18/Oct/2025

1) Τι είναι οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου;

Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου είναι μικροσκοπικές ανόργανες δομές που σχηματίζονται όταν τα φωσφορικά ιόντα (PO₄³⁻) και το ασβέστιο (Ca²⁺) συνδυαστούν σε αλκαλικά ούρα (pH > 7,0). Πρόκειται για ένα συχνό εύρημα που μπορεί να είναι παροδικό ή να υποδηλώνει τάση για λιθίαση φωσφορικού ασβεστίου.

Εμφανίζονται συνήθως σε καταστάσεις όπου το pH των ούρων έχει αυξηθεί — είτε από δίαιτα, είτε από φαρμακευτική αγωγή (π.χ. αντιόξινα), είτε από μικροβιακή αλκαλοποίηση λόγω λοίμωξης του ουροποιητικού. Σε μικρές ποσότητες θεωρούνται φυσιολογικοί, ειδικά σε άτομα με αλκαλική δίαιτα ή μετά από έντονη σωματική δραστηριότητα.

💡 Κλινική σημασία:
Η παρουσία τους δεν είναι απαραίτητα παθολογική. Όμως όταν συνοδεύονται από επίμονα αλκαλικά ούρα, υπερασβεστιουρία ή υπερφωσφατουρία, μπορεί να υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο σχηματισμού λίθων φωσφορικού ασβεστίου.

Από χημικής άποψης, οι κρύσταλλοι αυτοί αποτελούνται συνήθως από φωσφορικό ασβέστιο (Ca₃(PO₄)₂), αλλά και μορφές όπως βούρτης ή υδροξυαπατίτης. Στο μικροσκόπιο παρατηρούνται ως άχρωμες πλάκες ή ρόμβοι, συχνά σε συσσωματώματα τύπου «ροζέτας».

📋 Συνοψίζοντας: Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου είναι συχνότεροι σε αλκαλικά ούρα. Η ανεύρεσή τους απαιτεί αξιολόγηση του pH, της νεφρικής λειτουργίας και, όπου χρειάζεται, του μεταβολισμού ασβεστίου–φωσφόρου.

2) Μορφολογία & χαρακτηριστικά

Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου εμφανίζουν ποικιλία σχημάτων και μεγεθών ανάλογα με τη συγκέντρωση των ιόντων και το pH των ούρων. Συνήθως είναι άχρωμοι, ημιδιαφανείς και συχνά σχηματίζουν ομαδοποιημένες πλάκες ή ρόμβους. Ορισμένες μορφές μοιάζουν με «ροζέτες» ή «συσσωματώματα κόκκων».

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Χαρακτηριστικό	Περιγραφή	Κλινική σημασία
Σχήμα	Πλάκες, ρόμβοι, ροζέτες, ή μικροκρυσταλλικά συσσωματώματα τύπου “άμμου”.	Συχνότερα σε αλκαλικά ούρα (pH>7).
Χρώμα	Άχρωμο ή υπόλευκο, ημιδιαφανές.	Δεν χρωματίζεται έντονα, διακρίνεται μόνο στο μικροσκόπιο.
Μέγεθος	5–50 μm, ποικίλλει ανάλογα με το pH και τη συγκέντρωση Ca/PO₄.	Μεγαλύτερα συσσωματώματα συνήθως σε παρατεταμένη στάση ούρων.
Διάταξη	Απλοί ή συσσωματωμένοι σε ροζέτες/σμήνη.	Ροζέτες συχνότερες σε χρόνια αλκαλοποίηση ή λοίμωξη.
Αναγνώριση	Δεν διαλύονται σε οξικό οξύ (αντίθετα από τους φωσφορικούς αμμωνίου-μαγνησίου).	Χρήσιμη διαφορική διάγνωση σε μικροσκόπηση.

🔬 Διαφορική διάγνωση:
Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου ξεχωρίζουν από τους κρυστάλλους ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου που είναι πρισματικοί και μοιάζουν με “καπάκι φέρετρου”.

3) Πότε εμφανίζονται στα ούρα;

Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου σχηματίζονται όταν το περιβάλλον των ούρων γίνεται αλκαλικό (pH >7.0) και υπάρχει αυξημένη συγκέντρωση ιόντων ασβεστίου και φωσφόρου. Αυτό μπορεί να συμβεί σε φυσιολογικές, φαρμακευτικές ή παθολογικές συνθήκες.

🔹 Φυσιολογικές περιπτώσεις

Μετά από άφθονη κατανάλωση λαχανικών ή αλκαλικών τροφών (π.χ. φρούτα, γάλα).
Μετά από πλούσιο γεύμα – τα ούρα τείνουν να γίνουν πιο αλκαλικά λόγω της μεταβολικής απόκρισης.
Σε παρατεταμένη στάση ούρων (π.χ. καθυστέρηση ούρησης) όπου αλλάζει το pH.

⚕️ Παθολογικές καταστάσεις

Λοιμώξεις ουροποιητικού από μικρόβια που διασπούν την ουρία (π.χ. Proteus, Klebsiella).
Υπερασβεστιουρία (π.χ. υπερπαραθυρεοειδισμός, υπερβιταμίνωση D).
Υπερφωσφατουρία λόγω διαταραχών νεφρικής επαναρρόφησης.
Φαρμακευτική αλκαλοποίηση (αντιόξινα, διττανθρακικά, κιτρικά άλατα).

💬 Παράδειγμα:
Άτομο που λαμβάνει καθημερινά αντιόξινα σκευάσματα για γαστρίτιδα μπορεί να παρουσιάζει παροδικούς κρυστάλλους φωσφορικού ασβεστίου χωρίς υποκείμενη νεφροπάθεια.

🧪 Παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση

Αφυδάτωση → αυξημένη συγκέντρωση ιόντων.
Χαμηλή πρόσληψη κιτρικών (αναστολείς κρυσταλλοποίησης).
Υπερβολική λήψη ασβεστίου ή φωσφόρου από συμπληρώματα.
Χρόνια νεφρική νόσος ή μεταβολικές διαταραχές.

📈 Συνοψίζοντας: Οι κρύσταλλοι αυτοί σχηματίζονται όταν υπάρχει αλκαλικό pH, αυξημένο Ca/PO₄ και χαμηλή ροή ούρων. Η έγκαιρη ενυδάτωση και η ρύθμιση του pH μειώνουν δραστικά την πιθανότητα επανεμφάνισης.

4) Υπάρχουν συμπτώματα;

Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου από μόνοι τους δεν προκαλούν συμπτώματα. Συνήθως ανευρίσκονται τυχαία στη γενική ούρων. Ωστόσο, όταν η συγκέντρωσή τους είναι υψηλή ή υπάρχει υποκείμενη πάθηση, μπορεί να οδηγήσουν σε λιθίαση ή φλεγμονή του ουροποιητικού.

🩺 Πιθανά συμπτώματα που συνδέονται με την παρουσία τους:

Αίσθημα καύσου ή δυσουρίας κατά την ούρηση.
Θολά ούρα ή εμφάνιση λευκών ιζημάτων στο δοχείο.
Αιματουρία (μικροσκοπική ή εμφανής).
Πόνος στη μέση ή στα πλευρά σε περίπτωση σχηματισμού λίθου.
Πυρετός και ρίγη αν συνυπάρχει λοίμωξη ουροποιητικού.

⚠️ Σημαντικό: Η απλή παρουσία κρυστάλλων χωρίς συμπτώματα δεν απαιτεί θεραπεία, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση του pH και επανέλεγχο της γενικής ούρων.

📉 Συμπτώματα όταν εξελίσσονται σε λίθους:

Οξύς νεφρικός κολικός (έντονος πόνος που αντανακλά στη βουβωνική χώρα).
Αυξημένη συχνουρία ή επιτακτική ανάγκη ούρησης.
Ναυτία και έμετος κατά τη διάρκεια κρίσης λιθίασης.

💬 Ερμηνεία: Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου είναι συνήθως αθώοι. Εάν όμως συνοδεύονται από αλκαλικά ούρα και συμπτώματα λοίμωξης ή πόνου, χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση από ιατρό.

5) Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Η εμφάνιση κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου σχετίζεται με συνδυασμό μεταβολικών, φαρμακευτικών και μικροβιακών παραγόντων που αυξάνουν το pH και τη συγκέντρωση ιόντων ασβεστίου και φωσφόρου στα ούρα.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.

Κατηγορία	Παράγοντες	Μηχανισμός Δημιουργίας
💊 Φαρμακευτικοί	Αντιόξινα, κιτρικά, διττανθρακικά, ασβέστιο ή βιταμίνη D σε υπερδοσολογία.	Αλκαλοποίηση των ούρων και αύξηση συγκέντρωσης Ca²⁺ και PO₄³⁻.
🥦 Διαιτητικοί	Δίαιτα πλούσια σε γαλακτοκομικά, λαχανικά ή φυτικά άλατα φωσφόρου.	Μετατόπιση pH προς αλκαλικό και αύξηση αποβολής φωσφορικών.
🧬 Μεταβολικοί	Υπερασβεστιουρία, υπερφωσφατουρία, υποκιτρουρία.	Υπερκορεσμός αλάτων ασβεστίου/φωσφορικών χωρίς επαρκείς αναστολείς.
🧫 Μικροβιακοί	Ουρεολυτικά βακτήρια (Proteus, Klebsiella, Pseudomonas).	Διάσπαση ουρίας → αύξηση αμμωνίας → αλκαλοποίηση ούρων.
🧠 Ορμονικοί	Υπερπαραθυρεοειδισμός, αυξημένη βιταμίνη D, θυρεοτοξίκωση.	Αυξημένη οστική απορρόφηση και έκκριση Ca²⁺ στα ούρα.
🚰 Περιβαλλοντικοί	Αφυδάτωση, θερμό περιβάλλον, χαμηλή πρόσληψη υγρών.	Συμπύκνωση ούρων → αυξημένος κίνδυνος καθίζησης αλάτων.

💬 Σημείωση: Η παρουσία αυτών των κρυστάλλων σε επαναλαμβανόμενες εξετάσεις υποδηλώνει μόνιμα αλκαλικό pH ή μεταβολική διαταραχή, όχι τυχαίο εύρημα.

6) Πότε να ανησυχήσετε

Η μεμονωμένη παρουσία κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου στα ούρα δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η επανεμφάνιση ή η συσχέτισή τους με άλλα ευρήματα απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

⚠️ Αναζητήστε ιατρική αξιολόγηση όταν:

Οι κρύσταλλοι εμφανίζονται επανειλημμένα σε διαδοχικές εξετάσεις.
Τα ούρα έχουν συνεχώς αλκαλικό pH (>7.0).
Συνυπάρχουν συμπτώματα λοίμωξης (πυρετός, δυσουρία, θολά ούρα).
Υπάρχει ιστορικό νεφρολιθίασης ή υπερασβεστιουρίας.
Ανιχνεύονται και άλλοι κρύσταλλοι (όπως ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου ή ουρικού οξέος).

🚨 Επείγουσα εκτίμηση απαιτείται όταν:

Υπάρχει πυρετός ή πόνος στη μέση/πλευρά.
Παρατηρείται αιματουρία ή δυσκολία στην ούρηση.
Υπάρχει ιστορικό λίθων και επανεμφάνιση κρυστάλλων.

📋 Ενδεικτικές εξετάσεις που συνιστώνται:

Επανάληψη γενικής ούρων με pH και ιζήμα.
Καλλιέργεια ούρων για αποκλεισμό μικροβιακής λοίμωξης.
24ωρη συλλογή ούρων για Ca, P, κιτρικά και όγκο ούρων.
Βιοχημικός έλεγχος αίματος (Ca, P, PTH, βιταμίνη D, κρεατινίνη).

💡 Υπενθύμιση: Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου δεν είναι πάντα νόσος. Είναι όμως σημαντικοί δείκτες για το pH και τον μεταβολισμό ασβεστίου–φωσφόρου. Η σωστή εκτίμηση από ιατρό προλαμβάνει τη λιθίαση.

7) Διάγνωση στο εργαστήριο

Η τεκμηρίωση κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου βασίζεται σε σωστή προ-αναλυτική διαχείριση, τυποποιημένη μικροσκόπηση και στοχευμένο μεταβολικό έλεγχο.

🔬 Βήματα διάγνωσης

Νωπό δείγμα πρωινού, μέσο ρεύμα, ανάλυση <1 ώρα.
Χημική γενική: pH, ειδικό βάρος, λευκο/νιτρώδη.
Ιζηματολογία: φυγοκέντρηση 10’ @ 400 g, ανάδευση, μικροσκόπηση 200–400×.
Επιβεβαίωση μορφολογίας σε polarized light όταν αμφίβολο.
Καλλιέργεια εφόσον υποψία UTI ή pH σταθερά >7.0.
24ωρα ούρα: Ca, P, κιτρικά, όγκος, pH.
Αίμα: Ca, P, PTH, 25(OH)D, κρεατινίνη/eGFR.
Απεικόνιση (υπέρηχος/CT) αν άλγος ή υποτροπές.

📈 Εργαστηριακά ευρήματα-κλειδιά

↔️ Σύρετε οριζόντια για όλες τις στήλες.

Παράμετρος	Τυπικό εύρημα	Ερμηνεία
pH ούρων	≥7.0 (συχνά 7.0–8.0)	Αλκαλικό περιβάλλον ευνοεί καθίζηση Ca–P.
Μικροσκόπηση ιζήματος	Άχρωμες πλάκες/ρόμβοι, ροζέτες, κοκκώδη συσσωματώματα (υδροξυαπατίτης)	Σταθερό εύρημα σε αλκαλικά ούρα.
Ειδικό βάρος	>1.020	Πυκνά ούρα → υπερκορεσμός αλάτων.
24ωρο Ca ούρων	Συχνά ↑ (>200–250 mg/24h)*	Υπερασβεστιουρία αυξάνει κίνδυνο.
24ωρο P ούρων	Φυσιολογικό ή ↑	Υπερφωσφατουρία ενισχύει καθίζηση.
Κιτρικά ούρων	Συχνά ↓	Υποκιτρουρία → έλλειψη αναστολέων κρυσταλλοποίησης.

*Τα όρια ποικίλλουν με βάση φύλο/δίαιτα/όγκο ούρων.

🧪 Λειτουργικές δοκιμές στο δείγμα

Οξίνιση σταγόνας (αραιό οξικό): φωσφορικό ασβέστιο τείνει να επιμένει, οι κρύσταλλοι ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου διαλύονται.
Αραιή αμμωνία/αλκαλοποίηση: ενισχύει τον σχηματισμό φωσφορικού ασβεστίου (διαφορική από ουρικό οξύ).

🧭 Διαφορική διάγνωση

Οντότητα	Μορφολογία	pH	Δοκιμή/Στοιχείο
Φωσφορικό ασβέστιο	Πλάκες/ρόμβοι, ροζέτες	Αλκαλικό	Παραμένει με ήπια οξίνιση
Ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου	Πρίσματα «καπάκι φέρετρου»	Αλκαλικό, UTI	Διαλύεται σε οξικό, +νιτρώδη/λευκοκύτταρα
Οξαλικό ασβέστιο	Οκταεδρικά «φάκελος»	Ουδέτερο–όξινο	Σταθερό σε οξίνιση/αλκαλοποίηση
Ουρικό οξύ	Ρόμβοι/βαρέλια, πορτοκαλί	Όξινο	Διαλύεται με αλκαλοποίηση

🛠️ Ποιοτικός έλεγχος & παγίδες

Καθυστέρηση ανάλυσης → μετατόπιση pH, ψευδής κρυσταλλουρία.
Μη ομοιόμορφη ανάδευση ιζήματος → υποεκτίμηση ποσότητας.
Αντιόξινα/κιτρικά χωρίς καταγραφή → λάθος ερμηνεία αλκαλικού pH.
Λοίμωξη μπορεί να συν-παράγει κρυστάλλους ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου.

🧾 Πρότυπο σύντομης αναφοράς

Γενική ούρων: pH 7.8, ΕΒ 1.023, Νιτρώδη αρνητικά, Λευκοκύτταρα 0–2/οπ. πεδ.

Ιζήμα: Κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου (++), μορφή πλακών/ρομβοειδών.

Σύσταση: Ενυδάτωση, επανέλεγχος pH. Αν επιμένει, 24ωρα ούρα (Ca, P, κιτρικά) και καλλιέργεια.

🧩 Μίνι αλγόριθμος ερμηνείας

Κρύσταλλοι + pH ≥7.0 → αξιολόγησε UTI (συμπτώματα/νιτρώδη/λευκοκύτταρα).
Χωρίς UTI → έλεγξε φάρμακα/δίαιτα, επανάλαβε σε 1–2 εβδομάδες με καλή ενυδάτωση.
Επιμένει → 24ωρα ούρα (Ca, P, κιτρικά, όγκος) + Ca/P/PTH/25(OH)D ορού.
Υπερασβεστιουρία/υποκιτρουρία → διόρθωση μεταβολικών παραγόντων, διατροφικές οδηγίες.

Συμπέρασμα: Η διάγνωση επιβεβαιώνεται από μορφολογία + αλκαλικό pH και εδραιώνεται με τον μεταβολικό έλεγχο. Η διάκριση από λοιμογόνα φωσφορικά μαγνησίου καθορίζει τη θεραπευτική στρατηγική.

8) Προετοιμασία & Συλλογή Δείγματος

Η ορθή προετοιμασία και η σωστή συλλογή των ούρων είναι καθοριστικής σημασίας για την αξιόπιστη ανίχνευση κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου. Τα ούρα πρέπει να αναλυθούν εντός 1 ώρας από τη συλλογή, διότι η καθυστέρηση μεταβάλλει το pH και προκαλεί ψευδή αποτελέσματα.

🧴 Οδηγίες για τη Γενική Ούρων

Χρησιμοποιήστε αποστειρωμένο δοχείο και συλλέξτε το πρωινό δείγμα από το μέσο ρεύμα ούρησης.
Πραγματοποιήστε προσεκτικό καθαρισμό της περιοχής πριν τη συλλογή (νερό + ήπιο σαπούνι).
Παραδώστε το δείγμα εντός 60 λεπτών στο εργαστήριο.
Αποφύγετε συλλογή κατά την έμμηνο ρύση ή μετά από έντονη άσκηση.

💡 Συμβουλή: Αν δεν είναι δυνατή η άμεση παράδοση, διατηρήστε προσωρινά το δείγμα στο ψυγείο (4°C), αλλά όχι πάνω από 2 ώρες.

📦 Οδηγίες για 24ωρη Συλλογή Ούρων

Ξεκινήστε τη συλλογή το πρωί. Πετάξτε τα πρώτα ούρα και κρατήστε όλα τα υπόλοιπα για 24 ώρες.
Φυλάξτε τα ούρα σε μεγάλο, καθαρό δοχείο που παρέχεται από το εργαστήριο.
Διατηρήστε το δοχείο στο ψυγείο καθ’ όλη τη διάρκεια της συλλογής.
Σημειώστε τον συνολικό όγκο ούρων στο τέλος της ημέρας και παραδώστε όλη την ποσότητα.

📋 Αναφέρετε στο εργαστήριο:

Αν λαμβάνετε αντιόξινα, κιτρικά ή συμπληρώματα ασβεστίου/βιταμίνης D.
Αν είστε σε δίαιτα πλούσια σε λαχανικά ή σε φάρμακα που αλκαλοποιούν τα ούρα.
Αν έχετε ιστορικό λιθίασης ή νεφρικής νόσου.

⚗️ Προ-αναλυτικοί Παράγοντες που Επηρεάζουν

Καθυστέρηση στη μεταφορά → αύξηση pH και δημιουργία τεχνητών κρυστάλλων.
Μη αποστειρωμένα δοχεία → ψευδή θετικά ή μικροβιακή ανάπτυξη.
Υπερβολική ψύξη → κατακρήμνιση φωσφορικών αλάτων.
Αναρμόδια χρήση συντηρητικών ή αραιώσεων.

⚠️ Συχνά λάθη: Η συλλογή μετά από αντιόξινα ή μεγάλη κατανάλωση γάλακτος μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αυξημένα ευρήματα κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου.

🧾 Υπενθύμιση

Η αξιόπιστη ανάλυση εξαρτάται από το τρίπτυχο: σωστό δείγμα – σωστός χρόνος – σωστή μεταφορά. Με αυτές τις συνθήκες, τα ευρήματα αντικατοπτρίζουν πιστά τη λειτουργία των νεφρών και το πραγματικό pH των ούρων.

9) Διατροφή & Τρόπος Ζωής

Στόχος: φυσιολογικό pH (6.0–6.5), υψηλός όγκος ούρων (≥2–2,5 L/ημ.) και επάρκεια κιτρικών που αναστέλλουν την κρυσταλλοποίηση Ca–P.

💧 Ενυδάτωση

Νερό κατανεμημένο μέσα στην ημέρα. Ένα ποτήρι πριν τον ύπνο αν υπάρχει ιστορικό λίθων.
Στόχος παραγωγής ούρων: ανοιχτόχρωμα, ≥2 L/ημέρα.
Αύξηση υγρών σε ζέστη/άσκηση/πυρετό.

🥗 Διατροφή (υψηλής αξίας πρακτικές)

Στόχος	Προτείνεται	Περιορίστε
Ουδέτερο pH	Ισορροπημένη δίαιτα, επαρκή κιτρικά (λεμόνι, πορτοκάλι)	Υπερ-αλκαλοποίηση (πολλά αντιόξινα, υπερβολικά αλκαλικά ροφήματα)
Ασβέστιο από τροφή	Γάλα/γιαούρτι χαμηλών λιπαρών, τυρί με μέτρο	Συμπληρώματα Ca χωρίς ιατρική ένδειξη
Φωσφορικά	Φρέσκα τρόφιμα, ελάχιστα επεξεργασμένα	Επεξεργασμένα με πρόσθετα φωσφορικά (αναψυκτικά cola, fast food)
Νάτριο	Μαγείρεμα χωρίς πολύ αλάτι	Αλμυρά σνακ, αλλαντικά (αυξάνουν ασβεστιουρία)

🧂 Κιτρικά & αναστολείς κρυσταλλοποίησης

Ενισχύστε κιτρικά: νερό με λεμόνι, εσπεριδοειδή, λαχανικά.
Επαρκής κάλιο/μαγνήσιο από τροφές ολικής άλεσης, όσπρια, πράσινα λαχανικά.

🏃 Τρόπος ζωής

Σωματικό βάρος εντός στόχου. Τακτική αερόβια άσκηση 150’/εβδομάδα.
Αποφύγετε παρατεταμένη κατακράτηση ούρων. Τακτική ούρηση.
Καταγράψτε φάρμακα που αλκαλοποιούν τα ούρα (αντιόξινα/κιτρικά/διττανθρακικά) και συζητήστε προσαρμογές με ιατρό.

⚠️ Προσοχή: Παρατεταμένο pH ούρων >7.0 αυξάνει τον κίνδυνο κρυστάλλων/λίθων φωσφορικού ασβεστίου. Στόχος ουδέτερο–ελαφρά όξινο.

✅ Check-list 20″: Υγρά ≥2 L/ημ. · Κιτρικά καθημερινά · Μείωση αλατιού/επεξεργασμένων · Αποφυγή άσκοπων συμπληρωμάτων Ca · Έλεγχος pH με strips 1–2 φορές/εβδομάδα.

10) Θεραπεία & Πρόληψη

Η θεραπευτική προσέγγιση στους κρυστάλλους φωσφορικού ασβεστίου στοχεύει στη διόρθωση των αιτιών που οδήγησαν στην αλκαλοποίηση και τον υπερκορεσμό των ούρων με ασβέστιο και φωσφορικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι συντηρητική και περιλαμβάνει αλλαγές στη διατροφή, ενυδάτωση και παρακολούθηση.

💧 1. Ενυδάτωση

Κατανάλωση νερού ώστε τα ούρα να είναι ανοιχτόχρωμα και άοσμα.
Στόχος: παραγωγή ούρων ≥2–2,5 L/ημέρα.
Σε θερμά κλίματα ή άσκηση, προσαρμόστε την πρόσληψη υγρών αναλόγως.

🥗 2. Ρύθμιση pH ούρων

Αποφύγετε αντιόξινα ή συμπληρώματα ασβεστίου χωρίς ιατρική οδηγία.
Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση αλκαλικών τροφών ή αναψυκτικών με κιτρικά άλατα.
Σε περιπτώσεις υποκιτρουρίας, ενδείκνυται θεραπεία με κιτρικά άλατα (υπό ιατρική καθοδήγηση) για ομαλοποίηση του pH (6.0–6.5).

🦴 3. Διόρθωση μεταβολικών παραγόντων

Έλεγχος Ca, P, παραθορμόνης (PTH), βιταμίνης D και νεφρικής λειτουργίας.
Σε υπερασβεστιουρία: μείωση πρόσληψης αλατιού, επαρκές Ca από τροφή, πιθανή χορήγηση θειαζιδικών διουρητικών.
Σε υπερφωσφατουρία: διατροφική μείωση φωσφορικών, αντιμετώπιση ενδοκρινικών αιτιών.

🧫 4. Αντιμετώπιση λοίμωξης

Σε περίπτωση ουρολοίμωξης, απαιτείται καλλιέργεια ούρων και αντιβίωση βάσει αντιβιογράμματος.
Τα βακτήρια που διασπούν ουρία (Proteus, Klebsiella, Pseudomonas) αυξάνουν το pH και προάγουν τους κρυστάλλους φωσφορικού ασβεστίου.
Η επιτυχής θεραπεία λοίμωξης αποκαθιστά το pH και προλαμβάνει υποτροπές.

🏥 5. Φαρμακευτική αγωγή (όταν απαιτείται)

Θειαζίδες σε υπερασβεστιουρία.
Κιτρικά άλατα για αύξηση κιτρικών και ρύθμιση pH.
Αντιβιοτικά εφόσον υπάρχει επιβεβαιωμένη λοίμωξη.
Σε σπάνιες περιπτώσεις: φωσφορικοί δεσμευτές ή προσαρμογή βιταμίνης D.

🔁 6. Παρακολούθηση

Επανέλεγχος γενικής ούρων και pH κάθε 2–4 εβδομάδες αρχικά.
Σε σταθερή εικόνα, έλεγχος ανά 6 μήνες.
Σε ασθενείς με ιστορικό λίθων: 24ωρα ούρα για Ca, P, κιτρικά και όγκο, 1–2 φορές/έτος.

🧩 7. Πρόληψη υποτροπών

Στόχοι πρόληψης:

pH ούρων 6.0–6.5.
Όγκος ούρων ≥2 L/24h.
Ca ούρων <200 mg/24h, P <900 mg/24h.
Κιτρικά ούρων >400 mg/24h.

🚫 8. Τι να αποφεύγετε

Αντιόξινα με ανθρακικό ασβέστιο σε χρόνια χρήση.
Υπερβολική κατανάλωση αλκαλικών νερών ή αναψυκτικών με κιτρικά.
Δίαιτες αποκλειστικά φυτικές χωρίς επαρκείς ζωικές πρωτεΐνες (προκαλούν παρατεταμένο αλκαλικό pH).

⚠️ Προειδοποίηση: Παρατεταμένο pH >7.0 σε συνδυασμό με υπερασβεστιουρία είναι το πλέον επικίνδυνο υπόστρωμα για σχηματισμό λίθων φωσφορικού ασβεστίου.

🧠 Θυμηθείτε: Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου είναι δείκτης αλκαλικών ούρων και ανισορροπίας Ca–P. Με απλές αλλαγές (υγρά, ισορροπημένη διατροφή, αποφυγή αντιόξινων), το εύρημα υποστρέφει πλήρως.

12) 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου εμφανίζονται κυρίως σε αλκαλικά ούρα (pH>7.0).
Συνήθως είναι παροδικό εύρημα και δεν σημαίνει απαραίτητα νόσο.
Η ενυδάτωση και η διατήρηση φυσιολογικού pH (6.0–6.5) προλαμβάνουν την καθίζηση.
Αν συνυπάρχουν πόνος, πυρετός ή λοίμωξη, απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.
Σε επίμονη παρουσία → έλεγχος Ca, P, PTH, βιταμίνης D και 24ωρα ούρα.
Αποφύγετε αντιόξινα ή συμπληρώματα Ca χωρίς ιατρική οδηγία.
Η πρόληψη βασίζεται σε νερό, ισορροπημένη δίαιτα και έλεγχο pH με strips.

💬 Παράδειγμα πρακτικού ελέγχου:

Ελέγξτε το pH των ούρων σας με test strip δύο φορές την εβδομάδα. Αν παραμένει >7.0, αυξήστε την πρόσληψη νερού και μειώστε τα αντιόξινα ή τις πολύ αλκαλικές τροφές. Αν το εύρημα συνεχίζεται, απευθυνθείτε σε γιατρό.

Κλείστε εύκολα εξέταση ούρων ή δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

11) ❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

🔹 Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου στα ούρα;

Ναι, σε μικρή ποσότητα και εφόσον δεν υπάρχουν συμπτώματα ή άλλα παθολογικά ευρήματα. Συχνά σχετίζονται με αλκαλικά ούρα μετά από γεύμα ή πρόσληψη αντιόξινων. Αν επιμένουν, χρειάζεται επανέλεγχος pH και μεταβολικός έλεγχος.

🔹 Τι σημαίνει όταν το pH των ούρων είναι σταθερά αλκαλικό (>7.0);

Η σταθερή αλκαλοποίηση των ούρων μπορεί να οφείλεται σε ουρολοίμωξη (κυρίως από Proteus ή Klebsiella), σε φαρμακευτική αλκαλοποίηση ή σε υπερασβεστιουρία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυξάνεται ο κίνδυνος για σχηματισμό λίθων φωσφορικού ασβεστίου.

🔹 Ποια είναι η διαφορά με τους κρυστάλλους ενναμμωνίου φωσφορικού μαγνησίου;

Οι δεύτεροι εμφανίζονται κυρίως σε ουρολοιμώξεις και έχουν χαρακτηριστικό σχήμα «καπακιού φέρετρου». Αντίθετα, οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου είναι πλάκες ή ρόμβοι και μπορεί να παρατηρηθούν και σε άτομα χωρίς λοίμωξη, λόγω αλκαλικού pH.

🔹 Μπορούν να προκαλέσουν πέτρα στα νεφρά;

Ναι, όταν το pH είναι παρατεταμένα >7.0 και υπάρχει υπερασβεστιουρία ή υποκιτρουρία. Σχηματίζονται λίθοι φωσφορικού ασβεστίου (υδροξυαπατίτης, βούρτης). Με σωστή ενυδάτωση και διατροφή, η πιθανότητα μειώνεται σημαντικά.

🔹 Επηρεάζει η διατροφή την εμφάνισή τους;

Ναι. Μία δίαιτα πλούσια σε λαχανικά, αντιόξινα και ασβέστιο κάνει τα ούρα πιο αλκαλικά και αυξάνει το ενδεχόμενο καθίζησης φωσφορικού ασβεστίου. Η ισορροπία τροφών με οξινιστική δράση (π.χ. ζωικές πρωτεΐνες) βοηθά στη σταθεροποίηση του pH.

🔹 Πώς μπορώ να προλάβω την επανεμφάνισή τους;

Επαρκής ενυδάτωση, αποφυγή αντιόξινων και συμπληρωμάτων Ca χωρίς ένδειξη, ισορροπημένη διατροφή, και έλεγχος pH με test strips. Αν υπάρχει υποκείμενη λοίμωξη ή υπερασβεστιουρία, χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση.

🔹 Μπορώ να αλλάξω το pH των ούρων φυσικά;

Ναι, με αύξηση υγρών, περιορισμό αντιόξινων, και κατανάλωση τροφών με φυσική οξινιστική δράση (π.χ. κρέας, αυγά, δημητριακά). Η χρήση λεμονιού ή πορτοκαλιού βοηθά στην ισορροπία λόγω κιτρικών.

🔹 Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος;

Όταν οι κρύσταλλοι εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα, το pH είναι σταθερά >7.0 ή υπάρχουν συμπτώματα λοίμωξης ή πόνος. Συνιστάται γενική ούρων, καλλιέργεια, και έλεγχος μεταβολισμού Ca–P.

🔹 Πρέπει να ανησυχώ αν βρέθηκαν μία φορά;

Όχι απαραίτητα. Συνήθως είναι παροδικό εύρημα. Επαναλάβετε τη γενική ούρων μετά από καλή ενυδάτωση και χωρίς αντιόξινα. Αν παραμείνουν, χρειάζεται εργαστηριακή αξιολόγηση.

🔹 Μπορεί η αφυδάτωση να τους προκαλέσει;

Ναι. Όταν τα ούρα είναι πυκνά, αυξάνεται ο κορεσμός σε άλατα και ενισχύεται η καθίζηση φωσφορικού ασβεστίου. Η κατανάλωση νερού είναι ο απλούστερος τρόπος πρόληψης.

🔹 Επηρεάζουν την εγκυμοσύνη;

Συνήθως όχι. Μπορεί να εμφανιστούν παροδικά λόγω αλλαγών στο pH και στην κατακράτηση ασβεστίου. Ωστόσο, αν υπάρχει λοίμωξη ή λίθοι, χρειάζεται στενή ιατρική παρακολούθηση.

💡 Συνοψίζοντας: Οι κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου δεν είναι πάντα ένδειξη νόσου. Με τακτικό έλεγχο pH, επαρκή ενυδάτωση και αποφυγή αλκαλικών παραγόντων, το εύρημα υποστρέφει πλήρως.

13) 🧪 Κλείστε Εξέταση ή Ραντεβού

Αν βρέθηκαν κρύσταλλοι φωσφορικού ασβεστίου στη γενική ούρων ή θέλετε να πραγματοποιήσετε προληπτικό έλεγχο νεφρικής λειτουργίας, μπορείτε να προγραμματίσετε την εξέταση στο εργαστήριό μας εύκολα και με άμεση καθοδήγηση.

Κλείστε εύκολα εξέταση ούρων ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

💡 Πριν την εξέταση:

Συλλέξτε το πρωινό δείγμα ούρων (μέσο ρεύμα).
Παραδώστε το στο εργαστήριο εντός 1 ώρας από τη συλλογή.
Αποφύγετε λήψη αντιόξινων ή κιτρικών πριν την εξέταση.

📍 Τοποθεσία: Έσλιν 19, Λαμία 35100, Στερεά Ελλάδα
Ιατρός Υπεύθυνος: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος – Μικροβιολόγος

💡 Χρήσιμες πληροφορίες πριν την εξέταση:

Η γενική ούρων γίνεται χωρίς ραντεβού, με παράδοση αποτελεσμάτων την ίδια ημέρα.
Το δείγμα συλλέγεται νωρίς το πρωί και παραδίδεται στο εργαστήριο μέσα σε 1 ώρα.
Για πλήρη μεταβολικό έλεγχο (Ca, P, κιτρικά, 24ωρα ούρα) απαιτείται προγραμματισμός.
Παρέχεται ιατρική αξιολόγηση για τα αποτελέσματα και οδηγίες πρόληψης λιθίασης.

📍 Το εργαστήριό μας:
Έσλιν 19, Λαμία 35100, Στερεά Ελλάδα
Επιστημονικός υπεύθυνος: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος – Ιατρός Μικροβιολόγος

14) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

1. Simerville JA, Maxted WC, Pahira JJ. Urinalysis: A Comprehensive Review. American Family Physician. 2005;71(6):1153–1162. Διαθέσιμο εδώ
2. Fogazzi GB, Verdesca S, Garigali G. Crystalluria: Clinical and laboratory aspects. Clin Chem Lab Med. 2011;49(1):79–94. PubMed
3. Tsujihata M. Mechanism of calcium oxalate renal stone formation and renal tubular cell injury. International Journal of Urology. 2008;15(2):115–120. PubMed
4. Matlaga BR, Coe FL, Evan AP, et al. Pathogenesis of phosphate renal stones. Urological Research. 2006;34(2):131–136. PubMed
5. European Association of Urology (EAU). Guidelines on Urolithiasis, 2024. EAU Guidelines
6. Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ). Ουρολοιμώξεις και μικροβιολογική διάγνωση. Αθήνα, 2023. ΕΟΔΥ
7. Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη νεφρολιθίαση. 2022. ΕΝΕ
8. Χατζηιωάννου Ι, Παπαδάκης Ε. Ερμηνεία Γενικής Ούρων στη Νεφρολογική Πράξη. Ελληνική Νεφρολογία. 2021;33(3):178–186. Ελληνική Νεφρολογία
9. Αλεξόπουλος Ε. Ουρολιθίαση – Παθογένεια και μεταβολικοί παράγοντες. Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα, 2020.
10. Οδηγίες ΕΟΠΥΥ για τη διαχείριση εξετάσεων ούρων. ΕΟΠΥΥ

ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΙ-ΟΥΡΙΚΟΥ-ΟΞΕΟΣ-ΣΤΑ-ΟΥΡΑ-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

18/Oct/2025

Κρύσταλλοι ουρικού οξέος στα ούρα – μικροσκοπική εικόνα — Προτεινόμενη εικόνα 1200×628 με ελληνικό τίτλο «ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΙ ΟΥΡΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ» και υπογραφή **mikrobiologikolamia.gr**.

1) Τι είναι οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος;

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος είναι μικροσκοπικά σωματίδια που σχηματίζονται σε όξινα ούρα όταν το ουρικό οξύ υπερβαίνει τη διαλυτότητά του. Αποτελούν συχνά παροδικό εύρημα σε αφυδάτωση ή μετά από γεύμα πλούσιο σε πουρίνες, αλλά επίμονη παρουσία τους αυξάνει τον κίνδυνο λιθίασης ουρικού οξέος.

Κλινική σημασία

Συνδέονται με όξινο pH (συχνά <5.5) και χαμηλό όγκο ούρων.
Επιβαρυντικοί παράγοντες: πουρίνες (εντόσθια, κόκκινο κρέας, σαρδέλες), αλκοόλ (ιδίως μπίρα), φρουκτόζη, υπερουριχαιμία.
Στόχοι πρόληψης: ενυδάτωση για ≥2–2,5 L ούρων/ημέρα και pH ούρων 6.0–6.5 με ιατρική καθοδήγηση.

Μικροσκοπικά εμφανίζονται ως ρομβοειδείς/διαμαντόμορφοι κρύσταλλοι σε αποχρώσεις κιτρινοκάστανου. Η ανίχνευσή τους πρέπει να οδηγεί σε έλεγχο pH ούρων, εκτίμηση υπερουριχουρίας (24ωρα ούρα) και, εφόσον χρειάζεται, διαιτητική/φαρμακευτική παρέμβαση.

Σύντομο reminder: Παροδικό εύρημα → ενυδάτωση και επανέλεγχος. Επίμονη κρυσταλλουρία ή συμπτώματα → μεταβολικός έλεγχος και στοχευμένη πρόληψη.

2) Μορφολογία & χαρακτηριστικά

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία στη μορφή και στο χρώμα τους, ανάλογα με το pH και τη συγκέντρωση του ουρικού οξέος στα ούρα. Η γνώση των μορφολογικών τους χαρακτηριστικών βοηθά στη διαφορική διάγνωση από άλλους τύπους κρυστάλλων (π.χ. οξαλικού ασβεστίου, φωσφορικών).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Χαρακτηριστικό	Περιγραφή	Κλινική σημασία
Σχήμα	Ρόμβοι, βαρέλια, ροζέτες, δίσκοι ή πλάκες.	Ποικιλία μορφών ανάλογα με τη συγκέντρωση και το pH.
Χρώμα	Κιτρινωπό έως κοκκινωπό-καφέ.	Σχετίζεται με τη χρωστική των ούρων και τη συγκέντρωση ουρικού οξέος.
pH ούρων	Συνήθως 5.0–6.0. Δεν εμφανίζονται σε αλκαλικά ούρα.	Όσο πιο όξινο το pH, τόσο ευνοείται ο σχηματισμός.
Φωτεινότητα	Ιδιαίτερη ανακλαστικότητα, διαφανείς ή αδιαφανείς.	Ορατοί στο μικροσκόπιο σε bright field και polarized light.
Συχνότητα	Συχνό εύρημα σε αφυδάτωση ή μετά από δίαιτα πλούσια σε πουρίνες.	Επίμονη παρουσία → ανάγκη ελέγχου υπερουριχουρίας.

🔬 Εργαστηριακό στοιχείο: Οι κρύσταλλοι διαλύονται αν προστεθεί αλκαλικό διάλυμα (π.χ. NaOH), γεγονός που επιβεβαιώνει τη φύση τους ως ουρικού οξέος.

3) Πότε εμφανίζονται στα ούρα;

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος σχηματίζονται όταν τα ούρα γίνουν αρκετά όξινα και το ουρικό οξύ φτάσει σε σημείο υπερκορεσμού. Η εμφάνισή τους είναι αποτέλεσμα φυσικοχημικών συνθηκών και συχνά αντανακλά προσωρινή μεταβολή του μεταβολισμού ή της ενυδάτωσης.

🔹 Συχνότερες καταστάσεις εμφάνισης:

Όξινο pH (<5.5) λόγω δίαιτας ή μεταβολικών παραγόντων.
Αφυδάτωση από μειωμένη πρόσληψη υγρών ή έντονη εφίδρωση.
Διατροφή πλούσια σε πουρίνες (εντόσθια, σαρδέλες, κόκκινο κρέας, αντζούγιες).
Κατανάλωση αλκοόλ (ιδίως μπίρας) που αυξάνει την παραγωγή ουρικού.
Υπερουριχαιμία/ουρική αρθρίτιδα – αυξημένο ουρικό στο αίμα οδηγεί σε αυξημένη απέκκριση στα ούρα.
Χημειοθεραπεία ή λύση όγκου – απότομη απελευθέρωση νουκλεοτιδίων αυξάνει το ουρικό οξύ.
Μεταβολικό σύνδρομο και ινσουλινοαντίσταση – μειώνουν την απέκκριση αμμωνίου και διατηρούν χαμηλό pH ούρων.

💡 Παράδειγμα: Άτομο που καταναλώνει καθημερινά κόκκινο κρέας και πίνει λίγο νερό μετά την προπόνηση μπορεί να εμφανίσει παροδικούς κρυστάλλους ουρικού οξέος χωρίς να έχει λίθους ή ουρική αρθρίτιδα.

📈 Εργαστηριακές παρατηρήσεις:

Εμφανίζονται πιο συχνά σε πυκνά, σκούρα ούρα με υψηλό ειδικό βάρος.
Εξαφανίζονται όταν το δείγμα αλκαλοποιηθεί ή αραιωθεί.
Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να εμφανιστούν παροδικά χωρίς παθολογική σημασία.

🔬 Συμπέρασμα: Η παρουσία τους υποδηλώνει όξινο pH και συγκέντρωση ουρικού, όχι απαραίτητα νόσο. Αν είναι επαναλαμβανόμενη, χρειάζεται διερεύνηση για υπερουριχουρία ή μεταβολικό σύνδρομο.

4) Υπάρχουν συμπτώματα;

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος από μόνοι τους συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Αν όμως παραμείνουν και συσσωρευτούν, μπορεί να οδηγήσουν σε λιθίαση ουρικού οξέος ή να συνυπάρξουν με λοίμωξη, προκαλώντας ενοχλήματα από το ουροποιητικό.

🩺 Συνήθη συμπτώματα όταν υπάρχουν λίθοι:

Έντονος πόνος στη μέση ή στα πλευρά (κολικός νεφρού).
Αιματουρία (κόκκινα ή ροζ ούρα).
Ναυτία, εμετός, εφίδρωση κατά τη διάρκεια κρίσης.
Συχνουρία ή κάψιμο κατά την ούρηση αν υπάρχει λοίμωξη.
Θολά ή δυσώδη ούρα, ιδίως με συνοδό βακτηριουρία.

🔎 Λιγότερο συχνά σημεία:

Αίσθημα πίεσης χαμηλά στην πλάτη χωρίς έντονο πόνο.
Παροδική μείωση της ροής ούρων λόγω απόφραξης.
Πυρετός ή ρίγη όταν συνυπάρχει πυελονεφρίτιδα.

💡 Θυμηθείτε: Η απλή παρουσία κρυστάλλων ουρικού οξέος στη γενική ούρων δεν σημαίνει απαραίτητα νόσο. Η αξιολόγηση γίνεται πάντα με βάση τα συνοδά συμπτώματα, το pH και τα ευρήματα της καλλιέργειας.

⚠️ Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:

Έχετε έντονο πόνο στη μέση που δεν υποχωρεί.
Εμφανιστεί πυρετός, ρίγη ή αιματουρία.
Παρατηρείτε επαναλαμβανόμενες κρίσεις ή μειωμένη παραγωγή ούρων.

5) Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος οφείλονται σε συνδυασμό μεταβολικών, διατροφικών και νεφρικών παραγόντων που προκαλούν όξινα, πυκνά ούρα με υψηλή συγκέντρωση ουρικού οξέος.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε ολόκληρο τον πίνακα.

Κατηγορία	Παράγοντες	Μηχανισμός Δημιουργίας
Διατροφικοί	Πουρίνες (εντόσθια, κόκκινο κρέας, σαρδέλες), μπίρα, φρουκτόζη.	Αυξημένη παραγωγή ουρικού οξέος και μείωση του pH ούρων.
Μεταβολικοί	Υπερουριχαιμία, ουρική αρθρίτιδα, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία.	Αύξηση ουρικού στο αίμα → υπερουριχουρία → όξινα ούρα.
Νεφρικοί	Χαμηλός όγκος ούρων, αφυδάτωση, μειωμένη αποβολή αμμωνίου.	Επικράτηση οξέος στο pH ούρων & συγκέντρωση ουρικού.
Ιατρογενείς	Χημειοθεραπεία, λύση όγκου, σαλικυλικά, κυκλοσπορίνη.	Ταχεία αποδόμηση νουκλεοτιδίων και αυξημένη παραγωγή ουρικού.
Άλλοι Παράγοντες	Ηλικία >40 ετών, καθιστική ζωή, διαβήτης τύπου 2.	Μειωμένο pH και αυξημένο οξειδωτικό στρες στα ούρα.

🔬 Εργαστηριακό εύρημα: Η συνύπαρξη χαμηλού pH (<5.5), υψηλού ουρικού ορού και χαμηλού όγκου ούρων είναι το κλασικό τρίπτυχο για σχηματισμό κρυστάλλων ουρικού οξέος.

6) Πότε να ανησυχήσετε

Η μεμονωμένη ανεύρεση μπορεί να είναι παροδική. Αναζητήστε ιατρική εκτίμηση όταν ισχύει κάποιο από τα παρακάτω.

🔎 Ενδείξεις για έλεγχο

Επαναλαμβανόμενοι κρύσταλλοι ουρικού οξέος σε διαδοχικές εξετάσεις.
Συνεχώς όξινο pH (<5.5) ή σκούρα, πυκνά ούρα.
Ιστορικό ουρικής αρθρίτιδας ή λίθων.
Συνοδά ευρήματα: αιματουρία, λευκοκύτταρα, πόνος.
Παράγοντες κινδύνου: μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, χημειοθεραπεία.

🚨 Επείγοντα συμπτώματα

Έντονος κολικός νεφρού ή απότομη μείωση ροής ούρων.
Πυρετός/ρίγος με πόνο στη μέση (ύποπτο για πυελονεφρίτιδα).
Επίμονη μακροσκοπική αιματουρία.
Μονήρης νεφρός, εγκυμοσύνη ή ανοσοκαταστολή με συμπτώματα.

🧪 Συνιστώμενος έλεγχος

Γενική ούρων με pH και μικροσκόπηση ιζήματος.
24ωρη συλλογή: ουρικό, όγκος, pH.
Αίμα: ουρικό οξύ, κρεατινίνη, γλυκόζη, λιπίδια.
Απεικόνιση (υπέρηχος/CT) σε άλγος ή υποτροπές.

Στόχος: εντοπισμός αιτίου, πρόληψη λίθων και αποκατάσταση pH 6.0–6.5 με υγρά, δίαιτα ή αγωγή όπου ενδείκνυται.

7) Διάγνωση στο Εργαστήριο

Η διάγνωση της παρουσίας κρυστάλλων ουρικού οξέος βασίζεται στη μικροσκοπική εξέταση ιζήματος ούρων, σε συνδυασμό με μετρήσεις pH, ειδικού βάρους και επιπλέον βιοχημικούς δείκτες που αξιολογούν τη λειτουργία του ουροποιητικού και τον μεταβολισμό του ουρικού.

🔬 1. Γενική ούρων & Μικροσκοπική ανάλυση ιζήματος

Η εξέταση γίνεται σε νωπό δείγμα ούρων (εντός 1 ώρας).
Χρησιμοποιείται φυγοκέντρηση ιζήματος και παρατήρηση στο μικροσκόπιο (400x).
Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος εμφανίζονται ως ρομβοειδείς ή βαρελοειδείς σχηματισμοί, με κιτρινοπορτοκαλί χρώμα.
Στο πολωμένο φως παρουσιάζουν χαρακτηριστική διπλοθλαστικότητα (αναγνωρίζονται εύκολα από οξαλικά).
Η διάλυση τους με αλκαλοποίηση του δείγματος επιβεβαιώνει τη φύση τους.

🧪 2. Βιοχημικές εξετάσεις ούρων

pH ούρων: μέτρηση με ηλεκτρόδιο ή test strip· τιμές <5.5 ευνοούν σχηματισμό.
Ειδικό βάρος: υψηλό (>1.025) υποδηλώνει πυκνά, υπερκορεσμένα ούρα.
24ωρη συλλογή: προσδιορίζει ποσότητα ουρικού οξέος (φυσιολογικά <750 mg/ημέρα).
Παράλληλα καταγράφεται ο όγκος ούρων, ώστε να διαπιστωθεί επαρκής ενυδάτωση.

💉 3. Εργαστηριακός έλεγχος αίματος

Ουρικό οξύ ορού: φυσιολογικά έως ~7 mg/dL στους άνδρες, 6 mg/dL στις γυναίκες.
Κρεατινίνη και ουρία: αξιολογούν νεφρική λειτουργία.
Ηλεκτρολύτες και γλυκόζη: βοηθούν στη διερεύνηση μεταβολικού συνδρόμου ή αφυδάτωσης.
Σε υποτροπιάζουσες περιπτώσεις, εξετάζονται και ουρικό/κρεατινίνη αναλογίες στα ούρα.

🖥️ 4. Απεικονιστικός έλεγχος

Υπερηχογράφημα νεφρών–ουρητήρων–κύστης: αναζητά υποψία λίθου.
CT χαμηλής δόσης (non-contrast): χρησιμοποιείται για ακριβή εντοπισμό λίθων ουρικού οξέος.
Οι λίθοι ουρικού οξέος μπορεί να είναι ακτινοδιαπερατοί και να μη φαίνονται σε απλή ακτινογραφία.

⚗️ 5. Εξειδικευμένες εξετάσεις (όταν απαιτούνται)

Ανάλυση αποβληθέντος λίθου με FTIR ή χρωματογραφία για επιβεβαίωση σύστασης.
Διερεύνηση μεταβολικών παραγόντων (ουρικό, ασβέστιο, φώσφορος, μαγνήσιο).
Έλεγχος ουρικής αρθρίτιδας με μέτρηση ουρικού σε επαναλαμβανόμενες δειγματοληψίες.

📋 Ερμηνεία συνολικών αποτελεσμάτων:

Κρύσταλλοι + pH <5.5 → όξινα, πυκνά ούρα → ανάγκη αλκαλοποίησης.
Υψηλό ουρικό αίματος + ουρικό ούρων → μεταβολική προδιάθεση.
Επανέλεγχος μετά από ενυδάτωση δείχνει αν το εύρημα είναι παροδικό ή παθολογικό.

Η ολοκληρωμένη διάγνωση επιτρέπει στοχευμένη πρόληψη με δίαιτα, ενυδάτωση και, εφόσον χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή (π.χ. αλλοπουρινόλη, κιτρικά άλατα).

8) Προετοιμασία & Συλλογή Δείγματος

Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική για την αξιοπιστία της εξέτασης. Τα ούρα πρέπει να συλλέγονται σε αποστειρωμένο δοχείο και να παραδίδονται εντός 1 ώρας στο εργαστήριο, ειδικά αν πρόκειται για γενική ούρων ή μικροσκόπηση ιζήματος.

🧴 Οδηγίες για τη Γενική Ούρων

Συλλέξτε το πρωινό δείγμα από το μέσο ρεύμα ούρησης.
Καθαρίστε την περιοχή των έξω γεννητικών οργάνων πριν τη συλλογή με νερό και ήπιο σαπούνι (όχι αντισηπτικά).
Αποφύγετε τη συλλογή κατά την έμμηνο ρύση ή σε έντονη αφυδάτωση.
Αποθηκεύστε προσωρινά στο ψυγείο (όχι πάνω από 2 ώρες) αν δεν είναι δυνατή η άμεση μεταφορά.

📦 Οδηγίες για 24ωρη Συλλογή Ούρων

Ξεκινήστε τη συλλογή το πρωί. Πετάξτε τα πρώτα ούρα και κρατήστε όλα τα υπόλοιπα για 24 ώρες.
Χρησιμοποιήστε μεγάλο, καθαρό δοχείο που παρέχεται από το εργαστήριο.
Φυλάξτε το δοχείο στο ψυγείο καθ’ όλη τη διάρκεια της συλλογής.
Παραδώστε ολόκληρη την ποσότητα μαζί με τον αναγραφόμενο συνολικό όγκο ούρων.

💡 Σημαντικό: Αν λαμβάνετε φάρμακα όπως διουρητικά, ασπιρίνη ή αλλοπουρινόλη, ενημερώστε το εργαστήριο, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα ουρικού οξέος.

⚗️ Ειδικές οδηγίες για αξιόπιστο αποτέλεσμα

Αποφύγετε ακραίες δίαιτες (νηστεία, υπερβολική πρωτεΐνη) την προηγούμενη ημέρα.
Πίνετε επαρκή ποσότητα νερού (1.5–2 L) εκτός αν ο γιατρός ορίσει διαφορετικά.
Μην προσθέτετε συντηρητικά ή άλλα υγρά στο δείγμα.
Αποφύγετε έντονη άσκηση, αλκοόλ και καφεΐνη πριν τη συλλογή.

⚠️ Συχνά λάθη που αλλοιώνουν το αποτέλεσμα:

Παράδοση δείγματος μετά από >2 ώρες → αλλοίωση pH και διάλυση κρυστάλλων.
Χρήση μη αποστειρωμένου δοχείου → ψευδώς θετικά αποτελέσματα.
Ανακάτεμα με νερό ή σαπούνι → ακατάλληλο δείγμα.

Η τήρηση των οδηγιών εξασφαλίζει αξιόπιστη εκτίμηση pH, ειδικού βάρους και παρουσίας κρυστάλλων και αποτρέπει ψευδώς παθολογικά ευρήματα.

9) Διατροφή & Τρόπος Ζωής

Η διατροφή και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν άμεσα τη συγκέντρωση του ουρικού οξέος και το pH των ούρων. Στόχος είναι η μείωση της παραγωγής ουρικού και η αύξηση της διαλυτότητάς του με την κατάλληλη αλκαλοποίηση και ενυδάτωση.

💧 Ενυδάτωση

Πίνετε τουλάχιστον 2–2,5 λίτρα νερού ημερησίως (περίπου 8–10 ποτήρια).
Κατανέμετε τα υγρά καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Προτιμήστε νερό ή αφεψήματα χωρίς ζάχαρη.
Αποφύγετε αναψυκτικά με φρουκτόζη και ενεργειακά ποτά.
Η συνεχής ενυδάτωση μειώνει τη συγκέντρωση ουρικού και αποτρέπει τον σχηματισμό λίθων.

💡 Συμβουλή: Διατηρήστε τα ούρα σας ανοιχτόχρωμα. Είναι πρακτικός δείκτης καλής ενυδάτωσης.

🥗 Διατροφή

Η διατροφή πρέπει να στοχεύει στη μείωση των πουρινών και στη διατήρηση του pH κοντά στο 6.0–6.5.

Κατηγορία Τροφής	Προτείνεται	Αποφύγετε
Πρωτεΐνες	Κοτόπουλο, αυγά, ψάρι με μέτρο	Εντόσθια, σαρδέλες, αντζούγιες, κόκκινο κρέας
Υγρά	Νερό, αφεψήματα, φυσικοί χυμοί αραιωμένοι	Αλκοόλ (κυρίως μπίρα), ενεργειακά ποτά
Φρούτα & Λαχανικά	Λεμόνι, πορτοκάλι, μπανάνα, λαχανικά	Υπερβολικά όξινα ή επεξεργασμένα τρόφιμα
Γαλακτοκομικά	Γιαούρτι, γάλα χαμηλών λιπαρών	Πλήρη, λιπαρά τυριά

🧘‍♂️ Τρόπος ζωής

Διατηρήστε υγιές σωματικό βάρος – η παχυσαρκία συνδέεται με χαμηλό pH ούρων.
Αποφύγετε την καθιστική ζωή και τη μακροχρόνια ακινησία.
Ασκηθείτε ήπια (περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι) τουλάχιστον 30’ καθημερινά.
Περιορίστε το στρες, το οποίο αυξάνει την παραγωγή ουρικού οξέος μέσω ορμονών.

✅ Στόχος: Επαρκής ενυδάτωση, ισορροπημένη διατροφή, φυσιολογικό βάρος και pH ούρων 6.0–6.5. Αυτές οι συνθήκες αποτρέπουν την καθίζηση ουρικού οξέος και τον σχηματισμό λίθων.

10) Θεραπεία & Πρόληψη

Η θεραπεία των κρυστάλλων ουρικού οξέος στοχεύει στη διόρθωση του pH των ούρων, στη μείωση των επιπέδων ουρικού οξέος και στην πρόληψη σχηματισμού λίθων. Οι παρεμβάσεις εξαρτώνται από τη συχνότητα, τη βαρύτητα και την παρουσία υποκείμενων νοσημάτων.

💊 Φαρμακευτική αγωγή (όπου ενδείκνυται)

Αλλοπουρινόλη: μειώνει την παραγωγή ουρικού οξέος (ιδανική για υπερουριχαιμία, ουρική αρθρίτιδα ή πολλαπλές υποτροπές).
Φεβουξοστάτη: εναλλακτική επιλογή όταν η αλλοπουρινόλη δεν είναι ανεκτή.
Κιτρικά άλατα (κιτρικό κάλιο ή νάτριο): αλκαλοποιούν τα ούρα και αυξάνουν τη διαλυτότητα του ουρικού οξέος.
Αναλγητικά & αντιφλεγμονώδη: για ανακούφιση πόνου σε κρίσεις λιθίασης.

⚠️ Προσοχή: Η αλκαλοποίηση ούρων πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση. Υπερβολική αύξηση pH (>7.0) μπορεί να προκαλέσει σχηματισμό άλλων τύπων λίθων (π.χ. φωσφορικών).

🥗 Διατροφική αντιμετώπιση

Περιορίστε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες.
Αυξήστε την πρόσληψη φρούτων και λαχανικών που περιέχουν κιτρικά (λεμόνι, πορτοκάλι, ακτινίδιο).
Προτιμήστε μικρές ποσότητες πρωτεϊνών ζωικής προέλευσης και περισσότερες φυτικές.
Περιορίστε το αλάτι και τη ζάχαρη (ειδικά φρουκτόζη).
Αποφύγετε αλκοόλ, ειδικά μπίρα και ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες.

💧 Ενυδάτωση και pH ούρων

Πίνετε αρκετά υγρά για παραγωγή ≥2 λίτρων ούρων ημερησίως.
Παρακολουθήστε το pH των ούρων με test strips (στόχος: 6.0–6.5).
Σε επίμονη όξινη τιμή, ο γιατρός μπορεί να προτείνει σκευάσματα κιτρικών ή διττανθρακικών.

🧠 Συνολική πρόληψη

Τακτικός έλεγχος ουρικού οξέος σε αίμα και ούρα.
Διατήρηση φυσιολογικού βάρους και αποφυγή παχυσαρκίας.
Περιοδικός έλεγχος pH ούρων και ειδικού βάρους.
Επαναληπτική γενική ούρων μετά τη θεραπεία για επιβεβαίωση εξαφάνισης κρυστάλλων.

✅ Στόχος θεραπείας:

Ουρικό οξύ ορού <6 mg/dL (ή <5 mg/dL σε ουρική αρθρίτιδα).
pH ούρων 6.0–6.5, όγκος ούρων ≥2 L/ημέρα.
Απουσία κρυστάλλων και συμπτωμάτων σε επανέλεγχο.

Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και συνδυάζει ενυδάτωση, δίαιτα και φάρμακα υπό ιατρική παρακολούθηση. Με σωστή προσέγγιση, η πρόγνωση είναι εξαιρετική και ο κίνδυνος υποτροπής μικρός.

11) 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

🔹 Τι είναι:

Κρύσταλλοι ουρικού οξέος σε όξινα ούρα (συνήθως pH <5.5).
Παροδικό ή παθολογικό εύρημα ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισης.

🔹 Πότε εμφανίζονται:

Σε αφυδάτωση, δίαιτα πλούσια σε πουρίνες ή μεταβολικό σύνδρομο.
Μετά από έντονη άσκηση ή κατανάλωση αλκοόλ.

🔹 Τι να κάνετε:

Αυξήστε την πρόσληψη νερού (≥2 L/ημέρα).
Περιορίστε πουρίνες και αλκοόλ.
Ρυθμίστε το pH ούρων 6.0–6.5.

🔹 Αναζητήστε ιατρό όταν:

Οι κρύσταλλοι επιμένουν σε διαδοχικές εξετάσεις.
Εμφανίζετε αιματουρία ή κολικό νεφρού.
Υπάρχει ιστορικό λίθων ή ουρικής αρθρίτιδας.

🔹 Στόχοι πρόληψης:

Ουρικό οξύ αίματος <6 mg/dL.
Όγκος ούρων ≥2 λίτρα/ημέρα.
Κανονικό pH και απουσία κρυστάλλων στον επανέλεγχο.

🧠 Σύνοψη 10″: Οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος δείχνουν όξινα ούρα και συχνά αφυδάτωση. Πιείτε περισσότερο νερό, μειώστε τις πουρίνες και ελέγξτε το pH. Η πρόληψη είναι απλή και αποτελεσματική.

12) ❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

🧪 Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν κρύσταλλοι ουρικού οξέος στα ούρα;

Σε μικρή ποσότητα και μεμονωμένη ανεύρεση, μπορεί να είναι παροδικό εύρημα από αφυδάτωση ή δίαιτα πλούσια σε πουρίνες. Αν όμως επιμένουν, υποδηλώνουν όξινο pH και αυξημένο ουρικό, που χρειάζεται διερεύνηση.

💧 Μπορούν να εξαφανιστούν μόνο με ενυδάτωση;

Ναι, σε πολλές περιπτώσεις. Η αυξημένη πρόσληψη νερού αραιώνει τα ούρα και αυξάνει το pH, οπότε οι κρύσταλλοι διαλύονται φυσιολογικά σε λίγες ημέρες. Αν επιμένουν, χρειάζεται έλεγχος μεταβολικών παραγόντων.

🥗 Ποιες τροφές πρέπει να αποφεύγω;

Αποφύγετε τρόφιμα με πουρίνες (εντόσθια, κόκκινο κρέας, σαρδέλες, αντζούγιες), αλκοόλ (κυρίως μπίρα), αναψυκτικά με φρουκτόζη και λιπαρά επεξεργασμένα προϊόντα. Προτιμήστε φρούτα, λαχανικά και νερό.

🧍‍♂️ Είναι ίδιοι οι κρύσταλλοι ουρικού με αυτούς της ουρικής αρθρίτιδας;

Όχι ακριβώς. Οι κρύσταλλοι στη γενική ούρων σχηματίζονται στα ούρα, ενώ στην ουρική αρθρίτιδα εναποτίθενται στις αρθρώσεις. Και οι δύο όμως οφείλονται σε αυξημένο ουρικό οξύ και συχνά συνυπάρχουν.

🧫 Μπορεί λοίμωξη ουροποιητικού να προκαλέσει κρυστάλλους ουρικού οξέος;

Όχι άμεσα. Οι λοιμώξεις προκαλούν συνήθως αλκαλικά ούρα και κρυστάλλους φωσφορικών. Ωστόσο, αν συνοδεύονται από αφυδάτωση ή οξέωση, μπορεί να συνυπάρξουν και κρύσταλλοι ουρικού.

📈 Πώς ελέγχω το pH των ούρων μου;

Με ειδικές ταινίες μέτρησης (test strips) που υπάρχουν στα φαρμακεία. Τοποθετήστε τη λωρίδα στο δείγμα και συγκρίνετε το χρώμα με τον πίνακα. Ιδανικό pH για αποφυγή κρυστάλλων: 6.0–6.5.

🧃 Βοηθάει ο χυμός λεμονιού ή τα κιτρικά;

Ναι. Τα κιτρικά (λεμόνι, πορτοκάλι, ακτινίδιο) αλκαλοποιούν τα ούρα και αυξάνουν τη διαλυτότητα του ουρικού οξέος. Η κατανάλωση φυσικών χυμών ή νερού με λεμόνι είναι ωφέλιμη, εφόσον δεν υπάρχουν άλλες αντενδείξεις.

💊 Πρέπει να πάρω φάρμακα για να φύγουν;

Όχι πάντα. Συνήθως αρκεί η ενυδάτωση και η διατροφή. Αν υπάρχει υπερουριχαιμία ή ουρική αρθρίτιδα, ο ιατρός μπορεί να χορηγήσει αλλοπουρινόλη ή κιτρικά για ρύθμιση του pH και του ουρικού οξέος.

📅 Πότε χρειάζεται επανέλεγχος;

Σε 1–2 εβδομάδες μετά την πρώτη ανεύρεση, με γενική ούρων και pH. Αν επιμένουν, συνιστάται 24ωρη συλλογή και έλεγχος ουρικού αίματος.

🧍‍♀️ Είναι επικίνδυνο για τις γυναίκες ή την εγκυμοσύνη;

Συνήθως όχι, εφόσον αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η αφυδάτωση στην εγκυμοσύνη αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης, οπότε συνιστάται πλήρης ενυδάτωση και περιοδικός έλεγχος ούρων.

📞 Πού μπορώ να κάνω αξιόπιστη εξέταση;

Η ανίχνευση και αξιολόγηση κρυστάλλων ουρικού οξέος γίνεται εύκολα σε εξειδικευμένα μικροβιολογικά εργαστήρια με μικροσκοπική εξέταση ιζήματος και μέτρηση pH.

📋 Υπενθύμιση: Η παρουσία κρυστάλλων δεν είναι πάντα νόσος, αλλά σημάδι προδιάθεσης. Η έγκαιρη ενυδάτωση και η σωστή διατροφή αποτρέπουν τη μετάβαση σε λιθίαση.

13) 📞 Επικοινωνία & Εξέταση

Για γενική ούρων, 24ωρη συλλογή και μεταβολικό έλεγχο ουρικού, απευθυνθείτε στο Μικροβιολογικό Λαμία.

Κλείστε εξέταση ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📍 Έσλιν 19, Λαμία 35100 • 📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

14) Βιβλιογραφία & Πηγές

Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ουρολογίας – Οδηγίες για λιθίαση. https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis
National Kidney Foundation – Ουρικό οξύ και λίθοι. https://www.kidney.org/atoz/content/kidneystones_uric
Mayo Clinic Laboratories – Uric acid crystals in urine sediment. https://www.mayocliniclabs.com/test-info/urinalysis
Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία – Λιθίαση και πρόληψη. https://ene.gr

Παντελής Αναγνωστόπουλος

14/Jun/2025

🔍 Τί είναι η αιματουρία;

Η αιματουρία είναι η παρουσία αίματος στα ούρα, δηλαδή ερυθρών αιμοσφαιρίων στην αποβαλλόμενη ούρηση. Μπορεί να είναι:

Μακροσκοπική αιματουρία 🩸: Το αίμα είναι ορατό με γυμνό μάτι. Τα ούρα έχουν ροζ, κόκκινο ή καφέ χρώμα.
Μικροσκοπική αιματουρία 🔬: Τα ερυθρά αιμοσφαίρια ανιχνεύονται μόνο στο μικροσκόπιο ή στη γενική ούρων.

Είναι φυσιολογική;

❌ Όχι. Η αιματουρία δεν είναι ποτέ “φυσιολογική”. Ακόμη κι όταν είναι ασυμπτωματική, απαιτεί ιατρική διερεύνηση για πιθανές σοβαρές αιτίες όπως:

Πέτρες στα νεφρά
Ουρολοιμώξεις
Όγκοι στο ουροποιητικό
Νεφρικές παθήσεις

Ποια είναι τα βασικά σημεία;

Είναι σύμπτωμα και όχι νόσος.
Μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, δυσουρία, ή πυρετό.
Απαιτεί απεικονιστικό και εργαστηριακό έλεγχο για τον προσδιορισμό της αιτίας.

🧠 Πώς Εμφανίζεται η Αιματουρία;

🔴 1. Μακροσκοπική αιματουρία

Τα ούρα έχουν ορατό κόκκινο, ροζ ή καφέ χρώμα.
Συχνά συνοδεύεται από πόνο ή κάψιμο κατά την ούρηση (π.χ. σε πέτρα ή ουρολοίμωξη).
Σοβαρό σύμπτωμα που απαιτεί άμεσο έλεγχο.

🔬 2. Μικροσκοπική αιματουρία

Δεν φαίνεται με γυμνό μάτι.
Ανακαλύπτεται τυχαία στη γενική ούρων ή σε check-up.
Μπορεί να είναι παροδική (άσκηση, λοίμωξη) ή μόνιμη (π.χ. σπειραματονεφρίτιδα).

📉 3. Διαλείπουσα ή μόνιμη

Διαλείπουσα: εμφανίζεται κάποιες φορές, π.χ. μετά από έντονη άσκηση.
Μόνιμη: υπάρχει σε κάθε εξέταση, χρειάζεται διερεύνηση για χρόνια νόσο.

Είδος Αιματουρίας	Περιγραφή
Μακροσκοπική	Τα ούρα έχουν κόκκινο/καφετί χρώμα
Μικροσκοπική	Ασυμπτωματική, μόνο στο μικροσκόπιο
Διαλείπουσα	Εμφανίζεται και εξαφανίζεται
Μόνιμη	Παρουσιάζεται συνεχώς

🧪 Συμπτώματα που Συνοδεύουν την Αιματουρία

Πόνος κατά την ούρηση (δυσουρία)
Συχνοουρία ή καύσος
Πυρετός, ρίγος
Πόνος στη μέση ή στην κοιλιά
Ναυτία/εμετός

Απώλεια βάρους (σε όγκους)

4. Συνοδά συμπτώματα (όταν υπάρχουν)

Σύμπτωμα	Πιθανή αιτία
Πόνος στη μέση ή στα πλευρά	Νεφρολιθίαση, πυελονεφρίτιδα
Τσούξιμο στην ούρηση	Κυστίτιδα, ουρηθρίτιδα
Πυρετός, ρίγος	Ουρολοίμωξη
Ούρηση με θρόμβους αίματος	Κακοήθεια κύστης ή τραύμα
Καθαρό χρώμα ούρων αλλά θετικό τεστ	Μικροσκοπική αιματουρία

🧬 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας

Κατηγορία	Παραδείγματα
🔹 Φλεγμονές/Λοιμώξεις	Κυστίτιδα, Πυελονεφρίτιδα, Ουρηθρίτιδα
🔹 Πέτρες (λιθίαση)	Νεφρών, ουρητήρα, κύστης
🔹 Κακοήθειες	Καρκίνος κύστης, νεφρού, προστάτη
🔹 Τραύμα	Χτυπήματα στην πλάτη/ουροποιητικό
🔹 Φάρμακα	Αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom), ασπιρίνη
🔹 Νεφρικές νόσοι	Σπειραματονεφρίτιδα, IgA νεφροπάθεια
🔹 Έντονη άσκηση	Συνήθως σε άντρες, μετά από μαραθώνιο
🔹 Έμμηνος ρύση	Ψευδής αιματουρία (επιμόλυνση δείγματος)

Σημείωση: Ακόμα και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα, η αιματουρία μπορεί να υποδηλώνει σοβαρή πάθηση, όπως όγκο κύστης ή χρόνια νεφρική νόσο.

🧪 Διαγνωστικές Εξετάσεις για την Αιματουρία

1️⃣ Γενική Ούρων (Urinalysis)

Η πιο βασική εξέταση. Ανιχνεύει:

🔴 Ερυθρά αιμοσφαίρια (RBCs)
🦠 Λευκά αιμοσφαίρια (WBCs)
🧪 Πρωτεΐνη, γλυκόζη, νιτρώδη
🧬 Κυλίνδρους (ένδειξη νεφρικής βλάβης)

📌 Θετικό για αίμα ≠ πάντα αιματουρία → χρειάζεται επιβεβαίωση με μικροσκόπηση.
🧪 Εξετάσεις Ούρων για Αιματουρία
🧾 Εξέταση 🔍 Τι δείχνει
Γενική ούρων Ανίχνευση ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών, πρωτεΐνης, κυλίνδρων
Μικροσκοπική ούρων Επιβεβαίωση αριθμού ερυθρών ανά οπτικό πεδίο, μορφολογία
Καλλιέργεια ούρων Διάγνωση ουρολοίμωξης (βακτήρια, ευαισθησίες)
Κυτταρολογική ούρων Ανίχνευση καρκινικών κυττάρων (ειδικά για καρκίνο κύστης)
24ωρη συλλογή ούρων Ανάλυση ασβεστίου, οξαλικών, κυστίνης (λιθίαση)
Δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης Αξιόπιστο για κυλίνδρους, IgA, λευκωματουρία

2️⃣ Μικροσκοπική Εξέταση Ούρων

Μετρά τα ερυθρά αιμοσφαίρια ανά οπτικό πεδίο.
Εξετάζει σχήμα ερυθρών (δυσμορφικά = σπειραματική αιτία).
Αναγνωρίζει κρυστάλλους, κύλινδρους, κύτταρα.

3️⃣ Καλλιέργεια Ούρων (Urine Culture)

Για διάγνωση ουρολοίμωξης.
Ανιχνεύει παθογόνα (E. coli, Klebsiella κ.ά.).
Χρήσιμη σε πυουρία, δυσουρία, πυρετό.

🩸 Εξετάσεις Αίματος για Αιματουρία

💉 Εξέταση	🔍 Σκοπός/Δείκτης
Ουρία & Κρεατινίνη	Αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας
eGFR (estimated GFR)	Εκτίμηση ρυθμού σπειραματικής διήθησης
Πλήρης αίματος (CBC)	Αναιμία, λοίμωξη, αιματοκρίτης, αιμοπετάλια
CRP / TKE	Φλεγμονή (π.χ. σπειραματονεφρίτιδα)
IgA ορού	IgA νεφροπάθεια (Berger disease)
C3 / C4 συμπληρώματος	Χαμηλά σε ανοσολογική σπειραματοπάθεια
ANA / Anti-dsDNA	Ανίχνευση αυτοάνοσων (π.χ. SLE)
PT/INR, aPTT	Έλεγχος αιμόστασης (σε αιμορραγική αιτιολογία)
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού	Πολλαπλό μυέλωμα, παραπρωτεΐνες
Αντισώματα ANCA	Αγγειίτιδες μικρών αγγείων, π.χ. GPA, MPA

4 Απεικονιστικές Εξετάσεις

📸 Υπερηχογράφημα (U/S)

Ασφαλές και ανώδυνο
Ανιχνεύει πέτρες, όγκους, υδρονέφρωση
Ενδείκνυται ως πρώτη προσέγγιση

💻 Αξονική Ουρογραφία (CT Urography)

Πιο ευαίσθητη για πέτρες και όγκους
Δίνει πλήρη εικόνα του ουροποιητικού
Απαραίτητη όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας

🔍 Κυστεοσκόπηση

Ενδοσκοπική εξέταση της κύστης
Χρησιμοποιείται για:
- Διάγνωση καρκίνου κύστης
- Εντοπισμό αιμορραγικών περιοχών
Γίνεται από ουρολόγο, συνήθως με τοπική αναισθησία

5 Κυτταρολογική Ούρων (Urine Cytology)

Ανιχνεύει καρκινικά κύτταρα
Ενδείκνυται όταν:
- Υπάρχει μακροσκοπική αιματουρία
- Ο ασθενής είναι άνω των 40 ετών
- Υπάρχει υψηλός κίνδυνος καρκίνου

6 Ειδικές Εξετάσεις (ανά περίπτωση)

Εξέταση	Σκοπός
24ωρη συλλογή ούρων	Ασβέστιο, οξαλικά, κυστίνη (λιθίαση)
Αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA)	Αυτοάνοσα νεφρικά νοσήματα
IgA ορού	IgA νεφροπάθεια
Ουροδουναμικός έλεγχος	Λειτουργικά προβλήματα ούρησης

💡 Σημαντικό: Ο διαγνωστικός έλεγχος καθορίζεται από την ηλικία, τα συμπτώματα και το ιστορικό του ασθενούς. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της AUA & EAU προτείνουν διαφορετικούς αλγόριθμους για άντρες, γυναίκες, καπνιστές και παιδιά.

🧪 Αιματουρία και Καρκίνος

Η αιματουρία είναι το πρώτο σύμπτωμα σε:

80% των ασθενών με καρκίνο ουροδόχου κύστης
40% των ασθενών με νεφρικό καρκίνο
Συχνά εμφανίζεται χωρίς πόνο

👨‍⚕️ Κάθε μακροσκοπική αιματουρία θεωρείται καρκίνος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου!

Αιματουρία Ορισμός

👩‍🍼 Αιματουρία στην Εγκυμοσύνη

Η εμφάνιση αιματουρίας στην κύηση είναι σχετικά συχνή, αλλά ποτέ δεν πρέπει να αγνοείται. Μπορεί να είναι είτε φυσιολογική (παροδική μικροσκοπική αιματουρία), είτε να υποκρύπτει σοβαρή παθολογία, τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

🧬 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας στην Εγκυμοσύνη

Αιτία	Επεξήγηση
Ουρολοιμώξεις	Συχνότερες στην κύηση λόγω ανατομικών & ορμονικών αλλαγών
Πυελονεφρίτιδα	Πιθανή επιπλοκή – επείγουσα κατάσταση
Λιθίαση	Πέτρες σε νεφρό ή ουρητήρα προκαλούν αιματουρία και πόνο
Τραχηλικές αλλοιώσεις	Πολύποδες, εκτρώσεις, αιμορραγία τραχήλου
Σπειραματονεφρίτιδα / προϋπάρχουσα ΝΧΝ	Ενεργοποίηση σπειραματικών παθήσεων
Προεκλαμψία	Συνοδεύεται από πρωτεϊνουρία και πιθανή μικροσκοπική αιματουρία
Καθετήρας, τραύμα, σεξουαλική επαφή	Μη λοιμώδη αίτια, ειδικά στο 3ο τρίμηνο

🧪 Διαγνωστική Προσέγγιση στην Κύηση

Γενική ούρων και καλλιέργεια
- Ανίχνευση μικροσκοπικής αιματουρίας, πυουρίας ή πρωτεϊνουρίας
Υπερηχογράφημα νεφρών/ουροποιητικού
- Πρώτης γραμμής διαγνωστικό εργαλείο (ασφαλές για το έμβρυο)
Αξονική ουρογραφία → ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ
- Δεν χρησιμοποιείται λόγω ακτινοβολίας (CT μόνο μετά τον τοκετό)
MRI (χωρίς σκιαγραφικό gadolinium)
- Επιλογή εάν απαιτείται απεικόνιση, π.χ. για λιθίαση
Αιματολογικός έλεγχος
- Κρεατινίνη, ουρία, eGFR, CRP, CBC, C3/C4, ANA (ανάλογα με υποψία)

⚠️ Πότε η Αιματουρία στην Κύηση είναι Επείγουσα;

Συνοδεύεται από:
- 🔥 Πυρετό, ρίγος, πόνο στη μέση → πιθανή πυελονεφρίτιδα
- 🔴 Έντονη μακροσκοπική αιμορραγία
- 🧪 Πρωτεϊνουρία + υπέρταση → προεκλαμψία
- ⛔ Συμπτώματα απόφραξης → πέτρα ή όγκος

🩺 Αντιμετώπιση

Κατάσταση	Προσέγγιση
Ουρολοίμωξη	Ασφαλή αντιβιοτικά (π.χ. αμοξυκιλλίνη, κεφαλοσπορίνες)
Πέτρα	Ενυδάτωση, αναλγητικά, παρακολούθηση
Πυελονεφρίτιδα	Εισαγωγή, IV αντιβίωση
Προεκλαμψία	Νοσηλεία, παρακολούθηση μητέρας και εμβρύου
Υποτροπιάζουσα αιματουρία	Κυστεοσκόπηση ΜΕΤΑ τον τοκετό, MRI εφόσον απαιτείται

👶 Εμβρυϊκός Κίνδυνος

Η πυελονεφρίτιδα αυξάνει τον κίνδυνο:
- Πρόωρου τοκετού
- Ενδομήτριας καθυστέρησης ανάπτυξης (IUGR)
- Χαμηλού βάρους γέννησης

🧠 Συμβουλές για την Έγκυο με Αιματουρία

Ποτέ μη θεωρείτε φυσιολογικό το «λίγο αίμα» στα ούρα.
Να αποφεύγεται η αφυδάτωση.
Η ουρολογική εκτίμηση είναι απαραίτητη ακόμη και για ελαφριά συμπτώματα.
Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια: πλήρης διερεύνηση και παρακολούθηση μεταγεννητικά.

❓ Είναι φυσιολογικό να υπάρχει αίμα στα ούρα στην εγκυμοσύνη;
Όχι. Αν και μπορεί να εμφανιστεί μικροσκοπική αιματουρία χωρίς παθολογία, απαιτείται πάντα έλεγχος για λοίμωξη, λιθίαση ή άλλες παθήσεις.

❓ Μπορεί να είναι επικίνδυνη για το έμβρυο;
Ναι, ειδικά αν σχετίζεται με πυελονεφρίτιδα ή προεκλαμψία. Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να προκαλέσουν πρόωρο τοκετό ή χαμηλό βάρος γέννησης.

❓ Μπορεί να κάνω αξονική στην εγκυμοσύνη για την αιματουρία;
Όχι. Η αξονική ουρογραφία αντενδείκνυται λόγω ακτινοβολίας. Προτιμάται το υπερηχογράφημα και, αν χρειάζεται, MRI χωρίς σκιαγραφικό.

❓ Ποια είναι η πιο συχνή αιτία αιματουρίας στην εγκυμοσύνη;
Η ουρολοίμωξη και η λιθίαση είναι οι πιο συχνές αιτίες. Οι ορμονικές αλλαγές ευνοούν τις φλεγμονές και την κατακράτηση ούρων.

❓ Τι πρέπει να κάνω αν δω κόκκινα ούρα κατά την κύηση;
Επικοινωνήστε άμεσα με τον γυναικολόγο σας ή με ουρολόγο. Απαιτείται γενική και καλλιέργεια ούρων, καθώς και υπερηχογράφημα.

👶 Αιματουρία στα Παιδιά – Παιδιατρική Προσέγγιση

Η αιματουρία στην παιδική ηλικία είναι σχετικά συχνή και συχνά ανακαλύπτεται τυχαία σε γενικές εξετάσεις. Παρότι πολλές περιπτώσεις είναι καλοήθεις, πρέπει να αποκλειστούν σπάνιες αλλά σοβαρές αιτίες, ειδικά όταν η αιματουρία είναι επαναλαμβανόμενη ή συνοδεύεται από άλλα σημεία.

🩸 Μακροσκοπική vs Μικροσκοπική Αιματουρία σε Παιδιά

Είδος	Σημασία
Μακροσκοπική	Ουρολοίμωξη, τραυματισμός, πέτρα, σπειραματοπάθεια, νόσος Berger
Μικροσκοπική	Τυχαίο εύρημα, καλοήθεις παροδικές αιτίες, ή σπειραματική βλάβη

🧬 Πιθανές Αιτίες Παιδικής Αιματουρίας

Κατηγορία	Παραδείγματα
🔹 Λοιμώξεις	Ουρολοίμωξη, νεφρική φλεγμονή
🔹 Σπειραματονεφρίτιδα	IgA νεφροπάθεια, post-streptococcal GN
🔹 Σύνδρομο Alport	Κληρονομική σπειραματοπάθεια, με απώλεια ακοής
🔹 Καλοήθης οικογενής αιματουρία	Συχνή σε αδέλφια, χωρίς βλάβες
🔹 Πέτρες	Ουρολιθίαση (σπάνια σε μικρά παιδιά, συχνότερη σε εφήβους)
🔹 Τραυματισμός	Πτώση, αθλητισμός, κακώσεις
🔹 Όγκοι	Όγκος Wilms (νεφρικός όγκος), σπάνιος αλλά σοβαρός
🔹 Αγγειίτιδες	Henoch–Schönlein Purpura (HSP), μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα

⚠️ Πότε η Αιματουρία στα Παιδιά Ανησυχεί;

🚨 Αναζητείστε ιατρική βοήθεια άμεσα αν:

Συνοδεύεται από οίδημα, υπέρταση ή ολιγουρία
Υπάρχει πυρετός και πόνος στην ούρηση
Παρατηρείται μακροσκοπική αιματουρία με θρόμβους
Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό νεφρικών νοσημάτων ή απώλειας ακοής

🧪 Διαγνωστική Προσέγγιση

Γενική και καλλιέργεια ούρων
➤ Ανίχνευση πυουρίας, πρωτεϊνουρίας, βακτηρίων
Μικροσκόπηση ούρων
➤ Δυσμορφικά RBCs = σπειραματική βλάβη
Πλήρες αίμα, ουρία, κρεατινίνη, C3/C4, ANA, ASO
➤ Διάγνωση σπειραματονεφρίτιδας, στρεπτοκοκκικής αιτιολογίας
Υπερηχογράφημα νεφρών/κύστης
➤ Λίθοι, απόφραξη, μάζες
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ούρων/ορού
➤ Πιθανή νόσος πολλαπλών ανοσοσυμπλεγμάτων
Ωτοακουστικός έλεγχος
➤ Σε υποψία Alport syndrome

🩺 Αντιμετώπιση – Τι Κάνει ο Παιδίατρος/Νεφρολόγος;

Περίπτωση	Προσέγγιση
Ουρολοίμωξη	Αντιβίωση, επανέλεγχος μετά τη θεραπεία
Σπειραματονεφρίτιδα	Νοσηλεία, ανοσοκαταστολή σε σοβαρές μορφές
Πέτρες	Ενυδάτωση, διουρητικά, σπανίως χειρουργείο
Henoch–Schönlein	Παρακολούθηση ή κορτικοστεροειδή
Καλοήθης αιματουρία	Παρακολούθηση χωρίς παρέμβαση

📌 Παρατήρηση για Γονείς

- Η παιδική αιματουρία συνήθως δεν σημαίνει σοβαρή πάθηση.
- Δεν αγνοούμε ποτέ αίμα στα ούρα, ακόμη κι αν είναι μεμονωμένο.
- Η σωστή καλλιέργεια και παρακολούθηση είναι το “κλειδί”.

👶 FAQ – Αιματουρία στα Παιδιά

❓ Είναι φυσιολογικό να έχει παιδί αίμα στα ούρα;

Όχι. Ακόμη και αν πρόκειται για μικροσκοπική αιματουρία, απαιτείται ιατρικός έλεγχος, ιδιαίτερα αν επαναλαμβάνεται.

❓ Ποια είναι η πιο συχνή αιτία αιματουρίας στα παιδιά;

Οι ουρολοιμώξεις και οι ιογενείς σπειραματονεφρίτιδες (π.χ. post-streptococcal) είναι από τις συχνότερες αιτίες.

❓ Πότε η αιματουρία στα παιδιά είναι σοβαρή;

Όταν συνοδεύεται από υπέρταση, οίδημα, πυρετό, θρόμβους στα ούρα ή αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου.

❓ Ποια εξέταση πρέπει να γίνει πρώτα;

Η γενική ούρων και η καλλιέργεια είναι οι πρώτες εξετάσεις. Αν χρειαστεί, ακολουθούν υπερηχογράφημα και εξετάσεις αίματος.

❓ Μπορεί η αιματουρία να περάσει μόνη της;

Ναι, σε περιπτώσεις ιογενούς λοίμωξης ή καλοήθους οικογενούς αιματουρίας. Παρ’ όλα αυτά, απαιτείται παρακολούθηση από παιδίατρο.

👴 Αιματουρία στους Ηλικιωμένους

Η εμφάνιση αιματουρίας σε άτομα ηλικίας >65 ετών πρέπει πάντα να προκαλεί υψηλό δείκτη υποψίας, ιδιαίτερα για κακοήθεια του ουροποιητικού συστήματος. Η διαγνωστική προσέγγιση διαφοροποιείται από τους νεότερους λόγω της συχνότερης συνύπαρξης χρόνιων νοσημάτων και φαρμακευτικής αγωγής.

📊 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας στους Ηλικιωμένους

Κατηγορία	Ειδικές Παθήσεις
🔴 Κακοήθειες	Καρκίνος ουροδόχου κύστης, νεφρού, προστάτη
🔵 Καλοήθη υπερπλασία προστάτη (BPH)	Πολύ συχνή αιτία μακροσκοπικής αιματουρίας στους άνδρες
🧪 Φάρμακα	Αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom, NOACs), αντιαιμοπεταλιακά
🔬 Χρόνια νεφρικά νοσήματα	Σπειραματοπάθειες, αγγειοπάθειες, ισχαιμία νεφρού
🧱 Λιθίαση	Συχνή λόγω μειωμένης ενυδάτωσης
🧫 Λοιμώξεις	Κυστίτιδα, προστατίτιδα, ουρηθρίτιδα
🛠️ Καθετήρες, επεμβάσεις	Ιατρογενής αιματουρία, συχνή σε νοσηλευόμενους

💊 Φάρμακα που προκαλούν Αιματουρία σε Ηλικιωμένους

Κατηγορία	Φάρμακα
Αντιπηκτικά	Acenocoumarol (Sintrom), Apixaban, Rivaroxaban, Dabigatran
Αντιαιμοπεταλιακά	Ασπιρίνη, Κλοπιδογρέλη
Χημειοθεραπεία	Κυκλοφωσφαμίδη – ενδοκυστική αιμορραγία
NSAIDs	Ισχαιμία σπειραμάτων, νεφροπάθεια αναλγητικών

🧠 Διαγνωστική Προσέγγιση σε Ηλικιωμένους

Γενική και μικροσκοπική εξέταση ούρων
Καλλιέργεια ούρων
Εκτίμηση φαρμάκων (ιστορικό πρόσφατης έναρξης ή δόσης)
Απεικόνιση:
- Υπέρηχος
- Αξονική ουρογραφία (ιδίως σε καπνιστές)
Κυστεοσκόπηση (ιδίως αν υπάρχει μακροσκοπική αιματουρία)
PSA σε άνδρες, ψηλάφηση προστάτη
Πλήρης αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος

⚠️ Κλινικά Σημεία που Χρήζουν Άμεσης Εκτίμησης

Πρώτη εμφάνιση μακροσκοπικής αιματουρίας
Καπνιστής >40 ετών
Συνοδά συστηματικά συμπτώματα (π.χ. απώλεια βάρους, αναιμία, εμπύρετο)
Θρόμβοι στα ούρα
Ανθεκτική αιματουρία σε διακοπή φαρμάκων

📌 Σημεία διαφοροποίησης αιματουρίας Ηλικιωμένων vs Νεότερων

Χαρακτηριστικό	Νεαροί ενήλικες	Ηλικιωμένοι
Κακοήθεια	Σπάνια	Συχνή
Φαρμακευτική αιτία	Λιγότερο πιθανή	Πολύ πιθανή
Κυστεοσκόπηση	Όχι πάντα απαραίτητη	Πάντα συνιστάται σε μακροσκοπική αιματουρία
Υπερπλασία προστάτη	Σπάνια	Πολύ συχνή
Προληπτικός έλεγχος	Όχι συνήθης	Συνιστάται

🩺 Κατευθυντήριες Οδηγίες (EAU / AUA)

Κάθε ασθενής >35 ετών με μακροσκοπική αιματουρία → υποβάλλεται σε πλήρη έλεγχο.
Αν υπάρχει μικροσκοπική αιματουρία + παράγοντες κινδύνου (π.χ. κάπνισμα, BPH, αντιπηκτικά), επιβάλλεται απεικόνιση & κυστεοσκόπηση.

🥦 Διατροφή και Αιματουρία

Η διατροφή δεν αποτελεί άμεση αιτία αιματουρίας, αλλά επηρεάζει σημαντικά παράγοντες κινδύνου, όπως:

λιθίαση (πέτρες στα νεφρά),
ουρολοιμώξεις,
φλεγμονώδεις παθήσεις των νεφρών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εσφαλμένη κατανάλωση τροφών μπορεί να προκαλέσει είτε ψευδή αιματουρία, είτε να επιβαρύνει καταστάσεις που προκαλούν αληθή αιματουρία.

🧪 Τροφές που Προκαλούν Ψευδή Αιματουρία

Τροφή	Εμφάνιση
Παντζάρια (τεύτλα)	Ροζ/κόκκινα ούρα (beeturia) – ακίνδυνο
Βατόμουρα, μύρτιλα	Ερυθρό-καφέ χρώμα
Ροδακινί ή πορφυρά τρόφιμα με χρωστικές	Εμφανής ερυθρότητα

⚠️ Αυτές οι αλλαγές δεν συνοδεύονται από ερυθρά αιμοσφαίρια στη μικροσκόπηση.

💎 Λιθίαση και Διατροφή

Αν η αιματουρία οφείλεται σε πέτρες, η διατροφή είναι κρίσιμη για πρόληψη υποτροπών:

Τύπος πέτρας	Διατροφικές οδηγίες
Οξαλικού ασβεστίου	➤ Μείωση σπανακιού, παντζαριών, σοκολάτας, ξηρών καρπών
Ουρικού οξέος	➤ Μείωση κόκκινου κρέατος, εντόσθιων, αλκοόλ
Φωσφορικού	➤ Περιορισμός αναψυκτικών τύπου cola, τροφών με φωσφορικά πρόσθετα
Κυστίνης	➤ Αυξημένη ενυδάτωση, περιορισμός νατρίου
Ασβεστίου	➤ ΟΧΙ μείωση γαλακτοκομικών — συστήνεται φυσιολογική πρόσληψη ασβεστίου

✅ Βασική σύσταση: 2–3 λίτρα νερό/ημέρα για αποτροπή σχηματισμού λίθων.

🧫 Λοιμώξεις Ουροποιητικού & Διατροφή

Για προδιάθεση σε ουρολοιμώξεις, που μπορεί να συνοδεύονται από αιματουρία:

✅ Κατανάλωση cranberry (χυμός ή συμπλήρωμα)
✅ Προβιοτικά (για ενίσχυση μικροχλωρίδας)
✅ Ενυδάτωση και συχνή ούρηση
❌ Ζάχαρη και γλυκά → ευνοούν ανάπτυξη βακτηρίων
❌ Καφεΐνη/αλκοόλ → ερεθίζουν ουροποιητικό

🍅 Αντιφλεγμονώδη/Νεφρική Αιτιολογία και Διατροφή

Αν υπάρχει υποψία για σπειραματονεφρίτιδα ή ανοσολογική αιτία:

✅ Μείωση αλατιού – περιορίζει κατακράτηση
✅ Αντιοξειδωτική διατροφή (π.χ. φρούτα, λαχανικά, κουρκουμάς)
✅ Ω3 λιπαρά (π.χ. λιναρόσπορος, σαρδέλα)
❌ Επεξεργασμένα τρόφιμα, τρανς λιπαρά
❌ Πρωτεΐνη σε περίσσεια (αν υπάρχει ήδη μειωμένη νεφρική λειτουργία)

🧃 Ενυδάτωση = Κλειδί

Το νερό είναι το βασικότερο προληπτικό μέτρο.
Στόχος: ούρα ανοικτού κίτρινου χρώματος
Σε προδιάθεση για λιθίαση: >2,5L ημερησίως

✅ Διατροφή για Πρόληψη – Γενικές Οδηγίες

Ναι ✔️	Όχι ❌
Νερό 2–3 L/ημέρα	Αφυδάτωση
Φρέσκα λαχανικά, φρούτα	Αναψυκτικά, επεξεργασμένα τρόφιμα
Cranberry juice (χωρίς ζάχαρη)	Καφεΐνη & αλκοόλ
Μέτρια πρωτεΐνη	Υπερβολική ζωική πρωτεΐνη
Μείωση αλατιού	Τυποποιημένα γεύματα

💊 Θεραπεία της Αιματουρίας

Η αιματουρία δεν είναι νόσος, αλλά σύμπτωμα. Συνεπώς, η θεραπεία της καθορίζεται από την υποκείμενη αιτία. Η σωστή προσέγγιση περιλαμβάνει:

✅ Επιβεβαίωση με εξετάσεις
✅ Εντοπισμός αιτίας (λοίμωξη, πέτρα, όγκος, φάρμακα κ.ά.)
✅ Στοχευμένη θεραπεία βάσει διάγνωσης
✅ Παρακολούθηση με εξετάσεις επανελέγχου

📋 Θεραπευτική Προσέγγιση ανά Αιτία

Αιτία	Θεραπεία
Ουρολοίμωξη	Αντιβιοτικά ανάλογα με καλλιέργεια (π.χ. φουραδαντίνη, κεφαλοσπορίνες)
Πέτρες (λιθίαση)	Ενυδάτωση, παυσίπονα, λιθολυτικά (κιτρικά), πιθανή ουρητηροσκόπηση
Κακοήθεια (κύστης, νεφρού)	Χειρουργική αφαίρεση, ενδοκυστική χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, ή νεφρεκτομή
Καλοήθης υπερπλασία προστάτη (BPH)	Α-αναστολείς, αναστολείς 5-α-αναγωγάσης ή TURP
Φάρμακα (αντιπηκτικά)	Διακοπή ή ρύθμιση δοσολογίας, INR monitoring
Σπειραματονεφρίτιδα	Κορτικοστεροειδή, ανοσοκαταστολή, περιορισμός άλατος/πρωτεΐνης
Αγγειίτιδες / Lupus nephritis	Πρεδνιζολόνη, κυκλοφωσφαμίδη, μυκοφαινολάτη
Henoch–Schönlein Purpura (σε παιδιά)	Παρακολούθηση ή κορτικοστεροειδή σε σοβαρές μορφές
Αγνώστου αιτίας (ιδιοπαθής)	Παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις

🏥 Πότε Απαιτείται Νοσηλεία;

Μακροσκοπική αιματουρία με θρόμβους
Συνοδός πυρετός + ρίγος → πιθανή πυελονεφρίτιδα
Απόφραξη ουρητήρα από λίθο
Κακοήθεια σε εξέλιξη
Σημαντική αιμορραγία με αναιμία

⚕️ Πότε απαιτείται Χειρουργική Αντιμετώπιση;

Μεγάλος λίθος που δεν αποβάλλεται αυτόματα
Καρκίνος κύστης ή νεφρού
Καλοήθης υπερπλασία προστάτη με υποτροπιάζουσα αιματουρία
Αιμορραγία από τραύμα σε νεφρό/κύστη

🧃 Υποστηρικτικά Μέτρα

Μέτρο	Οφέλη
💧 Ενυδάτωση (2–3L/ημέρα)	Αποτρέπει σχηματισμό λίθων, αραιώνει τα ούρα
🚭 Διακοπή καπνίσματος	Μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου της κύστης
🧂 Περιορισμός αλατιού και πρωτεΐνης	Προστατεύει τα νεφρά
🍃 Προβιοτικά / cranberry	Πρόληψη ουρολοιμώξεων
🧴 Ρύθμιση φαρμακευτικής αγωγής	Ιδιαίτερα σε ασθενείς με αντιπηκτικά ή νεφρική ανεπάρκεια

🧪 Παρακολούθηση – Τι Πρέπει να Ελέγχεται

Γενική και μικροσκοπική ούρων
Καλλιέργεια (αν υπάρχει υποψία λοίμωξης)
Υπέρηχος ή CT urography (αν δεν έχει γίνει)
Κυστεοσκόπηση (σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια)
Αιματολογικός έλεγχος: αιματοκρίτης, eGFR, ανοσολογικοί δείκτες

🩺 Πότε η Αιματουρία ΔΕΝ Απαιτεί Θεραπεία;

Σε παροδική μικροσκοπική αιματουρία μετά από έντονη άσκηση ή εμπύρετο ιογενές νόσημα (σε παιδιά), αρκεί παρακολούθηση.
Σε ιδιοπαθή αιματουρία χωρίς συμπτώματα ή άλλες παθολογικές εξετάσεις, εφαρμόζεται μόνο επανέλεγχος ανά 6–12 μήνες.
FAQ – Πώς Θεραπεύεται η Αιματουρία;

❓ Πώς αντιμετωπίζεται η αιματουρία;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της. Δεν υπάρχει μία ενιαία αγωγή, αλλά στοχευμένη αντιμετώπιση ανάλογα με την πάθηση που τη προκαλεί.

❓ Χρειάζομαι φάρμακα;
Ναι, σε περιπτώσεις λοίμωξης, φλεγμονής ή ανοσολογικής αιτίας. Σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. λίθοι, όγκοι) μπορεί να απαιτείται χειρουργική παρέμβαση.

❓ Αν παίρνω αντιπηκτικά, τι κάνω;
Ο γιατρός αξιολογεί αν πρέπει να μειωθεί η δόση, να διακοπεί προσωρινά ή να αλλάξει σε εναλλακτικό σχήμα. Ποτέ μη διακόπτετε μόνοι σας.

❓ Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο;
Ναι, αν υπάρχει πέτρα που δεν αποβάλλεται, όγκος, ή υπερπλασία προστάτη με υποτροπές. Η κυστεοσκόπηση μπορεί επίσης να γίνει διαγνωστικά και θεραπευτικά.

❓ Τι κάνω αν δεν βρεθεί αιτία;
Σε ιδιοπαθή αιματουρία χωρίς άλλες παθολογικές ενδείξεις, ακολουθείται παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις κάθε 6–12 μήνες.

❓ Βοηθάει η διατροφή ή το νερό;
Ναι. Η ενυδάτωση, η αποφυγή οξαλικών και υπερβολικής πρωτεΐνης ή αλατιού, βοηθούν ιδιαίτερα σε περιπτώσεις λιθίασης ή ουρολοίμωξης.

📱 FAQ

❓ Είναι φυσιολογικό να βλέπω αίμα στα ούρα;

Όχι. Η μακροσκοπική αιματουρία είναι πάντα παθολογική και απαιτεί έλεγχο.

❓ Πονάει η αιματουρία;

Μπορεί να πονάει (π.χ. σε πέτρες) ή να είναι τελείως ασυμπτωματική (π.χ. σε καρκίνο).

❓ Τι εξετάσεις χρειάζονται;

Γενική ούρων, καλλιέργεια, υπέρηχος, κυστεοσκόπηση και εξετάσεις αίματος.

❓ Είναι επείγον;

Ναι, ιδιαίτερα η μακροσκοπική αιματουρία, η αιματουρία με πυρετό ή η αιματουρία με απόφραξη.

❓ Η αιματουρία σχετίζεται με καρκίνο;

Ναι. Είναι το πιο συχνό αρχικό σύμπτωμα του καρκίνου της κύστης και του νεφρού.

❓ Τι είναι η αιματουρία;

Η αιματουρία είναι η παρουσία αίματος στα ούρα. Διακρίνεται σε μακροσκοπική (ορατό αίμα) και μικροσκοπική (ανιχνεύεται μόνο στο μικροσκόπιο).

❓ Είναι φυσιολογικό να δω αίμα στα ούρα;

Όχι. Η αιματουρία, ακόμη και χωρίς πόνο ή συμπτώματα, απαιτεί διερεύνηση από ιατρό.

❓ Πονάει η αιματουρία;

Όχι πάντα. Πόνος μπορεί να υπάρχει σε λιθίαση ή λοίμωξη, αλλά σε όγκους μπορεί να είναι ασυμπτωματική.

❓ Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια;

Λοιμώξεις, πέτρες, φλεγμονές, τραυματισμοί, καρκίνοι και νεφρικά νοσήματα είναι τα συχνότερα αίτια.

❓ Μπορεί να προκληθεί από φάρμακα;

Ναι, αντιπηκτικά, ασπιρίνη, κυκλοφωσφαμίδη και άλλα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν αιματουρία.

❓ Είναι επείγον;

Η μακροσκοπική αιματουρία, ειδικά με θρόμβους ή συνοδό πυρετό, θεωρείται επείγουσα κατάσταση.

❓ Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για διάγνωση;

Γενική ούρων, μικροσκοπική εξέταση, καλλιέργεια, αιματολογικές εξετάσεις, υπερηχογράφημα, αξονική και κυστεοσκόπηση.

❓ Σχετίζεται με καρκίνο;

Η αιματουρία είναι το πιο συχνό σύμπτωμα σε καρκίνο της ουροδόχου κύστης και των νεφρών.

❓ Τι κάνω αν δω αίμα στα ούρα;

Καταγράψτε την εμφάνιση (π.χ. αν έχει πόνο, χρώμα, διάρκεια) και επισκεφθείτε άμεσα ουρολόγο ή παθολόγο.

Εμπλουτισμένη Βιβλιογραφία για την Αιματουρία

📖 Διεθνείς Πηγές:

AUA Guidelines on Hematuria (2020 Update)
🔗 https://www.auanet.org/guidelines/hematuria
European Association of Urology (EAU) – Guidelines on Non–muscle-invasive Bladder Cancer
🔗 https://uroweb.org/guidelines/non-muscle-invasive-bladder-cancer
UpToDate – Overview of hematuria in adults
🔗 https://www.uptodate.com/contents/hematuria-in-adults
National Kidney Foundation – Hematuria (Blood in the Urine)
🔗 https://www.kidney.org/atoz/content/hematuria
Mayo Clinic – Blood in urine (hematuria)
🔗 https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/blood-in-urine/symptoms-causes/syc-20353432
Medscape – Hematuria Workup and Diagnosis
🔗 https://emedicine.medscape.com/article/438262-overview
NIH National Cancer Institute – Bladder Cancer
🔗 https://www.cancer.gov/types/bladder

🇬🇷 Ελληνικές Πηγές:

ΕΟΔΥ – Λοιμώξεις Ουροποιητικού Συστήματος
🔗 https://eody.gov.gr/loimoxeis-oyropoiitikoy/
Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών – Αιματουρία & Συμπτώματα Ουρολογικής Φύσης
🔗 https://www.isathens.gr/el/ygeia/ouritiko/aimatouria.html
ΕΛΙΝΥΑΕ – Πληροφορίες για τη χρήση αντιπηκτικών και τις αιμορραγικές επιπλοκές
🔗 https://www.elinyae.gr/el/kodikes-plirofories/antipikitika
Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ – Ουρολογικά Νοσήματα – Εργαστηριακές Εξετάσεις
🔗 https://school.med.uoa.gr/ouronosis.html
Ινστιτούτο Παστέρ – Λοιμώξεις και καλλιέργειες ούρων
🔗 https://www.pasteur.gr/diagnosi/loimoxeis/
Νεφρολογική Εταιρεία Ελλάδος – Οδηγίες για μικροσκοπική αιματουρία και σπειραματονεφρίτιδα
🔗 https://www.nephrology.gr/guidelines
Αρεταίειο Νοσοκομείο – Κυστεοσκόπηση: Διαγνωστική αξία
🔗 https://www.aretaieio.uoa.gr/urology/kystoscopy.html
ΓΝΑ Λαϊκό – Ουρολογικό Τμήμα: Καρκίνος κύστης και αιματουρία
🔗 https://www.laiko.gr/ouron-karkinos
- ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
  https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

kitrika-ouron-24orou-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

11/Jun/2025

Κιτρικά Ούρων 24ώρου: Ερμηνεία Εξέτασης & Κίνδυνος Νεφρολιθίασης

Τελευταία ενημέρωση:
18 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Τα κιτρικά ούρων αποτελούν βασικό φυσικό αναστολέα λιθίασης.
Η μέτρηση κιτρικών ούρων 24ώρου είναι κρίσιμη σε ασθενείς με
νεφρολιθίαση και στο πλαίσιο μεταβολικής αξιολόγησης ούρων.

1

Τι είναι τα κιτρικά;

Τα κιτρικά (citrate, C₆H₅O₇³⁻) είναι οργανικά ανιόντα που
προκύπτουν από τον κύκλο του Krebs και
αποβάλλονται φυσιολογικά μέσω των νεφρών.
Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς αναστολείς
σχηματισμού λίθων στο ουροποιητικό σύστημα.

Η δράση τους είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζουν τόσο
τη χημεία των ούρων όσο και
τη σταθερότητα των κρυστάλλων ασβεστίου.

Κύριες δράσεις των κιτρικών:

Δεσμεύουν ιόντα ασβεστίου, μειώνοντας την καθίζηση κρυστάλλων
Αυξάνουν το pH των ούρων, περιορίζοντας την κρυσταλλοποίηση
Προστατεύουν από οξαλική, φωσφορική και κυστινική λιθίαση

2

Τιμές αναφοράς κιτρικών ούρων 24ώρου

Η αξιολόγηση των κιτρικών ούρων 24ώρου
βασίζεται στη συνολική ημερήσια απέκκριση και
χρησιμοποιείται για την αναγνώριση
υποκιτρουρίας,
ενός σημαντικού παράγοντα κινδύνου για νεφρολιθίαση.

Η χαμηλή απέκκριση κιτρικών αποτελεί έναν από τους πιο
υποτιμημένους αλλά ισχυρούς δείκτες λιθογόνου κινδύνου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Μονάδα	Φυσιολογικά	Οριακά	Υποκιτρουρία
mg/24h	> 320	200–320	< 200
mmol/24h	> 1.67	1.0–1.67	< 1.0

Οι τιμές μπορεί να παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις
ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης.

3

Τι είναι η υποκιτρουρία;

Η υποκιτρουρία ορίζεται ως
χαμηλή απέκκριση κιτρικών στα ούρα
(<200 mg/24h) και αποτελεί
ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για νεφρολιθίαση,
ιδίως οξαλικού ασβεστίου.

Συχνότερα αίτια:

Μεταβολική οξέωση
Χαμηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών
Χρόνια διάρροια ή δυσαπορρόφηση
Φάρμακα (ακεταζολαμίδη, τοπιραμάτη)
Χρόνια νεφρική νόσος
Νεφρικές σωληναριακές διαταραχές

4

Διατροφή και κιτρικά ούρων

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα την απέκκριση κιτρικών και το
pH των ούρων. Δίαιτα πλούσια σε αλκαλικά τρόφιμα αυξάνει τα κιτρικά
και μειώνει τον κίνδυνο λιθίασης.

Τροφές που αυξάνουν τα κιτρικά

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τροφή	Σημείωση
Λεμόνι	Πλούσιο σε κιτρικό οξύ
Πορτοκάλι	Φυσική πηγή κιτρικών
Νερό με λεμόνι	Αυξάνει pH και κιτρικά
Καρπούζι, πεπόνι	Πλούσια σε αλκαλικά ιόντα
Πράσινα λαχανικά (μαρούλι, ρόκα)	Προάγουν αλκαλικό pH ούρων

Τι να αποφεύγεται

Υπερπρωτεϊνικές δίαιτες (αυξάνουν την οξέωση)
Υπερβολικό αλάτι (αυξάνει την αποβολή ασβεστίου)
Αφυδάτωση

5

Φαρμακευτική παρέμβαση

Σε μέτρια ή σοβαρή υποκιτρουρία, η διατροφική παρέμβαση
συχνά δεν επαρκεί και απαιτείται φαρμακευτική αγωγή,
με στόχο την αύξηση των κιτρικών και τη ρύθμιση του pH των ούρων.

Κιτρικό Κάλιο (Potassium Citrate): 10–20 mEq, 2 φορές/ημέρα
Κιτρικό Νάτριο: εναλλακτικά όταν δεν ενδείκνυται το κάλιο
Αλκαλοποιητικά σκευάσματα (π.χ. Uralyt)

Θεραπευτικός στόχος:
pH ούρων 6.0–6.5 και κιτρικά
>320 mg/24h.

Σύγκριση παρεμβάσεων: Διατροφή vs Κιτρικό Κάλιο vs Συνδυασμός

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παρέμβαση	Επίδραση στα κιτρικά	Επίδραση στο pH ούρων	Καταλληλότητα	Περιορισμοί / Σχόλια
Διατροφική παρέμβαση	Ήπια–μέτρια αύξηση	Ήπια αλκαλοποίηση	Ήπια υποκιτρουρία, πρωτογενής πρόληψη	Συχνά ανεπαρκής σε μέτρια/σοβαρή υποκιτρουρία
Κιτρικό Κάλιο	Σημαντική αύξηση	Σαφής αλκαλοποίηση	Μέτρια–σοβαρή υποκιτρουρία, υποτροπές	Απαιτεί παρακολούθηση καλίου & pH
Συνδυασμός (Διατροφή + Κιτρικό Κάλιο)	Μέγιστη και σταθερή αύξηση	Σταθεροποίηση pH 6.0–6.5	Ασθενείς με υψηλό κίνδυνο υποτροπής	Καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα

Κλινικό σημείο:
Η διατροφή αποτελεί απαραίτητη βάση,
αλλά σε ασθενείς με επίμονη ή σοβαρή υποκιτρουρία
δεν επαρκεί από μόνη της.
Ο συνδυασμός διατροφικής παρέμβασης και κιτρικού καλίου
παρουσιάζει τη μεγαλύτερη και πιο σταθερή
μείωση κινδύνου υποτροπής νεφρολιθίασης.

6

Κιτρικά ούρων στην εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη παρατηρούνται φυσιολογικές μεταβολές
στο pH των ούρων και στον μεταβολισμό ασβεστίου, οι οποίες
μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο νεφρολιθίασης.

Αυξημένη πρόσληψη κιτρικών μέσω διατροφής
Άνοδος του pH ούρων (αλκαλικότερες τιμές)
Αυξημένη απέκκριση ασβεστίου
Η παρακολούθηση κιτρικών είναι χρήσιμη σε εγκύους με
ιστορικό νεφρολιθίασης

7

Πώς γίνεται η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου

Η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου βασίζεται στη
συλλογή όλων των ούρων σε χρονικό διάστημα 24 ωρών,
ώστε να υπολογιστεί με ακρίβεια η ημερήσια απέκκριση κιτρικών.

Βασικά βήματα:

Απόρριψη της πρώτης πρωινής ούρησης
Συλλογή όλων των ούρων για τις επόμενες 24 ώρες
Συμπερίληψη της πρώτης πρωινής ούρησης της επόμενης ημέρας
Διατήρηση του δοχείου σε δροσερό μέρος ή ψυγείο

Η μέτρηση γίνεται συνήθως με
ενζυμικές ή φασματοφωτομετρικές μεθόδους
και τα αποτελέσματα εκφράζονται σε
mg/24h ή mmol/24h.

Η ακρίβεια της εξέτασης εξαρτάται άμεσα από
σωστή και πλήρη συλλογή.
Ακόμη και μία χαμένη ούρηση μπορεί να οδηγήσει
σε ψευδώς χαμηλά κιτρικά.

8

Προετοιμασία πριν τη συλλογή ούρων 24ώρου

Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική
για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων στα
κιτρικά ούρων 24ώρου.

Τι να προσέξετε πριν τη συλλογή:

Διατηρήστε τη συνήθη διατροφή (εκτός αν υπάρχει ιατρική οδηγία)
Αποφύγετε υπερβολική πρόσληψη κιτρικών (π.χ. μεγάλες ποσότητες λεμονιού)
Μην αλλάξετε αιφνιδίως τη ποσότητα υγρών
Ενημερώστε για φαρμακευτική αγωγή (π.χ. κιτρικό κάλιο, ακεταζολαμίδη)

Συχνά λάθη που αλλοιώνουν τα αποτελέσματα:

Ατελής συλλογή ούρων
Αφυδάτωση κατά τη διάρκεια του 24ώρου
Έντονη αλλαγή διατροφής λίγο πριν την εξέταση

Κλινική σημείωση:
Η αξιολόγηση κιτρικών είναι πιο αξιόπιστη
όταν γίνεται σε σταθερές συνθήκες
και, ιδανικά, στο πλαίσιο
πλήρους μεταβολικού ελέγχου ούρων.

9

Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

Η απέκκριση των κιτρικών ούρων 24ώρου μπορεί να επηρεαστεί από
παροδικούς ή μόνιμους παράγοντες,
οι οποίοι είναι κρίσιμο να λαμβάνονται υπόψη
κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων,
ώστε να αποφεύγονται λανθασμένα συμπεράσματα.

Αφυδάτωση → συμπύκνωση ούρων και ψευδώς χαμηλά κιτρικά
Μεταβολική οξέωση → αυξημένη νεφρική επαναρρόφηση κιτρικών
Φαρμακευτική αγωγή (π.χ. ακεταζολαμίδη, τοπιραμάτη)
Δίαιτες υψηλής ζωικής πρωτεΐνης → όξινο φορτίο

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράγοντας	Μηχανισμός	Επίδραση στα κιτρικά	Κλινική σημασία
Αφυδάτωση	Μειωμένος όγκος ούρων	Φαινομενικά χαμηλά	Συχνή αιτία ψευδούς υποκιτρουρίας
Μεταβολική οξέωση	Αυξημένη σωληναριακή επαναρρόφηση	Σημαντική μείωση	Υψηλός λιθογόνος κίνδυνος
Ακεταζολαμίδη	Αναστολή καρβονικής ανυδράσης	Μείωση κιτρικών	Απαιτεί στενή παρακολούθηση
Υπερπρωτεϊνική δίαιτα	Αυξημένο οξύ φορτίο	Μείωση	Τροποποιήσιμος διατροφικός παράγοντας

Κλινική επισήμανση:
Η υποκιτρουρία πρέπει να επιβεβαιώνεται
μόνο αφού αποκλειστούν παροδικοί παράγοντες
(αφυδάτωση, πρόσφατη αλλαγή διατροφής, φάρμακα).
Σε αμφίβολες περιπτώσεις συνιστάται
επανάληψη της εξέτασης
υπό σταθερές συνθήκες.

10

Συνδυαστικός μεταβολικός έλεγχος ούρων

Τα κιτρικά ούρων δεν αξιολογούνται μεμονωμένα,
αλλά στο πλαίσιο ενός πλήρους
μεταβολικού ελέγχου ούρων 24ώρου,
ώστε να εκτιμηθεί συνολικά ο λιθογόνος κίνδυνος
και να σχεδιαστεί στοχευμένη πρόληψη υποτροπών.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράμετρος 24ώρου	Φυσιολογικό	Όταν είναι παθολογικό	Κλινική σημασία
Κιτρικά ούρων	>320 mg/24h	<200 mg/24h	Απώλεια φυσικής αναστολής σχηματισμού λίθων ασβεστίου
Ασβέστιο ούρων	<250 mg/24h	Υπερασβεστιουρία	Περισσότερο διαθέσιμο ασβέστιο για καθίζηση
Οξαλικά ούρων	<40 mg/24h	Υπεροξαλουρία	Ενισχύεται ο σχηματισμός οξαλικού ασβεστίου
pH ούρων	6.0–6.5	<5.5	Όξινο περιβάλλον → μείωση απέκκρισης κιτρικών
Όγκος ούρων	>2.0–2.5 L/24h	Χαμηλός	Συμπύκνωση λιθογόνων ουσιών

Ο συνδυαστικός έλεγχος επιτρέπει στοχευμένη θεραπευτική παρέμβαση,
καθώς η διόρθωση μίας μόνο παραμέτρου
συχνά δεν επαρκεί για τη μείωση του κινδύνου υποτροπής.

Κλινική ερμηνεία:
Χαμηλά κιτρικά σε συνδυασμό με
υπερασβεστιουρία ή
υπεροξαλουρία
αυξάνουν εκθετικά τον κίνδυνο επανεμφάνισης λίθων
και απαιτούν ολοκληρωμένη προσέγγιση.

11

Υποκιτρουρία και κίνδυνος υποτροπής

Η επίμονη υποκιτρουρία αποτελεί
ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου
για επανεμφάνιση νεφρολιθίασης,
ιδίως όταν συνυπάρχουν και άλλες μεταβολικές διαταραχές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράμετρος	Επίδραση στον κίνδυνο
Χαμηλά κιτρικά	Μειωμένη αναστολή σχηματισμού λίθων ασβεστίου
Υψηλά οξαλικά	Αυξημένος σχηματισμός οξαλικού ασβεστίου
Υπερασβεστιουρία	Περισσότερο διαθέσιμο ασβέστιο για καθίζηση
Χαμηλός όγκος ούρων	Συμπύκνωση λιθογόνων ουσιών
Όξινο pH ούρων	Μειωμένη απέκκριση κιτρικών

12

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Ο επανέλεγχος των κιτρικών ούρων 24ώρου
συνιστάται μετά από
8–12 εβδομάδες
διατροφικής ή φαρμακευτικής παρέμβασης,
ώστε να επιβεβαιωθεί η ανταπόκριση στη θεραπεία.

Έλεγχος αν τα κιτρικά αυξήθηκαν >320 mg/24h
Επαναξιολόγηση pH ούρων
Ρύθμιση δόσης κιτρικών (αν χορηγούνται)
Επιβεβαίωση επαρκούς ενυδάτωσης

13

Πότε να απευθυνθείτε σε ιατρό

Η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν τα
χαμηλά κιτρικά
συνοδεύονται από κλινικά ή εργαστηριακά ευρήματα
αυξημένου λιθογόνου κινδύνου.

Υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση
Παθολογικές τιμές σε επανέλεγχο
Συνύπαρξη υπερασβεστιουρίας ή οξαλουρίας
Συμπτώματα (πόνος, αιματουρία)
Χρόνια νεφρική ή μεταβολική νόσος

14

Τι να θυμάστε

Τα κιτρικά είναι φυσικός αναστολέας σχηματισμού λίθων
Χαμηλές τιμές αυξάνουν τον κίνδυνο υποτροπής
Η ενυδάτωση και η αλκαλική διατροφή είναι βασικά μέτρα
Η υποκιτρουρία αντιμετωπίζεται με σωστή παρέμβαση

15

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Τι σημαίνουν χαμηλά κιτρικά στα ούρα;

Αποτελούν παράγοντα κινδύνου για σχηματισμό λίθων, κυρίως λίθων ασβεστίου.

Πόσο νερό χρειάζεται για αύξηση κιτρικών;

Τουλάχιστον 2,5–3 λίτρα ημερησίως, εκτός αν υπάρχουν ιατρικές αντενδείξεις.

Πότε χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή;

Σε σοβαρή υποκιτρουρία ή σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση.

Μπορούν τα κιτρικά να αυξηθούν μόνο με διατροφή;

Σε ήπια υποκιτρουρία ναι· σε μέτρια ή σοβαρή συνήθως απαιτείται και φαρμακευτική παρέμβαση.

Επηρεάζει το pH των ούρων τα κιτρικά;

Ναι. Σε όξινα ούρα τα κιτρικά επαναρροφώνται στα νεφρικά σωληνάρια και μειώνεται η απέκκρισή τους.

Ποια είναι η σχέση κιτρικών και οξαλικών;

Τα κιτρικά δεσμεύουν το ασβέστιο και μειώνουν τον σχηματισμό λίθων οξαλικού ασβεστίου.

Κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση;

Συνήθως μετά από 8–12 εβδομάδες θεραπείας ή διατροφικής παρέμβασης.

Είναι επικίνδυνα τα χαμηλά κιτρικά χωρίς συμπτώματα;

Μπορεί να είναι, καθώς αυξάνουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο λιθίασης ακόμη και χωρίς άμεσα συμπτώματα.

Χρειάζεται έλεγχος κιτρικών σε άτομα χωρίς πέτρες;

Όχι συνήθως, εκτός αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλοι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου.

Μπορεί τα κιτρικά ούρων να είναι ψευδώς χαμηλά;

Ναι. Τα κιτρικά μπορεί να εμφανιστούν ψευδώς χαμηλά λόγω αφυδάτωσης, ατελούς συλλογής ούρων 24ώρου, πρόσφατης αλλαγής διατροφής ή λήψης φαρμάκων (π.χ. ακεταζολαμίδη). Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται επανάληψη της εξέτασης υπό σταθερές συνθήκες.

16

Συμπέρασμα

Η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου αποτελεί βασικό εργαλείο
στην πρόληψη και διαχείριση της νεφρολιθίασης.
Η έγκαιρη αναγνώριση της υποκιτρουρίας επιτρέπει στοχευμένες παρεμβάσεις
με διατροφή, επαρκή ενυδάτωση και,
όπου απαιτείται, φαρμακευτική αγωγή.
Η αποκατάσταση των κιτρικών μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο
υποτροπής λίθων και βελτιώνει το μεταβολικό προφίλ των ούρων.

17

Κλείστε ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο
διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Κιτρικών Ούρων 24ώρου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

18

Βιβλιογραφία

1. Pak CY et al. The role of urinary citrate in nephrolithiasis. Kidney Int Suppl. 2001;78:S8–S14.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11763602/

2. Coe FL, Evan A, Worcester E. Kidney stone disease. J Clin Invest. 2005;115:2598–2608.
https://doi.org/10.1172/JCI26662

3. Barcelo P et al. Potassium citrate in hypocitraturic calcium nephrolithiasis. J Urol. 1993;150:1761–1764.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8230501/

4. European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis.
https://uroweb.org

5. Mayo Clinic Laboratories. Citrate, 24-Hour Urine Test.
https://www.mayocliniclabs.com

6. Πλήρης κατάλογος εξετάσεων:
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

oxalika-ouron-24orou-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

11/Jun/2025

Οξαλικά Ούρων 24ώρου – Τιμές, Ερμηνεία & Πότε Ανησυχούμε

Τελευταία ενημέρωση:
18 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Τα οξαλικά ούρων 24ώρου είναι βασική εξέταση για τη
διερεύνηση νεφρολιθίασης και μεταβολικών διαταραχών.
Αυξημένες τιμές σχετίζονται κυρίως με πέτρες στα νεφρά,
διατροφή πλούσια σε οξαλικά και υπεροξαλουρία.

1

Τι είναι τα οξαλικά

Τα οξαλικά (oxalates) είναι οργανικές ανιονικές ενώσεις που
παράγονται φυσιολογικά στον οργανισμό και αποβάλλονται μέσω των νεφρών.
Σε αυξημένες συγκεντρώσεις, μπορούν να συνδεθούν με το ασβέστιο και να
σχηματίσουν λίθους οξαλικού ασβεστίου.

Παράγονται από τον μεταβολισμό της βιταμίνης C
Σχετίζονται με τον μεταβολισμό αμινοξέων (π.χ. γλυκίνη)
Προσλαμβάνονται μέσω τροφών πλούσιων σε οξαλικά

Τι μπορεί να προκαλέσουν:
νεφρολιθίαση, νεφρική βλάβη και σε σπάνιες περιπτώσεις οξαλώση.

2

Τι είναι η εξέταση Οξαλικών Ούρων 24ώρου

Η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου μετρά τη συνολική αποβολή οξαλικών
σε 24 ώρες (όχι «στιγμιαία» συγκέντρωση). Είναι βασικό κομμάτι του
μεταβολικού ελέγχου νεφρολιθίασης, επειδή τα οξαλικά συμμετέχουν στον σχηματισμό
λίθων οξαλικού ασβεστίου.

Τι μετρά πρακτικά:
την ποσότητα οξαλικών που «βγαίνει» στα ούρα μέσα στο 24ωρο, η οποία επηρεάζεται από
διατροφή, απορρόφηση στο έντερο, ενυδάτωση και ορισμένες
μεταβολικές/κληρονομικές καταστάσεις.

Χρησιμοποιείται για:

Αξιολόγηση νεφρολιθίασης (ιδίως υποτροπών/λίθων οξαλικού ασβεστίου)
Παρακολούθηση υπεροξαλουρίας μετά από διατροφικές παρεμβάσεις ή θεραπεία
Έλεγχο μεταβολικών διαταραχών στο πλαίσιο πλήρους 24ώρου μεταβολικού ελέγχου
Διερεύνηση δυσαπορρόφησης και εντερικών νοσημάτων (π.χ. λιπώδης δυσαπορρόφηση)

Σημείωση: Για αξιόπιστη ερμηνεία, το αποτέλεσμα συνεκτιμάται με τον όγκο ούρων
και (συνήθως) με ασβέστιο, κιτρικά, ουρικό οξύ και νάτριο 24ώρου.

3

Τιμές Αναφοράς Οξαλικών Ούρων 24ώρου

Οι τιμές οξαλικών ούρων 24ώρου ερμηνεύονται με βάση τη
συνολική αποβολή σε 24 ώρες. Τιμές πάνω από τα φυσιολογικά όρια
θεωρούνται παθολογικές και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο
νεφρολιθίασης (λίθων οξαλικού ασβεστίου).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Μονάδα	Φυσιολογικές	Οριακά αυξημένες	Παθολογικές
mg/24h	4–31	31–45	>45
μmol/24h	45–360	360–500	>500

Πώς ερμηνεύονται πρακτικά:

Φυσιολογικές τιμές: χαμηλός λιθιασικός κίνδυνος από οξαλικά
(εφόσον και οι υπόλοιπες παράμετροι είναι φυσιολογικές).
Οριακά αυξημένες: συχνά σχετίζονται με
διατροφή, ανεπαρκή ενυδάτωση ή χαμηλή πρόσληψη
ασβεστίου.
Παθολογικές: απαιτούν διερεύνηση για
υπεροξαλουρία (δευτεροπαθή ή πρωτοπαθή) και συνδυαστική
αξιολόγηση με ασβέστιο, κιτρικά και όγκο ούρων.

Σημείωση: Τα όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανά εργαστήριο και μέθοδο.
Η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα από ιατρό, στο πλαίσιο
πλήρους μεταβολικού ελέγχου 24ώρου.

4

Πότε ζητείται η εξέταση

Η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου ζητείται κυρίως στο πλαίσιο
μεταβολικού ελέγχου λιθίασης και σε καταστάσεις όπου υπάρχει
αυξημένος κίνδυνος σχηματισμού λίθων ή νεφρικής επιβάρυνσης.

Υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση, ιδιαίτερα λίθοι
οξαλικού ασβεστίου
Υποψία πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς υπεροξαλουρίας,
ιδίως σε νέους ασθενείς ή σοβαρή λιθίαση
Σύνδρομα δυσαπορρόφησης (π.χ. κοιλιοκάκη, νόσος Crohn,
μετά από βαριατρική χειρουργική)
Παρακολούθηση νεφρικής μεταμόσχευσης
ή ανεξήγητης επιδείνωσης νεφρικής λειτουργίας
Εγκυμοσύνη με ιστορικό λιθίασης ή
προϋπάρχουσα νεφροπάθεια

Κλινική επισήμανση:
Η εξέταση δεν γίνεται απομονωμένα·
ερμηνεύεται πάντα σε συνδυασμό με άλλες 24ώρες εξετάσεις
(ασβέστιο, κιτρικά, ουρικό οξύ, όγκο ούρων) και το ατομικό ιστορικό.

5

Τι είναι η υπεροξαλουρία

Η υπεροξαλουρία είναι παθολογική κατάσταση κατά την οποία
αυξάνεται η αποβολή οξαλικών στα ούρα, αυξάνοντας σημαντικά τον
κίνδυνο νεφρολιθίασης και, σε σοβαρές περιπτώσεις,
νεφρικής βλάβης.

Μπορεί να είναι κληρονομική ή επίκτητη
και αποτελεί βασικό εύρημα στον μεταβολικό έλεγχο λιθίασης.

Πρωτοπαθής υπεροξαλουρία – γενετική διαταραχή με αυξημένη παραγωγή οξαλικού από το ήπαρ
Δευτεροπαθής υπεροξαλουρία – σχετίζεται με διατροφή, δυσαπορρόφηση ή υπερβολική βιταμίνη C

Κλινική σημασία:
Η παρατεταμένη υπεροξαλουρία μπορεί να οδηγήσει σε
υποτροπιάζουσες πέτρες στα νεφρά και προοδευτική νεφρική δυσλειτουργία.

6

Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε οξαλικά

Η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα ρύθμισης των οξαλικών στα ούρα.
Η συχνή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά μπορεί να οδηγήσει σε
δευτεροπαθή υπεροξαλουρία και αυξημένο κίνδυνο λιθίασης.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Υψηλά οξαλικά (αποφεύγονται συχνά)	Μέτρια οξαλικά (με μέτρο)	Χαμηλά οξαλικά (πιο ασφαλή)
Σπανάκι	Πατάτα (ιδίως με φλούδα)	Μαρούλι
Παντζάρι / χυμός παντζαριού	Σοκολάτα / κακάο (μικρές ποσότητες)	Αγγούρι
Ραβέντι	Ξηροί καρποί (λίγοι)	Κολοκύθι
Κάσιους / αμύγδαλα (σε ποσότητα)	Φράουλες	Μπανάνα
Μαύρο / πράσινο τσάι (υπερβολή)	Γλυκοπατάτα	Ρύζι, ζυμαρικά

Πρακτική οδηγία:
Αποφύγετε τον συνδυασμό πολλών τροφών υψηλών σε οξαλικά
στο ίδιο γεύμα ή την ίδια ημέρα.

Σημείωση: Η περιεκτικότητα επηρεάζεται από την ποσότητα, τη συχνότητα και τον τρόπο μαγειρέματος.

7

Οξαλικά και διατροφή – βασικές αρχές

Η διατροφική παρέμβαση είναι ο σημαντικότερος
μη φαρμακευτικός τρόπος μείωσης των οξαλικών στα ούρα.
Στόχος δεν είναι η πλήρης αποφυγή, αλλά η
σωστή ισορροπία και ο συνδυασμός τροφών.

Ασβέστιο και οξαλικά – γιατί πρέπει να λαμβάνονται μαζί

Η λήψη ασβεστίου κατά τη διάρκεια του γεύματος
δεσμεύει τα οξαλικά στο έντερο και
μειώνει την απορρόφησή τους.

Γάλα, γιαούρτι, τυρί με τα γεύματα
Λαχανικά χαμηλά σε οξαλικά (π.χ. μαρούλι, ρόκα)
Συμπληρώματα ασβεστίου μόνο κατόπιν ιατρικής σύστασης

Συχνό κλινικό λάθος:
Η αποφυγή ασβεστίου αυξάνει τελικά τα οξαλικά στα ούρα
και τον κίνδυνο λιθίασης.

8

Ενυδάτωση

Η επαρκής και σταθερή ενυδάτωση αποτελεί τον
ισχυρότερο προστατευτικό παράγοντα έναντι της νεφρολιθίασης,
καθώς αραιώνει τα οξαλικά στα ούρα και μειώνει την πιθανότητα
σχηματισμού κρυστάλλων οξαλικού ασβεστίου.

2,5–3 λίτρα υγρών ημερησίως
(εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός)
Προτίμηση σε νερό, νερό με λεμόνι
ή αφεψήματα χωρίς οξαλικά
Περιορισμός καφέ και μαύρου/πράσινου τσαγιού
σε υπερβολική κατανάλωση

Κλινική οδηγία:
Στόχος είναι ανοιχτόχρωμα ούρα σε όλη τη διάρκεια της ημέρας,
ένδειξη επαρκούς αραίωσης των λιθογόνων ουσιών.

Συχνό λάθος:
Πολλοί ασθενείς πίνουν μεγάλες ποσότητες υγρών μόνο το βράδυ.
Η ενυδάτωση πρέπει να είναι ομοιόμορφη μέσα στη μέρα.

9

Κιτρικά και οξαλικά

Τα κιτρικά αποτελούν φυσικό αναστολέα της λιθογένεσης,
καθώς δεσμεύουν το ασβέστιο στα ούρα και
εμποδίζουν την κρυστάλλωση οξαλικού ασβεστίου.
Η επαρκής πρόσληψή τους συνδέεται με μείωση υποτροπών λιθίασης.

Νερό με φρέσκο χυμό λεμονιού
(καθημερινά, χωρίς ζάχαρη)
Χυμοί εσπεριδοειδών χωρίς προσθήκη ζάχαρης

Σημείωση:
Σε ασθενείς με χαμηλά κιτρικά ούρων,
ο ιατρός μπορεί να συστήσει
κιτρικό κάλιο ως φαρμακευτική αγωγή,
στο πλαίσιο μεταβολικού ελέγχου λιθίασης.

Σημαντικό:
Τα κιτρικά δεν υποκαθιστούν την ενυδάτωση,
αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά στη συνολική πρόληψη.

10

Βιταμίνη C και οξαλικά

Η βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ), σε υψηλές δόσεις,
μεταβολίζεται εν μέρει σε οξαλικά.
Η χρόνια λήψη άνω του 1 g/ημέρα έχει συσχετιστεί με
αύξηση της απέκκρισης οξαλικού στα ούρα και υψηλότερο
λιθιασικό κίνδυνο.

Αποφυγή συμπληρωμάτων βιταμίνης C
χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη
Ενημέρωση του ιατρού για πολυβιταμίνες,
ενισχυμένα σκευάσματα ή «ενεργειακά» συμπληρώματα
Η διαιτητική βιταμίνη C από φρούτα και λαχανικά
θεωρείται ασφαλής σε φυσιολογικές ποσότητες

Κλινικό σημείο:
Σε ασθενείς με ιστορικό νεφρολιθίασης,
η μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων βιταμίνης C
δεν συνιστάται.

11

Συνοπτικές οδηγίες διατροφής

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές πρακτικές
που μειώνουν τον κίνδυνο υπεροξαλουρίας και
νεφρολιθίασης από οξαλικό ασβέστιο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Πρακτική	Συνιστάται	Αποφεύγεται
Ασβέστιο με τα γεύματα	Ναι	Λήψη μόνο του
Υδρική πρόσληψη >2,5 L	Ναι	Αφυδάτωση
Φυλλώδη χαμηλά σε οξαλικά	Μαρούλι, ρόκα	Σπανάκι
Κιτρικά (λεμόνι)	Ναι	Χυμοί με ζάχαρη
Συνδυασμός τροφών	Ισορροπία	Μονοφαγία

Στόχος:
Σταθερή εφαρμογή των παραπάνω οδηγιών,
όχι αποσπασματικές αλλαγές μόνο μετά από επεισόδιο λιθίασης.

12

Πότε είναι αυξημένα τα οξαλικά

Τα οξαλικά ούρων θεωρούνται αυξημένα όταν
υπερβαίνουν τα φυσιολογικά όρια αναφοράς.
Η αύξηση μπορεί να είναι παροδική (διατροφική)
ή επίμονη, οπότε απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.

Υπερβολική πρόσληψη οξαλικών
μέσω διατροφής (π.χ. συχνή κατανάλωση σπανακιού,
παντζαριών, ξηρών καρπών)
Δυσαπορρόφηση λίπους
(π.χ. κοιλιοκάκη, νόσος Crohn, γαστρικό bypass),
που αυξάνει την εντερική απορρόφηση οξαλικών
Χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου,
με αποτέλεσμα λιγότερη δέσμευση οξαλικών στο έντερο
Υψηλές δόσεις βιταμίνης C
ή μακροχρόνια χρήση συμπληρωμάτων
Πρωτοπαθής υπεροξαλουρία,
σπάνια κληρονομική διαταραχή με υπερπαραγωγή οξαλικού

Κλινική παρατήρηση:
Επίμονες αυξημένες τιμές οξαλικών,
παρά τη διατροφική προσαρμογή,
χρειάζονται μεταβολικό έλεγχο λιθίασης
και αξιολόγηση από ιατρό.

13

Τι προκαλούν τα αυξημένα οξαλικά

Τα αυξημένα οξαλικά ούρων αυξάνουν την πιθανότητα να
σχηματιστούν κρύσταλλοι και να δημιουργηθούν
λίθοι οξαλικού ασβεστίου, ειδικά όταν συνυπάρχει
χαμηλός όγκος ούρων, χαμηλά κιτρικά ή
υπερασβεστιουρία. Όσο μεγαλύτερη και πιο επίμονη η αύξηση,
τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος επιπλοκών.

Νεφρολιθίαση (πέτρες από οξαλικό ασβέστιο), με επεισόδια
κολικού, αιματουρία, δυσουρία ή υποτροπές
Σωληναριακή βλάβη και επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας,
ιδίως σε επίμονη/σοβαρή υπεροξαλουρία ή αφυδάτωση
Χρόνια νεφρική νόσος / νεφρική ανεπάρκεια
(σπάνιο σε ήπια διατροφική αύξηση, πιο πιθανό σε πρωτοπαθή μορφή ή έντονη δυσαπορρόφηση)
Εξωνεφρικές καταθέσεις (οξαλώση) σε
πρωτοπαθή υπεροξαλουρία (π.χ. οστά/αρθρώσεις, καρδιά, οφθαλμοί),
όταν το οξαλικό υπερβαίνει την ικανότητα αποβολής

Πότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση:
έντονος πόνος στη μέση/πλευρά, πυρετός, εμετοί, μειωμένη διούρηση,
ή επαναλαμβανόμενες πέτρες με επίμονα υψηλά οξαλικά.

14

Οξαλικά ούρων και άλλες εξετάσεις λιθίασης

Η μέτρηση των οξαλικών ούρων 24ώρου δεν ερμηνεύεται
μεμονωμένα.
Αποτελεί μέρος του πλήρους μεταβολικού ελέγχου λιθίασης,
καθώς ο κίνδυνος σχηματισμού λίθων εξαρτάται από
τον συνδυασμό παραμέτρων και όχι από μία μόνο τιμή.

Η ταυτόχρονη αξιολόγηση των παρακάτω εξετάσεων επιτρέπει
ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνου και
εξατομικευμένες οδηγίες πρόληψης.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Εξέταση	Τι αξιολογεί	Κλινική σχέση με τα οξαλικά
Ασβέστιο ούρων 24ώρου	Υπερασβεστιουρία	Συνδυασμός με αυξημένα οξαλικά → ↑ σχηματισμός λίθων Ca-Ox
Κιτρικά ούρων 24ώρου	Φυσικός αναστολέας κρυστάλλωσης	Χαμηλά κιτρικά → ↑ δράση των οξαλικών
Ουρικό οξύ ούρων	Ουρική λιθίαση / μικτό προφίλ	Συχνή συνύπαρξη με αυξημένα οξαλικά
Όγκος ούρων 24ώρου	Επίπεδο ενυδάτωσης	Χαμηλός όγκος → συμπύκνωση οξαλικών και ↑ κίνδυνος λίθων

Κλινική πρακτική:
Η σωστή ερμηνεία των οξαλικών απαιτεί
συνδυαστική αξιολόγηση όλων των εξετάσεων 24ώρου
και όχι απομονωμένη τιμή.
Αυτό επιτρέπει στοχευμένη πρόληψη και
μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής λιθίασης.

15

Συχνά λάθη στη συλλογή ούρων 24ώρου

Η λανθασμένη συλλογή ούρων 24ώρου αποτελεί από τις συχνότερες αιτίες
αναξιόπιστων αποτελεσμάτων, οδηγώντας σε
ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές οξαλικών.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις από το πρωτόκολλο μπορούν να επηρεάσουν
σημαντικά την ερμηνεία.

Παράλειψη έστω και μίας ούρησης κατά τη διάρκεια του 24ώρου
Λανθασμένη ώρα έναρξης ή λήξης (όχι ακριβές 24ωρο)
Μη διατήρηση στο ψυγείο καθ’ όλη τη διάρκεια της συλλογής
Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά πριν ή κατά τη συλλογή
Λήψη βιταμίνης C ή συμπληρωμάτων χωρίς να δηλωθούν
Ανεπαρκής ενυδάτωση την ημέρα της συλλογής

Κλινική σύσταση:
Σε οριακά ή ασύμβατα με την κλινική εικόνα αποτελέσματα,
η εξέταση πρέπει να επαναλαμβάνεται με σωστή προετοιμασία,
πριν ληφθούν διαγνωστικές ή θεραπευτικές αποφάσεις.

16

Πώς γίνεται η εξέταση οξαλικών ούρων 24ώρου

Η διαδικασία είναι απλή, αλλά απαιτεί αυστηρή τήρηση οδηγιών
ώστε το αποτέλεσμα να είναι αξιόπιστο και κλινικά χρήσιμο.

Την πρώτη ημέρα, απορρίψτε τα πρωινά ούρα και σημειώστε την ώρα έναρξης.
Συλλέξτε όλα τα ούρα για τις επόμενες 24 ώρες, συμπεριλαμβανομένων των πρωινών της επόμενης ημέρας.
Διατηρείτε το δοχείο συνεχώς στο ψυγείο.
Δεν απαιτείται νηστεία, αλλά συνιστάται
αποφυγή τροφών με υψηλά οξαλικά, εκτός αν δοθεί διαφορετική οδηγία.
Ενημερώστε το εργαστήριο ή τον ιατρό για
λήψη βιταμίνης C, συμπληρωμάτων ή φαρμάκων.

Σημαντικό:
Η σωστή συλλογή είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την ανάλυση,
καθώς διασφαλίζει αξιόπιστη ερμηνεία και σωστές κλινικές αποφάσεις.

17

Οξαλικά και εγκυμοσύνη

Η μέτρηση οξαλικών ούρων 24ώρου δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας στην εγκυμοσύνη.
Μπορεί όμως να ζητηθεί σε ειδικές περιπτώσεις, όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος λιθίασης
ή επιδείνωσης προϋπάρχουσας νεφρικής νόσου.

Ενδείκνυται σε ιστορικό νεφρολιθίασης, υποτροπιάζον κολικό ή νεφροπάθεια
Ιδιαίτερη έμφαση σε επαρκή ενυδάτωση και
ισορροπημένη πρόσληψη ασβεστίου μέσω της διατροφής
Αποφυγή υψηλών δόσεων βιταμίνης C ή συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική ένδειξη
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα
και άλλες εξετάσεις ούρων

Σημείωση:
Οποιαδήποτε διατροφική ή φαρμακευτική παρέμβαση στην εγκυμοσύνη
πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής καθοδήγησης.

18

Αντιμετώπιση υψηλών οξαλικών

Η αντιμετώπιση των αυξημένων οξαλικών ούρων είναι
σταδιακή και εξατομικευμένη, με στόχο τη μείωση του λιθιασικού κινδύνου
και την πρόληψη υποτροπών.

Ενυδάτωση ≥ 2,5 L/ημέρα, με στόχο αυξημένο όγκο και αραίωση των ούρων
Διατροφική προσαρμογή (μείωση τροφών πλούσιων σε οξαλικά,
αποφυγή υπερβολικής βιταμίνης C)
Ασβέστιο μαζί με τα γεύματα, ώστε να δεσμεύονται τα οξαλικά στο έντερο
Χορήγηση κιτρικών (π.χ. κιτρικό κάλιο), όταν υπάρχει χαμηλή κιτρουρία
ή επαναλαμβανόμενη λιθίαση
Σε πρωτοπαθή υπεροξαλουρία:
εξειδικευμένη θεραπεία (π.χ. lumasiran) σε συνεργασία με νεφρολόγο

Κλινικός στόχος:
μείωση των οξαλικών σε ασφαλή επίπεδα,
πρόληψη νέων λίθων και
διατήρηση φυσιολογικής νεφρικής λειτουργίας.

19

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι σημαίνουν αυξημένα οξαλικά ούρων;

Υποδηλώνουν αυξημένη απέκκριση οξαλικού, συνήθως λόγω διατροφής ή μεταβολικών διαταραχών, και σχετίζονται με νεφρολιθίαση.

Ποια τρόφιμα αυξάνουν τα οξαλικά;

Σπανάκι, παντζάρια, σοκολάτα, μαύρο τσάι, ξηροί καρποί και υπερβολική βιταμίνη C.

Πώς μειώνονται φυσικά τα οξαλικά;

Με επαρκή ενυδάτωση, ασβέστιο με τα γεύματα, χαμηλή οξαλική δίαιτα και περιορισμό βιταμίνης C.

Τι είναι η πρωτοπαθής υπεροξαλουρία;

Κληρονομική διαταραχή με υπερπαραγωγή οξαλικού από το ήπαρ και υψηλό κίνδυνο σοβαρής νεφρικής βλάβης.

Χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης οξαλικών ούρων 24ώρου;

Ναι. Σε αυξημένες τιμές, η εξέταση συνιστάται να επαναλαμβάνεται μετά από διατροφικές παρεμβάσεις ή θεραπεία, ώστε να εκτιμηθεί η ανταπόκριση και να αποκλειστεί τυχαίο αποτέλεσμα.

Πρέπει να αλλάξω διατροφή πριν τη συλλογή ούρων 24ώρου;

Συνιστάται να αποφεύγονται τροφές πλούσιες σε οξαλικά και συμπληρώματα βιταμίνης C τις προηγούμενες ημέρες, εκτός αν ο ιατρός ζητήσει μέτρηση υπό συνήθεις διατροφικές συνθήκες.

20

Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξέταση Οξαλικών Ούρων 24ώρου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

21

Βιβλιογραφία

National Kidney Foundation.
24-Hour Urine Collection for Kidney Stone Risk Assessment.
https://www.kidney.org

Mayo Clinic Laboratories.
Urine oxalate test.
https://www.mayoclinic.org

Cochat P, Rumsby G.
Primary hyperoxaluria. New England Journal of Medicine. 2013;369(7):649–658.
https://doi.org/10.1056/NEJMra1301564

Heller HJ et al.
Dietary oxalate and its role in urinary oxalate excretion. Kidney International. 1997;51(5):1669–1673.

European Association of Urology (EAU).
Guidelines on Urolithiasis.
https://uroweb.org

Δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

🧾 Εξέταση	🔍 Τι δείχνει
Γενική ούρων	Ανίχνευση ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών, πρωτεΐνης, κυλίνδρων
Μικροσκοπική ούρων	Επιβεβαίωση αριθμού ερυθρών ανά οπτικό πεδίο, μορφολογία
Καλλιέργεια ούρων	Διάγνωση ουρολοίμωξης (βακτήρια, ευαισθησίες)
Κυτταρολογική ούρων	Ανίχνευση καρκινικών κυττάρων (ειδικά για καρκίνο κύστης)
24ωρη συλλογή ούρων	Ανάλυση ασβεστίου, οξαλικών, κυστίνης (λιθίαση)
Δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης	Αξιόπιστο για κυλίνδρους, IgA, λευκωματουρία