είναι να παίρνει κάποιος Depon:

• πριν καν ανέβει πολύ ο πυρετός,
• “προληπτικά” πριν εμφανιστεί έντονος πόνος,
• συνεχόμενα για πολλές ημέρες χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

Το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται για συγκεκριμένα συμπτώματα (πυρετό, πόνο), όχι “μηχανικά”.
Η παρατεταμένη καθημερινή χρήση αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

5. Παράβλεψη ιατρικού ιστορικού και άλλων φαρμάκων

Πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν το Depon χρησιμοποιείται από άτομα που:

• παίρνουν αντιπηκτικά ή άλλα ηπατοτοξικά φάρμακα,
• έχουν ηπατική ή νεφρική νόσο,
• έχουν ιστορικό αλκοολισμού,
• παίρνουν πολλά φάρμακα ταυτόχρονα (πολυφαρμακία).

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χρήση παρακεταμόλης πρέπει να γίνεται με ενημέρωση του θεράποντα ιατρού
και συχνά με προσαρμοσμένη δοσολογία.

7. Depon & αλκοόλ: τι ισχύει πραγματικά

Μικρή ποσότητα αλκοόλ + μια δόση Depon = συνήθως ασφαλές

Για έναν υγιή ενήλικα που καταναλώνει μικρή ή μέτρια ποσότητα αλκοόλ και παίρνει 1 δόση Depon για πυρετό ή πονοκέφαλο,
ο κίνδυνος σοβαρής βλάβης θεωρείται χαμηλός.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν υπάρχουν τα παρακάτω:

• λήψη Depon σε πολλές συνεχόμενες δόσεις,
• κατανάλωση πολλών ποτών ή συχνό ποτό,
• υπάρχον ηπατικό νόσημα,
• ιστορικό αλκοολισμού ή καθημερινής κατανάλωσης αλκοόλ.

Γιατί ο συνδυασμός μπορεί να γίνει επικίνδυνος;

Η παρακεταμόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Το αλκοόλ «επιστρατεύει» τους ίδιους μεταβολικούς μηχανισμούς.
Όταν και τα δύο υπάρχουν μαζί, δημιουργείται περισσότερη ποσότητα ενός τοξικού παραγώγου (NAPQI),
που μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη.

Σε ποιους απαγορεύεται ο συνδυασμός;

8. Depon σε εγκυμοσύνη & θηλασμό

Depon στην εγκυμοσύνη

Οι περισσότερες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες θεωρούν την παρακεταμόλη ως φάρμακο πρώτης επιλογής
για πυρετό και πόνο στην εγκυμοσύνη, σε σχέση με άλλα παυσίπονα και ΜΣΑΦ. Η χρήση της πρέπει να είναι:

• βραχεία (όχι για πολλές συνεχόμενες ημέρες χωρίς ιατρική παρακολούθηση),
• στη χαμηλότερη δόση που ανακουφίζει τα συμπτώματα,
• με σαφή ιατρική ένδειξη (π.χ. υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος).

Τα τελευταία χρόνια έχουν συζητηθεί πιθανές συσχετίσεις παρατεταμένης χρήσης παρακεταμόλης στην κύηση
με ορισμένες νευροαναπτυξιακές ή ορμονικές διαταραχές στο παιδί. Τα δεδομένα όμως δεν είναι οριστικά
και αφορούν κυρίως μακροχρόνια ή συστηματική χρήση, όχι περιστασιακές δόσεις.

Depon στον θηλασμό

Η παρακεταμόλη περνά σε μικρές ποσότητες στο μητρικό γάλα, αλλά θεωρείται γενικά
ασφαλής για χρήση στον θηλασμό στις συνιστώμενες δόσεις. Χρησιμοποιείται συχνά σε:

• πονοκέφαλο,
• μυαλγίες,
• πυρετό μετά τον τοκετό,
• ενοχλήσεις από καισαρική τομή ή άλλες μικρές επεμβάσεις.

Και σε αυτή την περίπτωση ισχύουν οι ίδιες βασικές αρχές:

• χρήση για συγκεκριμένο λόγο, όχι “προληπτικά”,
• όχι υπέρβαση της μέγιστης ημερήσιας δόσης,
• ενημέρωση του παιδιάτρου σε περίπτωση παρατεταμένης χρήσης.

Πότε πρέπει οπωσδήποτε να συμβουλευτείτε γιατρό;

• Όταν ο πυρετός δεν υποχωρεί σε 1–2 ημέρες.
• Όταν ο πόνος παραμένει έντονος παρά τη λήψη Depon.
• Όταν χρειάζεται χρήση για πάνω από 3–4 ημέρες.
• Όταν υπάρχει γνωστή ηπατική νόσος ή ιστορικό σοβαρής προεκλαμψίας.

Συνοπτικά, το Depon είναι από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα και μελετημένα φάρμακα
στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, αλλά η χρήση του πρέπει να γίνεται πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

9. Depon σε άτομα με ηπατικά ή νεφρικά προβλήματα

1. Άτομα με ηπατική νόσο

Η παρακεταμόλη μπορεί να ληφθεί σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά απαιτείται:

• μικρότερη ημερήσια δόση (συχνά ≤ 2.000 mg/ημέρα),
• αποφυγή συχνών ή μεγάλων δόσεων,
• ιατρική παρακολούθηση εάν απαιτείται χρήση για πάνω από 1–2 ημέρες.

Σε άτομα με:

• κίρρωση,
• χρόνια ηπατίτιδα,
• αλκοολική ηπατοπάθεια,

η παρακεταμόλη πρέπει να δίνεται μόνο σε χαμηλές δόσεις και ποτέ χωρίς προσοχή στη συχνότητα.

2. Χρόνια κατανάλωση αλκοόλ

Το αλκοόλ αυξάνει το τοξικό μεταβολίτη της παρακεταμόλης (NAPQI).
Γι’ αυτό, όσοι πίνουν καθημερινά ή συχνά πρέπει:

• να αποφεύγουν τις μεγάλες δόσεις Depon,
• να μην υπερβαίνουν τα 2.000 mg/ημέρα,
• να μην παίρνουν παρακεταμόλη μαζί με αλκοόλ.

3. Νεφρική δυσλειτουργία

Αν και η παρακεταμόλη δεν επιβαρύνει τα νεφρά όσο τα ΜΣΑΦ, σε μέτρια ή σοβαρή νεφρική νόσο
μπορεί να χρειαστεί:

• μεγαλύτερο διάστημα μεταξύ δόσεων (π.χ. κάθε 6–8 ώρες),
• μειωμένη μέγιστη δόση,
• ιατρική καθοδήγηση για χρήση πάνω από 24–48 ώρες.

4. Πότε ΔΕΝ πρέπει να χρησιμοποιηθεί καθόλου

• Σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια.
• Σε οξεία ηπατίτιδα με πολύ υψηλές τρανσαμινάσες.
• Σε κάθε κατάσταση όπου ο γιατρός έχει απαγορεύσει την παρακεταμόλη.

5. Σημάδια πιθανής ηπατοτοξικότητας

• έντονη κόπωση,
• ναυτία ή εμετοί,
• ωχρότητα,
• πόνος στο δεξιό άνω τεταρτημόριο της κοιλιάς,
• ίχνη ίκτερου (κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών).

Σε κάθε τέτοιο σύμπτωμα, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Η έγκαιρη διάγνωση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής ηπατικής βλάβης.

10. Πότε ΔΕΝ πρέπει να παίρνουμε Depon

1. Αλλεργία ή υπερευαισθησία στην παρακεταμόλη

Άτομα που έχουν εμφανίσει στο παρελθόν:

• εξάνθημα,
• κνησμό,
• οίδημα προσώπου ή χειλιών,
• δυσκολία στην αναπνοή

μετά από λήψη παρακεταμόλης, πρέπει να θεωρούνται πιθανώς αλλεργικοί και να μην ξαναπάρουν Depon
χωρίς ιατρική εκτίμηση.

2. Σοβαρή ηπατική νόσος ή ενεργή ηπατίτιδα

Σε καταστάσεις όπως:

• σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια,
• οξεία ηπατίτιδα με πολύ αυξημένες τρανσαμινάσες,
• προχωρημένη κίρρωση,

η παρακεταμόλη μπορεί να είναι αντενδεδειγμένη ή να επιτρέπεται μόνο σε πολύ χαμηλή δόση
και υπό στενή ιατρική παρακολούθηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν πρέπει να λαμβάνεται με πρωτοβουλία του ασθενούς.

3. Υπερδοσολογία ή υποψία λήψης μεγάλης ποσότητας

Αν έχει ήδη ληφθεί υψηλή δόση παρακεταμόλης (π.χ. πολλά δισκία μαζί ή συνδυασμός διαφορετικών σκευασμάτων που την περιέχουν),
πρέπει:

• να μην συνεχιστεί η λήψη Depon,
• να υπάρξει άμεση επικοινωνία με γιατρό ή Τμήμα Επειγόντων,
• να αναφερθούν ακριβώς τα mg και τα σκευάσματα που έχουν ληφθεί.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας μπορεί να προλάβει σοβαρή ηπατική βλάβη ακόμη κι αν αρχικά
ο ασθενής νιώθει σχετικά καλά.

4. Συνεχιζόμενος πυρετός ή πόνος χωρίς διάγνωση

Το Depon δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να “κρύβει” συμπτώματα για πολλές ημέρες χωρίς διερεύνηση.
Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση όταν:

• ο πυρετός διαρκεί πάνω από 3 ημέρες,
• ο πόνος παραμένει έντονος ή επιδεινώνεται,
• εμφανίζονται νέα συμπτώματα (δυσκολία στην αναπνοή, εξάνθημα, πόνος στο στήθος κ.λπ.).

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συνεχής λήψη παυσίπονου μπορεί να καθυστερήσει μια σοβαρή διάγνωση.

5. Όταν ο γιατρός έχει συστήσει άλλο αναλγητικό ή αντιπυρετικό

Αν ο θεράπων ιατρός έχει επιλέξει άλλο φάρμακο (π.χ. συγκεκριμένο ΜΣΑΦ, συνδυασμό με οπιοειδές κ.λπ.)
για συγκεκριμένο λόγο, δεν είναι σωστό ο ασθενής να προσθέτει μόνος του Depon, εκτός αν αυτό έχει συζητηθεί ρητά.

6. Άλλα ειδικά ιατρικά ιστορικά

Απαιτείται επιπλέον προσοχή και συχνά αποφυγή ή τροποποίηση δόσης σε:

• σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια,
• σοβαρή υποσιτισμένη κατάσταση,
• άτομα με πολυφαρμακία (πολλά φάρμακα που επηρεάζουν το ήπαρ).

Σε κάθε αμφιβολία, είναι προτιμότερο να ζητείται ιατρική συμβουλή πριν ληφθεί οποιοδήποτε παυσίπονο,
ακόμη και αν θεωρείται “ήπιο”.

11. Παρενέργειες του Depon: τι είναι συχνό και τι σπάνιο;

Συχνές και ήπιες παρενέργειες

Στις συνιστώμενες δόσεις, οι περισσότεροι ασθενείς δεν εμφανίζουν προβλήματα.
Όταν παρουσιαστούν, είναι συνήθως ήπια και παροδικά:

• ήπια ναυτία,
• ελαφρά δυσφορία στο στομάχι,
• παροδική ζάλη,
• ήπιο δερματικό εξάνθημα.

Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν με τη διακοπή του φαρμάκου.

Λιγότερο συχνές αλλά κλινικά σημαντικές αντιδράσεις

• έντονο εξάνθημα ή κνησμός,
• αύξηση τρανσαμινασών (ALT, AST),
• σπάνια διαταραχές αιματολογικών δεικτών.

Σπάνιες αλλά σοβαρές επιπλοκές

Πολύ σπάνια μπορεί να εμφανιστούν:

• Αναφυλαξία (οίδημα, δύσπνοια, γενικευμένο εξάνθημα),
• Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (π.χ. εκτεταμένες φουσκάλες),
• Οξεία ηπατική βλάβη μετά από υπερδοσολογία.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος;

• Τήρηση μέγιστης ημερήσιας δόσης.
• Αποφυγή συνδυασμού με άλλα σκευάσματα που περιέχουν παρακεταμόλη.
• Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
• Ιατρική αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν.

Η υπεύθυνη χρήση της παρακεταμόλης επιτρέπει την ασφαλή ανακούφιση από πόνο και πυρετό με ελάχιστο κίνδυνο.

12. Υπερδοσολογία Depon (παρακεταμόλη): Συμπτώματα, Όρια & Αντιμετώπιση

Ποια ποσότητα θεωρείται επικίνδυνη;

• Σε ενήλικες: ≥7.500 mg (7,5 g) εφάπαξ μπορεί να θεωρηθούν δυνητικά τοξικά.
• Σε παιδιά: > 150 mg/kg σωματικού βάρους σε μία λήψη.
• Χρόνια υπέρβαση του ημερήσιου ορίου (π.χ. >4 g/ημέρα για πολλές ημέρες) αυξάνει επίσης τον κίνδυνο.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα;

Τα πρώτα 6–24 ώρες μπορεί να εμφανιστούν:

• ναυτία και εμετοί,
• ανορεξία,
• εφίδρωση,
• ωχρότητα,
• ήπια κακουχία.

Μετά από 24–48 ώρες μπορεί να εμφανιστεί:

• πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς,
• αύξηση τρανσαμινασών (ALT, AST),
• ίκτερος,
• σε βαριές περιπτώσεις, οξεία ηπατική ανεπάρκεια.

Πώς γίνεται η ιατρική εκτίμηση;

Στο νοσοκομείο γίνεται:

• μέτρηση επιπέδων παρακεταμόλης στο αίμα (4 ώρες μετά τη λήψη),
• έλεγχος ALT, AST, INR,
• αξιολόγηση με βάση το νομόγραμμα Rumack–Matthew για πρόβλεψη τοξικότητας.

Ποια είναι η θεραπεία;

Το αντίδοτο της παρακεταμόλης είναι η N-ακετυλοκυστεΐνη (NAC). Όταν δοθεί έγκαιρα (ιδανικά μέσα στις πρώτες 8 ώρες), μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής ηπατικής βλάβης.

• Χορηγείται ενδοφλέβια ή από το στόμα.
• Η διάρκεια θεραπείας εξαρτάται από τα εργαστηριακά ευρήματα.
• Σε σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται νοσηλεία.

Τι πρέπει να κάνω αν υποψιάζομαι υπερδοσολογία;

Η έγκαιρη αντιμετώπιση μειώνει δραστικά τον κίνδυνο επιπλοκών. Η υπερδοσολογία παρακεταμόλης είναι ιατρικό επείγον, ακόμη κι αν αρχικά δεν υπάρχουν έντονα συμπτώματα.

13. Σύγκριση: Depon vs Ponstan vs Aspirin – ποιο φάρμακο πότε;

1. Δραστική ουσία & κατηγορία

• Depon – παρακεταμόλη (paracetamol)
  Αναλγητικό και αντιπυρετικό, όχι κλασικό αντιφλεγμονώδες.
  Δεν επηρεάζει ιδιαίτερα το στομάχι και την πήξη του αίματος στις συνήθεις δόσεις.
• Ponstan – μεφεναμικό οξύ
  Μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες (ΜΣΑΦ). Έχει σημαντική αντιφλεγμονώδη δράση και χρησιμοποιείται κυρίως
  σε έντονους πόνους περιόδου και άλλους φλεγμονώδεις πόνους.
• Aspirin – ακετυλοσαλικυλικό οξύ
  ΜΣΑΦ με αναλγητική, αντιπυρετική και αντιφλεγμονώδη δράση, αλλά και έντονη επίδραση στην πήξη
  (σε χαμηλές δόσεις χρησιμοποιείται ως αντιαιμοπεταλιακό).

2. Πότε προτιμάται το κάθε φάρμακο;

• Depon
  Ιδανικό για:
  • πυρετό από ιώσεις και λοιμώξεις,
  • πονοκέφαλο και μυαλγίες,
  • πόνους καθημερινής έντασης (π.χ. πονόδοντο, κρυολόγημα),
  • άτομα με ευαίσθητο στομάχι ή ιστορικό γαστρίτιδας/έλκους.
• Ponstan
  Προτιμάται κυρίως όταν:
  • υπάρχουν έντονοι πόνοι περιόδου,
  • υποψιαζόμαστε φλεγμονώδη πόνο,
  • ο γιατρός έχει κρίνει ότι ένα ΜΣΑΦ είναι πιο κατάλληλο.
• Aspirin
  Σήμερα χρησιμοποιείται λιγότερο ως απλό παυσίπονο, λόγω:
  • κινδύνου για το στομάχι (γαστρίτιδα, έλκος, αιμορραγία),
  • κινδύνου αιμορραγιών,
  • απαγόρευσης σε παιδιά <16 ετών (κίνδυνος συνδρόμου Reye).

  Συνήθως δίνεται σε χαμηλές δόσεις ως αντιαιμοπεταλιακό (π.χ. μετά από έμφραγμα ή stent), όχι ως απλό παυσίπονο.

3. Διαφορές σε ασφάλεια & παρενέργειες

• Στομάχι
  • Η παρακεταμόλη είναι πιο “φιλική” για το γαστρικό βλεννογόνο.
  • Ponstan και ασπιρίνη μπορούν να προκαλέσουν γαστρίτιδα, καούρες ή έλκος.
• Ήπαρ
  • Η υπερβολική δόση παρακεταμόλης μπορεί να προκαλέσει ηπατική βλάβη.
  • Σε ηπατοπάθειες χρειάζεται μεγάλη προσοχή σε όλα τα φάρμακα.
• Νεφρά
  • Τα ΜΣΑΦ (Ponstan, ασπιρίνη, ιβουπροφαίνη) επιβαρύνουν περισσότερο τα νεφρά, ειδικά σε αφυδάτωση ή χρόνια νόσο.
• Πήξη αίματος
  • Η ασπιρίνη έχει έντονη αντιαιμοπεταλιακή δράση (αραιώνει το αίμα).
  • Ponstan και άλλα ΜΣΑΦ επίσης επηρεάζουν την πήξη σε μικρότερο βαθμό.
  • Η παρακεταμόλη δεν έχει σημαντική επίδραση στην πήξη στις συνήθεις δόσεις.

4. Ποιο είναι “καλύτερο”;

Δεν υπάρχει ένα “καλύτερο” φάρμακο για όλους. Γενικά:

• Για πυρετό και απλό πονοκέφαλο σε υγιή άτομα, η παρακεταμόλη είναι συνήθως η πρώτη επιλογή.
• Για έντονους πόνους περιόδου ή φλεγμονώδη άλγη, μπορεί να προτιμηθεί ένα ΜΣΑΦ όπως το Ponstan,
  πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
• Η ασπιρίνη χρησιμοποιείται πλέον κυρίως ως αντιπηκτικό σε καρδιολογικούς ασθενείς,
  όχι ως καθημερινό παυσίπονο.

• ασθενείς με κίρρωση ή χρόνια ηπατίτιδα,
• άτομα που κάνουν βαριά ή καθημερινή κατανάλωση αλκοόλ,
• όσους παίρνουν φάρμακα που επίσης επηρεάζουν το ήπαρ,
• άτομα με παγκρεατίτιδα ή σοβαρή γαστρίτιδα.

Πόσο πρέπει να περιμένω πριν/μετά το αλκοόλ;

• Αν κατανάλωσες λίγη αλκοόλη, περίμενε 2–3 ώρες πριν πάρεις Depon.
• Αν πήρες Depon, μπορείς να πιεις με μέτρο, αλλά όχι μέσα στις επόμενες 2–3 ώρες.
• Σε εμπύρετο άτομο, το αλκοόλ δεν συνιστάται έτσι κι αλλιώς.

Συμπέρασμα: μικρές ποσότητες αλκοόλ και σωστή χρήση Depon σπάνια δημιουργούν πρόβλημα.
Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά με πολλές δόσεις, συνεχή χρήση ή προϋπάρχουσα ηπατική νόσο.

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ για Depon)

15. Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη συμβουλή

Αν έχετε απορίες σχετικά με τη σωστή χρήση του Depon (παρακεταμόλης), τη δοσολογία,
τους συνδυασμούς με άλλα φάρμακα ή το αν είναι κατάλληλο για τη δική σας περίπτωση,
μπορείτε να συζητήσετε εξατομικευμένα με ιατρό μικροβιολόγο – βιοπαθολόγο.

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας γίνεται ολοκληρωμένη προσέγγιση της κλινικής εικόνας,
των εξετάσεων αίματος και της φαρμακευτικής αγωγής, ώστε να λαμβάνετε
ασφαλείς και τεκμηριωμένες ιατρικές συμβουλές.

16. Βιβλιογραφία & Πηγές για Depon (παρακεταμόλη)

Tamiflu: Πότε χρειάζεται, σε ποιους βοηθά & συχνά λάθη χρήσης

1. Τι είναι το αντιιικό oseltamivir;

Πρόκειται για φάρμακο που ανήκει στους αναστολείς νευραμινιδάσης. Δεν είναι αντιβιοτικό και δεν δρα σε βακτήρια, αλλά στοχεύει αποκλειστικά τον ιό της γρίπης τύπου A και B.

Χρησιμοποιείται κυρίως:

• Για θεραπευτική αντιμετώπιση της γρίπης ώστε να μειωθούν η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων.
• Για προφύλαξη σε άτομα που είχαν στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα, ειδικά όταν ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

Κυκλοφορεί σε κάψουλες και σε πόσιμο εναιώρημα για παιδιά ή για όσους δυσκολεύονται να καταπιούν. Η δοσολογία και η διάρκεια εξαρτώνται από την ηλικία, το βάρος και τον λόγο χορήγησης (θεραπεία ή προφύλαξη).

Σημαντικό: Το φάρμακο αυτό δεν αντικαθιστά τον αντιγριπικό εμβολιασμό. Ο εμβολιασμός παραμένει το βασικό μέτρο πρόληψης, ενώ το oseltamivir λειτουργεί συμπληρωματικά όταν κρίνεται απαραίτητο από ιατρό.

2. Πώς δρα στον ιό της γρίπης;

Το oseltamivir ανήκει στους αναστολείς νευραμινιδάσης, ενός ενζύμου που επιτρέπει στον
ιό της γρίπης να απελευθερώνεται από τα μολυσμένα κύτταρα και να εξαπλώνεται σε νέα.

Με απλά λόγια, το φάρμακο:

• Εμποδίζει την απελευθέρωση νέων ιικών σωματιδίων.
• Περιορίζει τη διάδοση της λοίμωξης στον οργανισμό.
• Μειώνει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων όπως πυρετός, μυαλγίες και έντονη κόπωση.
• Μικραίνει τη διάρκεια της νόσου κατά περίπου 1–2 ημέρες όταν ξεκινά εγκαίρως.

Η αποτελεσματικότητα είναι μεγαλύτερη όταν η αγωγή ξεκινήσει μέσα στις πρώτες 48 ώρες
από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Μετά το χρονικό αυτό σημείο, το όφελος μειώνεται,
αλλά σε άτομα υψηλού κινδύνου εξακολουθεί να έχει κλινικό ρόλο.

Το φάρμακο δεν «σκοτώνει» άμεσα τον ιό· αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό του, δίνοντας χρόνο
στο ανοσοποιητικό σύστημα να ενεργοποιηθεί και να ελέγξει τη λοίμωξη.

Σημαντικό: Η δράση του αφορά αποκλειστικά τον ιό της γρίπης.
Δεν έχει αποτελεσματικότητα σε άλλες ιώσεις του αναπνευστικού και δεν αποτελεί θεραπεία για τον COVID-19.

3. Πότε χρειάζεται πραγματικά; (Ενδείξεις)

Δεν χορηγείται σε κάθε εμπύρετη ίωση. Προτείνεται σε περιπτώσεις όπου έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και τη βαρύτητα της νόσου.

Κύριες ενδείξεις:

• Ύποπτη ή επιβεβαιωμένη γρίπη με έναρξη συμπτωμάτων μέσα σε 24–48 ώρες.
• Ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών (ηλικιωμένοι, έγκυες, ανοσοκατασταλμένοι).
• Παιδιά μικρής ηλικίας ή άτομα με χρόνια νοσήματα.
• Προφυλακτική χρήση μετά από στενή επαφή με κρούσμα, όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος.

• Άτομα υψηλού κινδύνου (προτεραιοποίηση για θεραπεία)

Συνιστάται ανεξάρτητα από το πόσο νωρίς ξεκίνησαν τα συμπτώματα, καθώς αυτά τα άτομα έχουν αυξημένο
κίνδυνο για επιπλοκές της γρίπης, όπως πνευμονία:

• Άτομα ≥65 ετών
• Έγκυες γυναίκες και λεχωίδες
• Ασθενείς με χρόνια νοσήματα (ΚΑΡΠΑ, άσθμα, ΧΑΠ, καρδιοπάθειες, διαβήτη)
• Ανοσοκατεσταλμένοι (χημειοθεραπεία, κορτικοστεροειδή, HIV)
• Παχύσαρκοι με BMI > 40
• Παιδιά <5 ετών και ειδικά <2 ετών

• Ασθενείς με σοβαρά ή επιπλεγμένα συμπτώματα γρίπης

Το Tamiflu ενδείκνυται ακόμη και αν τα συμπτώματα έχουν ξεκινήσει εδώ και περισσότερες από 48 ώρες,
όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής λοίμωξης:

• έντονη δύσπνοια ή ταχύπνοια
• αφυδάτωση
• επιμονή υψηλού πυρετού >39°C
• πόνος στο στήθος
• σημεία πνευμονίας

• Νοσηλευόμενοι ασθενείς με γρίπη

Η χορήγηση είναι σχεδόν πάντα απαραίτητη, καθώς έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την έκβαση σε
νοσηλευόμενους, ακόμη και αν ξεκινήσει πολύ μετά από τις πρώτες 48 ώρες.

4. Ποιες ομάδες ωφελούνται περισσότερο;

Αν και το Tamiflu μπορεί να μειώσει τη διάρκεια της γρίπης σε οποιονδήποτε, υπάρχουν συγκεκριμένες
κατηγορίες πληθυσμού που ωφελούνται σημαντικά περισσότερο από τη χορήγησή του. Σε αυτές
τις ομάδες, το φάρμακο μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών, νοσηλείας και σοβαρής νόσησης.

• Άτομα ≥65 ετών

Οι ηλικιωμένοι έχουν αυξημένο κίνδυνο πνευμονίας, αφυδάτωσης και επιπλοκών από τη γρίπη. Το Tamiflu
μειώνει την πιθανότητα σοβαρής επιδείνωσης και ανάγκης νοσηλείας, ακόμη και όταν ξεκινά μετά τις
πρώτες 48 ώρες.

• Έγκυες γυναίκες & λεχωίδες

Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής γρίπης. Το Tamiflu θεωρείται το φάρμακο επιλογής για θεραπεία
και προφύλαξη, με ισχυρή σύσταση από διεθνείς οδηγίες. Η έγκαιρη χορήγηση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο
επιπλοκών και νοσηλείας.

• Άτομα με χρόνια νοσήματα

Ασθενείς με καρδιοπάθειες, άσθμα ή ΧΑΠ, διαβήτη, νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια έχουν αυξημένη πιθανότητα
επιπλοκών από τη γρίπη. Το Tamiflu μειώνει τον κίνδυνο απορρύθμισης των υποκείμενων νοσημάτων και την
πιθανότητα δευτερογενούς βακτηριακής λοίμωξης.

• Ανοσοκατεσταλμένοι

Άτομα υπό χημειοθεραπεία, κορτικοστεροειδή ή με ανοσοανεπάρκειες έχουν μειωμένη ικανότητα να καταπολεμήσουν
τον ιό. Σε αυτούς τους ασθενείς, το Tamiflu μειώνει τον κίνδυνο παρατεταμένης νόσησης και σοβαρών επιπλοκών.

• Παιδιά <5 ετών (και ειδικά <2 ετών)

Τα μικρά παιδιά είναι πιο ευάλωτα στη γρίπη και τις επιπλοκές της. Η χορήγηση Tamiflu μειώνει τη διάρκεια
της νόσου και τον κίνδυνο αφυδάτωσης, κρίσεων εμπύρετης επιληψίας και νοσηλείας.

• Παχύσαρκα άτομα με BMI >40

Η σοβαρή παχυσαρκία αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για επιπλοκές της γρίπης. Το Tamiflu έχει
αποδειχθεί ότι βελτιώνει την κλινική πορεία και μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας.

Παρότι υπάρχουν ομάδες που ωφελούνται ξεκάθαρα από τη χορήγηση Tamiflu, είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε πότε η χρήση του δεν ενδείκνυται.

5. Πότε ΔΕΝ χρειάζεται το Tamiflu – συχνά λάθη & παρεξηγήσεις

Παρότι το Tamiflu είναι αποτελεσματικό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, δεν είναι φάρμακο που πρέπει να
χορηγείται αδιάκριτα. Υπάρχουν πολλές καταστάσεις όπου η χρήση του δεν προσφέρει όφελος
ή μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπη λήψη φαρμάκων.

• Δεν χρειάζεται σε κοινό κρυολόγημα ή απλές ιώσεις του αναπνευστικού

Το Tamiflu δρα αποκλειστικά στον ιό της γρίπης.
Δεν έχει καμία αποτελεσματικότητα σε:

• ρινοϊούς (κοινό κρυολόγημα)
• αδενοϊό
• RSV
• παραγρίπη
• COVID-19

Σε αυτές τις λοιμώξεις το Tamiflu δεν προσφέρει απολύτως κανένα όφελος.

• Δεν συνιστάται σε υγιείς ενήλικες με ήπια συμπτώματα γρίπης

Σε άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου, η γρίπη συνήθως έχει ήπια έως μέτρια πορεία και υποχωρεί μόνη της.
Το Tamiflu μπορεί να μειώσει τη διάρκεια κατά ~1 ημέρα, αλλά το όφελος είναι μικρό σε υγιή άτομα και
συχνά δεν απαιτείται φαρμακευτική παρέμβαση.

• Δεν έχει νόημα αν έχουν περάσει πολλές ημέρες από την έναρξη συμπτωμάτων

Το Tamiflu είναι πιο αποτελεσματικό όταν ξεκινήσει εντός 48 ωρών.
Μετά από αυτό το διάστημα, το όφελος μειώνεται σημαντικά, εκτός αν ο ασθενής:

• ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου
• ή έχει σοβαρά/επιπλεγμένα συμπτώματα

Σε αυτές τις εξαιρέσεις μπορεί να δοθεί ακόμη και καθυστερημένα.

• Δεν πρέπει να λαμβάνεται «προληπτικά» χωρίς ιατρική οδηγία

Η προληπτική λήψη Tamiflu έχει νόημα μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

• στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης
• το άτομο ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου

Η άσκοπη λήψη προωθεί ανεπιθύμητες ενέργειες και συμβάλλει στην ανάπτυξη αντοχής του ιού.

6. Διάρκεια θεραπείας & προληπτικής αγωγής

Η διάρκεια χορήγησης του Tamiflu εξαρτάται από το αν χρησιμοποιείται για
θεραπεία της γρίπης ή για προφύλαξη μετά από έκθεση σε κρούσμα.
Η σωστή διάρκεια είναι κρίσιμη για μέγιστο όφελος και αποφυγή άσκοπης λήψης.

• Διάρκεια θεραπείας σε ενήλικες και παιδιά

Η τυπική διάρκεια θεραπείας για γρίπη τύπου A ή B είναι:

➤ 5 ημέρες

Το Tamiflu πρέπει να λαμβάνεται δύο φορές την ημέρα (ανά 12 ώρες),
ώστε να διατηρείται σταθερή θεραπευτική συγκέντρωση στο αίμα.

Σε σοβαρές περιπτώσεις ή σε νοσηλευόμενους ασθενείς, η θεραπεία μπορεί να παραταθεί
έως 10 ημέρες, πάντα με ιατρική εκτίμηση (ιδίως σε ανοσοκατεσταλμένους).

• Διάρκεια προληπτικής αγωγής (μετά από έκθεση)

Όταν κάποιος είχε στενή επαφή με άτομο που νοσεί από επιβεβαιωμένη γρίπη —
και ειδικά αν ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου — μπορεί να χορηγηθεί Tamiflu για προφύλαξη.

Η συνήθης διάρκεια προληπτικής αγωγής είναι:

➤ 10 ημέρες μετά την τελευταία έκθεση στο άρρωστο άτομο.

Η χορήγηση γίνεται μία φορά την ημέρα, όχι δύο όπως στη θεραπεία.

• Παράταση προφύλαξης σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου

Σε χώρους όπου ο κίνδυνος μετάδοσης είναι συνεχής, όπως:

• γηροκομεία
• νοσοκομεία
• μονάδες φροντίδας χρονίως πασχόντων

η προληπτική αγωγή μπορεί να παραταθεί ακόμη και στις 6 εβδομάδες,
πάντοτε με απόφαση ιατρού και επιτήρηση για πιθανές παρενέργειες.

• Πόσο γρήγορα πρέπει να ξεκινάει η λήψη Tamiflu;

Για θεραπεία, το Tamiflu πρέπει να ξεκινά:

➤ εντός 48 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων για μέγιστο όφελος.

Για προφύλαξη, πρέπει να ξεκινά το συντομότερο δυνατό μετά την επαφή με το κρούσμα —
ιδανικά εντός 48 ωρών.

7. Παρενέργειες, κίνδυνοι & τι να προσέχετε

Το Tamiflu θεωρείται γενικά ασφαλές φάρμακο, με τις περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες
να είναι ήπιες και παροδικές. Ωστόσο, όπως όλα τα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσει ορισμένα συμπτώματα
που πρέπει να γνωρίζετε, ιδιαίτερα αν πρόκειται για παιδιά, ηλικιωμένους ή άτομα με ευαισθησίες.

• Συχνές και ήπιες παρενέργειες

Οι πιο συχνές παρενέργειες εμφανίζονται τις πρώτες ημέρες της αγωγής και περιλαμβάνουν:

• ναυτία
• έμετο
• κοιλιακή ενόχληση
• πονοκέφαλο
• κόπωση

Η λήψη του Tamiflu με φαγητό μειώνει σημαντικά τις γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

• Λιγότερο συχνές παρενέργειες

• ζάλη
• διαταραχές ύπνου
• ήπια δερματικά εξανθήματα
• διάρροια

• Σπάνιες αλλά σημαντικές παρενέργειες (χρειάζονται άμεση εκτίμηση)

Αν και σπάνιες, έχουν περιγραφεί ορισμένες αντιδράσεις που απαιτούν διακοπή ή άμεση ιατρική αξιολόγηση:

• αλλεργικές αντιδράσεις (οίδημα, δύσπνοια, έντονο εξάνθημα)
• νευροψυχιατρικά συμπτώματα (σύγχυση, ανησυχία, ασυνήθιστη συμπεριφορά – κυρίως σε παιδιά)
• έντονος έμετος που οδηγεί σε αφυδάτωση

Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα είναι σπάνια και συνήθως παροδικά, αλλά απαιτούν παρακολούθηση,
ειδικά σε παιδιά και εφήβους.

• Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Το Tamiflu έχει λίγες γνωστές αλληλεπιδράσεις, αλλά χρειάζεται προσοχή σε:

• αντιπηκτικά (π.χ. warfarin) — πιθανή μεταβολή INR
• παράλληλη χρήση με probenecid — αυξάνει τα επίπεδα του φαρμάκου

Σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με πολυφαρμακία, η εκτίμηση από ιατρό είναι απαραίτητη.

• Προσοχή σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία

Σε μέτρια ή σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια απαιτείται προσαρμογή της δοσολογίας, διότι το Tamiflu
αποβάλλεται κυρίως από τα νεφρά. Η λανθασμένη δόση μπορεί να αυξήσει τις παρενέργειες.

8. Tamiflu σε παιδιά, εγκύους & ηλικιωμένους

Ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά τη χορήγηση του Tamiflu.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι οδηγίες για τις πιο ευαίσθητες κατηγορίες: παιδιά,
έγκυες και ηλικιωμένοι.

• Tamiflu σε παιδιά

Το Tamiflu θεωρείται ασφαλές για χρήση σε παιδιά και χρησιμοποιείται ευρέως στη θεραπεία της γρίπης,
ιδιαίτερα σε ηλικίες όπου ο κίνδυνος επιπλοκών είναι υψηλότερος.

• Επιτρέπεται από την ηλικία των 2 εβδομάδων για θεραπεία.
• Για προφύλαξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί από 1 έτους και άνω.
• Η δοσολογία βασίζεται στο βάρος του παιδιού και όχι στην ηλικία.
• Το πόσιμο εναιώρημα είναι ιδανικό για μικρά παιδιά που δεν μπορούν να καταπιούν κάψουλες.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε πιθανές νευροψυχιατρικές αντιδράσεις
(π.χ. σύγχυση, ανησυχία), οι οποίες είναι σπάνιες αλλά αναφέρονται κυρίως σε παιδιά και εφήβους.

• Tamiflu σε εγκύους & λεχωίδες

Η εγκυμοσύνη αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από γρίπη.
Για τον λόγο αυτό, το Tamiflu θεωρείται φάρμακο πρώτης επιλογής σε εγκύους που:

• έχουν συμπτώματα γρίπης,
• ή είχαν στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα.

Οι διεθνείς οδηγίες (CDC, WHO) συνιστούν άμεση έναρξη θεραπείας χωρίς αναμονή
επιβεβαίωσης, διότι η έγκαιρη χορήγηση μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας και επιπλοκών.

Το Tamiflu θεωρείται ασφαλές τόσο για την εγκυμοσύνη όσο και κατά τη γαλουχία.

• Tamiflu σε ηλικιωμένους

Τα άτομα ηλικίας ≥65 ετών αποτελούν μια από τις ομάδες με τον υψηλότερο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από γρίπη.
Το Tamiflu προσφέρει σημαντικό όφελος σε:

• μείωση πιθανότητας πνευμονίας,
• πρόληψη επιδείνωσης χρόνιων νοσημάτων (ΚΑΡΠΑ, καρδιοπάθειες),
• μείωση κινδύνου νοσηλείας.

Σε ηλικιωμένους με νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της δόσης,
γι’ αυτό η αξιολόγηση από ιατρό είναι απαραίτητη.

Συμπέρασμα: Και στις τρεις αυτές ομάδες — παιδιά, έγκυες,
ηλικιωμένοι — το Tamiflu χρησιμοποιείται ευρέως, με υψηλό επίπεδο ασφάλειας και
σαφές κλινικό όφελος όταν δοθεί έγκαιρα.

9. Tamiflu: θεραπεία vs προληπτική χρήση (σύγκριση)

Το Tamiflu μπορεί να χρησιμοποιηθεί με δύο διαφορετικούς σκοπούς:
θεραπεία της γρίπης και προφύλαξη μετά από έκθεση.
Αν και πρόκειται για το ίδιο φάρμακο, η δοσολογία, η διάρκεια και ο στόχος διαφέρουν σημαντικά.

• Κύριες διαφορές στην πράξη

• Η θεραπεία μειώνει τα συμπτώματα και τη διάρκεια της νόσου.
• Η προληπτική χρήση αποτρέπει την εκδήλωση γρίπης μετά από έκθεση.
• Η θεραπεία ξεκινά ιδανικά εντός 48 ωρών από τα πρώτα συμπτώματα.
• Η προφύλαξη ξεκινά το συντομότερο δυνατό μετά την επαφή.
• Η δόση στη θεραπεία είναι διπλάσια από τη δόση της προφύλαξης.

• Πότε προτιμάμε θεραπεία και πότε προφύλαξη;

Επιλέγεται θεραπεία όταν:

• υπάρχουν συμπτώματα γρίπης,
• ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει σοβαρή ή επιπλεγμένη κλινική εικόνα.

Επιλέγεται προληπτική αγωγή όταν:

• υπήρξε στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης,
• το άτομο είναι υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει συρροή κρουσμάτων (π.χ. γηροκομεία, σχολεία).

Κλινικό συμπέρασμα: η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της ενεργής νόσησης,
ενώ η προληπτική αγωγή στην αποφυγή εκδήλωσης γρίπης μετά από έκθεση — δύο διακριτοί,
συμπληρωματικοί ρόλοι του ίδιου φαρμάκου.

10. Tamiflu & COVID-19 – τι ισχύει σήμερα;

Από την αρχή της πανδημίας COVID-19 υπήρξε σημαντική σύγχυση σχετικά με τη χρήση του
Tamiflu. Πολλοί ασθενείς αναρωτήθηκαν αν μπορεί να βοηθήσει και στον
κορονοϊό, επειδή είναι φάρμακο για ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού.

• Το Tamiflu δεν είναι φάρμακο για τον COVID-19

Το Tamiflu είναι ειδικά σχεδιασμένο για τον ιό της γρίπης
(τύπου A και B) και αναστέλλει τη νευραμινιδάση, ένα ένζυμο που υπάρχει στην επιφάνεια
των ιών της γρίπης.

Ο ιός SARS-CoV-2 (COVID-19) έχει εντελώς διαφορετική δομή και μηχανισμό
εισόδου στα κύτταρα. Δεν διαθέτει νευραμινιδάση, επομένως:

➤ Το Tamiflu δεν δρα και δεν συνιστάται για τη θεραπεία του COVID-19.

• Πότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ασθενή με ύποπτο COVID-19;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στην εποχή γρίπης, μπορεί να συνυπάρχει:

• μόνο γρίπη,
• μόνο COVID-19,
• ή και τα δύο ταυτόχρονα (συν-λοίμωξη).

Σε ασθενή με ύποπτη γρίπη και COVID-19, ο ιατρός μπορεί να αποφασίσει
χορήγηση Tamiflu για τη γρίπη, ιδιαίτερα αν το άτομο είναι υψηλού κινδύνου
ή αν υπάρχουν ισχυρά κλινικά/εργαστηριακά στοιχεία υπέρ γρίπης.

• Διαφορετικά φάρμακα για διαφορετικούς ιούς

Ο COVID-19 αντιμετωπίζεται με άλλα φάρμακα (π.χ. αντιικά ειδικά για SARS-CoV-2,
μονοκλωνικά αντισώματα σε επιλεγμένες περιπτώσεις, υποστηρικτική αγωγή), ανάλογα με τις εκάστοτε
κατευθυντήριες οδηγίες.

Συμπέρασμα:
Το Tamiflu δεν είναι φάρμακο για τον κορονοϊό. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί
σε ασθενείς που νοσούν από γρίπη (με ή χωρίς COVID-19 ταυτόχρονα), σύμφωνα με τις ενδείξεις του
και πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

11. Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση

Η σωστή χρήση του Tamiflu είναι ιδιαίτερα σημαντική για να εξασφαλιστεί το μέγιστο
θεραπευτικό όφελος και να ελαχιστοποιηθούν πιθανές παρενέργειες. Οι παρακάτω πρακτικές οδηγίες
βοηθούν στην ασφαλή και αποτελεσματική χορήγηση.

• Ξεκινήστε τη θεραπεία το συντομότερο δυνατό

Το Tamiflu δρα καλύτερα όταν ξεκινήσει εντός 48 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Αν υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση, το όφελος μειώνεται, εκτός αν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

• Λαμβάνεται ιδανικά με φαγητό

Η λήψη με λίγο φαγητό ή μετά από γεύμα μειώνει τη ναυτία και τις γαστρεντερικές ενοχλήσεις,
που είναι από τις πιο συχνές παρενέργειες.

• Μην παραλείπετε δόσεις

Το Tamiflu πρέπει να λαμβάνεται στις ώρες που έχουν οριστεί (ανά 12 ώρες στη θεραπεία,
μία φορά/ημέρα στην προφύλαξη).
Η παράλειψη δόσης μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα.

• Ολοκληρώστε την αγωγή, ακόμη και αν νιώσετε καλύτερα

Παρότι τα συμπτώματα συχνά βελτιώνονται νωρίτερα, είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί η θεραπεία των
5 ημερών για να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών ή υποτροπής.

• Ελέγξτε πιθανή νεφρική δυσλειτουργία

Σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της δόσης.
Επικοινωνήστε με ιατρό πριν την έναρξη.

• Να είστε προσεκτικοί σε πιθανές νευροψυχιατρικές αντιδράσεις

Αν και σπάνιες, έχουν περιγραφεί περιπτώσεις σύγχυσης, ανησυχίας ή ασυνήθιστης συμπεριφοράς —
κυρίως σε παιδιά και εφήβους.
Σε τέτοια συμπτώματα ενημερώστε άμεσα τον ιατρό.

• Μην χρησιμοποιείτε Tamiflu ως «προληπτικό» χωρίς λόγο

Η προληπτική αγωγή έχει νόημα μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη στενή επαφή με κρούσμα γρίπης,
και κυρίως σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Η άσκοπη χρήση μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες χωρίς όφελος.

• Το Tamiflu δεν αντικαθιστά το αντιγριπικό εμβόλιο

Το εμβόλιο παραμένει ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης της γρίπης.
Το Tamiflu είναι συμπληρωματικό θεραπευτικό εργαλείο — όχι εναλλακτική μορφή πρόληψης.

11α. Tamiflu εκτός εποχής γρίπης – έχει νόημα;

Εκτός περιόδων έξαρσης γρίπης, το Tamiflu δεν χρησιμοποιείται ρουτίνα.
Έχει νόημα κυρίως όταν:

• το άτομο ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει επιβεβαιωμένη έκθεση σε κρούσμα,
• υπάρχουν σοβαρά ή επιπλεγμένα συμπτώματα.

Σε υγιείς ενήλικες με ήπια συμπτώματα εκτός peak εποχής, το όφελος είναι συνήθως μικρό και προτιμάται υποστηρικτική αγωγή.

12. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

13. Κλείστε Ραντεβού

Αν έχετε συμπτώματα γρίπης ή ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, η έγκαιρη εκτίμηση από ιατρό και ο σωστός εργαστηριακός έλεγχος
(π.χ. τεστ γρίπης, γενική αίματος, CRP κ.λπ.) είναι καθοριστικοί για την απόφαση αν χρειάζεστε Tamiflu ή άλλη θεραπεία.

14. Βιβλιογραφία & πηγές