anti-Xa.jpg

Anti-Xa: Εξέταση Αίματος για Παρακολούθηση Ηπαρίνης (UFH, LMWH, Fondaparinux)

Τελευταία ενημέρωση:

Τι να θυμάστε: Η Anti-Xa είναι η πιο αξιόπιστη εξέταση για να ελέγξουμε πόσο «δυνατά» δρα η ηπαρίνη στο αίμα.
Η σωστή ώρα αιμοληψίας (peak) είναι καθοριστική, ενώ σε εγκυμοσύνη, νεφρική δυσλειτουργία και παχυσαρκία απαιτείται συχνά εξατομικευμένη δοσολογία.

Η εξέταση Anti-Xa έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στη σύγχρονη αντιπηκτική παρακολούθηση, γιατί μεταφράζει άμεσα τη βιολογική δράση της ηπαρίνης σε μετρήσιμη τιμή. Σε αντίθεση με παλαιότερους δείκτες πήξης, επιτρέπει ακριβέστερη τιτλοποίηση δόσης, ιδιαίτερα σε κλινικά «δύσκολες» καταστάσεις όπως κύηση, παχυσαρκία, νεφρική δυσλειτουργία και εντατική θεραπεία. Η σωστή χρήση της μειώνει τόσο τον κίνδυνο υποθεραπείας (θρόμβωση) όσο και υπερθεραπείας (αιμορραγία), υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται αυστηρά ο χρονισμός της αιμοληψίας και συνεκτιμάται πάντα η συνολική κλινική εικόνα. Στον οδηγό που ακολουθεί θα βρείτε πρακτικές οδηγίες για το πότε έχει πραγματική αξία η Anti-Xa, πώς ερμηνεύονται οι αριθμοί της στην καθημερινή πράξη και με ποιους τρόπους μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο εξατομικευμένης και ασφαλούς αντιπηκτικής αγωγής.



1

Τι είναι η Anti-Xa

Η Anti-Xa είναι λειτουργική εξέταση αιμόστασης που μετρά άμεσα τη δράση της ηπαρίνης στον παράγοντα Xa και χρησιμοποιείται για ποσοτική εκτίμηση της αντιπηκτικής αγωγής με UFH, LMWH και fondaparinux.

Τι να θυμάστε: Η Anti-Xa αποτυπώνει την πραγματική «ένταση» της ηπαρίνης στο αίμα — όχι έμμεσες μεταβολές της πήξης όπως το aPTT.

Στο εργαστήριο προστίθεται γνωστή ποσότητα παράγοντα Xa στο δείγμα· όσο περισσότερη ηπαρίνη υπάρχει, τόσο μεγαλύτερη η αναστολή. Η υπολειπόμενη δραστικότητα μετριέται χρωματομετρικά και μετατρέπεται σε IU/mL (διεθνείς μονάδες ανά mL).

Κλινική σημασία: Η Anti-Xa προτιμάται όταν απαιτείται ακριβής τιτλοποίηση δόσης ή όταν το aPTT δεν αντανακλά αξιόπιστα τη δράση της ηπαρίνης (π.χ. φλεγμονή, εγκυμοσύνη, νεφρική δυσλειτουργία).

Χρησιμοποιείται κυρίως για παρακολούθηση LMWH σε ειδικούς πληθυσμούς και ως εναλλακτικός δείκτης της UFH σε περιπτώσεις ασυμφωνίας με το aPTT.


2

Πότε ζητείται η Anti-Xa

Η Anti-Xa ζητείται όταν απαιτείται ακριβής, εξατομικευμένη παρακολούθηση της ηπαρίνης, ιδίως όταν το aPTT δεν είναι αξιόπιστο ή ο κίνδυνος υπο- ή υπερθεραπείας είναι αυξημένος.

Κύριες ενδείξεις:
• LMWH σε εγκυμοσύνη (παρακολούθηση θεραπείας και προσαρμογή δόσης)
• παχυσαρκία, νεφρική δυσλειτουργία, παιδιά
• UFH με ασυμφωνία aPTT–δόσης
• υποψία υπερδοσολογίας ή αιμορραγίας
• ECMO και βαριά νοσηλευόμενοι

Σε σταθερούς ενήλικες με LMWH ρουτίνας δεν απαιτείται monitoring. Αντίθετα, σε ευάλωτες ομάδες — και ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη — η Anti-Xa αποτελεί βασικό εργαλείο για ασφαλή παρακολούθηση της θεραπείας, επειδή ο αυξημένος όγκος πλάσματος και η ταχύτερη κάθαρση συχνά απαιτούν επαναπροσδιορισμό της δόσης.

Συχνό κλινικό λάθος: χρήση Anti-Xa χωρίς σαφή ένδειξη ή χωρίς καταγραφή ώρας τελευταίας δόσης — οδηγεί σε μη ερμηνεύσιμα αποτελέσματα και λανθασμένες προσαρμογές.


3

Πότε γίνεται η αιμοληψία

Η Anti-Xa πρέπει να μετριέται σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο μετά τη χορήγηση της ηπαρίνης, διαφορετικά το αποτέλεσμα δεν είναι κλινικά αξιοποιήσιμο.

Χρονισμός ανά φάρμακο:
• LMWH: 4 ώρες μετά την υποδόρια δόση (κορυφή δράσης)
• UFH (ενδοφλέβια): ≥6 ώρες μετά την έναρξη ή αλλαγή ρυθμού (σταθεροποίηση)
• Fondaparinux: περίπου 3 ώρες μετά τη χορήγηση

Ακόμη και απόκλιση μίας ώρας μπορεί να μεταβάλει σημαντικά την τιμή και να οδηγήσει σε λανθασμένη προσαρμογή της δόσης.

Τεχνικά σημεία:
• σωλήνας κιτρικού νατρίου 3.2%
• φυγοκέντρηση εντός 60 λεπτών
• αποφυγή αιμοληψίας από γραμμές με ηπαρίνη

Η ακριβής ώρα της τελευταίας δόσης πρέπει πάντα να αναγράφεται στο παραπεμπτικό — χωρίς αυτήν, η Anti-Xa χάνει τη διαγνωστική της αξία.


4

Ερμηνεία τιμών Anti-Xa & θεραπευτικοί στόχοι

Οι τιμές Anti-Xa (IU/mL) αντικατοπτρίζουν άμεσα την ένταση της αντιπηκτικής δράσης. Οι στόχοι διαφέρουν ανάλογα με το σκεύασμα, το δοσολογικό σχήμα και την κλινική ένδειξη (προφύλαξη ή θεραπεία).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες
ΣχήμαΧρονισμόςΣτόχος (IU/mL)
UFH (IV)≥6 ώρες steady-state0.3–0.7
LMWH θεραπευτική BID4 ώρες μετά τη δόση0.5–1.0
LMWH θεραπευτική QD4 ώρες μετά τη δόση1.0–2.0
LMWH προφυλακτική4 ώρες μετά τη δόση0.2–0.5
Fondaparinux~3 ώρες μετά0.5–1.5
Πώς διαβάζονται πρακτικά οι αριθμοί:
• Anti-Xa ~0.1 → υποθεραπεία, αυξημένος θρομβωτικός κίνδυνος
• Anti-Xa ~0.3 → κατώφλι θεραπευτικής UFH
• Anti-Xa ~0.8 → επαρκής LMWH (BID)
• Anti-Xa ≥1.5 → πιθανή υπερδοσολογία, αυξημένος αιμορραγικός κίνδυνος

Η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με κλινική εικόνα, νεφρική λειτουργία και σωματικό βάρος — όχι απομονωμένα.

Συχνό κλινικό λάθος: αλλαγή δόσης με βάση μεμονωμένο αποτέλεσμα εκτός peak.


5

UFH, LMWH και Fondaparinux — τι αλλάζει στην Anti-Xa

Κάθε μορφή ηπαρίνης έχει διαφορετική φαρμακοκινητική και απαιτεί διαφορετική προσέγγιση παρακολούθησης.

  • UFH: μη γραμμική απόκριση, επηρεάζεται από φλεγμονή και πρωτεΐνες πλάσματος — στόχος Anti-Xa 0.3–0.7 IU/mL. Προτιμάται Anti-Xa όταν το aPTT δεν συμβαδίζει με τη δόση.
  • LMWH: προβλέψιμη δράση, δεν απαιτεί ρουτίνα monitoring· Anti-Xa ενδείκνυται σε εγκυμοσύνη, παχυσαρκία, νεφρική δυσλειτουργία και παιδιά.
  • Fondaparinux: εκλεκτική αναστολή Xa με σταθερή φαρμακοκινητική — ο έλεγχος Anti-Xa γίνεται σπάνια και κυρίως σε νεφρική ανεπάρκεια ή αιμορραγία.
Κλινική επισήμανση: Η πρωταμίνη αναστρέφει πλήρως μόνο την UFH· στη LMWH η αναστροφή είναι μερική, ενώ στο fondaparinux δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο. Σε σοβαρή αιμορραγία απαιτείται εξατομικευμένη αντιμετώπιση και αιματολογική καθοδήγηση.


6

Παράγοντες που επηρεάζουν την Anti-Xa

Η Anti-Xa δεν αντικατοπτρίζει μόνο τη δόση της ηπαρίνης — επηρεάζεται σημαντικά από βιολογικούς και προ-αναλυτικούς παράγοντες. Η κατανόησή τους είναι κρίσιμη για σωστή ερμηνεία και ασφαλή προσαρμογή αγωγής.

  • Νεφρική δυσλειτουργία: μειωμένη κάθαρση LMWH → συσσώρευση και υψηλότερες Anti-Xa. Απαιτείται συχνότερο monitoring.
  • Παχυσαρκία: μη προβλέψιμη κατανομή φαρμάκου → πιθανή υποθεραπεία ή υπερδοσολογία με fixed doses.
  • Εγκυμοσύνη: αυξημένος όγκος πλάσματος και κάθαρση → χαμηλότερες τιμές· συχνά απαιτείται αναπροσαρμογή δόσης κατά την κύηση.
  • Ανεπάρκεια αντιθρομβίνης: ψευδώς χαμηλή Anti-Xa, ιδιαίτερα στην UFH — πιθανή ανάγκη AT supplementation.
  • DOACs (rivaroxaban, apixaban κ.ά.): προκαλούν ψευδώς αυξημένες Anti-Xa — η εξέταση δεν ενδείκνυται για την παρακολούθησή τους.
Οδηγίες αξιοπιστίας αποτελέσματος:
• Πάντα αναγράφεται η ακριβής ώρα τελευταίας δόσης.
• Οι επαναληπτικές μετρήσεις γίνονται στο ίδιο χρονικό σημείο (peak).
• Αποφύγετε αιμοληψία από γραμμές που έχουν έρθει σε επαφή με ηπαρίνη.
• Σε υψηλό αιματοκρίτη (>55%) απαιτείται διόρθωση κιτρικού.
Κλινική υπενθύμιση: Μια «απρόσμενη» Anti-Xa δεν σημαίνει πάντα λάθος δόση — πρώτα αποκλείστε προ-αναλυτικό σφάλμα, νεφρική επιδείνωση ή αλλαγή φυσιολογίας (π.χ. εγκυμοσύνη).

Η συστηματική συνεκτίμηση των παραπάνω μειώνει τις άσκοπες τροποποιήσεις δόσης και περιορίζει τον κίνδυνο τόσο αιμορραγίας όσο και θρόμβωσης.


7

Anti-Xa σε ειδικούς πληθυσμούς & κύηση

Η παρακολούθηση Anti-Xa είναι καθοριστική σε πληθυσμούς όπου η φαρμακοκινητική της ηπαρίνης αποκλίνει από το φυσιολογικό και η τυπική δοσολογία δεν επαρκεί. Στις ομάδες αυτές, η εξέταση λειτουργεί ως εργαλείο εξατομίκευσης θεραπείας και πρόληψης επιπλοκών.

Εγκυμοσύνη – παρακολούθηση θεραπείας:
• Αυξημένος όγκος πλάσματος και κάθαρση → συχνά απαιτείται προοδευτική αύξηση δόσης LMWH κατά την κύηση.
• Στόχοι θεραπευτικής LMWH: 0.5–1.0 IU/mL (BID) ή 1.0–2.0 IU/mL (QD) στο peak (4 ώρες μετά τη δόση).
• Πρώτος έλεγχος μετά από 3–5 δόσεις, κατόπιν κάθε 4–6 εβδομάδες.
• Στο 3ο τρίμηνο απαιτείται συχνά πυκνότερη παρακολούθηση λόγω ταχείας μεταβολής των αναγκών.
• Η προσαρμογή γίνεται πάντα με βάση κλινική εικόνα + Anti-Xa, όχι μόνο τον αριθμό.
Θρομβοφιλία:
• Υψηλού κινδύνου (ανεπάρκεια AT, ομόζυγο FVL ή G20210A, σύνθετη ετεροζυγωτία, APS ± VTE): συνήθως θεραπευτική ή ενισχυμένη προφυλακτική LMWH με Anti-Xa monitoring.
• Μέτριου κινδύνου: προφυλακτική LMWH με περιοδικό έλεγχο.
• Οι αποφάσεις βασίζονται σε ατομικό ιστορικό θρόμβωσης + Anti-Xa, όχι αποκλειστικά στο γενετικό αποτέλεσμα.
Παιδιά και νεογνά:
• Μεταβλητός μεταβολισμός και κατανομή φαρμάκου → απαραίτητος έλεγχος μετά από 4 δόσεις.
• Θεραπευτικός στόχος: 0.5–1.0 IU/mL.
• Προφυλακτικός στόχος: 0.2–0.5 IU/mL.
Ηλικιωμένοι & νεφρική δυσλειτουργία:
• Μειωμένη κάθαρση LMWH → τάση συσσώρευσης και αυξημένος αιμορραγικός κίνδυνος.
• Σε CrCl <30 mL/min προτιμάται συχνά UFH με στόχο Anti-Xa 0.3–0.7 IU/mL.
• Απαιτείται στενός έλεγχος τις πρώτες ημέρες της αγωγής.
Περιγεννητική διαχείριση:
• Διακοπή προφυλακτικής LMWH ≥12 ώρες και θεραπευτικής ≥24 ώρες πριν από νευραξιακή αναισθησία.
• Συχνά επιλέγεται μετάβαση σε UFH κοντά στον τοκετό για ταχύτερη αναστροφή.
• Στη λοχεία: συνέχιση προφύλαξης έως 6 εβδομάδες σε υψηλό κίνδυνο VTE.
Κλινική υπενθύμιση: Σε όλους τους παραπάνω πληθυσμούς, η Anti-Xa χρησιμοποιείται για εξατομίκευση δοσολογίας και όχι ως απομονωμένος αριθμός. Πάντα συνεκτιμώνται βάρος, νεφρική λειτουργία και συνολική κλινική εικόνα.


8

Προετοιμασία εξέτασης & προ-αναλυτικά στάδια

Η αξιοπιστία της Anti-Xa εξαρτάται πρωτίστως από τον σωστό χρονισμό της αιμοληψίας και τον ορθό χειρισμό του δείγματος. Ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένη προσαρμογή δόσης.

  • Δεν απαιτείται νηστεία.
  • Υποχρεωτική αναγραφή φαρμάκου, δόσης και ώρας τελευταίας χορήγησης.
  • LMWH: αιμοληψία στο peak (4 ώρες μετά τη δόση).
Τεχνικά σημεία:
• Σωλήνας Na-citrate 3.2% με σωστή πλήρωση (αναλογία 9:1).
• Φυγοκέντρηση εντός 60 λεπτών από τη λήψη.
• Αποφυγή αιμόλυσης και λήψης από γραμμές με ηπαρίνη.
• Σε αιματοκρίτη >55% απαιτείται διόρθωση όγκου αντιπηκτικού.

Η μέτρηση βασίζεται σε χρωματομετρική αναστολή του παράγοντα Xa και το αποτέλεσμα εκφράζεται σε IU/mL.

Κλινική υπενθύμιση: Η στενή συνεργασία κλινικού ιατρού, νοσηλευτή και εργαστηρίου είναι απαραίτητη ώστε το αποτέλεσμα να είναι πραγματικά κλινικά αξιοποιήσιμο και να οδηγεί σε ασφαλή εξατομίκευση της αντιπηκτικής αγωγής.

αξιοποιήσιμο.


9

Anti-Xa vs aPTT vs ειδικά calibrated assays

Η Anti-Xa μετρά άμεσα τη βιολογική δράση της ηπαρίνης στον παράγοντα Xa, ενώ το aPTT αποτυπώνει έμμεσα την ενεργοποίηση της ενδογενούς οδού πήξης. Για τον λόγο αυτό, τα δύο τεστ δεν είναι ισοδύναμα και συχνά αποκλίνουν.

Σε καταστάσεις όπως φλεγμονή, σήψη, αυξημένος παράγοντας VIII ή χαμηλή αντιθρομβίνη, το aPTT μπορεί να υποεκτιμήσει ή να υπερεκτιμήσει τη δράση της UFH, οδηγώντας σε εσφαλμένες ρυθμίσεις δόσης. Αντίθετα, η Anti-Xa παραμένει πιο σταθερός δείκτης της πραγματικής αντιπηκτικής έντασης.

Πρακτικά:
• Το aPTT επηρεάζεται έντονα από οξείες φάσεις, παράγοντα VIII και προ-αναλυτικές μεταβλητές.
• Η Anti-Xa αντανακλά άμεσα τη συγκέντρωση/δράση της ηπαρίνης και προτιμάται όταν το aPTT είναι ασύμφωνο με την κλινική εικόνα.

Για τα άμεσα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs) απαιτούνται ειδικά calibrated Anti-Xa assays (π.χ. ειδικά για rivaroxaban ή apixaban). Η κλασική Anti-Xa ηπαρίνης δεν είναι κατάλληλη για ποσοτική εκτίμηση DOACs και μπορεί να δώσει παραπλανητικά αποτελέσματα.

Κλινική υπενθύμιση: Anti-Xa και aPTT δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εναλλακτικά χωρίς σαφή ένδειξη. Η επιλογή του κατάλληλου δείκτη γίνεται με βάση το φάρμακο, το κλινικό πλαίσιο και τη βιολογική κατάσταση του ασθενούς.


10

Anti-Xa στην εντατική και ECMO

Σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς και σε υποστήριξη ECMO, η Anti-Xa αποτελεί τον προτιμώμενο δείκτη τιτλοποίησης της UFH. Οι έντονες μεταβολές όγκου, η κατανάλωση αντιθρομβίνης και οι συνεχείς παρεμβάσεις καθιστούν το aPTT συχνά αναξιόπιστο.

Σε περιβάλλον εντατικής θεραπείας παρατηρούνται συχνά οξεία φλεγμονή, αιμοαραίωση, διακυμάνσεις παραγόντων πήξης και μεταβαλλόμενη νεφρική λειτουργία, παράγοντες που αλλοιώνουν σημαντικά το aPTT χωρίς να αντικατοπτρίζουν την πραγματική δράση της ηπαρίνης.

Στην πράξη:
• Η Anti-Xa επιτρέπει πιο σταθερή και προβλέψιμη ρύθμιση της UFH σε ICU/ECMO.
• Συνήθης θεραπευτικός στόχος UFH: 0.3–0.7 IU/mL (ανάλογα με το πρωτόκολλο μονάδας).
• Απαιτούνται συχνές επαναμετρήσεις, ιδιαίτερα μετά από αλλαγές ρυθμού έγχυσης ή κλινικής κατάστασης.

Η ανεπάρκεια αντιθρομβίνης, συχνή σε ECMO, μπορεί να οδηγεί σε ψευδώς χαμηλές τιμές Anti-Xa και φαινομενική «αντοχή» στην ηπαρίνη, κατάσταση που απαιτεί ειδική αντιμετώπιση.

Κλινική υπενθύμιση: Στην εντατική, η Anti-Xa δεν ερμηνεύεται ποτέ απομονωμένα. Πάντα συνεκτιμώνται αιμορραγικά σημεία, φίλτρα/κυκλώματα ECMO, αντιθρομβίνη και συνολική αιμοδυναμική εικόνα.


11

Αντιθρομβίνη και ψευδώς χαμηλές τιμές Anti-Xa

Η δράση της ηπαρίνης εξαρτάται άμεσα από την αντιθρομβίνη (AT). Όταν τα επίπεδα AT είναι χαμηλά (συγγενώς ή επίκτητα), η Anti-Xa μπορεί να εμφανίζεται ψευδώς μειωμένη παρά επαρκή ή ακόμη και υψηλή δόση ηπαρίνης.

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο λανθασμένης αύξησης της δόσης («αντοχή στην ηπαρίνη»), με αποτέλεσμα αιμορραγία όταν τελικά αποκατασταθεί η AT.

Πότε να το υποψιαστείτε:
• ECMO / βαριά νοσηλεία / σήψη
• εκτεταμένη θρόμβωση ή κατανάλωση παραγόντων
• ηπατική ανεπάρκεια
• νεογνά και μικρά παιδιά
• χαμηλή Anti-Xa παρά αυξανόμενες δόσεις UFH

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται παράλληλος έλεγχος αντιθρομβίνης πριν από περαιτέρω τιτλοποίηση της ηπαρίνης.

Κλινική πρακτική:
• Αν AT <60–70%, εξετάζεται αναπλήρωση (όπου ενδείκνυται).
• Αποφεύγεται η «τυφλή» αύξηση UFH μόνο βάσει Anti-Xa.
• Η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με κλινική εικόνα και αιμορραγικούς δείκτες.

Η αναγνώριση της ανεπάρκειας αντιθρομβίνης είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα στην εντατική, γιατί προλαμβάνει επικίνδυνες υπερδοσολογίες και επιτρέπει πραγματικά εξατομικευμένη αντιπηκτική αγωγή.


12

Συχνά εργαστηριακά σφάλματα στην Anti-Xa

Τα περισσότερα «παράδοξα» αποτελέσματα Anti-Xa οφείλονται σε προ-αναλυτικά ή αναλυτικά σφάλματα. Η αναγνώρισή τους αποτρέπει λανθασμένες αλλαγές δόσης.

  • Λήψη εκτός peak: το συχνότερο σφάλμα — οδηγεί σε ψευδώς χαμηλές ή υψηλές τιμές.
  • Αιμοληψία από γραμμές με ηπαρίνη: προκαλεί τεχνητή αύξηση Anti-Xa.
  • Ανεπαρκής φυγοκέντρηση ή καθυστέρηση επεξεργασίας: αλλοιώνει το αποτέλεσμα.
  • Λάθος πλήρωση σωλήνα Na-citrate: μεταβάλλει την αναλογία πλάσματος/αντιπηκτικού.
  • DOAC παρεμβολή: rivaroxaban/apixaban δίνουν ψευδώς αυξημένες τιμές στην κλασική Anti-Xa.
  • Υψηλός αιματοκρίτης (>55%): απαιτεί διόρθωση όγκου αντιπηκτικού.
Εργαστηριακή checklist:
• επιβεβαίωση ώρας τελευταίας δόσης
• αιμοληψία στο ίδιο peak σε κάθε επανέλεγχο
• αποφυγή κεντρικών γραμμών με ηπαρίνη
• επεξεργασία δείγματος εντός 60′
• αναφορά πιθανής λήψης DOAC

Η τυποποίηση των παραπάνω βημάτων μειώνει δραστικά τις «ανεξήγητες» αποκλίσεις και καθιστά την Anti-Xa πραγματικό εργαλείο εξατομικευμένης αντιπηκτικής αγωγής.


13

Πότε δεν ενδείκνυται η Anti-Xa

Η Anti-Xa δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για όλους τους ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή. Η αλόγιστη χρήση της οδηγεί συχνά σε σύγχυση και άσκοπες αλλαγές δόσης.

  • Σταθεροί ενήλικες σε LMWH ρουτίνας: με φυσιολογική νεφρική λειτουργία και τυπικό σωματικό βάρος δεν χρειάζονται monitoring.
  • Παρακολούθηση DOACs: rivaroxaban, apixaban, edoxaban δεν αξιολογούνται με την κλασική Anti-Xa ηπαρίνης — απαιτούνται ειδικά calibrated assays.
  • Τυχαία δείγματα χωρίς χρονισμό: αποτελέσματα εκτός peak δεν είναι κλινικά ερμηνεύσιμα.
  • Χρήση ως μοναδικό κριτήριο: η Anti-Xa δεν αντικαθιστά την κλινική εκτίμηση αιμορραγίας ή θρόμβωσης.
Κλινικό μήνυμα: Παραγγείλετε Anti-Xa μόνο όταν υπάρχει σαφής ένδειξη (ειδικοί πληθυσμοί, ICU/ECMO, ασυμφωνία aPTT–δόσης). Σε διαφορετική περίπτωση, η εξέταση σπάνια προσθέτει αξία και μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη τιτλοποίηση.


14

Anti-Xa σε 30” για επαγγελματίες υγείας

Γρήγορος οδηγός κλινικής χρήσης:

  • UFH: προτιμήστε Anti-Xa όταν το aPTT είναι αναξιόπιστο (ICU, ECMO, φλεγμονή, αυξημένος FVIII). Στόχος συνήθως 0.3–0.7 IU/mL.
  • LMWH: monitoring μόνο σε ειδικούς πληθυσμούς (κύηση, παχυσαρκία, νεφρική δυσλειτουργία, παιδιά). Θεραπευτικοί στόχοι: 0.5–1.0 IU/mL (BID) ή 1.0–2.0 IU/mL (QD).
  • Timing: πάντα αιμοληψία στο peak (LMWH: 4 ώρες μετά· UFH: ≥6 ώρες steady-state).
  • Παραπεμπτικό: αναγράψτε υποχρεωτικά φάρμακο, δόση και ώρα τελευταίας χορήγησης.
  • Αν Anti-Xa χαμηλή παρά υψηλές δόσεις UFH: ελέγξτε αντιθρομβίνη πριν αυξήσετε περαιτέρω.
  • DOACs: μην χρησιμοποιείτε κλασική Anti-Xa — απαιτούνται ειδικά calibrated assays.
  • Ερμηνεία: ποτέ απομονωμένα· συνεκτιμήστε κλινική εικόνα, νεφρική λειτουργία, βάρος και αιμορραγικούς δείκτες.
Bottom line: σωστό timing + σωστή ένδειξη + κλινική συσχέτιση = ασφαλής τιτλοποίηση. Χωρίς αυτά, η Anti-Xa χάνει τη διαγνωστική της αξία.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι δείχνει η εξέταση Anti-Xa;

Δείχνει πόσο αποτελεσματικά η ηπαρίνη αναστέλλει τον παράγοντα Xa, δηλαδή την πραγματική ένταση της αντιπηκτικής δράσης.

Χρειάζεται νηστεία;

Όχι. Απαραίτητη είναι μόνο η καταγραφή της ώρας τελευταίας δόσης και του φαρμάκου.

Πότε γίνεται η αιμοληψία;

Για LMWH στο peak (4 ώρες μετά τη δόση) και για UFH ≥6 ώρες μετά από έναρξη ή αλλαγή ρυθμού.

Ποιες τιμές θεωρούνται θεραπευτικές;

UFH 0.3–0.7 IU/mL, LMWH BID 0.5–1.0 IU/mL και LMWH QD 1.0–2.0 IU/mL (ανάλογα με το σχήμα).

Τα DOACs επηρεάζουν την Anti-Xa;

Ναι — προκαλούν ψευδώς αυξημένες τιμές στην κλασική Anti-Xa και απαιτούνται ειδικά calibrated assays.

Γιατί η Anti-Xa βγαίνει χαμηλή ενώ αυξάνεται η δόση UFH;

Συχνά οφείλεται σε ανεπάρκεια αντιθρομβίνης· πριν από περαιτέρω τιτλοποίηση πρέπει να ελεγχθεί AT.

Χρειάζεται έλεγχος Anti-Xa σε όλους με LMWH;

Όχι — ενδείκνυται κυρίως σε κύηση, παχυσαρκία, νεφρική δυσλειτουργία, παιδιά και βαρέως πάσχοντες.

Μπορεί ένα τυχαίο δείγμα να ερμηνευτεί;

Όχι αξιόπιστα — χωρίς σωστό peak timing, το αποτέλεσμα δεν είναι κλινικά αξιοποιήσιμο.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Anti-Xa ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. American Society of Hematology. Guidelines for heparin monitoring by anti–factor Xa assay. Blood Adv. 2023.
https://ashpublications.org/bloodadvances/article/7/14/3739/490870
2. Greaves M, et al. Guidance on heparin therapy monitoring with anti-Xa assays. Br J Haematol. 2022;197:183–194.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35722487/
3. StatPearls. Anti–Factor Xa Activity. NCBI Bookshelf, 2024.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557590/
4. UpToDate. Monitoring anticoagulant therapy: UFH, LMWH and fondaparinux.
https://www.uptodate.com/contents/monitoring-anticoagulant-therapy
5. Clinical & Laboratory Standards Institute / IFCC. Anti-Xa assay principles and pre-analytical requirements.
https://www.clinical-laboratory-diagnostics.com/hemostasis/anti-xa/
Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – ΒιοπαθολόγοςΜικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Θρομβοφιλία.jpg

Θρομβοφιλία: Πλήρης Οδηγός για Γονιδιακές και Επίκτητες Μορφές, Θεραπεία και Κύηση

🧬 Τι είναι η Θρομβοφιλία;

Η θρομβοφιλία είναι μια παθολογική κατάσταση στην οποία το άτομο έχει αυξημένη προδιάθεση για σχηματισμό θρόμβων αίματος (θρόμβωση). Αυτό μπορεί να συμβεί είτε κληρονομικά είτε ως αποτέλεσμα επίκτητων παραγόντων. Η διαταραχή αυτή συνδέεται με φλεβική θρομβοεμβολική νόσο, πνευμονική εμβολή, αποβολές στην κύηση, εγκεφαλικά επεισόδια και άλλα.

📌 Ορισμός

Θρομβοφιλία = αυξημένος κίνδυνος παθολογικής πήξης του αίματος

Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες:

  • Κληρονομική (γενετική) – μεταβιβάζεται μέσω DNA

  • Επίκτητη – αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια της ζωής λόγω νόσου, φαρμάκων ή άλλων παραγόντων

Συνήθως, το άτομο είναι ασυμπτωματικό μέχρι να συμβεί ένα θρομβωτικό επεισόδιο.

🧬 Κληρονομικές μορφές Θρομβοφιλίας

Οι κληρονομικές θρομβοφιλίες είναι αποτέλεσμα μεταλλάξεων σε γονίδια που σχετίζονται με την πήξη του αίματος. Είναι πιο συχνές στους Καυκάσιους και μπορεί να μεταβιβαστούν από τον έναν ή και τους δύο γονείς.

🧬 Σημαντικότερα γονίδια και μεταλλάξεις

Γονίδιο / ΠαράγονταςΤύπος διαταραχήςΣυχνότηταΕπιπτώσεις
Factor V LeidenΑντίσταση στην ενεργοποιημένη πρωτεΐνη C~5% (ετερόζυγοι)Αυξημένος κίνδυνος φλεβικής θρόμβωσης
Προθρομβίνη G20210AΑυξημένη παραγωγή προθρομβίνης~2%Αυξημένος κίνδυνος θρόμβωσης
MTHFR C677T/A1298CΔιαταραχή μεταβολισμού ομοκυστεΐνηςΜέτρια συχνότηταΥπερομοκυστεϊναιμία (σχετική θρομβοφιλία)
Protein C / Protein S deficiencyΜειωμένη αναστολή πήξηςΣπάνιαΙσχυρή προδιάθεση για υποτροπές
Antithrombin III deficiencyΈντονη προδιάθεσηΠολύ σπάνιαΒαρειές, πρώιμες θρομβώσεις

🧬 Ποιος κινδυνεύει περισσότερο;

  • Άτομα με οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία

  • Γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποβολές

  • Άτομα με συνδυασμούς μεταλλάξεων

  • Ασθενείς που έπαθαν θρόμβωση χωρίς εμφανή παράγοντα κινδύνου


📋 Κληρονομικότητα

  • Ετερόζυγος: 1 αντίγραφο μεταλλαγμένου γονιδίου → μέτριος κίνδυνος

  • Ομόζυγος: 2 αντίγραφα → πολύ υψηλός κίνδυνος

📌 Πολλοί δεν εμφανίζουν ποτέ θρόμβωση, αλλά διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σε περιπτώσεις όπως:

  • Εγχείρηση

  • Ακινητοποίηση

  • Κύηση / τοκετός

  • Αντισυλληπτικά

    🦠 ΕΠΙΚΤΗΤΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

    Οι επίκτητες θρομβοφιλίες εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ζωής και δεν οφείλονται σε γενετικές μεταλλάξεις, αλλά σε παράγοντες όπως ανοσολογικά νοσήματα, νεοπλασίες, φάρμακα, λοιμώξεις και καταστάσεις όπως η εγκυμοσύνη.


    🔴 Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο (APLA / APS)

    Μία από τις πιο συχνές και σοβαρές επίκτητες μορφές.

    📌 Ορισμός

    Παρουσία αυτοαντισωμάτων που προσδένονται στα φωσφολιπίδια ή σε σχετιζόμενες πρωτεΐνες, οδηγώντας σε υπερπηκτικότητα.

    🧪 Αντισώματα

    • Αντι-καρδιολιπινικά (aCL)

    • Αντι-β2 γλυκοπρωτεΐνης Ι

    • Lupus anticoagulant (LA)

    ⚠️ Επιπτώσεις:

    • Επαναλαμβανόμενες αποβολές

    • Εγκεφαλικά επεισόδια, φλεβικές θρομβώσεις

    • Θρομβώσεις σε αρτηρίες, φλέβες, πλακούντα


    🧬 Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ)

    • 30-50% των ασθενών με ΣΕΛ έχουν αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα

    • Συνυπάρχει με APLA σε πολλές περιπτώσεις

    • Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για αρτηριακές και φλεβικές θρομβώσεις


    🧫 Κακοήθειες και Θρομβοφιλία

    Ο καρκίνος είναι ισχυρός παράγοντας επίκτητης θρομβοφιλίας:

    Τύπος ΚαρκίνουΚίνδυνος Θρόμβωσης
    ΠαγκρεατικόςΠολύ υψηλός
    ΠνεύμοναςΥψηλός
    Στομάχι / Παχύ έντεροΜέτριος
    Αιματολογικοί (π.χ. λέμφωμα)Αυξημένος
    Καρκίνος ωοθηκώνΣυνδέεται με Trousseau syndrome

📌 Οι όγκοι προκαλούν υπερπηκτικότητα μέσω:

  • Έκκρισης προπηκτικών ουσιών

  • Πίεσης σε φλέβες

  • Ακινητοποίησης / καχεξίας


💉 Φάρμακα που προκαλούν επίκτητη θρομβοφιλία

  • Ορμονικά σκευάσματα (π.χ. αντισυλληπτικά, θεραπεία υποκατάστασης)

  • Ταμοξιφαίνη

  • Ανοσοκατασταλτικά

  • Χημειοθεραπευτικά

  • Θρομβοποιητίνη / αυξητικοί παράγοντες


🦠 COVID-19 και Θρομβοφιλία

Η νόσος COVID-19 προκαλεί συστηματική φλεγμονή, ενδοθηλιακή βλάβη και ενεργοποίηση της πήξης, οδηγώντας σε:

  • Φλεβική θρόμβωση

  • Πνευμονική εμβολή

  • Μικροθρομβώσεις σε πνεύμονες, εγκέφαλο, νεφρούς

💉 Εμβόλια & θρόμβωση

  • Σπάνιες περιπτώσεις (VITT) έχουν παρατηρηθεί μετά από εμβόλια αδενοϊού (π.χ. AstraZeneca, J&J)

  • Πρόκειται για ανοσολογική αντίδραση (όχι κλασική θρομβοφιλία)

  • Θεραπεύεται με IVIG & αποφυγή ηπαρίνης

    🤰 ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ & ΚΥΗΣΗ

    Η κύηση από μόνη της προκαλεί υπερπηκτική κατάσταση, ως φυσιολογικό προσαρμοστικό φαινόμενο. Σε γυναίκες με κληρονομική ή επίκτητη θρομβοφιλία, αυτός ο φυσιολογικός μηχανισμός ενισχύεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.


    ⚠️ Επιπτώσεις της Θρομβοφιλίας στην Κύηση

    ΕπιπλοκήΣχέση με θρομβοφιλία
    Επαναλαμβανόμενες αποβολέςΠολύ συχνές σε APLA & Leiden
    Ενδομήτριος θάνατοςΑυξημένος κίνδυνος
    Προεκλαμψία / ΕΚΛΣυχνά συνυπάρχει
    Αποκόλληση πλακούνταΣυνδέεται με θρομβώσεις στο λάχιο
    Ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης (IUGR)Πλακουντιακή δυσλειτουργία
    Πρόωρος τοκετόςΑπό πλακουντιακή ανεπάρκεια

🧬 Κληρονομικές μορφές και Κύηση

  • Factor V Leiden → Συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολών, ειδικά σε ομόζυγες

  • Προθρομβίνη G20210A → Αυξημένος κίνδυνος εμβρυϊκής απώλειας

  • Protein S / C deficiency → Συσχετίζεται με πλακουντιακές θρομβώσεις


🧪 Διάγνωση Θρομβοφιλίας στην Κύηση

  • Συνήθως γίνεται μετά από 2 ή περισσότερες αποβολές

  • Επί αποτυχημένων IVF χωρίς προφανή αίτια

  • Ιστορικό προεκλαμψίας, IUGR, αποκόλλησης, πρόωρου τοκετού


💉 Αντιμετώπιση στην Κύηση

ΠαράμετροςΠροτεινόμενη Αγωγή
APLA με αποβολέςΗπαρίνη χαμηλού ΜΒ + ασπιρίνη
Leiden / ΠροθρομβίνηΠροφύλαξη με LMWH (σε υποτροπές ή ιστορικό)
IVF αποτυχημένοLMWH σε επιλογή γυναικολόγου
Ομόζυγη μετάλλαξηΠροφυλακτική αντιπηκτική θεραπεία

📌 Η συνεννόηση με αιματολόγο & γυναικολόγο είναι απαραίτητη πριν και κατά τη διάρκεια της κύησης.


🍼 Θρομβοφιλία & Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)

  • Θρομβοφιλία μπορεί να επηρεάσει την εμφύτευση

  • Προτείνεται χρήση LMWH σε ασθενείς με υποτροπές

  • Δεν υπάρχει απόλυτη ένδειξη αλλά η προσέγγιση είναι εξατομικευμένη

    🧪 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

    Η σωστή διάγνωση της θρομβοφιλίας απαιτεί συνδυασμό εργαστηριακών και κλινικών κριτηρίων, καθώς δεν έχει πάντα άμεση σημασία το “αν υπάρχει μετάλλαξη” αλλά το αν σχετίζεται με κλινικά συμβάντα.


    🔍 Πότε να υποπτευθούμε θρομβοφιλία;

    📌 Δείκτες υψηλού κινδύνου:

    • Θρόμβωση <50 ετών χωρίς εμφανή αιτία

    • Επαναλαμβανόμενες αποβολές (≥2)

    • Ιστορικό θρόμβωσης στην οικογένεια

    • Αρτηριακές θρομβώσεις (σε νέα άτομα)

    • Θρομβώσεις σε ασυνήθιστες θέσεις (π.χ. εγκεφάλου, ηπατικής φλέβας)

    • IVF αποτυχίες, IUGR, αποκόλληση πλακούντα


    🧪 Εξετάσεις για Θρομβοφιλία

    🧬 Γενετικές εξετάσεις:

    ΕξέτασηΣτόχος
    Factor V Leiden (PCR)Ανίχνευση μετάλλαξης
    Προθρομβίνη G20210AΑυξημένη προθρομβίνη
    MTHFRΑξιολόγηση ομοκυστεΐνης
    Protein C / SΔραστικότητα
    Antithrombin IIIΕπίπεδα λειτουργικότητας

🧫 Ανοσολογικός έλεγχος:

ΑντισώματαΝόσος
Αντι-καρδιολιπίνης (aCL)APLA
Αντι-β2-GPIAPLA
Lupus anticoagulantAPLA / ΣΕΛ
ANA, ENA, anti-dsDNAΣΕΛ

🕐 Πότε να γίνουν;

❗ Οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται εκτός φάσης οξείας θρόμβωσης και χωρίς αντιπηκτικά, εφόσον είναι δυνατόν.

📍 Ιδανικά, μετά από τουλάχιστον 2–3 μήνες από επεισόδιο
📍 Όχι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για Protein S (φυσιολογικά μειώνεται)


👨‍👩‍👧‍👦 Ποιοι πρέπει να ελεγχθούν;

  • Άτομα με ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό

  • Γυναίκες με >2 αποβολές ή ιστορικό αποκόλλησης/IUGR

  • Αδέρφια ή παιδιά ασθενούς με γνωστή μετάλλαξη

  • Πριν από IVF

  • Άτομα που είχαν θρόμβωση σε ηλικία <50 ετών

    💊 ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑΣ

    Η θεραπευτική προσέγγιση της θρομβοφιλίας εξαρτάται από:

    • Τον τύπο της διαταραχής (κληρονομική/επίκτητη)

    • Το αν υπάρχει προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης

    • Την παρουσία παραγόντων κινδύνου (κύηση, ακινησία, εγχείρηση κ.λπ.)


    🧠 Βασικές Αρχές

    • Η ύπαρξη θρομβοφιλίας δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή.

    • Ατομική αξιολόγηση κινδύνου/οφέλους από τον γιατρό.


    💊 Αντιπηκτικά Φάρμακα

    ΦάρμακοΧρήσηΣημειώσεις
    Ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH)Προφύλαξη στην κύηση, νοσηλείαΧορήγηση υποδόρια
    Βαρφαρίνη (Sintrom)Μακροχρόνια αγωγήΑπαιτεί INR παρακολούθηση, αντενδείκνυται στην κύηση
    NOACs (rivaroxaban, apixaban)Σύγχρονες εναλλακτικέςΔεν απαιτούν INR – όχι στην κύηση ή APLA
    Ασπιρίνη (χαμηλή δόση)Προφύλαξη – ειδικά σε APLAΣυχνά σε συνδυασμό με LMWH

📈 Διάρκεια Θεραπείας

ΠερίπτωσηΔιάρκεια
1ο επεισόδιο με παροδικό παράγοντα (π.χ. εγχείρηση)3–6 μήνες
Ιδιοπαθής θρόμβωση≥6 μήνες έως επ’ αόριστον
Υποτροπιάζουσα θρόμβωσηΕφόρου ζωής
Θρόμβωση σε APLA με αρνητικό ANAΣυνήθως εφόρου ζωής
Προφύλαξη σε κύηση (Leiden/IVF)Καθ’ όλη τη διάρκεια + 6 εβδομάδες μετά

⚠️ Ειδικές Οδηγίες

  • APLA: αποφύγετε ηπαρίνη μετά από VITT, προτιμήστε IVIG

  • Εγκυμοσύνη: ασπιρίνη + LMWH μόνο υπό καθοδήγηση

  • Χειρουργείο / πτήση / μακρά ακινησία: προσωρινή προφύλαξη LMWH

  • Συμβατότητα με θηλασμό: LMWH & warfarin επιτρέπονται

    💊 ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ & ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ

    Η χρήση αντισυλληπτικών με οιστρογόνα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θρόμβωσης, ιδιαίτερα σε γυναίκες με κληρονομική ή επίκτητη θρομβοφιλία.


    🔥 Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος;

    ΚατηγορίαΣχετικός Κίνδυνος Θρόμβωσης
    Χωρίς θρομβοφιλία & χωρίς αντισυλληπτικά1 (βάση)
    Με αντισυλληπτικά μόνοx3 έως x5
    Με Leiden + αντισυλληπτικάx30 έως x50
    Με APLAΠολύ υψηλός, ιδιαίτερα σε κάπνισμα
    Με συνδυασμένο παράγοντα κινδύνου (κάπνισμα, ηλικία >35)Κρίσιμα αυξημένος

🚫 Πότε απαγορεύονται απόλυτα;

  • Γυναίκες με ομόζυγο Leiden ή προθρομβίνη

  • Γυναίκες με προηγούμενο θρομβωτικό επεισόδιο

  • Γυναίκες με APS / APLA

  • Συγγενείς ατόμων με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης

  • Καπνίστριες >35 ετών με θρομβοφιλία


✅ Εναλλακτικές Επιλογές

ΜέθοδοςΚαταλληλότητα
Σπιράλ (IUD) χωρίς ορμόνες✅ Πολύ ασφαλές
Προγεσταγονοειδή μόνο (mini-pill)✅ Προτιμούνται
Ενέσιμη προγεστερόνη✅ Σε χαμηλού κινδύνου
Αγγειοχειρουργικές μέθοδοι (π.χ. στείρωση)✅ Σε γυναίκες με ιστορικό θρόμβωσης
Φυσικές μέθοδοι (σε συνεννόηση)⚠️ Μικρότερη αξιοπιστία

👩‍⚕️ Συστάσεις

    • Πριν από χορήγηση αντισυλληπτικών: λήψη οικογενειακού ιστορικού

    • Σε υποψία θρομβοφιλίας: εργαστηριακός έλεγχος

    • Εναλλακτικές λύσεις προτείνονται εξατομικευμένα από γυναικολόγο & αιματολόγο

      ⚖️ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ: LEIDEN vs APLA

      Η μετάλλαξη Leiden και το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο (APLA) είναι δύο από τις συχνότερες αιτίες θρομβοφιλίας. Παρότι και οι δύο αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης, έχουν διαφορετικό μηχανισμό, πρόγνωση και θεραπεία

.📊 Συγκριτικός Πίνακας


ΧαρακτηριστικόFactor V LeidenAntiphospholipid Syndrome (APLA)
Τύπος διαταραχήςΚληρονομική (γονιδιακή μετάλλαξη)Επίκτητη (ανοσολογική)
ΜηχανισμόςΑντίσταση στην πρωτεΐνη CΑυτοαντισώματα → ενεργοποίηση πήξης
Εντόπιση θρόμβωσηςΚυρίως φλεβική (DVT, PE)Φλεβική & αρτηριακή (CVA, MI)
Σχέση με κύησηΜέτριος κίνδυνος αποβολώνΥψηλός κίνδυνος αποβολών & IUGR
Επίπεδο κινδύνουΜέτριο (ετερόζυγοι), υψηλό (ομόζυγοι)Υψηλό – με πιθανές υποτροπές
Αντιμετώπιση σε κύησηLMWH ± ασπιρίνη (σε υποτροπές)Ασπιρίνη + LMWH απαραίτητα
Χρειάζεται έλεγχος συγγενών;Ναι, ειδικά πρώτου βαθμούΌχι (δεν είναι μεταβιβάσιμο)
Μορφή διάγνωσηςPCR ανάλυση DNAΑνοσολογικές εξετάσεις αντισωμάτων

📌 Το APLA θεωρείται σοβαρότερη μορφή θρομβοφιλίας λόγω:

  • Πολλαπλών συστημάτων που μπορεί να επηρεάσει

  • Θρόμβωσης σε αρτηρίες, όχι μόνο φλέβες

  • Υψηλού κινδύνου επανεμφάνισης

  • Συνύπαρξης με συστηματικά νοσήματα (ΣΕΛ)

    🥗 ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΘΡΟΜΒΟΦΙΛΙΑ

    Η καθημερινή ρουτίνα και οι συνήθειες ζωής μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης θρόμβωσης, ακόμα και σε άτομα με υψηλού κινδύνου θρομβοφιλία.


    🚶‍♂️ Φυσική Δραστηριότητα

    • 📌 Τακτικό περπάτημα (30–45 λεπτά/ημέρα)

    • Αποφυγή πολύωρης ακινησίας (π.χ. πτήσεις, γραφείο >2 ώρες χωρίς κίνηση)

    • Άσκηση με μέτρια ένταση (κολύμβηση, ποδήλατο, yoga)

    • Αποφυγή υπερβολικών βαρών / έντονης αναερόβιας πίεσης


    🥗 Διατροφή κατά της Θρόμβωσης

    Τρόφιμα / ΟυσίεςΔράση
    Ω-3 λιπαρά (ψάρια, λιναρόσπορος)Αντιφλεγμονώδη – αντιπηκτικά
    Σκόρδο, κουρκουμάςΉπια αντιαιμοπεταλιακή δράση
    Πράσινα φυλλώδη λαχανικάΠεριέχουν βιταμίνη Κ – προσοχή με Sintrom
    ΝερόΕνυδάτωση → μικρότερη πυκνότητα αίματος
    Αποφυγή αλκοόλ/καπνούΑυξάνουν τον θρομβωτικό κίνδυνο

⚠️ Σε ασθενείς με βαρφαρίνη, απαιτείται σταθερή πρόσληψη βιταμίνης Κ, όχι πλήρης αποφυγή.


🧘 Αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου

  • Διακοπή καπνίσματος

  • Έλεγχος σακχάρου & λιπιδίων

  • Απώλεια βάρους (BMI <25)

  • Διαχείριση στρες (μέσω mindfulness, ψυχολογικής υποστήριξης)


✈️ Ταξίδια / Πτήσεις

    • Κίνηση κάθε 1–2 ώρες

    • Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης

    • Ενυδάτωση

    • Σε ιστορικό θρόμβωσης: LMWH προ της πτήσης, πάντα με οδηγία γιατρού

❓ FAQ – Συχνές Ερωτήσεις για τη Θρομβοφιλία



🔍 Τι είναι η θρομβοφιλία;

Η θρομβοφιλία είναι μια διαταραχή που αυξάνει την πιθανότητα σχηματισμού θρόμβων στο αίμα. Μπορεί να είναι κληρονομική ή επίκτητη.

🧬 Ποια είναι τα πιο συχνά γονίδια θρομβοφιλίας;

Το Leiden (Factor V), η μετάλλαξη προθρομβίνης G20210A, η MTHFR, καθώς και οι ελλείψεις πρωτεϊνών C, S και αντιθρομβίνης III.

🤰 Επηρεάζει η θρομβοφιλία την εγκυμοσύνη;

Ναι. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολών, προεκλαμψίας, καθυστέρησης ανάπτυξης του εμβρύου, αποκόλλησης πλακούντα και πρόωρου τοκετού.

💉 Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται για θεραπεία;

Ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους (LMWH), βαρφαρίνη (Sintrom), νεότερα αντιπηκτικά (NOACs), και ασπιρίνη χαμηλής δόσης – ανάλογα με την περίπτωση.

🩺 Χρειάζεται θεραπεία κάθε άτομο με θρομβοφιλία;

Όχι απαραίτητα. Η θεραπεία εξαρτάται από το αν υπήρξε προηγούμενο θρομβωτικό επεισόδιο ή/και άλλοι παράγοντες κινδύνου.

🧫 Τι εξετάσεις γίνονται για να διαγνωστεί;

Γονιδιακές (PCR για Leiden/Προθρομβίνη), λειτουργικές (Protein C/S, ATIII), και ανοσολογικές (aCL, anti-β2GPI, Lupus anticoagulant).

👩‍⚕️ Ποιος πρέπει να ελεγχθεί για θρομβοφιλία;

Άτομα με ιστορικό θρόμβωσης σε νέα ηλικία, οικογενειακό ιστορικό, επαναλαμβανόμενες αποβολές, θρομβώσεις σε ασυνήθιστες θέσεις ή IVF αποτυχίες.

💊 Μπορούν τα αντισυλληπτικά να προκαλέσουν θρόμβωση σε θρομβοφιλία;

Ναι. Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά, ιδίως σε γυναίκες με Leiden ή APLA. Συνίσταται αποφυγή οιστρογονικών σκευασμάτων.

✈️ Τι πρέπει να προσέχω σε μεγάλα ταξίδια;

Να κινείσαι συχνά, να ενυδατώνεσαι, να φοράς ελαστικές κάλτσες, και σε ορισμένες περιπτώσεις να χορηγείται LMWH προληπτικά.

📈 Ποια είναι η πρόγνωση ατόμων με θρομβοφιλία;

Πολύ καλή εφόσον υπάρχει κατάλληλη ενημέρωση, πρόληψη και σωστή θεραπεία στις κατάλληλες περιπτώσεις. Πολλοί ζουν φυσιολογικά χωρίς κανένα επεισόδιο.

📚 Εκτεταμένη Βιβλιογραφία (με PubMed links)

  1. Baglin T et al. Clinical guidelines for testing for heritable thrombophilia. Br J Haematol. 2010. PubMed

  2. Martinelli I. Thrombophilia testing in pregnancy. Semin Hematol. 2007. PubMed

  3. Cervera R. Antiphospholipid syndrome. Lancet. 2009. PubMed

  4. Lockshin MD. APS and pregnancy loss. Lupus. 2014.

  5. Rosendaal FR. Venous thrombosis: a multicausal disease. Lancet. 1999.

  6. ΕΟΔΥ – Θρομβοφιλία: https://eody.gov.gr

  7. ΕΕΑΑ – Ελληνική Εταιρεία Αιματολογίας

  8. WHO – Global thrombosis strategies, 2021

  9. ISTH Guidelines – Inherited Thrombophilia

  10. COVID-19 & Thrombosis Position Paper (NEJM, 2021)


ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/


D-Dimers.jpg

D-Dimer (D-διμερή): Τι είναι, πότε ζητείται και πώς ερμηνεύεται

Τι να θυμάστε

  • Τα D-διμερή δείχνουν ενεργοποίηση πήξης & ινωδόλυσης.
  • Έχουν πολύ υψηλή ευαισθησία αλλά χαμηλή ειδικότητα.
  • Χρησιμοποιούνται κυρίως για αποκλεισμό θρόμβωσης.

🔬 Τι είναι τα D-διμερή;

Τα D-διμερή (D-Dimers) είναι πρωτεϊνικά θραύσματα που σχηματίζονται κατά τη διάσπαση του σταθεροποιημένου ινώδους, δηλαδή ενός θρόμβου αίματος. Αποτελούν βιοδείκτη της ενεργοποίησης του μηχανισμού πήξης και ινωδόλυσης.

📌 Με απλά λόγια:
Όταν ο οργανισμός σχηματίζει και διασπά έναν θρόμβο, παράγονται D-διμερή στο αίμα.

⚙️ Πήξη – Ινώδες – Ινωδόλυση

Ο φυσιολογικός μηχανισμός θρόμβωσης και διάλυσης του θρόμβου περιλαμβάνει:

  1. 🩹 Τραυματισμό αγγείου ➝ ενεργοποίηση αιμοπεταλίων
  2. ⚙️ Ενεργοποίηση παράγοντα πήξης ➝ σχηματισμός ινώδους
  3. 🔄 Έναρξη ινωδόλυσης ➝ αποικοδόμηση ινώδους ➝ D-διμερή

📉 Άρα, υψηλά D-διμερή σημαίνουν αυξημένο σχηματισμό και λύση θρόμβων.

📈 Πότε ζητείται η εξέταση D-Dimer;

  • 🫁 Πνευμονική Εμβολή (ΠΕ)
  • 🦵 Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT)
  • ❤️ Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο
  • 🦠 COVID-19
  • 🧪 Καρκίνος
  • 🤰 Εγκυμοσύνη με ύποπτη θρομβοφιλία
  • 🧓 Ηλικιωμένοι με αιφνίδια δύσπνοια/θωρακικό άλγος
  • 💉 Παρακολούθηση αντιπηκτικής αγωγής

🧪 Πώς γίνεται η εξέταση;

  • Με αιμοληψία από φλεβικό αίμα
  • Δεν απαιτεί νηστεία
  • Χρόνος αποτελέσματος: 1–3 ώρες
  • Συχνά συνδυάζεται με απεικονιστικό έλεγχο

📊 Φυσιολογικές τιμές D-Dimer

ΜέθοδοςΜονάδαΦυσιολογική τιμή
ELISAng/mL FEU< 500
Latexμg/mL< 0.5

📌 Σε ηλικιωμένους: age-adjusted D-Dimer = ηλικία × 10 (άνω των 50 ετών).

📌 Τι σημαίνει αυξημένο D-Dimer;

Η αύξηση υποδηλώνει ενεργοποίηση του μηχανισμού πήξης, αλλά δεν είναι ειδική:

ΚατάστασηD-Dimer
Πνευμονική Εμβολή (ΠΕ)↑↑↑
Φλεβική Θρόμβωση (DVT)↑↑
Καρκίνος
COVID-19 σοβαρή↑↑↑
Μετά από χειρουργείο/τραύμα
Ηπατική νόσος
Εγκυμοσύνη (3ο τρίμηνο)
Καρδιακή ανεπάρκεια
Σήψη↑↑↑
Εγκεφαλικό επεισόδιο

 

🧠 Ευαισθησία και Ειδικότητα

ΠαράμετροςD-Dimer
✅ ΕυαισθησίαΠολύ υψηλή (>95%)
❌ ΕιδικότηταΧαμηλή – πολλά ψευδώς θετικά
ΧρήσηΙδανικό για αποκλεισμό φλεβικής θρόμβωσης

📌 Αν το D-Dimer είναι αρνητικό σε ασθενή χαμηλού κινδύνου, μπορεί να αποκλειστεί η ΠΕ (Πνευμονική εμβολή) ή ΔΕΠ (διάχυτη ενδαγγειακή πήξη) χωρίς άλλες εξετάσεις.

🔍 Τι προκαλεί ψευδώς θετικό D-Dimer;

  • Μεγάλη ηλικία
  • Εγκυμοσύνη
  • Φλεγμονή / λοίμωξη
  • Κακοήθειες
  • Πρόσφατο χειρουργείο
  • Ηπατική νόσος
  • Ρευματολογικές καταστάσεις
    Για πλήρη ερμηνεία αποτελέσματος

    Για πρακτική, βήμα-βήμα ερμηνεία του D-Dimer σε ασθενείς
    (πότε ένα αρνητικό αποκλείει θρόμβωση, πότε ένα αυξημένο χρειάζεται απεικόνιση,
    ηλικιακά όρια, κύηση, COVID-19),
    δείτε τον πλήρη οδηγό D-Dimer για ασθενείς
    .

🧑‍⚕️ Ερμηνεία σε Κλινικό Πλαίσιο

  • Σε ασθενή με δύσπνοια και ταχύπνοια, αυξημένο D-Dimer ➝ CT αγγειογραφία για ΠΕ
  • Σε ασθενή με πόνο στη γάμπα, D-Dimer υψηλό ➝ triplex κάτω άκρων
  • Σε COVID-19 ➝ Δείκτης βαρύτητας και κινδύνου για θρόμβωση

👩‍🍼👶🧓 Ειδικοί πληθυσμοί & καταστάσεις

👩‍🍼 D-Dimer στην Εγκυμοσύνη

Το D-Dimer φυσιολογικά αυξάνεται κατά την κύηση, ιδιαίτερα στο 3ο τρίμηνο.

📌 Δεν χρησιμοποιείται μόνο του για διάγνωση ΠΕ/DVT σε έγκυο.


🧒 D-Dimer σε Παιδιά

  • Χρήσιμο για αποκλεισμό φλεβικής θρόμβωσης σε παιδιά με καθετήρες
  • Πρέπει να συνδυάζεται με απεικονιστικό έλεγχο λόγω χαμηλής ειδικότητας

🧓 D-Dimer σε Ηλικιωμένους

  • Συχνά αυξημένο λόγω φυσιολογικής φλεγμονώδους αντίδρασης
  • Χρήση age-adjusted τιμών (π.χ. 70 ετών ➝ όριο 700 ng/mL)

💊 D-Dimer και Αντιπηκτικά

  • Χρησιμοποιείται για παρακολούθηση ανταπόκρισης
  • Μετά τη διακοπή αγωγής, παραμένει υψηλό ➝ πιθανή υποτροπή θρόμβωσης

🧬 D-Dimer και Καρκίνος

  • Αυξημένο σε πολλούς τύπους καρκίνου
  • Ενδέχεται να σχετίζεται με χειρότερη πρόγνωση
  • Δεν χρησιμοποιείται για διάγνωση καρκίνου, αλλά ως βοηθητικός δείκτης

🧠 D-Dimer σε COVID-19

  • Υψηλά επίπεδα D-Dimer σχετίζονται με:
    • Βαρύτερη νόσηση
    • Αυξημένο κίνδυνο πνευμονικής εμβολής
    • Κακή πρόγνωση

📌 Χρησιμοποιείται για:

  • Ένδειξη νοσηλείας
  • Απόφαση χορήγησης αντιπηκτικών

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι το D-Dimer με απλά λόγια;

Είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται όταν διαλύεται ένας θρόμβος στο αίμα.

Πότε είναι επικίνδυνο ένα υψηλό D-Dimer;

Όταν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή πόνος στα κάτω άκρα.

Μπορεί να είναι υψηλό χωρίς σοβαρή πάθηση;

Ναι. Μπορεί να αυξηθεί σε εγκυμοσύνη, λοιμώξεις, φλεγμονές, καρκίνο και σε ηλικιωμένους.

Πώς μειώνεται το D-Dimer;

Δεν υπάρχει άμεσο φάρμακο· μειώνεται όταν αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία που το προκαλεί.

Είναι προληπτική εξέταση;

Όχι. Χρησιμοποιείται διαγνωστικά και όχι για προληπτικό έλεγχο.

Είναι το D-Dimer καρκινικός δείκτης;

Όχι. Μπορεί να αυξάνεται σε καρκίνο, αλλά δεν είναι ειδικός καρκινικός δείκτης.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Βιβλιογραφία

Righini M, et al. Age-adjusted D-dimer cut-off levels to rule out pulmonary embolism.
JAMA, 2014.
PubMed
Konstantinides SV, et al. 2020 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism.
Eur Heart J, 2020.
PubMed
van der Pol LM, et al. Pregnancy-adapted YEARS algorithm for diagnosis of pulmonary embolism.
NEJM, 2019.
PubMed
Thachil J, et al. ISTH guidance on coagulopathy in COVID-19.
J Thromb Haemost, 2020.
PubMed
Palareti G, Cosmi B. D-dimer testing in diagnosis and risk assessment of VTE.
Intern Emerg Med, 2010.
PubMed
Μικροβιολογικό Λαμίας. Εξετάσεις Αίματος & Ερμηνεία Αποτελεσμάτων
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.