30/Aug/2025

Τρανσαμινάσες (ALT/AST), γ-GT & ALP: Οδηγός για Ασθενείς 🏥

Τι είναι οι «ηπατικές δοκιμασίες», γιατί ανεβαίνουν, πώς να προετοιμαστείτε για την εξέταση, τι σημαίνουν τα αποτελέσματα και πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό. Απλά, κατανοητά και φιλικά προς τον/την ασθενή.

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι ALT/AST, γ-GT και ALP;
2️⃣ Γιατί μου τα ζητά ο/η γιατρός;
3️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση & προετοιμασία
4️⃣ Τι μπορεί να δείξουν (σε απλή γλώσσα)
5️⃣ Ενδεικτικές τιμές αναφοράς (πίνακας)
6️⃣ Πρότυπα αύξησης & συχνές αιτίες (πίνακας)
7️⃣ Φάρμακα & συνήθειες που επηρεάζουν
8️⃣ Ανεβασμένες τιμές: τι να κάνω βήμα–βήμα
9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
🔟 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε
1️⃣1️⃣ Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

1️⃣ Τι είναι ALT/AST, γ-GT και ALP;

Οι «τρανσαμινάσες» είναι ένζυμα του ήπατος: ALT (SGPT) και AST (SGOT).
Ανεβαίνουν όταν τα ηπατικά κύτταρα ερεθίζονται ή τραυματίζονται (π.χ. φλεγμονή, λιπώδες ήπαρ, φάρμακα, ιώσεις).

ALT: πιο «ειδική» για το ήπαρ. Συχνά ανεβαίνει πρώτη σε ηπατικές καταστάσεις.
AST: βρίσκεται και σε άλλους ιστούς (μύες, καρδιά). Η αύξησή της δεν είναι πάντα μόνο από το ήπαρ.
γ-GT (γ-γλουταμυλτρανσφεράση): ευαίσθητη σε αλκοόλ και σε φάρμακα. Συχνά ανεβαίνει μαζί με ALP σε «χολόσταση» (δυσκολία ροής της χολής).
ALP (αλκαλική φωσφατάση): προέρχεται από χοληφόρα και οστά. Αυξημένη ALP με αυξημένη γ-GT δείχνει συνήθως ηπατοχολική αιτία· αυξημένη ALP με φυσιολογική γ-GT μπορεί να είναι οστική αιτία.

👉 Με απλά λόγια:

ALT/AST = «φλεγμονή/ερεθισμός» στο ήπαρ.
γ-GT/ALP = «ροή χολής» και πιθανή χολόσταση.
Ένας γιατρός «βλέπει το μοτίβο» και τα υπόλοιπα ευρήματα για να βγάλει συμπέρασμα.

2️⃣ Γιατί μου τα ζητά ο/η γιατρός;

📌 Συνήθεις λόγοι:

Προληπτικός έλεγχος σε check-up ή πριν από θεραπεία.
Κόπωση, βάρος στο δεξί υποχόνδριο, ναυτία, απώλεια όρεξης.
Κίτρινη χροιά δέρματος/ματιών (ίκτερος), σκουρόχρωμα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
Παχυσαρκία/μεταβολικό σύνδρομο (ύποπτο για μη αλκοολική λιπώδη νόσο ήπατος).
Κατανάλωση αλκοόλ ή χρήση φαρμάκων που επηρεάζουν το ήπαρ.
Παρακολούθηση γνωστής ηπατοπάθειας ή μετά από ιογενή ηπατίτιδα.

3️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση & προετοιμασία

Δείγμα: Αίμα από φλέβα.
Νηστεία: Συνήθως δεν απαιτείται για μόνο ηπατικά ένζυμα, αλλά αν γίνονται μαζί λιπίδια/γλυκόζη, μπορεί να ζητηθεί 8–12 ώρες νηστείας.
Αλκοόλ: Αποφύγετε 24–48 ώρες πριν (μπορεί να ανεβάσει γ-GT/ALT).
Φάρμακα/συμπληρώματα: Μην τα διακόπτετε μόνοι σας. Αναφέρετε όλα τα σκευάσματα (βότανα, παρακεταμόλη, στατίνες, αντιβιοτικά κ.λπ.).
Άσκηση: Πολύ έντονη άσκηση την προηγούμενη μπορεί να αυξήσει AST/ALT παροδικά.

💡 Tip: Αν τα ένζυμα βγουν αυξημένα, συχνά προτείνεται επανάληψη σε λίγες εβδομάδες με προσοχή σε αλκοόλ/φάρμακα πριν ξεκινήσει εκτεταμένος έλεγχος.

4️⃣ Τι μπορεί να δείξουν (σε απλή γλώσσα)

Τα ηπατικά ένζυμα δεν είναι διάγνωση από μόνα τους· είναι «συναγερμός» ότι κάτι συμβαίνει. Με απλά λόγια:

Υψηλές ALT/AST: ερεθισμός ή φλεγμονή ήπατος – συχνές αιτίες: λιπώδες ήπαρ, αλκοόλ, ιογενείς ηπατίτιδες, φάρμακα/συμπληρώματα, αυτοάνοσα.
Υψηλές γ-GT/ALP: πρόβλημα στη ροή της χολής (χολόσταση) – χολόλιθοι, στένωση χοληφόρων, φάρμακα, αλκοόλ. Αν η ALP είναι υψηλή αλλά η γ-GT φυσιολογική, μπορεί να είναι οστική αιτία.
Πολύ υψηλές ALT/AST (π.χ. >10×): οξεία φλεγμονή (ιώσεις, τοξικότητα) – θέλει άμεση αξιολόγηση.

Ο/Η γιατρός συσχετίζει τα ένζυμα με χολερυθρίνη, αλβουμίνη, INR, υπέρηχο, ιστορικό και συμπτώματα.

5️⃣ Ενδεικτικές τιμές αναφοράς (πίνακας)

Οι τιμές αναφοράς διαφέρουν ανά εργαστήριο/μέθοδο. Ο πίνακας είναι ενδεικτικός.

Παράμετρος	Ενήλικες (ενδεικτικά)	Σχόλιο
ALT (SGPT)	~ 7–40 IU/L	Πιο «ειδική» για ήπαρ
AST (SGOT)	~ 10–40 IU/L	Επίσης σε μύες/καρδιά
γ-GT	~ 10–50 IU/L	Ευαίσθητη σε αλκοόλ/φάρμακα
ALP	~ 40–130 IU/L	Από χοληφόρα & οστά
Ολική Χολερυθρίνη	~ 0,2–1,2 mg/dL	Ίκτερος αν υψηλή

Σημείωση: Οι φυσιολογικές τιμές ποικίλλουν· ακολουθείτε πάντα τα όρια του δικού σας εργαστηρίου.

6️⃣ Πρότυπα αύξησης & συχνές αιτίες (πίνακας)

Πρότυπο	Πιθανές αιτίες	Τι βοηθά στη διάγνωση
ALT≫AST (ήπια–μέτρια αύξηση)	Μη αλκοολική λιπώδης νόσος ήπατος (NAFLD), φάρμακα, ιογενής ηπατίτιδα	Υπέρηχος ήπατος, ιολογικός έλεγχος, ιστορικό φαρμάκων
AST>ALT (συχνά >2:1)	Αλκοολική ηπατοπάθεια, μυϊκή βλάβη	Ιστορικό αλκοόλ, CK (μυϊκό ένζυμο)
ALP & γ-GT υψηλές>>ALT/AST	Χολόσταση: λίθοι χοληφόρων, στένωση, φάρμακα	Υπέρηχος χοληφόρων, MRCP/ERCP κατά περίπτωση
ALP υψηλή με φυσιολογική γ-GT	Οστική αιτία (π.χ. νόσος οστών, κύηση εφηβεία)	Οστικά ένζυμα (ALP ισοένζυμα), βιτ. D, ακτινολογικός έλεγχος
ALT/AST >10×	Οξεία ιογενής ηπατίτιδα, τοξικότητα (π.χ. παρακεταμόλη), ισχαιμική ηπατίτιδα	Επείγουσα εκτίμηση, ιολογικός/φαρμακολογικός έλεγχος

7️⃣ Φάρμακα & συνήθειες που επηρεάζουν

⛔ Πιθανοί «ένοχοι» (ενδεικτικά):

Αλκοόλ – ανεβάζει γ-GT, μπορεί και ALT/AST.
Παρακεταμόλη (υψηλές δόσεις), ορισμένα αντιβιοτικά, αντισυλληπτικά, αντισπασμωδικά, στατίνες (σπάνια κλινικά σημαντικές αυξήσεις).
Βότανα/συμπληρώματα (π.χ. πράσινο τσάι σε υψηλές δόσεις, κάποια «αδυνατιστικά»).
Πολύ έντονη άσκηση (κυρίως AST), παχυσαρκία, διαβήτης, υπερτριγλυκεριδαιμία.

Σημαντικό: Μην διακόπτετε φάρμακα χωρίς οδηγία. Ενημερώστε τον/την γιατρό για ό,τι λαμβάνετε.

8️⃣ Ανεβασμένες τιμές: τι να κάνω βήμα–βήμα

Επαναλάβετε την εξέταση σε 2–6 εβδομάδες, αποφεύγοντας αλκοόλ και έντονη άσκηση 48 ώρες πριν.
Καταγράψτε φάρμακα/συμπληρώματα/βότανα που πήρατε τον τελευταίο μήνα.
Αξιολογήστε με τον/την γιατρό σας συμπτώματα, ιστορικό, οικογενειακό ιστορικό.
Συμπληρωματικός έλεγχος (ανά περίπτωση): χολερυθρίνη, αλβουμίνη, INR, ιολογικός για ηπατίτιδες, υπέρηχος ήπατος/χοληφόρων.
Τρόπος ζωής: μείωση αλκοόλ, απώλεια 5–10% βάρους, μεσογειακή διατροφή, έλεγχος διαβήτη/λιπιδίων.

9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Έχω ελαφρώς αυξημένες ALT/AST. Να ανησυχώ;
👉 Όχι απαραίτητα. Συχνά οφείλεται σε παροδικούς παράγοντες. Συνήθως συστήνεται επανάληψη και έλεγχος τρόπου ζωής/φαρμάκων.

❓ Τι σημαίνει υψηλή γ-GT με σχεδόν φυσιολογικά ALT/AST;
👉 Συνήθως σχετίζεται με αλκοόλ, φάρμακα ή χολόσταση. Συζητήστε για υπέρηχο/εκτίμηση.

❓ Η ALP μου είναι υψηλή αλλά η γ-GT φυσιολογική. Από το συκώτι είναι;
👉 Όχι πάντα. Μπορεί να είναι οστική προέλευση. Ο/Η γιατρός θα ζητήσει σχετικά τεστ.

❓ Μπορώ να παίρνω στατίνη με αυξημένες τρανσαμινάσες;
👉 Εξαρτάται από το επίπεδο αύξησης και την ένδειξη. Οι ήπιες αυξήσεις συχνά παρακολουθούνται. Απόφαση μόνο από τον/την θεράποντα.

❓ Πονάει η εξέταση;
👉 Είναι απλή αιμοληψία λίγων λεπτών.

❓ Με βοηθά διατροφή/απώλεια βάρους;
👉 Ναι, ειδικά στο λιπώδες ήπαρ. Ακόμη και 5–10% απώλεια βάρους βελτιώνει έντονα τα ένζυμα.

❓ Πόσο γρήγορα «πέφτουν» τα ένζυμα;
👉 Αν η αιτία είναι παροδική (π.χ. αλκοόλ), μπορεί σε εβδομάδες. Άλλες αιτίες θέλουν στοχευμένη αντιμετώπιση και χρόνο.

🔟 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

ALT/AST δείχνουν ερεθισμό/φλεγμονή του ήπατος.
γ-GT/ALP δείχνουν κυρίως ροή χολής (χολόσταση).
Η αιτία φαίνεται από το μοτίβο, τα συμπτώματα και τις πρόσθετες εξετάσεις.
Αποφύγετε αλκοόλ, προσοχή σε φάρμακα/βότανα, στοχεύστε σε υγιές βάρος.
Μην αυτοδιαγνώσκεστε – μιλήστε με τον/την γιατρό σας.

1️⃣1️⃣ Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Έντονος ίκτερος (κιτρίνισμα), σκουρόχρωμα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
Πόνος/πρήξιμο άνω δεξιάς κοιλίας, πυρετός, εμετοί.
ALT/AST πολύ υψηλές, γρήγορη επιδείνωση ή σύγχυση/υπνηλία.
Υποψία υπερδοσολογίας παρακεταμόλης ή τοξικότητας φαρμάκου.

Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων γίνεται από τον/την θεράποντα ιατρό.

🔎 Θέλετε να μάθετε περισσότερα;

Δείτε αναλυτικά για τις ηπατικές δοκιμασίες (ALT/AST, γ-GT, ALP), πώς γίνονται και πώς να προετοιμαστείτε.

👉 Δείτε περισσότερα εδώ

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Οι τιμές διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης. Επίσης, παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, φυσική δραστηριότητα και λήψη φαρμάκων επηρεάζουν τα επίπεδα αυτών των ενζύμων.

⚠️ Παθολογικές Καταστάσεις με Αυξημένες Τρανσαμινάσες

Η αύξηση των ALT και AST μπορεί να είναι είτε ήπια και παροδική, είτε σημαντική και παρατεταμένη, αντανακλώντας είτε ήπια δυσλειτουργία του ήπατος είτε σοβαρή ηπατοκυτταρική νέκρωση.

1️⃣ Οξείες Ιογενείς Ηπατίτιδες (Α, Β, C, D, E) 🦠

Η αύξηση των τρανσαμινασών είναι συνήθως >10 φορές πάνω από τα φυσιολογικά όρια (ALT > AST).
🧪 ALT: 400–1000 U/L ή περισσότερο
➡️ Συνοδεύεται από ίκτερο, κόπωση, ανορεξία.

2️⃣ Χρόνια Ιογενής Ηπατίτιδα

ALT: Συνήθως 1–3 φορές πάνω από τα όρια
Μπορεί να είναι ασυμπτωματική, διαγιγνώσκεται με έλεγχο ηπατικών ενζύμων και θετικά ορολογικά tests.

3️⃣ Αλκοολική Ηπατοπάθεια 🍺

Χαρακτηριστικό ALT/AST < 1 (συνήθως ~0.6)
Η AST αυξάνεται περισσότερο από την ALT λόγω μιτοχονδριακής εντόπισης και της τοξικότητας του αλκοόλ σε αυτά.

4️⃣ Μη Αλκοολική Λιπώδης Νόσος Ήπατος (NAFLD)

ALT > AST (λόγος >1), αλλά και οι δύο ήπια αυξημένες (έως 4x)
➡️ Συχνή σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

5️⃣ Αυτοάνοσες Ηπατοπάθειες 🧬

Συχνά παρατηρείται χρόνια αύξηση ALT/AST
➡️ Συνοδεύεται από θετικά αυτοαντισώματα (ANA, ASMA, anti-LKM)

6️⃣ Φαρμακοεπαγόμενη Ηπατοτοξικότητα 💊

Φάρμακα όπως παρακεταμόλη, αντιβιοτικά, στατίνες, αντιεπιληπτικά κ.ά.
Μπορεί να προκαλέσουν έντονη αύξηση ALT/AST
➡️ ALT > AST, ιδιαίτερα στην τοξικότητα από παρακεταμόλη

7️⃣ Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος & Μεταστάσεις

Οι τρανσαμινάσες μπορεί να είναι αυξημένες, αλλά όχι εξαιρετικά υψηλές.
➡️ Χρήσιμη η παράλληλη μέτρηση AFP (άλφα-φετοπρωτεΐνης)

8️⃣ Μυοπάθειες ή Καρδιακές Βλάβες ❤️‍🩹

Αύξηση AST κυρίως (π.χ. μετά από έμφραγμα, ραβδομυόλυση, έντονη άσκηση)
➡️ ALT φυσιολογική ή ελάχιστα αυξημένη

⚖️ ALT/AST Λόγος: Ένα Κλινικό Εργαλείο

Ο λόγος ALT/AST (ή AST/ALT) χρησιμοποιείται για την ερμηνεία της αιτίας αύξησης των τρανσαμινασών. Παρακάτω δίνονται οι βασικοί οδηγοί:

ALT/AST Λόγος	Πιθανή Αιτία
>1	Μη αλκοολική λιπώδης διήθηση (NAFLD), χρόνια ηπατίτιδα C
<1	Αλκοολική ηπατίτιδα, κίρρωση, τοξικές βλάβες
>>2	Έντονη αλκοολική βλάβη, φαρμακευτική ηπατοτοξικότητα
≈1	Μη ειδικό εύρημα, συνήθως σε ήπιες βλάβες ή πρώιμη νόσο

⚠️ Σημείωση: Ο λόγος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα, αλλά σε συνδυασμό με:

Κλινική εικόνα
Υπερηχογράφημα ήπατος

Άλλους δείκτες (γ-GT, ALP, χολερυθρίνη, INR)

🧪 Διαγνωστική Προσέγγιση Αύξησης Τρανσαμινασών

Η αύξηση των ALT και AST δεν υποδηλώνει πάντοτε σοβαρή νόσο. Η προσεκτική αξιολόγηση του ιστορικού, η φυσική εξέταση και ο κατάλληλος εργαστηριακός έλεγχος καθορίζουν την περαιτέρω πορεία διερεύνησης.

📋 Βήμα 1: Ανασκόπηση Ιστορικού

🔎 Ερωτήσεις-κλειδιά:

Κατανάλωση αλκοόλ;
Πρόσφατη χρήση φαρμάκων (συμπεριλαμβανομένων βοτάνων και συμπληρωμάτων);
Προηγούμενες ιογενείς λοιμώξεις;
Παχυσαρκία/Διαβήτης/Δυσλιπιδαιμία;
Σεξουαλικές επαφές χωρίς προστασία / ενδοφλέβια χρήση ουσιών;
Ταξίδια σε ενδημικές περιοχές;

👩‍⚕️ Βήμα 2: Κλινική Εξέταση

Σημεία που μπορεί να συνοδεύουν τις αυξήσεις των τρανσαμινασών:

Ίκτερος (χολερυθρίνη↑) 🟡
Ηπατομεγαλία ή σπληνομεγαλία
Ασκίτης
Αραχνοειδή αγγειώματα, παλαμιαίο ερύθημα
Μυϊκή ευαισθησία (σε περίπτωση μυοπαθειών)

🔬 Βήμα 3: Εργαστηριακός Έλεγχος

📑 Γενικές Αιματολογικές Εξετάσεις

Γενική αίματος (αναιμία, λευκοπενία, θρομβοπενία)
CRP / ΤΚΕ (φλεγμονή)

🧪 Ειδικές Βιοχημικές Εξετάσεις

Εξέταση	Διαγνωστική Βοήθεια
ALT / AST	Τύπος τρανσαμινασικής διαταραχής
Γ-GT / ALP	Χολόσταση ή φαρμακοτοξικότητα
Χολερυθρίνη (ολική/άμεση)	Ίκτερος ή απορρύθμιση
INR	Συνθετική λειτουργία ήπατος
Αλβουμίνη	Χρόνια ηπατοπάθεια
Κρεατινική κινάση (CK)	Μυϊκή βλάβη

🧬 Βήμα 4: Ιολογικός Έλεγχος

HBV: HBsAg, anti-HBc, HBeAg
HCV: anti-HCV, HCV RNA
HAV/HEV: anti-HAV IgM, anti-HEV
HIV testing, όπου ενδείκνυται

🧫 Βήμα 5: Αυτοαντισώματα

ANA, ASMA, anti-LKM1 (αυτοάνοσες ηπατίτιδες)
Ceruloplasmin / χάλκινο φορτίο (νόσος Wilson)
Α1-αντιθρυψίνη (έλλειψη)

🖥️ Βήμα 6: Απεικονιστικός Έλεγχος

Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας (εξέταση πρώτης γραμμής)
Triplex πυλαίας φλέβας (υποψία πυλαίας υπέρτασης)
CT / MRI ήπατος για εστιακές βλάβες ή ηπατικές μάζες
Ελαστογραφία ήπατος (FibroScan): εκτίμηση ίνωσης/κίρρωσης

💡 Πότε απαιτείται παραπομπή σε ηπατολόγο;

✅ Όταν:

AST ή ALT >5x του φυσιολογικού για >2 εβδομάδες
Παρουσία ίκτερου, συνθετικής δυσλειτουργίας (INR↑, λευκωματίνη↓)
Υποψία αυτοάνοσης ηπατίτιδας ή ηπατικής κακοήθειας
Ασαφής ή επίμονη τρανσαμινασαιμία

🥦 Διατροφή και Υποστήριξη της Ηπατικής Λειτουργίας

Η βελτίωση του τρόπου ζωής μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ελάττωση των τρανσαμινασών ειδικά σε περιπτώσεις NAFLD, φαρμακευτικής ηπατοτοξικότητας ή μεταβολικού συνδρόμου. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικές αρχές:

🥗 1. Μεσογειακή Διατροφή

Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται η πιο ωφέλιμη για την ηπατική υγεία:

✅ Πλούσια σε ελαιόλαδο, λαχανικά, φρούτα, ψάρια και ξηρούς καρπούς
❌ Χαμηλή σε κορεσμένα λίπη, ζάχαρη, επεξεργασμένα τρόφιμα
📉 Βοηθά στη μείωση της ινσουλινοαντίστασης και της ηπατικής στεάτωσης

🍬 2. Μείωση της Ζάχαρης και Φρουκτόζης

Η υπερκατανάλωση ζάχαρης (ειδικά σε αναψυκτικά και γλυκά) ευθύνεται για:

↑ Λιπώδη διήθηση ήπατος (NAFLD)
↑ Τρανσαμινάσες ALT και AST
↑ Τριγλυκερίδια και ινσουλίνη

🎯 Προτείνεται κατάργηση αναψυκτικών και ελαχιστοποίηση γλυκών.

🍺 3. Αποφυγή Αλκοόλ

Η κατανάλωση αλκοόλ είναι άμεσα συνδεδεμένη με:

Αύξηση AST
Αναστροφή λόγου ALT/AST
Κίνδυνο εξέλιξης σε κίρρωση

❗Σε κάθε τρανσαμινασαιμία αγνώστου αιτιολογίας, συνιστάται αποχή από το αλκοόλ τουλάχιστον για 1 μήνα.

🥩 4. Έλεγχος της Πρωτεΐνης & Λίπους

Προτίμηση σε άπαχη πρωτεΐνη (κοτόπουλο, ψάρι)
Αποφυγή επεξεργασμένων κρεάτων (λουκάνικα, σαλάμια) ❌
Μείωση τρανς και κορεσμένων λιπαρών (τηγανητά, fast food)

💧 5. Ενυδάτωση και Καφές

Πίνε αρκετό νερό καθημερινά για καλή λειτουργία του ήπατος
📚 Μελέτες δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ (2-3 φλιτζάνια/ημέρα) συσχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο ηπατικής ίνωσης

🚶‍♂️ Τρόπος Ζωής και ALT / AST

✅ 1. Σωματική Άσκηση

Αερόβια άσκηση (30–60 λεπτά, 5 ημέρες/εβδομάδα)
Συμβάλλει σε απώλεια βάρους και βελτίωση λιπώδους διήθησης
Μειώνει ALT/AST σε ασθενείς με NAFLD

⚖️ 2. Απώλεια Βάρους

Απώλεια ≥5% του σωματικού βάρους μπορεί να μειώσει ALT/AST
Σε NAFLD: απώλεια 7–10% συχνά οδηγεί σε αντιστροφή στεάτωσης

🛌 3. Ύπνος & Άγχος

Κακός ύπνος και χρόνιο στρες επιδρούν δυσμενώς στο ηπατικό προφίλ
Συνιστάται σταθερό πρόγραμμα ύπνου (7–8 ώρες/νύχτα)

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τις Τρανσαμινάσες

1. 📈 ALT και AST είναι αυξημένες αλλά δεν έχω συμπτώματα. Πρέπει να ανησυχήσω;

Όχι απαραίτητα. Ήπιες αυξήσεις (έως 2-3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό) είναι συχνές και συχνά παροδικές. Συνήθως οφείλονται σε:

Ήπια ηπατική διήθηση (π.χ. λιπώδης νόσος)
Φάρμακα ή συμπληρώματα
Πρόσφατη έντονη σωματική άσκηση

➡️ Συνιστάται επαναξιολόγηση σε 1–3 μήνες και έλεγχος παραγόντων κινδύνου.

2. 🍷 Πόσο αλκοόλ επηρεάζει τις τρανσαμινάσες;

Ακόμα και μικρή έως μέτρια κατανάλωση μπορεί να αυξήσει την AST (ειδικά σε ευαίσθητα άτομα).
Σε αλκοολική ηπατοπάθεια, AST είναι συνήθως >2x ALT.
➡️ Αποχή για 4–6 εβδομάδες συστήνεται σε περιπτώσεις αυξημένων ενζύμων.

3. 💊 Ποια φάρμακα μπορεί να αυξήσουν ALT και AST;

Παρακεταμόλη (υψηλές δόσεις ή υπέρβαση)
Στατίνες
Αντιβιοτικά (ειδικά ριφαμπικίνη, ισονιαζίδη)
Αντιεπιληπτικά (βαλπροϊκό, φαινυντοΐνη)
Αντισυλληπτικά χάπια (σε σπάνιες περιπτώσεις)

➡️ Πάντα να ενημερώνεις τον ιατρό σου πριν από τη λήψη οποιουδήποτε φαρμάκου, ιδίως αν έχεις ιστορικό ηπατικής νόσου.

4. 🧬 Μπορεί να κρύβεται κάτι σοβαρό πίσω από τις τρανσαμινάσες;

Ναι, ιδίως αν οι τιμές είναι πολύ αυξημένες (>10x), αν συνοδεύονται από:

Ίκτερο
Αιμορραγική διάθεση
Κόπωση, ανορεξία
Ανορεξία, απώλεια βάρους

➡️ Απαιτείται πλήρης ηπατολογικός έλεγχος.

5. 🍽️ Ποια διατροφή “καθαρίζει” το συκώτι;

Καμία τροφή “δεν καθαρίζει” θαυματουργικά το συκώτι. Ωστόσο:

Η Μεσογειακή διατροφή είναι ιδανική.
Ο καφές έχει προστατευτική δράση.
Η αποχή από αλκοόλ και ζάχαρη είναι κρίσιμη.
Συμπληρώματα “αποτοξίνωσης” χωρίς ιατρική ένδειξη μπορεί να βλάψουν το ήπαρ ❌.

📚 Βιβλιογραφία – Πηγές Τεκμηρίωσης

Pratt DS, Kaplan MM. Evaluation of Abnormal Liver-Enzyme Results in Asymptomatic Patients. N Engl J Med. 2000;342:1266-1271.
Chalasani N, Younossi Z, Lavine JE, et al. The diagnosis and management of non-alcoholic fatty liver disease. Hepatology. 2018;67(1):328-357.
European Association for the Study of the Liver (EASL). Clinical Practice Guidelines: Management of alcohol-related liver disease. J Hepatol. 2018.
Mayo Clinic. Liver function tests. Available at: www.mayoclinic.org
American College of Gastroenterology (ACG). Guidelines on Evaluation of Abnormal Liver Chemistry Tests.
Kim WR, Flamm SL, Di Bisceglie AM, Bodenheimer HC Jr. Serum activity of ALT as an indicator of health and disease. Hepatology. 2008;47(4):1363-1370.
WHO. Noncommunicable diseases and liver health.
NIH LiverTox Database. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547852/
Targher G, Byrne CD. Clinical Review: Nonalcoholic Fatty Liver Disease and Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2017;40(6): 747-756.
Coffee and liver health: systematic review – Clin Gastroenterol Hepatol. 2014

Ενζυμικός Δείκτης	Φυσιολογική Τιμή (U/L)
ALT (SGPT)	7 – 56
AST (SGOT)	10 – 40

Augmentin & Ήπαρ: Τρανσαμινάσες, Χολόσταση & Πότε να Ανησυχήσετε

1 Πώς μπορεί το Augmentin να επηρεάσει το ήπαρ;

2 Συμπτώματα που δείχνουν πιθανή ηπατική επιβάρυνση

3 Ποιοι ασθενείς έχουν αυξημένο κίνδυνο;

4 Τι δείχνουν οι εξετάσεις αίματος και πότε επανέρχονται;

5 Τι να κάνετε αν αυξηθούν οι τρανσαμινάσες

6 Σύνοψη – πότε να απευθυνθείτε σε ιατρό

Συχνές Ερωτήσεις

7 Κλείστε Ραντεβού

8 Βιβλιογραφία