Pelacarsen – Πελακάρσεν: Νεότερη Θεραπεία για Υψηλή Lipoprotein(a) [Lp(a)] και Καρδιαγγειακό Κίνδυνο

1Τι είναι η πελακάρσεν

Η πελακάρσεν, γνωστή διεθνώς ως pelacarsen ή TQJ230, είναι ένα υπό μελέτη φάρμακο που σχεδιάστηκε για να μειώνει ειδικά την Lipoprotein(a), δηλαδή την Lp(a). Ανήκει στην κατηγορία των antisense oligonucleotides, μικρών συνθετικών μορίων που στοχεύουν συγκεκριμένο mRNA. Στην περίπτωση της πελακάρσεν, ο στόχος είναι το mRNA που οδηγεί στην παραγωγή της απολιποπρωτεΐνης(a), της πρωτεΐνης που χαρακτηρίζει την Lp(a).

Η θεραπεία δεν λειτουργεί όπως οι στατίνες. Οι στατίνες μειώνουν κυρίως την LDL χοληστερίνη μέσω αναστολής της σύνθεσης χοληστερόλης στο ήπαρ και αύξησης των LDL υποδοχέων. Η πελακάρσεν στοχεύει διαφορετικό μόριο και διαφορετικό μηχανισμό: την παραγωγή της απολιποπρωτεΐνης(a) από το ήπαρ. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η Lp(a) είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικά καθορισμένη και δεν αλλάζει ουσιαστικά με δίαιτα, απώλεια βάρους ή τις συνηθισμένες αλλαγές τρόπου ζωής.

Η κλινική αξία της πελακάρσεν θα κριθεί από το αν η μεγάλη μείωση της Lp(a) οδηγεί σε πραγματική μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για τον ασθενή: άλλο πράγμα η πτώση ενός εργαστηριακού δείκτη και άλλο πράγμα η τεκμηριωμένη προστασία από έμφραγμα, εγκεφαλικό ή καρδιαγγειακό θάνατο.

2Γιατί στοχεύει την Lp(a)

Η Lp(a) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους κληρονομικούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Μπορεί να είναι αυξημένη σε άτομα που έχουν φυσιολογικό βάρος, υγιεινή διατροφή, καλή HDL και ικανοποιητική LDL. Αυτό δημιουργεί ένα κλινικό κενό: ο ασθενής μπορεί να φαίνεται σχετικά «καλός» στο κλασικό λιπιδαιμικό προφίλ, αλλά να έχει υπολειπόμενο γενετικό κίνδυνο.

Η Lp(a) έχει αθηρογόνες, προφλεγμονώδεις και πιθανά προθρομβωτικές ιδιότητες. Μοιάζει με LDL σωματίδιο, αλλά έχει επιπλέον την απολιποπρωτεΐνη(a), η οποία της δίνει ιδιαίτερη βιολογική συμπεριφορά. Για αυτό η Lp(a) δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή παραλλαγή της LDL, αλλά ως ξεχωριστός δείκτης που μπορεί να εξηγήσει πρόωρη ή υποτροπιάζουσα καρδιαγγειακή νόσο.

Μέχρι σήμερα, η βασική πρακτική αντιμετώπιση ασθενών με υψηλή Lp(a) είναι η αυστηρή μείωση όλων των άλλων παραγόντων κινδύνου. Η πελακάρσεν δημιουργήθηκε επειδή υπάρχει ανάγκη για ειδική θεραπεία που να στοχεύει την ίδια την Lp(a) και όχι μόνο τη συνολική χοληστερίνη.

3Τι είναι η Lipoprotein(a)

Η Lipoprotein(a), ή Lp(a), είναι λιποπρωτεϊνικό σωματίδιο που περιέχει ApoB-100, όπως η LDL, αλλά συνδέεται επιπλέον με απολιποπρωτεΐνη(a). Τα επίπεδά της καθορίζονται κυρίως από το γονίδιο LPA και είναι σχετικά σταθερά στη διάρκεια της ζωής. Για αυτό μια αξιόπιστη μέτρηση μπορεί να δώσει πληροφορία για μακροχρόνιο γενετικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η Lp(a) δεν περιλαμβάνεται πάντα στο απλό check-up. Το κλασικό λιπιδαιμικό προφίλ περιλαμβάνει ολική χοληστερίνη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια. Όμως η Lp(a) μπορεί να είναι υψηλή ακόμη και όταν αυτοί οι δείκτες φαίνονται ικανοποιητικοί. Γι’ αυτό η μέτρησή της έχει ιδιαίτερη αξία σε ασθενείς με πρόωρη καρδιαγγειακή νόσο, οικογενειακό ιστορικό ή καρδιαγγειακά συμβάματα παρά καλή ρύθμιση LDL.

Για πλήρη ανάλυση της εξέτασης, των μονάδων μέτρησης και της κλινικής ερμηνείας, δείτε τον ειδικό οδηγό: Lipoprotein(a) – Lp(a): πλήρης κλινικός οδηγός.

4Ποιοι ασθενείς μπορεί να αφορά

Η πελακάρσεν δεν αφορά τον γενικό πληθυσμό ως προληπτικό φάρμακο ούτε είναι θεραπεία για οποιονδήποτε έχει απλώς αυξημένη χοληστερίνη. Η βασική ομάδα ενδιαφέροντος είναι οι ασθενείς με τεκμηριωμένη καρδιαγγειακή νόσο και αυξημένη Lp(a). Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν άτομα με ιστορικό εμφράγματος, ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου ή συμπτωματικής περιφερικής αρτηριακής νόσου.

Η λογική είναι ότι σε ασθενείς που έχουν ήδη εκδηλώσει καρδιαγγειακή νόσο, η υψηλή Lp(a) μπορεί να συμβάλλει σε υπολειπόμενο κίνδυνο παρά την κατάλληλη αγωγή. Αν ο ασθενής λαμβάνει στατίνη, εζετιμίμπη, PCSK9 θεραπεία ή άλλη υπολιπιδαιμική αγωγή και εξακολουθεί να θεωρείται υψηλού κινδύνου, η ειδική μείωση της Lp(a) θα μπορούσε θεωρητικά να προσθέσει προστασία.

Αυτό όμως πρέπει να αποδειχθεί με κλινικά δεδομένα. Η ύπαρξη υψηλής Lp(a) από μόνη της δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής θα λάβει μελλοντικά πελακάρσεν. Η ένδειξη, αν υπάρξει, θα καθοριστεί από τις μελέτες, τις εγκρίσεις και τις οδηγίες.

5Μηχανισμός δράσης

Η πελακάρσεν είναι antisense oligonucleotide συζευγμένο με GalNAc. Το GalNAc βοηθά το μόριο να κατευθύνεται στα ηπατοκύτταρα, επειδή το ήπαρ είναι το κύριο όργανο παραγωγής της απολιποπρωτεΐνης(a). Αφού εισέλθει στο κύτταρο, το φάρμακο δεσμεύεται σε συγκεκριμένη αλληλουχία του mRNA της apo(a). Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η παραγωγή της απολιποπρωτεΐνης(a) και, κατά συνέπεια, η παραγωγή Lp(a).

Με απλά λόγια, η πελακάρσεν δεν «καθαρίζει» απλώς την Lp(a) από το αίμα αφού παραχθεί. Προσπαθεί να μειώσει την παραγωγή της στην πηγή. Αυτός ο μηχανισμός είναι διαφορετικός από την αύξηση των LDL υποδοχέων που επιτυγχάνουν οι στατίνες και οι PCSK9 θεραπείες.

6Διαφορά από στατίνες, εζετιμίμπη και PCSK9

Οι στατίνες παραμένουν βασικός πυλώνας στην πρόληψη καρδιαγγειακών συμβαμάτων, επειδή μειώνουν αποτελεσματικά την LDL χοληστερίνη και έχουν ισχυρή τεκμηρίωση σε κλινικά outcomes. Η εζετιμίμπη μειώνει την απορρόφηση χοληστερόλης από το έντερο και χρησιμοποιείται συχνά συμπληρωματικά. Οι αναστολείς PCSK9 και το inclisiran μειώνουν σημαντικά την LDL μέσω αύξησης της απομάκρυνσης LDL σωματιδίων από την κυκλοφορία.

Η πελακάρσεν έχει άλλο στόχο: την απολιποπρωτεΐνη(a). Για αυτό δεν πρέπει να θεωρείται αντικατάσταση της στατίνης. Ακόμη και αν στο μέλλον εγκριθεί, πιθανότατα θα ενταχθεί σε στρατηγική συνολικής μείωσης κινδύνου, μαζί με αυστηρό έλεγχο LDL, πίεσης, σακχάρου, καπνίσματος και άλλων παραγόντων.

Για σχετικά άρθρα στο site μπορείτε να δείτε: Στατίνες: κεντρικός οδηγός, Crestor – ροσουβαστατίνη, Lipitor – ατορβαστατίνη και Ezetrol – εζετιμίμπη.

7Δεδομένα φάσης 2

Οι μελέτες φάσης 2 έδειξαν ότι η πελακάρσεν μπορεί να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα Lp(a), με δοσοεξαρτώμενη δράση. Σε ασθενείς με αυξημένη Lp(a) και καρδιαγγειακή νόσο, οι μειώσεις που αναφέρθηκαν ήταν μεγάλες, συχνά στην περιοχή 35–80% ανάλογα με το δοσολογικό σχήμα. Αυτά τα αποτελέσματα είναι σημαντικά, επειδή η Lp(a) μέχρι σήμερα θεωρείται δύσκολος θεραπευτικός στόχος.

Όμως η φάση 2 δεν απαντά το τελικό κλινικό ερώτημα. Η μείωση ενός βιοδείκτη δεν σημαίνει αυτόματα και μείωση εμφραγμάτων ή εγκεφαλικών. Για να γίνει μια θεραπεία κλινικά καθοριστική, πρέπει να δείξει ότι βελτιώνει πραγματικά την πρόγνωση των ασθενών. Αυτός είναι ο λόγος που η μελέτη HORIZON έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Η σωστή διατύπωση είναι: η πελακάρσεν έχει δείξει ισχυρή μείωση Lp(a) σε μελέτες φάσης 2, αλλά η τελική αξία της στην πρόληψη συμβαμάτων θα κριθεί από τις μεγάλες μελέτες έκβασης.

8Η μελέτη Lp(a)HORIZON

Η Lp(a)HORIZON είναι η βασική μελέτη φάσης 3 που αξιολογεί αν η μείωση της Lp(a) με πελακάρσεν μειώνει μεγάλα καρδιαγγειακά συμβάματα. Πρόκειται για πολυεθνική, τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με placebo μελέτη σε ασθενείς με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο και αυξημένη Lp(a).

Ο πληθυσμός της μελέτης περιλαμβάνει ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο και αυξημένη Lp(a). Η εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος περιλαμβάνει ιστορικό εμφράγματος, ισχαιμικού εγκεφαλικού ή συμπτωματικής περιφερικής αρτηριακής νόσου. Οι ασθενείς λαμβάνουν πελακάρσεν ή placebo πάνω σε βελτιστοποιημένη καθιερωμένη θεραπεία.

Το κύριο endpoint είναι σύνθετο και αφορά σημαντικά καρδιαγγειακά συμβάματα, όπως καρδιαγγειακό θάνατο, μη θανατηφόρο έμφραγμα, μη θανατηφόρο εγκεφαλικό ή επείγουσα στεφανιαία επαναγγείωση που απαιτεί νοσηλεία. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η μελέτη δεν κοιτά μόνο τον εργαστηριακό αριθμό της Lp(a), αλλά κλινικά γεγονότα που έχουν πραγματική σημασία για τον ασθενή.

9Δοσολογία που μελετάται

Στη μεγάλη μελέτη έκβασης, η πελακάρσεν μελετάται ως υποδόρια ένεση 80 mg μία φορά τον μήνα. Η μηνιαία χορήγηση είναι ένα από τα πρακτικά στοιχεία που έχουν ενδιαφέρον, επειδή μια θεραπεία για χρόνιο καρδιαγγειακό κίνδυνο πρέπει να είναι όχι μόνο αποτελεσματική αλλά και εφαρμόσιμη στην καθημερινή ζωή.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η δοσολογία που χρησιμοποιείται σε κλινική μελέτη δεν σημαίνει αυτόματα και τελική εγκεκριμένη δοσολογία. Η τελική δοσολογία σε φύλλο οδηγιών, αν υπάρξει έγκριση, καθορίζεται από τα συνολικά δεδομένα αποτελεσματικότητας, ασφάλειας, φαρμακοκινητικής και ρυθμιστικής αξιολόγησης.

Για τον ασθενή, το βασικό μήνυμα είναι να μην αναζητά την πελακάρσεν ως διαθέσιμο φάρμακο ή να τη συγκρίνει με συνταγογραφούμενες στατίνες σαν να πρόκειται για ήδη ισοδύναμη θεραπευτική επιλογή. Προς το παρόν η θέση της παραμένει ερευνητική.

10Τι γνωρίζουμε για την αποτελεσματικότητα

Γνωρίζουμε ότι η πελακάρσεν μπορεί να μειώσει σημαντικά την Lp(a). Αυτό είναι το πρώτο απαραίτητο βήμα. Δεν αρκεί όμως από μόνο του για να αποδείξει ότι η θεραπεία προλαμβάνει καρδιαγγειακά συμβάματα. Η καρδιολογία έχει πολλά παραδείγματα όπου η βελτίωση ενός εργαστηριακού δείκτη δεν οδήγησε πάντα στο αναμενόμενο κλινικό όφελος.

Το σημαντικό ερώτημα είναι αν η μείωση της Lp(a) οδηγεί σε λιγότερα εμφράγματα, λιγότερα εγκεφαλικά, λιγότερες επείγουσες επεμβάσεις και καλύτερη μακροπρόθεσμη πρόγνωση. Η Lp(a) έχει ισχυρή γενετική και επιδημιολογική συσχέτιση με καρδιαγγειακή νόσο, όμως η θεραπευτική απόδειξη απαιτεί τυχαιοποιημένα δεδομένα.

Επομένως το άρθρο πρέπει να αποφεύγει φράσεις όπως «η πελακάρσεν προλαμβάνει καρδιακά νοσήματα» ως τετελεσμένο. Πιο σωστή διατύπωση είναι: «η πελακάρσεν μελετάται για να φανεί αν η ειδική μείωση της Lp(a) μπορεί να μειώσει μεγάλα καρδιαγγειακά συμβάματα σε ασθενείς υψηλού κινδύνου».

11Ασφάλεια και ανεπιθύμητες ενέργειες

Στις μέχρι τώρα μελέτες, η πελακάρσεν έχει συσχετιστεί κυρίως με αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης, όπως ερυθρότητα, ενόχληση, κνησμό ή ήπιο οίδημα. Αυτές οι αντιδράσεις είναι συχνό εύρημα σε ενέσιμες θεραπείες και συνήθως αξιολογούνται ως προς τη συχνότητα, τη βαρύτητα και το αν οδηγούν σε διακοπή.

Η ασφάλεια όμως δεν κρίνεται μόνο από μικρές μελέτες. Για ένα φάρμακο που πιθανώς θα χρησιμοποιείται σε ασθενείς με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, χρειάζονται μεγάλα και μακροχρόνια δεδομένα. Οι μελέτες φάσης 3 παρακολουθούν ανεπιθύμητες ενέργειες, εργαστηριακές μεταβολές, σοβαρά συμβάματα και τη συνολική σχέση οφέλους–κινδύνου.

Αν στο μέλλον υπάρξει έγκριση, η ασφαλής χρήση θα εξαρτάται από τις επίσημες οδηγίες, τις αντενδείξεις, τις προειδοποιήσεις, την παρακολούθηση και την εμπειρία μετά την κυκλοφορία. Μέχρι τότε, δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως φάρμακο με πλήρως καθορισμένο προφίλ καθημερινής χρήσης.

12Εξετάσεις πριν και κατά την παρακολούθηση

Η βασική εξέταση για να τεθεί το ερώτημα είναι η Lp(a). Συνήθως μετριέται μία φορά, επειδή είναι γενετικά καθορισμένη και σχετικά σταθερή. Όμως η ερμηνεία της δεν γίνεται απομονωμένα. Χρειάζεται συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ, LDL, HDL, τριγλυκερίδια, ενδεχομένως ApoB, σάκχαρο ή HbA1c, νεφρική λειτουργία, αρτηριακή πίεση και αξιολόγηση ιστορικού.

Σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη υπολιπιδαιμική αγωγή, ο γιατρός αξιολογεί αν η LDL είναι στον κατάλληλο στόχο για το επίπεδο κινδύνου. Η υψηλή Lp(a) συχνά οδηγεί σε πιο αυστηρή αντιμετώπιση των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, ακόμη και πριν υπάρξει ειδική εγκεκριμένη θεραπεία για την ίδια την Lp(a).

Για διαθέσιμες εξετάσεις δείτε τον Κατάλογο Εργαστηριακών Εξετάσεων και το Ευρετήριο Εξετάσεων Α–Ω.

13Τιμές Lp(a) και ερμηνεία

Η Lp(a) μπορεί να αναφέρεται σε mg/dL ή σε nmol/L. Η μετατροπή δεν είναι πάντα απλή, επειδή εξαρτάται από το μέγεθος των ισομορφών apo(a). Για αυτό είναι προτιμότερο να ερμηνεύεται με βάση τη μονάδα που δίνει το εργαστήριο και τα αντίστοιχα όρια αναφοράς. Πρακτικά, τιμές πάνω από περίπου 50 mg/dL ή 125 nmol/L θεωρούνται συχνά αυξημένες και κλινικά σημαντικές, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Η ερμηνεία δεν πρέπει να γίνεται με πανικό. Μια υψηλή Lp(a) δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα πάθει οπωσδήποτε έμφραγμα. Σημαίνει ότι υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας κινδύνου που πρέπει να ενσωματωθεί στη συνολική στρατηγική πρόληψης. Η πρακτική συνέπεια είναι πιο προσεκτική ρύθμιση LDL, πίεσης, σακχάρου, καπνίσματος και τρόπου ζωής.

Αν η Lp(a) είναι υψηλή, έχει νόημα να ελεγχθούν και συγγενείς πρώτου βαθμού, ειδικά όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας. Η μέτρηση δεν αντικαθιστά την καρδιολογική εκτίμηση, αλλά δίνει σημαντική πληροφορία για τον γενετικό κίνδυνο.

14Κληρονομικότητα και οικογενειακός έλεγχος

Η Lp(a) είναι από τους πιο κληρονομήσιμους λιπιδαιμικούς δείκτες. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένας ασθενής έχει πολύ υψηλή Lp(a), υπάρχει πιθανότητα να έχουν αυξημένες τιμές και συγγενείς του. Ο οικογενειακός έλεγχος μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε οικογένειες με εμφράγματα ή εγκεφαλικά σε νεαρή ηλικία, σε άτομα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία ή σε περιπτώσεις ανεξήγητης αορτικής στένωσης.

Η έγκαιρη αναγνώριση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ειδικό φάρμακο που πρέπει να δοθεί άμεσα. Σημαίνει ότι ο ασθενής μπορεί να παρακολουθείται πιο σωστά και να αντιμετωπίζει επιθετικά τους παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν. Σε αυτό το σημείο, η πρόληψη δεν βασίζεται μόνο στην Lp(a), αλλά στη συνολική εικόνα κινδύνου.

Για έναν νέο άνθρωπο με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, η μέτρηση Lp(a) μπορεί να αλλάξει την ένταση της πρόληψης. Για έναν ασθενή που έχει ήδη περάσει έμφραγμα, μπορεί να εξηγήσει γιατί ο κίνδυνος παραμένει υψηλός παρά την καλή ρύθμιση της LDL.

15Lp(a), έμφραγμα και αορτική στένωση

Η υψηλή Lp(a) σχετίζεται με αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο, όπως στεφανιαία νόσο, έμφραγμα και ισχαιμικό εγκεφαλικό. Ο μηχανισμός περιλαμβάνει αθηρογόνες ιδιότητες παρόμοιες με την LDL, αλλά και προφλεγμονώδεις και προθρομβωτικές δράσεις που σχετίζονται με την απολιποπρωτεΐνη(a) και τα οξειδωμένα φωσφολιπίδια.

Επιπλέον, η Lp(a) έχει συνδεθεί με εκφυλιστική αορτική στένωση. Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τις αρτηρίες αλλά και την αορτική βαλβίδα. Η Lp(a) μπορεί να συμμετέχει σε μηχανισμούς φλεγμονής και ασβεστοποίησης της βαλβίδας, κάτι που εξηγεί γιατί η μέτρησή της μπορεί να είναι χρήσιμη σε ασυνήθιστα πρώιμη ή ταχέως εξελισσόμενη αορτική στένωση.

Η πελακάρσεν μελετάται κυρίως ως θεραπεία για μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς με εγκατεστημένη νόσο και υψηλή Lp(a). Το αν οι θεραπείες μείωσης Lp(a) θα επηρεάσουν και την εξέλιξη της αορτικής στένωσης είναι ξεχωριστό, σημαντικό ερευνητικό πεδίο.

16Τι κάνει ο ασθενής σήμερα

Ο ασθενής με υψηλή Lp(a) δεν πρέπει να περιμένει παθητικά ένα νέο φάρμακο. Η πιο σημαντική πρακτική παρέμβαση σήμερα είναι η πλήρης και αυστηρή αντιμετώπιση όλων των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου. Αυτό σημαίνει σωστή ρύθμιση LDL, διακοπή καπνίσματος, έλεγχο αρτηριακής πίεσης, έλεγχο σακχάρου, σωματική δραστηριότητα και εξατομικευμένη καρδιολογική παρακολούθηση.

Η υψηλή Lp(a) λειτουργεί σαν σήμα ότι το συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ πρέπει να ληφθεί σοβαρά. Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, οι στόχοι LDL μπορεί να είναι αυστηρότεροι. Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει στατίνη υψηλής έντασης, εζετιμίμπη, PCSK9 θεραπεία ή άλλες επιλογές, ανάλογα με το ιστορικό, την ανοχή και τις οδηγίες.

Η μέτρηση της Lp(a) δίνει πληροφορία, αλλά η θεραπευτική απόφαση δεν βασίζεται σε έναν αριθμό. Χρειάζεται συνολική εκτίμηση ηλικίας, ιστορικού, οικογενειακού ιστορικού, LDL, ApoB, αρτηριακής πίεσης, σακχάρου, νεφρικής λειτουργίας και πιθανών ήδη υπαρχόντων καρδιαγγειακών βλαβών.

17Πιθανή θέση στην κλινική πράξη

Αν η Lp(a)HORIZON δείξει καθαρό κλινικό όφελος και αν υπάρξουν εγκρίσεις, η πελακάρσεν πιθανότατα θα τοποθετηθεί ως ειδική θεραπεία για ασθενείς με υψηλή Lp(a) και εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο. Δεν είναι πιθανό να ξεκινήσει ως θεραπεία για όλους όσοι έχουν απλώς αυξημένη Lp(a), χωρίς ιστορικό ή χωρίς υψηλό συνολικό κίνδυνο.

Η θέση της θα εξαρτηθεί από το μέγεθος του οφέλους, την ασφάλεια, το κόστος, την ευκολία χορήγησης, την αποζημίωση και τη σύγκριση με άλλες θεραπείες που αναπτύσσονται. Επίσης θα πρέπει να διευκρινιστεί ποιο επίπεδο Lp(a) δικαιολογεί θεραπεία, σε ποιες ομάδες ασθενών και με ποια παρακολούθηση.

Στην πράξη, η πελακάρσεν θα είναι ένα εργαλείο μέσα σε ευρύτερη στρατηγική πρόληψης. Δεν θα αντικαταστήσει την ανάγκη για LDL έλεγχο, αντιυπερτασική αγωγή όπου χρειάζεται, αντιδιαβητική φροντίδα, διακοπή καπνίσματος ή καρδιολογική παρακολούθηση.

18Άλλες θεραπείες που αναπτύσσονται

Η πελακάρσεν δεν είναι η μόνη θεραπευτική προσέγγιση για την Lp(a). Αναπτύσσονται και άλλες θεραπείες, όπως siRNA μόρια και διαφορετικοί μηχανισμοί μείωσης της παραγωγής ή της κυκλοφορίας της Lp(a). Παραδείγματα που συζητούνται διεθνώς είναι η olpasiran, η lepodisiran και άλλα μόρια που στοχεύουν την ίδια βιολογική περιοχή με διαφορετική τεχνολογία.

Αυτό δεν μειώνει τη σημασία της πελακάρσεν. Αντιθέτως δείχνει ότι η Lp(a) έχει μετατραπεί σε σημαντικό θεραπευτικό πεδίο. Για χρόνια οι γιατροί μπορούσαν να μετρήσουν την Lp(a), αλλά δεν είχαν ειδική εγκεκριμένη θεραπεία για να τη μειώσουν αποτελεσματικά. Η νέα γενιά φαρμάκων προσπαθεί να απαντήσει σε αυτό το κενό.

Η τελική σύγκριση δεν θα γίνει μόνο με βάση το ποσοστό μείωσης της Lp(a). Θα γίνει με βάση τα καρδιαγγειακά συμβάματα, την ασφάλεια, τη διάρκεια δράσης, τη συχνότητα χορήγησης, την πρακτικότητα, το κόστος και την πρόσβαση των ασθενών.

19Πρακτικός αλγόριθμος αξιολόγησης

Ένας πρακτικός τρόπος σκέψης για την Lp(a) ξεκινά από το ιστορικό. Αν υπάρχει πρόωρη στεφανιαία νόσος, οικογενειακό ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού, υποτροπιάζοντα συμβάματα παρά θεραπεία ή αορτική στένωση σε σχετικά νεαρή ηλικία, η μέτρηση Lp(a) έχει ιδιαίτερη αξία.

Αν η Lp(a) είναι φυσιολογική, ο ασθενής συνεχίζει την πρόληψη με βάση τους κλασικούς δείκτες. Αν είναι αυξημένη, το επόμενο βήμα δεν είναι αυτομάτως ένα νέο φάρμακο. Το επόμενο βήμα είναι συνολική εκτίμηση κινδύνου και επιθετική αντιμετώπιση των τροποποιήσιμων παραγόντων. Η πελακάρσεν, εφόσον εγκριθεί στο μέλλον, θα αφορά συγκεκριμένες ενδείξεις και όχι γενική χρήση.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Ενδεικτικές πηγές