Κυστατίνη-C-Οδηγός-για-Ασθενείς-1200x800.jpg

06/Sep/2025

Κυστατίνη C (Cystatin C): Νεότερος Δείκτης Νεφρικής Λειτουργίας 🧪

Τι είναι η Κυστατίνη C, πότε ζητείται η εξέταση, ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές και γιατί θεωρείται πιο αξιόπιστη από την κρεατινίνη για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας.

Γρήγορα: Η Κυστατίνη C (Cystatin C) είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται συνεχώς από όλα τα κύτταρα του σώματος και αποβάλλεται μέσω των νεφρών.
Χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και τον υπολογισμό του eGFR.

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η Κυστατίνη C;
2️⃣ Ρόλος στον οργανισμό
3️⃣ Πλεονεκτήματα έναντι της κρεατινίνης
4️⃣ Πότε ζητείται η εξέταση;
5️⃣ Φυσιολογικές τιμές
6️⃣ Αυξημένη Κυστατίνη C – Αιτίες
7️⃣ Κυστατίνη C και Νεφρική Ανεπάρκεια
8️⃣ Παρακολούθηση στο χρόνο
9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
🔟 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

1️⃣ Τι είναι η Κυστατίνη C;

Η Κυστατίνη C είναι μια μικρή πρωτεΐνη που παράγεται από όλα τα πυρηνούχα κύτταρα του σώματος με σταθερό ρυθμό.
Φιλτράρεται ελεύθερα από τους νεφρούς και δεν επανεκκρίνεται, γεγονός που την καθιστά εξαιρετικό δείκτη της νεφρικής λειτουργίας.

2️⃣ Ρόλος στον οργανισμό

Η Κυστατίνη C δεν έχει γνωστό βιολογικό ρόλο πέρα από την καθημερινή παραγωγή της.
Ωστόσο, η συγκέντρωσή της στο αίμα αντανακλά το πόσο καλά φιλτράρουν οι νεφροί.
Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ως δείκτης της σπειραματικής διήθησης (GFR).

3️⃣ Πλεονεκτήματα έναντι της κρεατινίνης

Η Κρεατινίνη είναι ο πιο γνωστός δείκτης νεφρικής λειτουργίας, αλλά επηρεάζεται από:

Μυϊκή μάζα.
Διατροφή (π.χ. κατανάλωση κρέατος).
Ηλικία και φύλο.

Η Κυστατίνη C θεωρείται πιο ανεξάρτητη από αυτούς τους παράγοντες και πιο αξιόπιστη για την εκτίμηση του GFR, ειδικά σε ηλικιωμένους και άτομα με χαμηλή ή αυξημένη μυϊκή μάζα.

4️⃣ Πότε ζητείται η εξέταση;

Η εξέταση Κυστατίνης C ζητείται όταν υπάρχει ανάγκη για:

Ακριβή υπολογισμό του eGFR.
Διάγνωση πρώιμης νεφρικής δυσλειτουργίας.
Παρακολούθηση ασθενών με χρόνια νεφρική νόσο.
Αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας σε ηλικιωμένους ή παιδιά.

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

Οι φυσιολογικές τιμές της Κυστατίνης C είναι περίπου:

Ενήλικες: 0.6 – 1.3 mg/L
Παιδιά: συνήθως χαμηλότερες

Οι τιμές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου.

6️⃣ Αυξημένη Κυστατίνη C – Αιτίες

Αυξημένα επίπεδα Κυστατίνης C μπορεί να υποδηλώνουν:

Νεφρική δυσλειτουργία.
Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
Οξεία νεφρική βλάβη.
Σπανιότερα, καταστάσεις φλεγμονής ή κακοήθειες.

7️⃣ Κυστατίνη C και Νεφρική Ανεπάρκεια

Η Κυστατίνη C έχει αποδειχθεί ότι ανιχνεύει την πρώιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας καλύτερα από την κρεατινίνη.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ασθενείς με διαβήτη, υπέρταση ή άλλους παράγοντες κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο.

8️⃣ Παρακολούθηση στο χρόνο

Η Κυστατίνη C μπορεί να μετράται περιοδικά για την παρακολούθηση της πορείας της νεφρικής νόσου και την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.
Η σταδιακή αύξηση δείχνει επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, ενώ η σταθεροποίηση ή μείωση δείχνει βελτίωση.

9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές Κυστατίνης C;
👉 Συνήθως 0.6 – 1.3 mg/L στους ενήλικες.

❓ Είναι πιο αξιόπιστη από την κρεατινίνη;
👉 Ναι, γιατί δεν επηρεάζεται τόσο από τη μυϊκή μάζα και τη διατροφή.

❓ Τι σημαίνει αυξημένη Κυστατίνη C;
👉 Υποδηλώνει μείωση της νεφρικής λειτουργίας και πιθανή νεφρική ανεπάρκεια.

❓ Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;
👉 Όχι, η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία.

❓ Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό του eGFR;
👉 Ναι, σε συνδυασμό με την κρεατινίνη δίνει πιο ακριβή εικόνα της νεφρικής λειτουργίας.

🔟 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

Η Κυστατίνη C είναι δείκτης νεφρικής λειτουργίας ανεξάρτητος από μυϊκή μάζα και διατροφή.
Αυξημένη → πιθανή νεφρική δυσλειτουργία ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
Πιο αξιόπιστη από την Κρεατινίνη σε πολλές περιπτώσεις.
Χρήσιμη για πρώιμη διάγνωση και παρακολούθηση νεφρολογικών ασθενών.

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή. Για ακριβή διάγνωση και θεραπεία, συμβουλευτείτε τον/την θεράποντα ιατρό.

🔎 Θέλετε έλεγχο νεφρικής λειτουργίας;

Η εξέταση Κυστατίνης C μπορεί να συνδυαστεί με
Κρεατινίνη,
Ουρία και
Γενική Αίματος.

👉 Δείτε περισσότερα εδώ

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

01/Sep/2025

Κυστατίνη C (Cystatin C) – Πλήρης Οδηγός για Ασθενείς & Επαγγελματίες Υγείας

Τελευταία ενημέρωση: 1 Σεπτεμβρίου 2025 • Mobile-friendly TOC FAQ

Η Κυστατίνη C είναι μία μικρή πρωτεΐνη (~13 kDa) που παράγεται σταθερά από όλα τα πυρηνούχα κύτταρα και καθαίρεται σχεδόν αποκλειστικά από τα σπειράματα των νεφρών. Αποτελεί αξιόπιστο βιοδείκτη για την εκτίμηση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR), συχνά με πλεονεκτήματα έναντι της κλασικής κρεατινίνης σε συγκεκριμένους πληθυσμούς.

Με μια ματιά:

Σταθερή παραγωγή, ελάχιστη επίδραση από μυϊκή μάζα/δίαιτα.
Ελεύθερη σπειραματική διήθηση, πλήρης σωληναριακή επαναρρόφηση/καταβολισμός, χωρίς σωληναριακή έκκριση.
Χρήσιμη όταν η κρεατινίνη είναι «παραπλανητική» (π.χ. ηλικιωμένοι, χαμηλή ή υψηλή μυϊκή μάζα, καχεξία).
Χρησιμοποιείται σε εξισώσεις CKD-EPI για υπολογισμό eGFR.

1) Εισαγωγή – Τι είναι η Κυστατίνη C

Η Κυστατίνη C (Cystatin C) είναι μία μικρή, μη γλυκοζυλιωμένη πρωτεΐνη (~13 kDa) που
παράγεται σταθερά από όλα τα πυρηνούχα κύτταρα και βρίσκεται σε σταθερές συγκεντρώσεις στο πλάσμα.
Διηθείται ελεύθερα από τα σπειράματα, επαναρροφάται και καταβολίζεται πλήρως στα
εγγύς σωληνάρια χωρίς να επανεκκρίνεται στα ούρα· γι’ αυτό η τιμή της στον ορό αντανακλά τον
ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR).

Με απλά λόγια:

Η Κυστατίνη C είναι βιοδείκτης νεφρικής λειτουργίας πιο «ουδέτερος» από την κρεατινίνη ως προς μυϊκή μάζα/δίαιτα.
Είναι χρήσιμη για πιο ακριβή εκτίμηση eGFR, ειδικά όταν τα αποτελέσματα επηρεάζουν δοσολογίες φαρμάκων.
Οι σύγχρονες εξισώσεις CKD-EPI χρησιμοποιούν κρεατινίνη, κυστατίνη C ή τον συνδυασμό τους.

1.1 Πώς “δουλεύει” ως δείκτης;

Σταθερή παραγωγή: ελάχιστη βιολογική μεταβλητότητα μεταξύ ατόμων.
Νεφρική κάθαρση μόνο με διήθηση: δεν έχει σωληναριακή έκκριση που να «νοθεύει» την τιμή.
Αντιστροφή με GFR: όσο ανεβαίνει η κυστατίνη C στον ορό, τόσο μειώνεται ο GFR.

1.2 Γιατί να προτιμηθεί έναντι της κρεατινίνης;

Ζήτημα	Κρεατινίνη	Κυστατίνη C
Επίδραση μυϊκής μάζας/δίαιτας	Μεγάλη	Μικρή
Ηλικιωμένοι/καχεκτικοί/αθλητές	Συχνά παραπλανητική	Πιο αξιόπιστη
Διαθεσιμότητα/κόστος	Παντού/χαμηλό	Λιγότερο διαθέσιμη/υψηλότερο
Καλύτερη πρακτική	Συνδυαστικός eGFR (CKD-EPI creatinine-cystatin C) όταν η απόφαση είναι κλινικά κρίσιμη.

1.3 Τι επηρεάζει την τιμή (πέρα από τον GFR);

Θυρεοειδής: ↑ σε υποθυρεοειδισμό, ↓ σε υπέρθυρεοειδισμό.
Στεροειδή υψηλής δόσης & φλεγμονή: τείνουν να αυξάνουν την τιμή.
Εγκυμοσύνη: φυσιολογικά χαμηλότερη λόγω ↑ GFR (κυρίως 2ο–3ο τρίμηνο).

Σημαντικό για την ερμηνεία:

Πάντα χρησιμοποιούμε το εύρος αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου (μέθοδος διακριβωμένη σε ERM-DA471/IFCC όπου είναι δυνατό).
Μια μεμονωμένη τιμή δεν αρκεί για διάγνωση ΧΝΝ — απαιτείται επιβεβαίωση ≥3 μήνες και συσχέτιση με αλβουμινουρία/απεικόνιση.

1.4 Πότε τη ζητάμε πρακτικά;

Όταν η κλινική εικόνα «δεν ταιριάζει» με eGFR από κρεατινίνη (π.χ. ηλικιωμένος με «φυσιολογική» κρεατινίνη).
Όταν η δοσολογία φαρμάκων εξαρτάται από ακριβή eGFR (αντιβιοτικά, χημειοθεραπεία, DOACs κατά ένδειξη).
Σε παιδιά, αθλητές, καχεκτικούς ή άτομα με πολύ υψηλή/χαμηλή μυϊκή μάζα.
Σε μεταμοσχευμένους νεφρού για ευαίσθητη παρακολούθηση.

1.5 Μικρός αλγόριθμος απόφασης

Υπολόγισε eGFR με CKD-EPI κρεατινίνης.
Αν αποτέλεσμα οριακό ή ασύμβατο με την κλινική εικόνα → μέτρησε Κυστατίνη C.
Υπολόγισε συνδυαστικό eGFR (CKD-EPI creatinine-cystatin C) → χρησιμοποίησέ το για σταδιοποίηση/δοσολογία.

Tip: Δεν απαιτείται νηστεία· προτιμάται ορός ή πλάσμα (Heparin/Li). Αναφέρετε στον ιατρό πρόσφατη
λήψη υψηλών δόσεων στεροειδών ή ενεργό φλεγμονή.

2) Βιολογικός ρόλος & παραγωγή

Η Κυστατίνη C κωδικοποιείται από το γονίδιο CST3 και ανήκει στην οικογένεια των ενδογενών αναστολέων των κυστεϊνικών πρωτεασών. Φυσιολογικά, συνεισφέρει στη ρύθμιση της αποδόμησης πρωτεϊνών της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας και συμμετέχει σε διεργασίες όπως η φλεγμονή και η αναδιαμόρφωση ιστών. Το χαρακτηριστικό της για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας είναι ότι παράγεται σχεδόν σταθερά από όλα τα πυρηνούχα κύτταρα, με σχετικά μικρές διακυμάνσεις μεταξύ των ατόμων, σε αντίθεση με την κρεατινίνη της οποίας η παραγωγή εξαρτάται σημαντικά από τη μυϊκή μάζα.

Μετά τη σπειραματική διήθηση, η Κυστατίνη C επαναρροφάται ενεργά από τα εγγύς σωληναριακά κύτταρα και αποδομείται ενδοκυττάρια, με αποτέλεσμα να μην ανιχνεύεται συνήθως στα ούρα σε αξιοσημείωτες ποσότητες. Συνεπώς, η αύξηση της συγκέντρωσης στον ορό συνδέεται αντιστρόφως με την ελάττωση του GFR.

3) Γιατί είναι σημαντική στη νεφρική λειτουργία

Στην κλινική πράξη, ο GFR σπάνια μετριέται απευθείας (π.χ. με ινουλίνη ή ραδιοϊσοτοπικές μεθόδους). Αντίθετα, χρησιμοποιούμε ενδογενείς δείκτες (κρεατινίνη, κυστατίνη C) και εξισώσεις εκτίμησης (π.χ. CKD-EPI) για τον υπολογισμό του eGFR. Η Κυστατίνη C:

Είναι πιο ανεξάρτητη από μυϊκή μάζα, φύλο και πρόσληψη πρωτεΐνης.
Μπορεί να βελτιώσει την ακρίβεια στα όρια μεταξύ σταδίων ΧΝΝ, ειδικά όταν συνδυάζεται με κρεατινίνη (συνδυαστικές εξισώσεις).
Είναι χρήσιμη όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ κλινικής εικόνας και κρεατινίνης (π.χ. «φυσιολογική» κρεατινίνη αλλά ισχυρή υποψία μειωμένου GFR).
Σε οξείες καταστάσεις, μπορεί να αντικατοπτρίσει πιο έγκαιρα αλλαγές στη νεφρική λειτουργία σε σχέση με την κρεατινίνη, αν και αυτό εξαρτάται από το κλινικό πλαίσιο.

Κλινικό «μαργαριτάρι»: Όταν η κρεατινίνη δίνει eGFR στα όρια σταδιοποίησης (π.χ. 58–62 mL/min/1.73 m²), η προσθήκη Κυστατίνης C για συνδυαστικό eGFR μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τη θεραπευτική στρατηγική (π.χ. δοσολογία φαρμάκων, παραπομπή, παρακολούθηση).

4) Κυστατίνη C vs Κρεατινίνη (συγκριτική ανάλυση)

Και οι δύο δείκτες είναι χρήσιμοι, αλλά έχουν διαφορετικά δυνατά σημεία. Ο παρακάτω συνοπτικός πίνακας βοηθά στην πρακτική επιλογή:

Χαρακτηριστικό	Κυστατίνη C	Κρεατινίνη
Εξάρτηση από μυϊκή μάζα	Ελάχιστη	Υψηλή (επηρεάζεται από μυϊκή μάζα/δίαιτα)
Διατροφική επίδραση (κρέας, πρωτεΐνη)	Μικρή	Σημαντική (οξεία αύξηση μετά από γεύμα πλούσιο σε κρέας)
Ακρίβεια σε ηλικιωμένους/καχεκτικούς	Συνήθως καλύτερη	Συχνά υποεκτιμά δυσλειτουργία
Κόστος/Διαθεσιμότητα	Υψηλότερο/λιγότερο διαδεδομένη	Χαμηλότερο/ευρέως διαθέσιμη
Χρόνος απόκρισης σε οξείες μεταβολές	Δυνητικά ταχύτερη σε ορισμένα πλαίσια	Πιο αργή λόγω «δεξαμενής» μυών
Συνδυασμός δεικτών	Ο συνδυασμός (CKD-EPI creatinine-cystatin C) παρέχει συνήθως τον πιο αξιόπιστο eGFR.

Στην καθημερινή πράξη, η κρεατινίνη παραμένει το «πρώτο φίλτρο». Όταν όμως απαιτείται μεγαλύτερη ακρίβεια ή υπάρχει ασυνέπεια μεταξύ κλινικής εικόνας και eGFR από κρεατινίνη, η Κυστατίνη C —μόνη ή σε συνδυασμό— είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.

Συνέχεια: 5) Κλινικές χρήσεις & ενδείξεις, 6) Φυσιολογικές τιμές, 7) Αιτίες αύξησης/μείωσης, 8) Πλεονεκτήματα & περιορισμοί, 9) Ειδικές καταστάσεις, 10) Διατροφή, 11) Οδηγίες, 12) Συμπεράσματα, 13) FAQ.

5) Κλινικές χρήσεις & ενδείξεις

Η Κυστατίνη C έχει αποκτήσει σημαντικό ρόλο στην καθημερινή κλινική πράξη, ιδιαίτερα σε ασθενείς με υποψία ή γνωστή νεφρική δυσλειτουργία. Οι κυριότερες χρήσεις περιλαμβάνουν:

Εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας σε ασθενείς με φυσιολογική ή οριακή κρεατινίνη.
Σταδιοποίηση Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ) – όταν απαιτείται ακριβέστερη ταξινόμηση.
Παιδιατρικοί ασθενείς – όπου η μυϊκή μάζα είναι μεταβαλλόμενη και η κρεατινίνη συχνά δεν είναι αξιόπιστη.
Ηλικιωμένοι – όπου η χαμηλή μυϊκή μάζα «καμουφλάρει» τη μείωση του GFR.
Δοσολογία φαρμάκων με στενό θεραπευτικό εύρος (π.χ. ανοσοκατασταλτικά, αντιβιοτικά, χημειοθεραπεία).
Μεταμοσχευμένοι νεφρού – για ευαίσθηρη παρακολούθηση της λειτουργίας του μοσχεύματος.
Οξείες καταστάσεις – έλεγχος σε σηπτικούς ασθενείς ή σε ΜΕΘ, όπου η έγκαιρη διάγνωση οξείας νεφρικής βλάβης είναι κρίσιμη.

Παράδειγμα: Σε ασθενή 75 ετών με «φυσιολογική» κρεατινίνη 0,9 mg/dL αλλά με σακχαρώδη διαβήτη και υπέρταση, η Κυστατίνη C μπορεί να δείξει eGFR 55 mL/min/1.73 m² → έγκαιρη διάγνωση ΧΝΝ σταδίου 3.

6) Φυσιολογικές τιμές – Σχόλια για την αναφορά

Οι φυσιολογικές τιμές της Κυστατίνης C μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με τη μέθοδο και τον αναλυτή. Συνήθως δίνονται σε mg/L.

Πληθυσμός	Τιμή αναφοράς (mg/L)	Σχόλια
Ενήλικες	0,6 – 1,0	Ελαφρές διαφορές ανά εργαστήριο
Παιδιά	0,7 – 1,1	Σχετικά σταθερή σε όλες τις ηλικίες μετά τον 1ο χρόνο
Ηλικιωμένοι	0,7 – 1,2	Μικρή αύξηση με την ηλικία
Εγκυμοσύνη	0,4 – 0,8	Συχνά χαμηλότερη λόγω αυξημένου GFR

Σημαντικό: Δεν υπάρχει απόλυτη «καθολική» τιμή αναφοράς. Ο ιατρός ερμηνεύει πάντα το αποτέλεσμα με βάση το εργαστήριο, το ιστορικό και τις συνυπάρχουσες συνθήκες.

Προσοχή: Η χρήση μίας μόνο τιμής Κυστατίνης C δεν αρκεί για διάγνωση ΧΝΝ. Απαιτείται επανάληψη σε ≥3 μήνες και συνδυασμός με άλλους δείκτες (π.χ. αλβουμινουρία).

7) Αιτίες αυξημένης/μειωμένης Κυστατίνης C

Η συγκέντρωση της Κυστατίνης C στο αίμα αντικατοπτρίζει κυρίως τη νεφρική λειτουργία, αλλά μπορεί να επηρεαστεί και από άλλους παράγοντες.

Αυξημένη Κυστατίνη C

Χρόνια Νεφρική Νόσος (στάδια 2–5).
Οξεία Νεφρική Βλάβη (π.χ. σήψη, αφυδάτωση, τοξικά φάρμακα).
Υποθυρεοειδισμός.
Φλεγμονώδεις καταστάσεις (υψηλή CRP, λοίμωξη).
Κακοήθειες – σε ορισμένα νεοπλάσματα η Κυστατίνη C φαίνεται αυξημένη.
Καρδιαγγειακά νοσήματα – μελέτες έδειξαν συσχέτιση με καρδιακή ανεπάρκεια.

Μειωμένη Κυστατίνη C

Υπερθυρεοειδισμός (επιταχύνει τον καταβολισμό).
Εγκυμοσύνη – λόγω αυξημένου GFR.
Παχυσαρκία (σε ορισμένες μελέτες εμφανίζονται χαμηλότερες τιμές, αλλά αμφιλεγόμενο).

Κλινικό παράδειγμα: Ασθενής με ήπια αύξηση κρεατινίνης και φυσιολογική κυστατίνη C μπορεί να έχει παροδική αύξηση κρεατινίνης από αφυδάτωση. Αντίστροφα, υψηλή κυστατίνη C με «φυσιολογική» κρεατινίνη συχνά σημαίνει υποκείμενη μείωση του GFR.

8) Πλεονεκτήματα & περιορισμοί της εξέτασης

Η Κυστατίνη C έχει καθιερωθεί ως πολύτιμος δείκτης νεφρικής λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν η κρεατινίνη είναι δυνητικά παραπλανητική. Ωστόσο, όπως κάθε βιοδείκτης, έχει πλεονεκτήματα αλλά και περιορισμούς.

Πλεονεκτήματα	Περιορισμοί
Μικρή εξάρτηση από μυϊκή μάζα, φύλο και δίαιτα.	Υψηλότερο κόστος και λιγότερη διαθεσιμότητα σε ορισμένα περιβάλλοντα.
Ελεύθερη σπειραματική διήθηση και πλήρης σωληναριακή καταβολή.	Επηρεάζεται από θυρεοειδική λειτουργία (↓ σε υπερθυρεοειδισμό, ↑ σε υποθυρεοειδισμό).
Συχνά πιο ακριβής σε ηλικιωμένους/καχεκτικούς.	Φλεγμονή/οξεία νόσος ενδέχεται να αυξάνουν τα επίπεδα ανεξάρτητα από GFR.
Συνδυαστικές εξισώσεις (κρεατινίνη+Κυστατίνη C) βελτιώνουν την ακρίβεια eGFR.	Υψηλές δόσεις κορτικοστεροειδών έχουν αναφερθεί ότι αυξάνουν την Κυστατίνη C.
Χρήσιμη για βελτιωμένη σταδιοποίηση ΧΝΝ και προσαρμογή δοσολογιών.	Απαιτείται ερμηνεία με βάση το συγκεκριμένο εργαστηριακό εύρος αναφοράς.

Εργαστηριακή σημείωση: Ιδανικά, η μέθοδος μέτρησης είναι διακριβωμένη σε διεθνές πρότυπο (π.χ. ERM-DA471/IFCC), ώστε τα αποτελέσματα να είναι συγκρίσιμα μεταξύ εργαστηρίων.

Κλινική ερμηνεία: Η Κυστατίνη C δεν υποκαθιστά την κλινική κρίση. Συνδυάστε την με το ιστορικό, την κρεατινίνη, την αλβουμινουρία/πρωτεϊνουρία και την απεικόνιση όπου χρειάζεται.

9) Ειδικές καταστάσεις: ηλικιωμένοι, παιδιά, εγκυμοσύνη & άλλα

Ηλικιωμένοι

Η μειωμένη μυϊκή μάζα μπορεί να «κρύβει» τη νεφρική δυσλειτουργία όταν βασιζόμαστε μόνο στην κρεατινίνη.
Η Κυστατίνη C συχνά προσφέρει πιο ρεαλιστική εκτίμηση eGFR σε αυτή την ομάδα, ιδίως όταν τα αποτελέσματα επηρεάζουν δοσολογίες ή παραπομπές.

Παιδιά

Η μεταβαλλόμενη μυϊκή μάζα και οι αναπτυξιακές φάσεις καθιστούν την κρεατινίνη λιγότερο αξιόπιστη.
Η Κυστατίνη C μπορεί να ενσωματωθεί σε παιδιατρικές εξισώσεις eGFR, βελτιώνοντας την παρακολούθηση.

Εγκυμοσύνη

Η φυσιολογική αύξηση του GFR στο 2ο–3ο τρίμηνο τείνει να μειώνει την Κυστατίνη C.
Σε επιπλοκές (π.χ. προεκλαμψία), ενδέχεται να παρατηρηθούν αποκλίσεις που απαιτούν συστηματική εκτίμηση από τον θεράποντα ιατρό.

Υψηλή/χαμηλή μυϊκή μάζα, ακρωτηριασμοί, αθλητές

Σε σώματα με «ασυνήθιστη» μυϊκή σύσταση, η κρεατινίνη μπορεί να είναι παραπλανητική.
Η Κυστατίνη C προσφέρει μια πιο λειτουργική αποτύπωση του GFR σε αυτούς τους πληθυσμούς.

Ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, ΜΕΘ

Σε κίρρωση ή βαριά συστηματική νόσο η κρεατινίνη μπορεί να υποεκτιμά τη δυσλειτουργία.
Η Κυστατίνη C μπορεί να ανιχνεύσει νωρίτερα μεταβολές, αλλά η φλεγμονή/καταβολισμός μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα επίπεδα → απαιτείται προσεκτική ερμηνεία.

Πρακτικό tip: Όταν η κλινική απόφαση είναι κρίσιμη (π.χ. χημειοθεραπεία, ισχυρά αντιβιοτικά), σκεφτείτε eGFR από συνδυαστική εξίσωση (κρεατινίνη + Κυστατίνη C) πριν «κλειδώσετε» δοσολογία.

10) Παράγοντες τρόπου ζωής & διατροφής

Η Κυστατίνη C επηρεάζεται πολύ λιγότερο από τη διατροφή και τη μυϊκή μάζα σε σχέση με την κρεατινίνη. Ωστόσο, ο συνολικός τρόπος ζωής επηρεάζει την υγεία των νεφρών και, κατ’ επέκταση, τα επίπεδα των δεικτών GFR.

Διατροφή

Σταθερή πρόσληψη πρωτεΐνης: Δεν προκαλεί οξείες αυξήσεις στην Κυστατίνη C όπως στην κρεατινίνη. Ωστόσο, σε ΧΝΝ προτείνεται εξατομικευμένη ρύθμιση πρωτεΐνης.
Νάτριο (αλάτι): Υψηλή πρόσληψη επιβαρύνει την αρτηριακή πίεση και τη νεφρική λειτουργία. Στόχος: μείωση αλατιού στην καθημερινότητα.
Γλυκαιμικός έλεγχος: Σε διαβήτη, η καλή ρύθμιση γλυκόζης προστατεύει μακροπρόθεσμα τους νεφρούς.
Μεσογειακό/DASH πρότυπο: Πλούσιο σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια, ανεπεξέργαστα δημητριακά.

Συνήθειες & φάρμακα

Αποφύγετε την υπερβολική χρήση ΜΣΑΦ (π.χ. ιμπουπροφαίνη) χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Κορτικοστεροειδή: Υψηλές δόσεις μπορεί να αυξάνουν την Κυστατίνη C ανεξάρτητα από GFR → ενημερώστε τον ιατρό.
Κάπνισμα: Επιβαρύνει το καρδιονεφρικό σύστημα. Η διακοπή μειώνει συνολικό κίνδυνο.
Ενυδάτωση: Η ήπια, συνεπής ενυδάτωση είναι ωφέλιμη. Αποφύγετε ακραίες οδηγίες «υπερενυδάτωσης» χωρίς ιατρική σύσταση.

Άσκηση

Η μέτρια άσκηση ωφελεί την αρτηριακή πίεση, το βάρος και τον γλυκαιμικό έλεγχο.
Η οξεία έντονη άσκηση μπορεί να μεταβάλει προσωρινά διάφορους δείκτες. Για συγκρίσιμες μετρήσεις, προτιμήστε συνθήκες ηρεμίας πριν την αιμοληψία.

Σημαντικό: Οι παραπάνω συμβουλές είναι γενικές. Για διατροφικές/φαρμακευτικές αλλαγές, συμβουλευτείτε τον ιατρό ή τον διαιτολόγο σας, ειδικά εάν υπάρχει ΧΝΝ ή άλλο χρόνιο νόσημα.

11) Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες (επισκόπηση)

Οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες έχουν ενσωματώσει την Κυστατίνη C στις κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ).

KDIGO (2024): Συνιστά τον υπολογισμό eGFR με κρεατινίνη και, σε αμφίβολες περιπτώσεις, επιβεβαίωση με Κυστατίνη C ή συνδυαστικό τύπο (CKD-EPI).
Ευρωπαϊκή Νεφρολογική Εταιρεία: Προτείνει την χρήση της Κυστατίνης C σε ασθενείς με ασυμφωνία κλινικής εικόνας και eGFR από κρεατινίνη.
ΕΟΠΥΥ (Ελλάδα): Καλύπτει την εξέταση σε συγκεκριμένες ενδείξεις (σταδιοποίηση ΧΝΝ, μεταμοσχευμένοι, ειδικές κατηγορίες).
FDA/EMA: Αναγνωρίζουν τη χρήση της Κυστατίνης C σε μελέτες φαρμάκων για εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας.

Πρακτικά: Οι οδηγίες τονίζουν ότι η Κυστατίνη C είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν:

Η κρεατινίνη είναι «φυσιολογική» αλλά υπάρχουν κλινικές ενδείξεις νεφρικής δυσλειτουργίας.
Απαιτείται ακριβής σταδιοποίηση ΧΝΝ για θεραπευτική απόφαση.
Υπάρχει αμφιβολία για την ακρίβεια της κρεατινίνης (ηλικιωμένοι, παιδιά, καχεξία, παχυσαρκία).

12) Συμπεράσματα

Η Κυστατίνη C αποτελεί έναν σύγχρονο και αξιόπιστο δείκτη εκτίμησης της νεφρικής λειτουργίας, με σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι της κρεατινίνης σε ειδικούς πληθυσμούς. Η ευρύτερη ενσωμάτωσή της στην κλινική πρακτική βοηθά:

Στην έγκαιρη διάγνωση ΧΝΝ.
Στην ακριβέστερη σταδιοποίηση και καθοδήγηση θεραπείας.
Στην προσαρμογή δοσολογιών φαρμάκων με στενό θεραπευτικό εύρος.
Στην βελτίωση της πρόγνωσης μέσω καλύτερης παρακολούθησης.

Παρά το υψηλότερο κόστος και τους ορισμένους περιορισμούς, η Κυστατίνη C κερδίζει έδαφος και θεωρείται πλέον «εργαλείο πρώτης γραμμής» σε πληθυσμούς όπου η κρεατινίνη δεν αρκεί.

13) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι η Κυστατίνη C;

Είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται σταθερά από όλα τα πυρηνούχα κύτταρα, διηθείται από τα σπειράματα των νεφρών και αντανακλά τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR).

Πότε χρειάζεται να μετρηθεί η Κυστατίνη C;

Όταν η κρεατινίνη δεν επαρκεί για την εκτίμηση του GFR, όπως σε ηλικιωμένους, παιδιά, άτομα με χαμηλή ή υψηλή μυϊκή μάζα, μεταμοσχευμένους ή σε αμφίβολες περιπτώσεις ΧΝΝ.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές;

Στους ενήλικες συνήθως 0,6–1,0 mg/L. Οι τιμές διαφοροποιούνται ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης.

Είναι πιο αξιόπιστη από την κρεατινίνη;

Σε πολλές περιπτώσεις ναι, γιατί δεν επηρεάζεται σημαντικά από τη μυϊκή μάζα ή τη δίαιτα. Ωστόσο, το ιδανικό είναι ο συνδυασμός Κυστατίνης C + Κρεατινίνης.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την Κυστατίνη C;

Θυρεοειδοπάθειες, φλεγμονή, κορτικοστεροειδή, καθώς και καταστάσεις όπως εγκυμοσύνη ή οξεία λοίμωξη.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχεται;

Η συχνότητα εξαρτάται από την κλινική εικόνα. Σε ΧΝΝ συστήνεται παρακολούθηση κάθε 3–6 μήνες ή όπως υποδείξει ο νεφρολόγος.

Μπορεί η διατροφή να αλλάξει την Κυστατίνη C;

Όχι άμεσα. Η διατροφή δεν επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα, σε αντίθεση με την κρεατινίνη. Ωστόσο, ο υγιεινός τρόπος ζωής προστατεύει τη νεφρική λειτουργία.

Χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη;

Ναι, αλλά οι τιμές μπορεί να είναι χαμηλότερες λόγω αυξημένου GFR. Ο ιατρός ερμηνεύει το αποτέλεσμα με βάση το τρίμηνο και την κλινική εικόνα.

Πόσο κοστίζει η εξέταση;

Στην Ελλάδα κυμαίνεται περίπου 15–30€, ανάλογα με το εργαστήριο. Σε αρκετές περιπτώσεις καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ.

Πόσο γρήγορα βγαίνει το αποτέλεσμα;

Συνήθως εντός 24 ωρών, όπως οι περισσότερες αιματολογικές εξετάσεις.

Είναι κατάλληλη για παιδιά;

Ναι, μάλιστα θεωρείται πιο αξιόπιστη από την κρεατινίνη, καθώς δεν επηρεάζεται έντονα από την ανάπτυξη και τη μυϊκή μάζα.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ eGFR με κρεατινίνη και με Κυστατίνη C;

Ο eGFR με κρεατινίνη επηρεάζεται από μυϊκή μάζα, ενώ ο eGFR με Κυστατίνη C είναι πιο «καθαρός» δείκτης. Ο συνδυασμός τους είναι η πιο ακριβής προσέγγιση.

Χρειάζεται ειδική προετοιμασία για την εξέταση;

Όχι, η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία χωρίς ιδιαίτερη προετοιμασία.

Μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την κρεατινίνη;

Όχι, στην πράξη χρησιμοποιούνται και οι δύο δείκτες. Η κρεατινίνη είναι φθηνή και ευρέως διαθέσιμη, ενώ η Κυστατίνη C προσθέτει ακρίβεια σε ειδικές περιπτώσεις.

</article

14) Βιβλιογραφία

Ενδεικτική βιβλιογραφία για περαιτέρω μελέτη:

ΕΟΠΥΥ – Κατάλογος Αποζημιούμενων Εργαστηριακών Εξετάσεων (τελευταία ενημέρωση).
Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία – Οδηγίες για τη Χρόνια Νεφρική Νόσο.
KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int Suppl. 2024.
Inker LA, et al. Estimating Glomerular Filtration Rate from Serum Creatinine and Cystatin C. N Engl J Med. 2012;367(1):20-29.
Shlipak MG, et al. Cystatin C and the Risk of Death and Cardiovascular Events among Elderly Persons. N Engl J Med. 2005;352:2049-2060.
Grubb A, et al. Cystatin C – from discovery to clinical use. Kidney Int Suppl. 2010;78(1):S20-S25.
Laterza OF, et al. Cystatin C: an improved estimator of glomerular filtration rate? Clin Chem. 2002;48(5):699-707.

Dharnidharka VR, et al. Serum cystatin C is superior to serum creatinine as a marker of kidney function: meta-analysis. Am J Kidney Dis. 2002;40(2):221-226.

Υπόδειγμα αναφοράς eGFR (Κυστατίνη C)

Παράμετρος	Κυστατίνη C (Cystatin C)
Αποτέλεσμα	[ X.XX ] mg/L (Εύρος αναφοράς εργαστηρίου: [ 0,60–1,00 ] mg/L)
Μέθοδος / Διακρίβωση	PETIA ή PENIA (ανάλογα με τον αναλυτή), διακρίβωση ERM-DA471/IFCC
eGFR_cys	[ YY ] mL/min/1.73 m² (CKD-EPI cystatin C, έτος εξίσωσης: [ 2012 / 2021 ])
eGFR_cr (προαιρετικά)	[ … ] mL/min/1.73 m² (CKD-EPI creatinine, IDMS-traceable)
eGFR_cr-cys (συνδυαστικό)	[ … ] mL/min/1.73 m² (CKD-EPI creatinine+cystatin C, race-free)
ACR ούρων (προτείνεται)	[ … ] mg/g κρεατινίνης (A1/A2/A3)
Ημερομηνία/Ώρα	[ … ]

Τυποποιημένο σχόλιο ερμηνείας:
«Το eGFR εκτιμήθηκε με Κυστατίνη C [και κρεατινίνη, όπου αναφέρεται]. Η σταδιοποίηση ΧΝΝ απαιτεί επιμονή
ευρημάτων ≥3 μήνες και συνεκτίμηση αλβουμινουρίας (ACR), κλινικής εικόνας και απεικόνισης.»

Κατηγορία G	eGFR (mL/min/1.73 m²)	Σχόλιο
G1	≥90	Φυσιολογικός/υψηλός (απαιτείται συνύπαρξη βλάβης για ΧΝΝ)
G2	60–89	Ήπια μείωση (απαιτείται συνύπαρξη βλάβης για ΧΝΝ)
G3a	45–59	Ήπια-μέτρια μείωση
G3b	30–44	Μέτρια-σοβαρή μείωση
G4	15–29	Σοβαρή μείωση
G5	<15	Νεφρική ανεπάρκεια

Σημειώσεις εργαστηρίου:

Αναφέρετε ρητά την εξίσωση CKD-EPI και το έτος (π.χ. 2012 ή 2021, race-free), καθώς και αν πρόκειται για eGFR_cys, eGFR_cr ή eGFR_cr-cys.
Η κρεατινίνη πρέπει να είναι IDMS-traceable όταν χρησιμοποιείται στο συνδυαστικό eGFR.
Το εύρος αναφοράς της Κυστατίνης C διαφέρει ανά μέθοδο/εργαστήριο· χρησιμοποιήστε το δικό σας verified interval.

Κυστατίνη C (Cystatin C): Νεότερος Δείκτης Νεφρικής Λειτουργίας 🧪

1️⃣ Τι είναι η Κυστατίνη C;

2️⃣ Ρόλος στον οργανισμό

3️⃣ Πλεονεκτήματα έναντι της κρεατινίνης

4️⃣ Πότε ζητείται η εξέταση;

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

6️⃣ Αυξημένη Κυστατίνη C – Αιτίες

7️⃣ Κυστατίνη C και Νεφρική Ανεπάρκεια

8️⃣ Παρακολούθηση στο χρόνο

9️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

🔟 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

🔎 Θέλετε έλεγχο νεφρικής λειτουργίας;

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

1) Εισαγωγή – Τι είναι η Κυστατίνη C

1.1 Πώς “δουλεύει” ως δείκτης;

1.2 Γιατί να προτιμηθεί έναντι της κρεατινίνης;

1.3 Τι επηρεάζει την τιμή (πέρα από τον GFR);

1.4 Πότε τη ζητάμε πρακτικά;

1.5 Μικρός αλγόριθμος απόφασης

2) Βιολογικός ρόλος & παραγωγή

3) Γιατί είναι σημαντική στη νεφρική λειτουργία

4) Κυστατίνη C vs Κρεατινίνη (συγκριτική ανάλυση)

5) Κλινικές χρήσεις & ενδείξεις

6) Φυσιολογικές τιμές – Σχόλια για την αναφορά

7) Αιτίες αυξημένης/μειωμένης Κυστατίνης C

Αυξημένη Κυστατίνη C

Μειωμένη Κυστατίνη C

8) Πλεονεκτήματα & περιορισμοί της εξέτασης

9) Ειδικές καταστάσεις: ηλικιωμένοι, παιδιά, εγκυμοσύνη & άλλα

Ηλικιωμένοι

Παιδιά

Εγκυμοσύνη

Υψηλή/χαμηλή μυϊκή μάζα, ακρωτηριασμοί, αθλητές

Ηπατική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια, ΜΕΘ

10) Παράγοντες τρόπου ζωής & διατροφής

Διατροφή

Συνήθειες & φάρμακα

Άσκηση

11) Σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες (επισκόπηση)

12) Συμπεράσματα

13) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

14) Βιβλιογραφία

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Το Εργαστήριό μας

Social Networks

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία