TSH: Τι είναι, φυσιολογικές τιμές, αυξημένη & χαμηλή TSH

tsh-exetasi-thyreoeidous-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

TSH: Ο Απόλυτος Οδηγός για τον Θυρεοειδή (Τιμές, Ερμηνεία, Πότε Ανησυχώ)

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η TSH είναι η πιο χρήσιμη αρχική εξέταση αίματος για να εκτιμηθεί η λειτουργία του θυρεοειδούς.
Παράγεται από την υπόφυση (όχι από τον θυρεοειδή) και λειτουργεί σαν “θερμοστάτης” που ρυθμίζει
πόση FT4 (ελεύθερη Τ4) και FT3 θα κυκλοφορεί στο αίμα.
Συνήθως, υψηλή TSH ταιριάζει με τάση προς υποθυρεοειδισμό,
ενώ χαμηλή TSH με τάση προς υπερθυρεοειδισμό — όμως η σωστή ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με
FT4/FT3, τα συμπτώματα και (όταν χρειάζεται) αντισώματα θυρεοειδούς.



1

Τι είναι η TSH

Η TSH (Thyroid Stimulating Hormone – θυρεοειδοτρόπος ορμόνη) είναι η βασική
ορμόνη ελέγχου του θυρεοειδούς.
Παράγεται από την υπόφυση (στη βάση του εγκεφάλου) και «δίνει εντολή» στον θυρεοειδή
να παράγει θυροξίνη (Τ4) και τριιωδοθυρονίνη (Τ3).

Με απλά λόγια, η TSH λειτουργεί σαν θερμοστάτης:
όταν ο οργανισμός «βλέπει» ότι δεν έχει αρκετή θυρεοειδική ορμόνη, η TSH αυξάνεται για να «σπρώξει» τον θυρεοειδή·
όταν υπάρχει περίσσεια, η TSH μειώνεται.
Αυτός είναι ο λόγος που η TSH είναι η πιο χρήσιμη αρχική εξέταση για έλεγχο θυρεοειδούς.

Τι να θυμάστε:
Η TSH δεν είναι ορμόνη του θυρεοειδούς. Είναι «ορμόνη ελέγχου» από την υπόφυση και συχνά
αλλάζει νωρίτερα από τις FT4/FT3 (ελεύθερες μορφές Τ4/Τ3).
  • TSH ↑ → συχνότερα τάση προς υποθυρεοειδισμό ή ανεπαρκής ρύθμιση θεραπείας.
  • TSH ↓ → συχνότερα τάση προς υπερθυρεοειδισμό ή υπερδοσολογία θυρεοειδικής ορμόνης.
  • Η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με FT4/FT3, τα συμπτώματα και το ιστορικό.
Συχνό κλινικό λάθος:
Να «κολλάμε» σε μία τιμή TSH χωρίς να κοιτάμε FT4 και χωρίς επανάληψη όταν υπάρχει πιθανότητα
παροδικής μεταβολής (π.χ. οξεία νόσος, βιοτίνη, αλλαγή φαρμάκου).

Αν ο στόχος είναι σωστή διάγνωση και όχι απλή «ανάγνωση αριθμών», το ιδανικό είναι να βλέπουμε
την TSH ως μέρος ενός «πακέτου» που περιλαμβάνει FT4 (και κατά περίπτωση FT3),
ώστε να ξεχωρίζουμε αν πρόκειται για υποθυρεοειδισμό, υποκλινική διαταραχή,
υπερθυρεοειδισμό ή κάτι που χρειάζεται πιο εξειδικευμένη προσέγγιση.


2

Πώς λειτουργεί ο άξονας Υποθάλαμος–Υπόφυση–Θυρεοειδής

Η λειτουργία του θυρεοειδούς ρυθμίζεται από έναν κλειστό μηχανισμό ανάδρασης (feedback loop),
γνωστό ως άξονας Υποθάλαμος – Υπόφυση – Θυρεοειδής.
Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει στον οργανισμό να διατηρεί
σταθερά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών παρά τις καθημερινές μεταβολές.

Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος «παρακολουθεί» πόση θυροξίνη (Τ4) και τριιωδοθυρονίνη (Τ3)
κυκλοφορεί στο αίμα και προσαρμόζει την παραγωγή της TSH ανάλογα.
Γι’ αυτό η TSH θεωρείται ο πιο ευαίσθητος δείκτης της θυρεοειδικής λειτουργίας.

  1. Υποθάλαμος → εκκρίνει TRH (Thyrotropin Releasing Hormone)
  2. Υπόφυση → ανταποκρίνεται εκκρίνοντας TSH
  3. Θυρεοειδής → παράγει T4 και T3
  4. Ανάδραση → οι T4/T3 ρυθμίζουν προς τα πάνω ή κάτω TRH και TSH

Αυτό εξηγεί το χαρακτηριστικό αντίστροφο μοτίβο που βλέπουμε στα αποτελέσματα:
όταν οι θυρεοειδικές ορμόνες μειώνονται, η TSH αυξάνεται για να «ενισχύσει» τον θυρεοειδή·
όταν οι ορμόνες αυξάνονται, η TSH καταστέλλεται.

Στην καθημερινή πράξη, το μοτίβο αυτό επιτρέπει να διακρίνουμε
πρωτοπαθείς διαταραχές θυρεοειδούς
(όπου το πρόβλημα βρίσκεται στον ίδιο τον θυρεοειδή)
από πιο σπάνιες κεντρικές διαταραχές
(υπόφυση ή υποθάλαμος).

Κλινική επισήμανση:
Σε ορισμένες καταστάσεις (π.χ. παθήσεις υπόφυσης, βαριά οξεία νόσος, έντονο stress,
συγκεκριμένα φάρμακα), το κλασικό «TSH αντίστροφα με FT4/FT3»
μπορεί να μην ισχύει πλήρως.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται πλήρης και προσεκτική αξιολόγηση.


3

Εξέταση TSH – Πότε και γιατί γίνεται

Η εξέταση TSH γίνεται με απλή αιμοληψία και αποτελεί την
πρώτη εξέταση επιλογής
για τον έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς.
Χρησιμοποιείται τόσο για διάγνωση όσο και για
παρακολούθηση θεραπείας.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η TSH ζητείται μαζί με FT4,
ενώ η FT3 προστίθεται όταν υπάρχει υποψία υπερθυρεοειδισμού
ή ασυμφωνία αποτελεσμάτων.

  • Συμπτώματα όπως κόπωση, ταχυκαρδία, αλλαγές βάρους, δυσανεξία στο κρύο ή τη ζέστη
  • Check-up θυρεοειδούς
  • Παρακολούθηση λεβοθυροξίνης και ρύθμιση δόσης
  • Εγκυμοσύνη ή σχεδιασμός κύησης
  • Ιστορικό αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας ή οικογενειακό ιστορικό
  • Μετά από θεραπεία υπερθυρεοειδισμού ή θυρεοειδεκτομή

Η εξέταση δεν απαιτεί νηστεία.
Για αξιόπιστη σύγκριση με παλαιότερα αποτελέσματα,
συστήνεται να γίνεται παρόμοια ώρα της ημέρας
και, ιδανικά, στο ίδιο εργαστήριο.

Πρακτικό tip:
Αν λαμβάνετε λεβοθυροξίνη, προτιμάται η αιμοληψία
πριν το χάπι της ημέρας,
ώστε η τιμή TSH να αντικατοπτρίζει τη βασική ρύθμιση και όχι την πρόσφατη λήψη.

Σε περίπτωση οριακής ή απρόσμενης τιμής,
συχνά έχει μεγαλύτερη αξία ένας
επαναληπτικός έλεγχος μετά από λίγες εβδομάδες
παρά η άμεση αλλαγή θεραπείας.


4

Φυσιολογικές τιμές TSH

Οι «φυσιολογικές» τιμές TSH δεν είναι ένα απόλυτο νούμερο για όλους.
Επηρεάζονται από την ηλικία, την εγκυμοσύνη, τη μέθοδο μέτρησης
και το κλινικό πλαίσιο (π.χ. γνωστή θυρεοειδίτιδα, θεραπεία με λεβοθυροξίνη).
Γι’ αυτό ο σωστός κανόνας είναι:
διαβάζουμε πάντα τα όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου
και ερμηνεύουμε μαζί με FT4/FT3 και συμπτώματα.

Για chip-ready πρακτική ερμηνεία, να θυμάστε ότι η TSH:
(α) έχει φυσιολογικές ημερήσιες διακυμάνσεις (συχνά υψηλότερη νωρίς το πρωί),
(β) επηρεάζεται από οξεία νόσο, στρες και φάρμακα/συμπληρώματα,
και (γ) αξιολογείται διαφορετικά όταν υπάρχει ειδικός στόχος (π.χ. εγκυμοσύνη).

Τι να θυμάστε:
Το πιο χρήσιμο δεν είναι να «κολλήσετε» στο αν η TSH είναι 3.9 ή 4.2,
αλλά να δείτε αν η τιμή είναι σταθερή στον χρόνο, αν συνδυάζεται με FT4
και αν ταιριάζει με την κλινική εικόνα.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΟμάδαΕνδεικτικό εύρος / στόχος TSH (mIU/L)Πρακτική ερμηνεία
Ενήλικες (γενικός πληθυσμός)≈ 0.4 – 4.0Συχνό «γενικό» εύρος· η σύγκριση γίνεται με τα όρια του συγκεκριμένου εργαστηρίου
Εγκυμοσύνη (1ο τρίμηνο)Στόχος συχνά < 2.5Ιδανικά χρησιμοποιούνται trimester-specific όρια και συχνή παρακολούθηση
Εγκυμοσύνη (2ο–3ο τρίμηνο)Στόχοι συνήθως λίγο υψηλότεροιΣτόχος εξατομικεύεται· κρίσιμο να συνυπολογίζεται η FT4
ΗλικιωμένοιΜπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερηΜεγαλύτερη αξία έχει η κλινική εικόνα και η σταθερότητα της τιμής
ΠαιδιάΜεταβάλλεται ανά ηλικίαΑξιολόγηση μόνο με παιδιατρικά όρια και παιδιατρική/παιδοενδοκρινολογική εκτίμηση

Τι σημαίνει «οριακή» TSH

«Οριακή» σημαίνει ότι η TSH είναι κοντά στο άνω ή κάτω όριο αναφοράς,
χωρίς να είναι σαφές από μία μέτρηση αν πρόκειται για σταθερή διαταραχή.
Σε αυτό το σημείο μετρά περισσότερο:
(α) αν υπάρχουν συμπτώματα,
(β) οι FT4/FT3,
(γ) το ιστορικό (π.χ. θυρεοειδίτιδα Hashimoto),
(δ) αν η τιμή είναι ίδια σε επανέλεγχο ή «γλιστρά» προς τα πάνω/κάτω.

Πρακτικός κανόνας παρακολούθησης:
Αν η τιμή είναι οριακή και δεν υπάρχει επείγον κλινικό θέμα, συνήθως έχει νόημα
επαναληπτικός έλεγχος σε 6–8 εβδομάδες μαζί με FT4 (και κατά περίπτωση αντισώματα).


5

Αυξημένη TSH – Τι σημαίνει

Η αυξημένη TSH σημαίνει ότι ο οργανισμός «ζητά» περισσότερη θυρεοειδική ορμόνη.
Στις περισσότερες περιπτώσεις υποδηλώνει υποθυρεοειδισμό
(πλήρη ή υποκλινικό), αλλά η σωστή ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με FT4,
τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Σε επίπεδο chip-intent, το κλειδί είναι να ξεχωρίσουμε αν η αυξημένη TSH συνοδεύεται από:
FT4 χαμηλή (πιο «ξεκάθαρος» υποθυρεοειδισμός) ή
FT4 φυσιολογική (υποκλινικός υποθυρεοειδισμός).
Αυτό αλλάζει εντελώς το πόσο επείγον είναι το εύρημα και τι βήματα ακολουθούν.

  • Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός (συχνότερα αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto).
  • Ανεπαρκής δόση λεβοθυροξίνης σε ήδη γνωστό υποθυρεοειδισμό.
  • Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία υπερθυρεοειδισμού.
  • Παροδική άνοδος (οξεία νόσος, ανάρρωση, αλλαγές φαρμάκων/συμπληρωμάτων).
Σημαντικό:
Μια μεμονωμένη αυξημένη TSH δεν αρκεί για διάγνωση.
Συχνά χρειάζεται επαναληπτικός έλεγχος και συνδυασμός με FT4
(και κατά περίπτωση αντισώματα θυρεοειδούς), ειδικά όταν η κλινική εικόνα δεν «φωνάζει».

Στην πράξη, όταν η TSH είναι αυξημένη, το πρώτο ερώτημα είναι:
«Είναι σταθερό εύρημα ή παροδική διακύμανση;»
Γι’ αυτό η σύγκριση με προηγούμενες τιμές και η σωστή χρονική στιγμή επανελέγχου
είναι συχνά πιο σημαντικά από μια βιαστική αλλαγή θεραπείας.

Πρακτικός οδηγός: Τι κάνουμε ανάλογα με την TSH

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
TSH (mIU/L)FT4Πιθανή κατάστασηΣυνήθης προσέγγισηΣχόλιο ιατρού
4.5–10ΦυσιολογικήΥποκλινικός υποθυρεοειδισμόςΠαρακολούθηση / επανέλεγχοςΘεραπεία μόνο αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου
>10↓ ή Φυσ.Κλινικός ή εξελισσόμενος υποθυρεοειδισμόςΈναρξη λεβοθυροξίνηςΙσχυρή ένδειξη θεραπείας
<0.4ΥπερθυρεοειδισμόςΠλήρης έλεγχος (FT3, αντισώματα)Αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος
<0.1Φυσ. ή ↑Κατασταλμένη TSHΆμεση αξιολόγησηΚίνδυνος αρρυθμιών & οστικής απώλειας
2.5–4.0 (κύηση)Φυσ.Οριακή στην εγκυμοσύνηΣτενή παρακολούθησηΧρήση trimester-specific στόχων


6

Χαμηλή TSH – Τι σημαίνει

Η χαμηλή TSH σημαίνει ότι ο οργανισμός «αντιλαμβάνεται» πως κυκλοφορεί
υπερβολική ποσότητα θυρεοειδικής ορμόνης
ή ότι η υπόφυση καταστέλλεται.
Στην καθημερινή κλινική πράξη, το συχνότερο αίτιο είναι ο
υπερθυρεοειδισμός ή η υπερδοσολογία θεραπείας.

Όπως και στην αυξημένη TSH, το κρίσιμο σημείο είναι να δούμε
αν η χαμηλή TSH συνοδεύεται από
αυξημένη FT4/FT3 (πιο «καθαρός» υπερθυρεοειδισμός)
ή αν οι θυρεοειδικές ορμόνες παραμένουν φυσιολογικές
(υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός).

  • Νόσος Graves (αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός).
  • Τοξικό αδένωμα ή τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη.
  • Υπερδοσολογία λεβοθυροξίνης σε θεραπεία υποθυρεοειδισμού.
  • Θυρεοειδίτιδα (παροδική υπερθυρεοειδική φάση).
  • Σπανιότερα: διαταραχές υπόφυσης ή βαριά οξεία νόσος.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η TSH είναι
κατασταλμένη (<0.1 mIU/L),
καθώς τότε ο κίνδυνος επιπλοκών αυξάνεται,
ακόμη κι αν τα συμπτώματα είναι ήπια.

Κλινικός κίνδυνος:
Παρατεταμένη χαμηλή TSH μπορεί να σχετίζεται με
κολπική μαρμαρυγή, άλλες αρρυθμίες
και οστική απώλεια/οστεοπόρωση,
ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Στην πράξη, μια χαμηλή TSH οδηγεί συνήθως σε
έλεγχο FT4/FT3,
επανεκτίμηση φαρμακευτικής αγωγής
και, όταν χρειάζεται, πιο εξειδικευμένο έλεγχο
(αντισώματα, υπέρηχο ή σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς).

7

TSH με φυσιολογική FT4 – Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός

Όταν η TSH είναι αυξημένη αλλά η
FT4 παραμένει φυσιολογική,
μιλάμε για υποκλινικό υποθυρεοειδισμό.
Πρόκειται για ένα από τα συχνότερα ευρήματα στον εργαστηριακό έλεγχο,
ιδιαίτερα σε γυναίκες και σε άτομα με
αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα (Hashimoto).

Ο όρος «υποκλινικός» σημαίνει ότι
οι θυρεοειδικές ορμόνες είναι ακόμη επαρκείς,
αλλά ο οργανισμός χρειάζεται αυξημένη TSH για να το πετύχει.
Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχουν έντονα συμπτώματα,
γεγονός που δημιουργεί συχνά ερωτήματα για το αν χρειάζεται θεραπεία.

  • Συχνά ασυμπτωματικός ή με ήπια, μη ειδικά συμπτώματα.
  • Μπορεί να παραμείνει σταθερός για χρόνια.
  • Σε ποσοστό ασθενών μπορεί να εξελιχθεί σε πλήρη υποθυρεοειδισμό.

Η απόφαση για έναρξη θεραπείας με λεβοθυροξίνη
δεν είναι αυτόματη.
Βασίζεται σε συνδυασμό παραγόντων και όχι μόνο σε έναν αριθμό.

Συνήθως λαμβάνονται υπόψη:
• επίπεδο TSH (ιδιαίτερα αν >10 mIU/L)
• παρουσία συμπτωμάτων
εγκυμοσύνη ή σχεδιασμός κύησης
• θετικά αντισώματα θυρεοειδούς (anti-TPO)
καρδιαγγειακός κίνδυνος και ηλικία

Σε πολλές περιπτώσεις,
η πιο ασφαλής και τεκμηριωμένη προσέγγιση είναι
παρακολούθηση με επαναληπτικό έλεγχο
(TSH + FT4) ανά τακτά διαστήματα,
ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για
παροδική διακύμανση ή για
σταδιακή εξέλιξη προς υποθυρεοειδισμό.


8

TSH και συμπτώματα

Τα συμπτώματα δεν συμβαδίζουν πάντα απόλυτα με την TSH.
Υπάρχουν άτομα με σημαντικές εργαστηριακές αποκλίσεις χωρίς έντονα ενοχλήματα,
και άλλα με ήπιες μεταβολές της TSH αλλά εμφανή, ενοχλητικά συμπτώματα.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα συμπτώματα επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες:
ηλικία, διάρκεια της διαταραχής, συνοδά νοσήματα και ατομική ευαισθησία.

Γι’ αυτό στην πράξη δεν «θεραπεύουμε έναν αριθμό», αλλά
αξιολογούμε τον ασθενή συνολικά.
Η TSH είναι οδηγός, όχι αυτόνομο κριτήριο διάγνωσης ή θεραπείας.

Συμπτώματα που συχνά σχετίζονται με υποθυρεοειδισμό

  • Κόπωση, υπνηλία, μειωμένη αντοχή.
  • Αίσθημα ψύχους, δυσανεξία στο κρύο.
  • Αύξηση βάρους ή δυσκολία απώλειας.
  • Ξηροδερμία, εύθραυστα μαλλιά και νύχια.
  • Δυσκοιλιότητα.
  • Βραδυκαρδία, μειωμένη φυσική απόδοση.
  • Διαταραχές συγκέντρωσης, «θόλωση» σκέψης.
  • Καταθλιπτική διάθεση ή μειωμένο ενδιαφέρον.

Συμπτώματα που συχνά σχετίζονται με υπερθυρεοειδισμό

  • Ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών.
  • Νευρικότητα, άγχος, ευερεθιστότητα.
  • Απώλεια βάρους παρά φυσιολογική ή αυξημένη όρεξη.
  • Εφίδρωση, δυσανεξία στη ζέστη.
  • Τρόμος χεριών.
  • Διαταραχές ύπνου.
  • Μυϊκή αδυναμία, εύκολη κόπωση.

Τα παραπάνω συμπτώματα είναι μη ειδικά και μπορεί να εμφανιστούν
και σε άλλες καταστάσεις (π.χ. αναιμία, έλλειψη βιταμίνης D, άγχος,
καρδιολογικά ή γαστρεντερικά προβλήματα).
Αυτός είναι ένας βασικός λόγος που δεν αρκεί η κλινική εικόνα χωρίς εργαστηριακό έλεγχο.

Κλινική πραγματικότητα:
Η διάγνωση θυρεοειδικής διαταραχής βασίζεται στον
συνδυασμό εργαστηριακών τιμών (TSH, FT4, FT3)
και κλινικής εικόνας.
Η TSH από μόνη της δεν αρκεί ούτε για διάγνωση ούτε για απόφαση θεραπείας.

Στην πράξη, όταν τα συμπτώματα είναι έντονα αλλά οι τιμές οριακές,
ή όταν οι τιμές είναι παθολογικές χωρίς συμπτώματα,
η σωστή προσέγγιση είναι
επαναληπτικός έλεγχος και εξατομικευμένη αξιολόγηση,
ώστε να αποφευχθούν τόσο η υποθεραπεία όσο και η υπερθεραπεία.


9

TSH και φάρμακα / συμπληρώματα

Η TSH μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά από φάρμακα και συμπληρώματα,
χωρίς να υπάρχει απαραίτητα πραγματική διαταραχή του θυρεοειδούς.
Γι’ αυτό το πλήρες φαρμακευτικό ιστορικό είναι κρίσιμο πριν από κάθε ερμηνεία αποτελεσμάτων.

Στην καθημερινή πράξη, αρκετές «ανεξήγητες» αποκλίσεις της TSH
οφείλονται τελικά σε φάρμακα που είτε
επηρεάζουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών
είτε παρεμβαίνουν στη μέτρηση της TSH στο εργαστήριο.

Φάρμακα που επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς

  • Λεβοθυροξίνη → χαμηλή TSH σε υπερδοσολογία, υψηλή TSH σε ανεπαρκή δόση.
  • Αμιοδαρόνη → μπορεί να προκαλέσει τόσο υποθυρεοειδισμό όσο και υπερθυρεοειδισμό.
  • Λίθιο → συχνά συνδέεται με αύξηση TSH και υποθυρεοειδισμό.
  • Ιντερφερόνη → μπορεί να πυροδοτήσει αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα.

Φάρμακα που καταστέλλουν ή αλλοιώνουν την TSH

  • Κορτικοστεροειδή → παροδική καταστολή TSH.
  • Ντοπαμινεργικά φάρμακα → μείωση TSH.
  • Οπιοειδή → ήπια καταστολή του άξονα.

Συμπληρώματα και εργαστηριακές παρεμβολές

  • Βιοτίνη (Β7) → μπορεί να προκαλέσει ψευδώς χαμηλή TSH και ψευδώς αυξημένη FT4/FT3.
  • Ιώδιο (σκιαγραφικά, φύκια, συμπληρώματα) → μεταβολές TSH και θυρεοειδικής λειτουργίας.
  • Συμπληρώματα «θυρεοειδούς» → συχνά περιέχουν άγνωστες ποσότητες ορμονών.
Πρακτική οδηγία:
Ενημερώστε το εργαστήριο για όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα που λαμβάνετε.
Η βιοτίνη καλό είναι να διακόπτεται
48–72 ώρες πριν την αιμοληψία,
ώστε να αποφευχθούν ψευδώς παθολογικά αποτελέσματα.

Όταν η TSH είναι απρόσμενα χαμηλή ή υψηλή,
πάντα πρέπει να τίθεται το ερώτημα:
«Μήπως φταίει κάποιο φάρμακο ή συμπλήρωμα;»
πριν προχωρήσουμε σε περαιτέρω εξετάσεις ή αλλαγές θεραπείας.


10

TSH στην εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη, η ερμηνεία της TSH διαφέρει σημαντικά από τον γενικό πληθυσμό.
Η hCG (χοριακή γοναδοτροπίνη), ιδιαίτερα στο 1ο τρίμηνο,
διεγείρει τον θυρεοειδή και οδηγεί φυσιολογικά σε
χαμηλότερες τιμές TSH.

Η σωστή ρύθμιση της θυρεοειδικής λειτουργίας στην κύηση είναι κρίσιμη,
καθώς οι θυρεοειδικές ορμόνες της μητέρας
συμβάλλουν καθοριστικά στην
ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου,
ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης.

  • 1ο τρίμηνο: στόχος TSH συχνά < 2.5 mIU/L.
  • 2ο–3ο τρίμηνο: ελαφρώς υψηλότεροι στόχοι, ανάλογα με τα όρια του εργαστηρίου.
  • Ιδανικά χρήση trimester-specific ορίων αναφοράς.

Γυναίκες με γνωστό υποθυρεοειδισμό
συχνά χρειάζονται αύξηση της δόσης λεβοθυροξίνης
ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της κύησης,
με στενή παρακολούθηση κάθε 4–6 εβδομάδες.

Κλινικό μήνυμα:
Ακόμη και ήπια απόκλιση της TSH στην εγκυμοσύνη
απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και συχνό επανέλεγχο.
Η έγκαιρη ρύθμιση μειώνει τον κίνδυνο
επιπλοκών για τη μητέρα και το έμβρυο.

Για τον λόγο αυτό, ο έλεγχος TSH
συνιστάται τόσο πριν όσο και
νωρίς κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης,
ιδιαίτερα σε γυναίκες με ιστορικό θυρεοειδικής νόσου
ή θετικά αντισώματα θυρεοειδούς.


11

TSH στα παιδιά

Στα παιδιά, η ερμηνεία της TSH διαφέρει ουσιαστικά από τους ενήλικες.
Οι τιμές μεταβάλλονται φυσιολογικά με την ηλικία, το στάδιο ανάπτυξης
και την εφηβεία.
Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση γίνεται αποκλειστικά με παιδιατρικά όρια αναφοράς
και πάντα σε συνδυασμό με FT4.

Ιδιαίτερα στα νεογνά και στα βρέφη, η TSH είναι φυσιολογικά
υψηλότερη σε σχέση με τους ενήλικες.
Αυτός είναι και ο λόγος που εφαρμόζεται ο
νεογνικός έλεγχος υποθυρεοειδισμού,
καθώς η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για τη
νευροαναπτυξιακή εξέλιξη.

  • Νεογνά / βρέφη: φυσιολογικά υψηλότερη TSH.
  • Παιδική ηλικία: σταδιακή προσαρμογή των τιμών.
  • Εφηβεία: πιθανές μεταβολές λόγω ορμονικών αλλαγών.

Ο έλεγχος TSH στα παιδιά συνήθως ζητείται όταν υπάρχει:
καθυστέρηση ανάπτυξης,
διαταραχή αύξησης βάρους,
καθυστέρηση ή διαταραχή εφηβείας,
κόπωση ή
οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής νόσου.

Σημαντική επισήμανση:
Τα όρια ενηλίκων δεν εφαρμόζονται στα παιδιά.
Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με
παιδίατρο ή παιδοενδοκρινολόγο,
ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες διαγνώσεις και άσκοπες θεραπείες.

Στην πράξη, μια ήπια απόκλιση της TSH σε παιδί
συχνά οδηγεί πρώτα σε
παρακολούθηση και επαναληπτικό έλεγχο,
εκτός αν συνυπάρχουν σαφή κλινικά σημεία ή
παθολογική FT4.


12

Συχνά λάθη στην ερμηνεία της TSH

Παρότι η TSH είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαστηριακό εργαλείο,
η λανθασμένη ερμηνεία της αποτελεί συχνή αιτία
υπερδιάγνωσης ή υποδιάγνωσης
θυρεοειδικών διαταραχών.
Τα παρακάτω είναι από τα συχνότερα κλινικά λάθη.

  • Ερμηνεία της TSH χωρίς FT4 (και κατά περίπτωση FT3).
  • Διάγνωση θυρεοειδικής νόσου με μία μόνο μέτρηση.
  • Αγνόηση φαρμάκων και συμπληρωμάτων (π.χ. βιοτίνη).
  • Χρήση «γενικών» ορίων χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το κλινικό πλαίσιο.
  • Άμεση αλλαγή θεραπείας χωρίς επαναληπτικό έλεγχο.

Ένα από τα συχνότερα σφάλματα είναι η προσπάθεια να
ερμηνευτεί η TSH αποκομμένα από τον ασθενή.
Στην πραγματικότητα, η ίδια τιμή μπορεί να έχει
τελείως διαφορετική σημασία σε διαφορετικά άτομα
(π.χ. νέο άτομο vs ηλικιωμένο, έγκυος vs μη έγκυος).

Κανόνας κλινικής πράξης:
Η TSH είναι εξαιρετικό εργαλείο,
αλλά ποτέ δεν ερμηνεύεται μόνη της.
Ο σωστός συνδυασμός είναι
TSH + FT4 (± FT3) + κλινική εικόνα.

Όταν τηρείται αυτός ο κανόνας,
η TSH παραμένει ένα από τα
πιο αξιόπιστα και χρήσιμα τεστ
στην καθημερινή ιατρική πράξη,
με πραγματική κλινική αξία για τον ασθενή.


13

Πότε χρειάζεται πλήρης έλεγχος θυρεοειδούς

Ο πλήρης έλεγχος θυρεοειδούς δεν απαιτείται σε κάθε μέτρηση TSH.
Ζητείται όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η απλή μέτρηση
δεν επαρκεί για ασφαλή ερμηνεία
ή όταν το κλινικό ερώτημα είναι πιο σύνθετο.
Στόχος είναι να ξεκαθαριστεί αν πρόκειται για
πρωτοπαθή διαταραχή, αυτοάνοση νόσο,
παροδική κατάσταση ή κεντρικό πρόβλημα.

Στην πράξη, πλήρης έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως:
FT4, FT3,
αντισώματα θυρεοειδούς (anti-TPO ± anti-Tg)
και, όταν υπάρχει ένδειξη, υπερηχογράφημα θυρεοειδούς.

Πότε ο πλήρης έλεγχος είναι απαραίτητος

  • Όταν TSH και συμπτώματα δεν συμφωνούν.
  • Όταν υπάρχει επίμονη απόκλιση της TSH σε επαναληπτικούς ελέγχους.
  • Όταν υπάρχει υποψία αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας.
  • Σε εγκυμοσύνη ή υπογονιμότητα.
  • Όταν υπάρχει οζώδης θυρεοειδής ή διόγκωση στον τράχηλο.
  • Όταν τα αποτελέσματα υποδηλώνουν κεντρική διαταραχή (υπόφυση/υποθάλαμος).

Τα αντισώματα θυρεοειδούς βοηθούν να τεκμηριωθεί
αν υπάρχει αυτοάνοση αιτιολογία
(π.χ. θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή νόσος Graves),
ενώ ο υπέρηχος παρέχει πληροφορίες για τη
μορφολογία, την ηχογένεια
και την παρουσία οζιδίων.

Πρακτική προσέγγιση:
Όταν η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη,
είναι προτιμότερο να γίνει
πλήρης έλεγχος μία φορά σωστά,
παρά επαναλαμβανόμενες μετρήσεις TSH χωρίς σαφή συμπεράσματα.

Ο πλήρης έλεγχος δεν αντικαθιστά την κλινική κρίση·
την συμπληρώνει.
Όταν τα ευρήματα συνδυαστούν σωστά,
μπορούν να οδηγήσουν σε
στοχευμένη και ασφαλή αντιμετώπιση.


14

Πίνακας: Συνδυασμοί TSH – FT4 – FT3 και τι δείχνουν

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τους
συχνότερους εργαστηριακούς συνδυασμούς
TSH, FT4 και FT3
και την πιθανότερη κλινική ερμηνεία.
Αποτελεί πρακτικό οδηγό,
αλλά δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
TSHFT4FT3Πιθανή ερμηνείαΚλινική σημείωση
↓ / Φυσ.Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμόςΣυχνά αυτοάνοση αιτιολογία (Hashimoto)
Φυσ.Φυσ.Υποκλινικός υποθυρεοειδισμόςΑπαιτείται εξατομικευμένη απόφαση για θεραπεία
ΥπερθυρεοειδισμόςΝόσος Graves, τοξικά οζίδια
Φυσ.Φυσ.Υποκλινικός υπερθυρεοειδισμόςΙδιαίτερη σημασία σε ηλικιωμένους
Φυσ. / ↓Κεντρικός υποθυρεοειδισμόςΈλεγχος υπόφυσης/υποθαλάμου

Ο πίνακας αυτός βοηθά να γίνει
γρήγορη συσχέτιση των εργαστηριακών τιμών,
όμως η τελική εκτίμηση
πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη
συμπτώματα, ιστορικό
και ιδιαιτερότητες του ασθενούς.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι σημαίνει TSH 5 ή 6;

TSH 5–6 mIU/L συνήθως σημαίνει υποκλινικό υποθυρεοειδισμό όταν η FT4 είναι φυσιολογική.
Η ανάγκη θεραπείας εξαρτάται από συμπτώματα, ηλικία, εγκυμοσύνη και επαναληπτικό έλεγχο.

Πότε η αυξημένη TSH χρειάζεται θεραπεία;

Θεραπεία χρειάζεται συνήθως όταν η TSH >10 mIU/L, στην εγκυμοσύνη,
ή όταν υπάρχουν σαφή συμπτώματα και θετικά αντισώματα θυρεοειδούς.

Μπορεί η TSH να αλλάξει χωρίς πρόβλημα θυρεοειδούς;

Ναι, παροδικές μεταβολές της TSH προκαλούνται από οξεία νόσο, στρες,
φάρμακα και συμπληρώματα όπως η βιοτίνη.

Αρκεί μόνο η TSH για έλεγχο θυρεοειδούς;

Όχι, η TSH είναι η καλύτερη αρχική εξέταση,
αλλά απαιτείται τουλάχιστον FT4 και συχνά FT3 και αντισώματα.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχεται η TSH;

Σε σταθερή ρύθμιση ελέγχεται κάθε 6–12 μήνες,
ενώ μετά από αλλαγή δόσης ή στην εγκυμοσύνη απαιτείται συχνότερος έλεγχος.

Μπορεί να έχω συμπτώματα με φυσιολογική TSH;

Ναι, γιατί τα συμπτώματα θυρεοειδούς είναι μη ειδικά
και μπορεί να οφείλονται σε άλλες παθήσεις.

Η TSH αλλάζει μέσα στην ημέρα;

Ναι, έχει κιρκάδιο ρυθμό με ελαφρώς υψηλότερες τιμές τη νύχτα
και χαμηλότερες το πρωί.

Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει την TSH;

Άμεσα όχι, αλλά η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου
μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

Πότε χρειάζεται υπέρηχος θυρεοειδούς;

Όταν υπάρχουν οζίδια, διόγκωση,
ή ασυμφωνία εργαστηριακών ευρημάτων και κλινικής εικόνας.

Πότε σταθεροποιείται η TSH μετά από αλλαγή θεραπείας;

Η TSH χρειάζεται συνήθως 6–8 εβδομάδες
για πλήρη σταθεροποίηση μετά από αλλαγή δόσης.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων TSH από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση θυρεοειδούς
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση θυρεοειδούς ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

1. Ross DS, et al. Evaluation of thyroid function. New England Journal of Medicine.
https://www.nejm.org
2. American Thyroid Association. Guidelines for the treatment of hypothyroidism.
https://www.thyroid.org
3. Garber JR, et al. Clinical practice guidelines for hypothyroidism in adults. Endocrine Practice.
https://www.endocrinepractice.org
4. Alexander EK, et al. 2017 Guidelines of the American Thyroid Association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy. Thyroid.
https://www.liebertpub.com
5. Vanderpump MPJ. The epidemiology of thyroid disease. British Medical Bulletin.
https://academic.oup.com/bmb
6. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας – Κατάλογος Εξετάσεων Θυρεοειδούς
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.