Τα αντισώματα IgG έναντι τυροσινικής φωσφατάσης IA2 (IA-2A) είναι αυτοαντισώματα που στρέφονται εναντίον μιας πρωτεΐνης (IA-2) που βρίσκεται στα β-κύτταρα του παγκρέατος. Τα β-κύτταρα είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ινσουλίνης. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αυτά τα αντισώματα, επιτίθεται στα β-κύτταρα και σταδιακά μειώνεται η ικανότητα παραγωγής ινσουλίνης.
ℹ️ Σημαντικό: Τα IA-2A ανήκουν στην ομάδα παγκρεατικών αυτοαντισωμάτων (μαζί με anti-GAD, ZnT8, IAA) και χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση και την πρόγνωση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1.
2) Γιατί γίνεται η εξέταση;
🧬 Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 – Συμβάλλει στην επιβεβαίωση αυτοάνοσης αιτιολογίας.
👨👩👧👦 Έλεγχος οικογενειακού κινδύνου – Χρήσιμη σε συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με ΣΔ1.
⚕️ Διαφορική διάγνωση – Διαχωρίζει τον Διαβήτη Τύπου 1 από τον Διαβήτη Τύπου 2 ή άλλες μορφές.
📉 Πρόβλεψη εξέλιξης – Ο συνδυασμός IA-2A με άλλα αντισώματα (anti-GAD, ZnT8, IAA) αυξάνει την ακρίβεια πρόβλεψης.
3) Πώς γίνεται η μέτρηση;
Η εξέταση πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία. Το δείγμα αίματος αναλύεται σε ειδικό εργαστήριο με ανοσολογικές τεχνικές (π.χ. ELISA, RIA). Δεν απαιτείται νηστεία και δεν υπάρχει ειδική προετοιμασία.
💡 Συμβουλή: Συχνά ζητείται ταυτόχρονα έλεγχος και για άλλα αυτοαντισώματα (anti-GAD, IAA, ZnT8) ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα.
4) Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα;
🔴 Θετικό αποτέλεσμα: δείχνει ότι υπάρχει αυτοάνοση αντίδραση κατά των β-κυττάρων και αυξημένος κίνδυνος ΣΔ1.
🟢 Αρνητικό αποτέλεσμα: μειώνει την πιθανότητα ΣΔ1, αλλά δεν την αποκλείει πλήρως, ειδικά αν υπάρχουν άλλα θετικά αντισώματα.
📊 Υψηλός τίτλος: σχετίζεται με ταχύτερη καταστροφή των β-κυττάρων.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με κλινική εικόνα, γλυκόζη αίματος, HbA1c και άλλα αντισώματα.
5) Παράγοντες που επηρεάζουν
🧒 Ηλικία: πιο συχνά θετικά σε παιδιά και εφήβους με ΣΔ1.
🧪 Συγχορήγηση άλλων αυτοαντισωμάτων (π.χ. anti-GAD, ZnT8) ενισχύει τη διαγνωστική αξία.
⚠️ Σπάνια, ψευδώς θετικά αποτελέσματα μπορεί να εμφανιστούν σε άλλες αυτοάνοσες παθήσεις.
6) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Τι σημαίνει αν έχω θετικά αντισώματα IA-2A;
Τα θετικά αντισώματα IA-2A δείχνουν ότι το ανοσοποιητικό σας σύστημα έχει ξεκινήσει μια αυτοάνοση αντίδραση εναντίον των β-κυττάρων του παγκρέατος, τα οποία παράγουν ινσουλίνη. Αυτό σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1. Ωστόσο, η παρουσία τους από μόνη της δεν σημαίνει ότι θα αναπτυχθεί σίγουρα διαβήτης. Η πιθανότητα εξαρτάται από το αν συνυπάρχουν και άλλα αυτοαντισώματα (π.χ. anti-GAD, ZnT8, IAA) και από τον τίτλο των αντισωμάτων.
❓ Μπορεί να βγει αρνητικό το τεστ και να έχω Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1;
Ναι. Περίπου 10–15% των ασθενών με ΣΔ1 δεν έχουν ανιχνεύσιμα αυτοαντισώματα, περιλαμβανομένων των IA-2A. Αυτός ο τύπος συχνά ονομάζεται «ιδιοπαθής» ΣΔ1. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εικόνα, την παρουσία υπεργλυκαιμίας και άλλων εργαστηριακών εξετάσεων, όπως η HbA1c. Επομένως, ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει εντελώς τον ΣΔ1.
❓ Υπάρχουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα στην εξέταση IA-2A;
Σπάνια, ναι. Ψευδώς θετικά μπορεί να εμφανιστούν σε άλλες αυτοάνοσες παθήσεις, όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος ή η θυρεοειδίτιδα Hashimoto. Για αυτό, η ερμηνεία της εξέτασης πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις αίματος. Ο γιατρός συνήθως ζητάει περισσότερα από ένα αντισώματα για να έχει πιο ασφαλές συμπέρασμα.
❓ Αν βρεθώ θετικός στα IA-2A, θα χρειαστώ άμεσα ινσουλίνη;
Όχι απαραίτητα. Η παρουσία των αντισωμάτων IA-2A δείχνει αυξημένο κίνδυνο μελλοντικής απώλειας της ικανότητας παραγωγής ινσουλίνης, αλλά η θεραπεία με ινσουλίνη ξεκινά μόνο όταν εμφανιστούν σαφή κλινικά και εργαστηριακά σημάδια διαβήτη (π.χ. υψηλή γλυκόζη, συμπτώματα πολυουρίας και πολυδιψίας). Η ανίχνευση αντισωμάτων χρησιμεύει κυρίως για έγκαιρη παρακολούθηση.
❓ Γιατί ελέγχονται συχνά μαζί με anti-GAD και ZnT8;
Τα IA-2A από μόνα τους είναι σημαντικά, αλλά η διαγνωστική τους αξία αυξάνεται πολύ όταν συνδυάζονται με άλλα αυτοαντισώματα, όπως anti-GAD και ZnT8. Όταν ένα άτομο είναι θετικό σε δύο ή περισσότερους τύπους αντισωμάτων, ο κίνδυνος ανάπτυξης ΣΔ1 είναι πολύ υψηλότερος. Για αυτό, τα εργαστήρια συστήνουν συχνά έναν «πίνακα αυτοαντισωμάτων» για πιο αξιόπιστη εκτίμηση.
❓ Μπορούν να ζητηθούν τα IA-2A για προληπτικό έλεγχο;
Συνήθως όχι στον γενικό πληθυσμό. Ο έλεγχος προτείνεται κυρίως σε άτομα που έχουν συγγενείς πρώτου βαθμού με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 ή σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ασαφής διάγνωση διαβήτη. Σε κλινικές μελέτες, ο προληπτικός έλεγχος βοηθά να εντοπιστούν άτομα υψηλού κινδύνου για συμμετοχή σε προγράμματα πρόληψης.
❓ Υπάρχει τρόπος να προληφθεί η ανάπτυξη ΣΔ1 αν έχω θετικά IA-2A;
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία που να σταματά την αυτοάνοση διαδικασία. Ωστόσο, βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες με ανοσοθεραπείες που στοχεύουν να καθυστερήσουν την εμφάνιση ΣΔ1 σε άτομα υψηλού κινδύνου. Το σημαντικό είναι η έγκαιρη διάγνωση και η στενή παρακολούθηση, ώστε όταν εκδηλωθεί διαβήτης να αντιμετωπιστεί άμεσα και σωστά.
🧪 Εξετάσεις Αυτοαντισωμάτων
Μπορείτε να πραγματοποιήσετε έλεγχο αντισωμάτων (IA-2A, GAD, ZnT8, IAA) στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
Anti-CCP Αντισώματα: Τι δείχνει η εξέταση & πότε είναι ανησυχητική
Τελευταία ενημέρωση:
Σε 1 λεπτό:
Τα anti-CCP είναι από τους πιο ειδικούς δείκτες για ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Μπορούν να εμφανιστούν χρόνια πριν τα συμπτώματα και έχουν σημαντική προγνωστική αξία,
αλλά δεν αρκούν μόνα τους για διάγνωση.
1
Τι είναι τα αντισώματα anti-CCP
Τα αντισώματα anti-CCP (anti-Cyclic Citrullinated Peptide) είναι ειδικά αυτοαντισώματα που ανιχνεύονται στο αίμα.
Σχηματίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει ως «ξένα» πρωτεΐνες που έχουν υποστεί κιτρουλλινοποίηση,
μια μετα-μεταφραστική τροποποίηση. Τα anti-CCP σχετίζονται πολύ στενά με τη ρευματοειδή αρθρίτιδα,
με καταγραφόμενη ειδικότητα που πλησιάζει το 95–98% σε μελέτες διάγνωσης.
Η παρουσία τους σε ασθενείς με αρθρικά συμπτώματα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα ότι η νόσος έχει αυτοάνοση βάση,
και γι’ αυτό αποτελούν από τα σημαντικότερα εργαλεία στον σύγχρονο ρευματολογικό έλεγχο.
Γιατί τα anti-CCP θεωρούνται «ειδικά» αντισώματα;
Τα anti-CCP δεν αποτελούν απλούς δείκτες φλεγμονής.
Στοχεύουν κιτρουλλινωμένες πρωτεΐνες,
οι οποίες σχετίζονται άμεσα με τον αυτοάνοσο μηχανισμό
της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
Γι’ αυτό:
Έχουν πολύ υψηλή ειδικότητα για τη νόσο
Μπορούν να εμφανιστούν χρόνια πριν τα συμπτώματα
Σχετίζονται με πιο επιθετική πορεία όταν είναι θετικά
2
Τι είναι η κιτρουλλινοποίηση
Η κιτρουλλινοποίηση είναι μια φυσιολογική βιοχημική τροποποίηση κατά την οποία το ένζυμο PAD (Peptidyl Arginine Deiminase)
μετατρέπει αργινίνη σε κιτρουλλίνη μέσα σε πρωτεΐνες. Αυτή η αλλαγή δεν είναι πάντα παθολογική, αλλά σε άτομα με
προδιάθεση για αυτοανοσία μπορεί να προκαλέσει την παραγωγή αντισωμάτων κατά των κιτρουλλινωμένων πεπτιδίων.
Η παρουσία κιτρουλλινωμένων πρωτεϊνών σε έναν φλεγμονώδη ιστό (π.χ. αρθρώσεις) λειτουργεί ως «σπίθα» για την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού,
με αποτέλεσμα την παραγωγή anti-CCP που αναγνωρίζουν και δεσμεύουν αυτά τα τροποποιημένα τμήματα.
3
Γιατί γίνεται η εξέταση
Η εξέταση anti-CCP γίνεται κυρίως για την πρώιμη αναγνώριση ρευματοειδούς αρθρίτιδας και για την εκτίμηση της μελλοντικής πορείας της νόσου. Σε αντίθεση με άλλους δείκτες φλεγμονής,
δεν αποτυπώνει απλώς την τρέχουσα κατάσταση, αλλά προσφέρει πληροφορίες για τον αυτοάνοσο μηχανισμό που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η ανίχνευση anti-CCP σε άτομα με ύποπτα συμπτώματα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα σωστής διάγνωσης,
ιδίως στα πρώιμα στάδια όπου οι κλινικές και απεικονιστικές αλλοιώσεις μπορεί να είναι περιορισμένες ή απούσες.
Επιπλέον, η θετικότητα των αντισωμάτων αυτών συνδέεται με πιο επιθετική και διαβρωτική μορφή της νόσου,
γεγονός που βοηθά τον ρευματολόγο να καθορίσει έγκαιρα το επίπεδο παρακολούθησης και τη θεραπευτική στρατηγική.
4
Πότε πρέπει να ζητηθεί
Η εξέταση anti-CCP πρέπει να ζητείται όταν υπάρχει κλινική υποψία πρώιμης ρευματοειδούς αρθρίτιδας,
ακόμη και αν τα συμπτώματα είναι ήπια ή ασαφή. Ιδιαίτερη σημασία έχει σε άτομα με πρωινή δυσκαμψία διάρκειας άνω των 30–60 λεπτών.
Συνιστάται επίσης όταν παρατηρείται συμμετρικός πόνος ή οίδημα μικρών αρθρώσεων των χεριών και των καρπών,
καθώς και σε περιπτώσεις όπου άλλες εξετάσεις (π.χ. ρευματοειδής παράγοντας) είναι αμφίβολες ή οριακές.
Η μέτρηση μπορεί να προηγηθεί ακόμη και της πλήρους κλινικής εικόνας,
καθώς τα anti-CCP είναι δυνατόν να ανιχνευθούν χρόνια πριν την εγκατάσταση της νόσου.
Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη παραπομπή για έλεγχο επιτρέπει πιο στενή παρακολούθηση και, εφόσον χρειαστεί,
πρώιμη θεραπευτική παρέμβαση.
5
Διαδικασία εξέτασης
Η εξέταση anti-CCP πραγματοποιείται με λήψη φλεβικού αίματος
και δεν απαιτεί νηστεία.
Το δείγμα συλλέγεται συνήθως από φλέβα του χεριού και
η διαδικασία είναι σύντομη, ασφαλής και ανώδυνη,
όπως σε κάθε τυπική αιμοληψία.
Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία πριν την εξέταση.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να ενημερωθεί ο ιατρός ή το εργαστήριο για φαρμακευτική αγωγή,
πρόσφατες λοιμώξεις ή
γνωστά αυτοάνοσα νοσήματα,
καθώς τα στοιχεία αυτά λαμβάνονται υπόψη
κατά τη συνολική ερμηνεία του αποτελέσματος.
Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν την αιμοληψία:
Δεν χρειάζεται διακοπή τροφής ή υγρών
Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας
Μπορεί να συνδυαστεί με άλλες ανοσολογικές εξετάσεις
Η ανάλυση γίνεται συνήθως με ανοσοενζυμική μέθοδο (ELISA),
η οποία προσφέρει υψηλή ακρίβεια και αξιοπιστία.
Τα αποτελέσματα είναι κατά κανόνα διαθέσιμα μέσα σε 1–2 εργάσιμες ημέρες,
ανάλογα με το εργαστήριο και τον φόρτο εξετάσεων.
Το αποτέλεσμα της εξέτασης δεν αξιολογείται μεμονωμένα,
αλλά συνεκτιμάται με το κλινικό ιστορικό,
τη φυσική εξέταση και τυχόν συνοδές εργαστηριακές μετρήσεις,
ώστε να εξαχθούν ασφαλή κλινικά συμπεράσματα.
6
Φυσιολογικές τιμές
Οι τιμές της εξέτασης anti-CCP εκφράζονται συνήθως σε μονάδες U/mL και ερμηνεύονται με βάση προκαθορισμένα όρια αναφοράς.
Τα ακριβή cut-offs μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς μεταξύ εργαστηρίων,
ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης,
όμως η κλινική ερμηνεία παραμένει κοινή.
Οι υψηλοί τίτλοι anti-CCP σχετίζονται συχνότερα με πιο επιθετική και διαβρωτική πορεία της νόσου,
ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν κλινικά συμπτώματα ή
θετικοί δείκτες φλεγμονής.
Ωστόσο, ο τίτλος των αντισωμάτων δεν αντικατοπτρίζει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων
σε δεδομένη χρονική στιγμή.
Κλινικά σημαντικό:
Η ερμηνεία των τιμών anti-CCP δεν βασίζεται ποτέ
σε μία μεμονωμένη μέτρηση.
Αξιολογείται πάντα σε συνδυασμό με κλινική εικόνα, ρευματοειδή παράγοντα (RF), CRP/ΤΚΕ και
άλλα συνοδά ευρήματα.
7
Τι σημαίνει θετικό anti-CCP
Ένα θετικό anti-CCP υποδηλώνει αυξημένη πιθανότητα ρευματοειδούς αρθρίτιδας και θεωρείται ισχυρή ένδειξη
ότι υπάρχει ενεργή ή επικείμενη αυτοάνοση διεργασία που στοχεύει τις αρθρώσεις.
Σε άτομα με αρθρικά συμπτώματα, η θετικότητα των αντισωμάτων αυτών ενισχύει σημαντικά τη διάγνωση και
συνδέεται συχνότερα με πιο επιθετική και διαβρωτική πορεία της νόσου σε βάθος χρόνου.
Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στον θεραπευτικό σχεδιασμό.
Η κλινική σημασία εξαρτάται και από τον τίτλο των αντισωμάτων:
υψηλότερες τιμές σχετίζονται γενικά με μεγαλύτερο κίνδυνο μόνιμων αρθρικών βλαβών,
ιδίως όταν συνυπάρχουν αυξημένοι δείκτες φλεγμονής ή θετικός ρευματοειδής παράγοντας.
Κλινικά σημαντικό:
Υψηλοί τίτλοι anti-CCP, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει θετικός ρευματοειδής παράγοντας (RF),
σχετίζονται συχνότερα με διαβρωτική και πιο επιθετική πορεία
της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
8
Anti-CCP & Ρευματοειδής Αρθρίτιδα
Τα anti-CCP μπορούν να ανιχνευθούν πολλά χρόνια πριν την κλινική εκδήλωση
της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμα για τον
εντοπισμό της προκλινικής φάσης της νόσου.
Σε αυτό το στάδιο, το άτομο μπορεί να μην εμφανίζει εμφανή αρθρική φλεγμονή
ή τυπικά ευρήματα στην κλινική εξέταση,
ωστόσο το ανοσοποιητικό σύστημα έχει ήδη ενεργοποιηθεί.
Η παρουσία anti-CCP λειτουργεί ως προειδοποιητικό βιολογικό σήμα
ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μελλοντικής ανάπτυξης ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
Μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με θετικά anti-CCP,
ιδιαίτερα σε υψηλούς τίτλους,
έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εξέλιξης
σε κλινικά έκδηλη νόσο σε σύγκριση με οροαρνητικά άτομα.
Τι σημαίνει πρακτικά η προκλινική φάση;
Δεν υπάρχει ακόμη εγκατεστημένη αρθρίτιδα
Υπάρχει όμως αυτοάνοση δραστηριότητα σε εξέλιξη
Ο κίνδυνος εμφάνισης συμπτωμάτων είναι αυξημένος
Η έγκαιρη αναγνώριση αυτής της φάσης επιτρέπει στενότερη παρακολούθηση
και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, πρώιμη ιατρική παρέμβαση,
με στόχο τη μείωση της βαρύτητας,
της ταχύτητας εξέλιξης και των μόνιμων αρθρικών βλαβών
όταν εκδηλωθεί η νόσος.
9
Anti-CCP vs RF
Τα anti-CCP θεωρούνται πιο ειδικά για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα σε σύγκριση με τον ρευματοειδή παράγοντα (RF), γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμα στη διαγνωστική διερεύνηση.
Ενώ ο RF μπορεί να είναι θετικός και σε άλλες καταστάσεις, τα anti-CCP σχετίζονται πολύ πιο στενά
με την αυτοάνοση παθογένεια της νόσου.
Επιπλέον, τα anti-CCP διαθέτουν μεγαλύτερη προγνωστική αξία, καθώς η θετικότητά τους συνδέεται συχνότερα
με πιο επιθετική και διαβρωτική πορεία.
Αντίθετα, ο RF μπορεί να εμφανίζεται θετικός σε υγιή άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή σε χρόνιες λοιμώξεις,
γεγονός που περιορίζει την ειδικότητά του.
Στην κλινική πράξη, η διπλή θετικότητα (anti-CCP + RF) αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια
και βοηθά τον ιατρό να εκτιμήσει καλύτερα τόσο τη βεβαιότητα της διάγνωσης όσο και τη μελλοντική εξέλιξη της νόσου.
Anti-CCP vs Ρευματοειδής Παράγοντας (RF): τι διαφέρει στην πράξη
Anti-CCP: Πολύ υψηλή ειδικότητα για ρευματοειδή αρθρίτιδα και
μπορεί να ανιχνευθεί χρόνια πριν τα συμπτώματα.
RF: Λιγότερο ειδικός· μπορεί να είναι θετικός σε άλλες παθήσεις ή και σε υγιή άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
Διπλή θετικότητα (anti-CCP + RF):
Αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική βεβαιότητα
και συνδέεται συχνότερα με πιο επιθετική πορεία της νόσου.
10
Συνοδές εξετάσεις
Η εξέταση anti-CCP δεν αξιολογείται μεμονωμένα, αλλά εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο εργαστηριακό πλαίσιο που στοχεύει στην ασφαλή διάγνωση,
στη διαφορική διερεύνηση και στην εκτίμηση της πιθανής εξέλιξης της νόσου.
Ο συνδυασμός πολλαπλών εξετάσεων αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια.
Στην κλινική πράξη, συνεκτιμώνται συχνότερα:
Ρευματοειδής Παράγοντας (RF):
Συμπληρώνει το anti-CCP· η διπλή θετικότητα αυξάνει τη βεβαιότητα διάγνωσης.
Γενική Αίματος:
Μπορεί να αναδείξει αναιμία χρόνιας νόσου ή άλλες φλεγμονώδεις μεταβολές.
ANA (αντιπυρηνικά αντισώματα):
Χρήσιμα στη διαφορική διάγνωση από άλλα συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα.
Anti-dsDNA, ENA panel:
Ζητούνται όταν υπάρχει υποψία συστηματικού ερυθηματώδους λύκου ή συνδετικοπάθειας.
Βιοχημικός έλεγχος (ηπατικά, νεφρικά):
Απαραίτητος τόσο για βασική εκτίμηση όσο και πριν από πιθανή θεραπευτική αγωγή.
Κλινική σημείωση:
Ο στόχος των συνοδών εξετάσεων δεν είναι μόνο η επιβεβαίωση της διάγνωσης,
αλλά και ο αποκλεισμός άλλων αυτοάνοσων ή φλεγμονωδών καταστάσεων,
καθώς και η σωστή καθοδήγηση της παρακολούθησης και της θεραπείας.
11
Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος
Περαιτέρω έλεγχος απαιτείται όταν το αποτέλεσμα της εξέτασης anti-CCP
δεν συμβαδίζει πλήρως με την κλινική εικόνα ή όταν υπάρχουν ύποπτα συμπτώματα που επιμένουν, ακόμη και αν το αρχικό εργαστηριακό εύρημα
είναι αρνητικό ή οριακό.
Η ανάγκη για επιπλέον διερεύνηση είναι μεγαλύτερη στις ακόλουθες περιπτώσεις:
Οριακά ή χαμηλά θετικά anti-CCP,
ιδίως όταν συνυπάρχουν αρθρικά συμπτώματα.
Αρνητικό anti-CCP με ύποπτη κλινική εικόνα,
όπως επίμονη πρωινή δυσκαμψία ή συμμετρικός πόνος μικρών αρθρώσεων.
Ασυμφωνία εξετάσεων
(π.χ. αρνητικό anti-CCP αλλά θετικός ρευματοειδής παράγοντας ή αυξημένη CRP).
Επιδείνωση συμπτωμάτων με την πάροδο του χρόνου,
παρά αρχικά καθησυχαστικά εργαστηριακά ευρήματα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο περαιτέρω έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει επανάληψη επιλεγμένων εξετάσεων, στενότερη κλινική παρακολούθηση
και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, παραπομπή για εξειδικευμένη ρευματολογική εκτίμηση.
Τι αξιολογείται στον περαιτέρω έλεγχο;
Η εξέλιξη των συμπτωμάτων στον χρόνο
Η παρουσία ή όχι αντικειμενικής αρθρικής φλεγμονής
Η μεταβολή δεικτών φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ)
Η πιθανή εμφάνιση νέων εργαστηριακών ευρημάτων
Ο στόχος του περαιτέρω ελέγχου δεν είναι η «υπερδιάγνωση»,
αλλά η έγκαιρη αναγνώριση ασθενών που βρίσκονται σε πρώιμο ή εξελισσόμενο στάδιο
αυτοάνοσης αρθρίτιδας, ώστε να αποφευχθεί καθυστέρηση στη διάγνωση
και στη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση.
12
Anti-CCP & εγκυμοσύνη
Κατά την εγκυμοσύνη, η ανοσολογική δραστηριότητα μεταβάλλεται,
με αποτέλεσμα σε πολλές γυναίκες τα συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας
να εμφανίζουν μερική ή πλήρη ύφεση.
Η παρουσία anti-CCP, ωστόσο, παραμένει δείκτης υποκείμενης αυτοάνοσης διεργασίας.
Μετά τον τοκετό, είναι συχνό να παρατηρείται υποτροπή των συμπτωμάτων,
καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα επανέρχεται στη προκύη κατάσταση.
Για τον λόγο αυτό, συνιστάται προγραμματισμένη παρακολούθηση
στο μεταγεννητικό διάστημα.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων και η λήψη θεραπευτικών αποφάσεων
κατά την κύηση ή τη λοχεία πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα,
λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη μητέρα όσο και την ασφάλεια του εμβρύου ή του νεογνού.
13
Συχνές Ερωτήσεις
Θετικό anti-CCP σημαίνει σίγουρα ρευματοειδή αρθρίτιδα;
Όχι. Το anti-CCP είναι ισχυρός δείκτης, αλλά η διάγνωση τίθεται μόνο
με συνδυασμό εργαστηριακών ευρημάτων και κλινικής εκτίμησης.
Μπορεί το anti-CCP να είναι θετικό χωρίς συμπτώματα;
Ναι. Σε ορισμένα άτομα ανιχνεύεται χρόνια πριν την εμφάνιση αρθρίτιδας,
υποδηλώνοντας προκλινικό στάδιο της νόσου.
Χρειάζεται να επαναλαμβάνεται η εξέταση anti-CCP;
Συνήθως όχι. Η επανάληψη έχει νόημα μόνο σε οριακά αποτελέσματα
ή όταν μεταβάλλεται η κλινική εικόνα.
Μπορεί ένα αρνητικό anti-CCP να αποκλείσει τη νόσο;
Όχι πλήρως. Υπάρχει ποσοστό ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα
που παραμένουν anti-CCP αρνητικοί.
Επηρεάζουν τα επίπεδα anti-CCP την επιλογή θεραπείας;
Ναι, έμμεσα. Η θετικότητα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο
επιθετικής πορείας και συχνά οδηγεί σε στενότερη παρακολούθηση.
Τι σημαίνει διπλή θετικότητα (anti-CCP και RF);
Η ταυτόχρονη θετικότητα anti-CCP και ρευματοειδούς παράγοντα
αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική βεβαιότητα για ρευματοειδή αρθρίτιδα
και συνδέεται συχνότερα με πιο επιθετική πορεία της νόσου.
14
Σημαντική ιατρική προσοχή
Τα anti-CCP αποτελούν εξαιρετικά ειδικό δείκτη για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα,
ωστόσο η ερμηνεία τους απαιτεί ιατρική σκέψη και όχι μηχανική ανάγνωση αριθμών.
Ορισμένα συχνά λάθη μπορούν να οδηγήσουν είτε σε αδικαιολόγητη ανησυχία
είτε σε καθυστέρηση διάγνωσης.
Θετικό anti-CCP ≠ αυτόματη διάγνωση.
Η διάγνωση τίθεται μόνο με συνδυασμό κλινικής εικόνας,
φυσικής εξέτασης και συνοδών εργαστηριακών ευρημάτων.
Αρνητικό anti-CCP ≠ αποκλεισμός νόσου.
Υπάρχει ποσοστό ασθενών με οροαρνητική ρευματοειδή αρθρίτιδα,
ιδιαίτερα στα πρώιμα στάδια.
Ο τίτλος των anti-CCP δεν αντανακλά τη βαρύτητα συμπτωμάτων.
Υψηλές τιμές σχετίζονται με πρόγνωση, όχι με την ένταση του πόνου
ή τη δραστηριότητα της νόσου σε δεδομένη χρονική στιγμή.
Τα anti-CCP δεν χρησιμοποιούνται για παρακολούθηση θεραπείας.
Σε αντίθεση με CRP ή ΤΚΕ, δεν μειώνονται αξιόπιστα με την αγωγή.
Η τελική εκτίμηση γίνεται πάντα σε συνδυασμό με κλινική εικόνα και συνοδά εργαστηριακά ή απεικονιστικά ευρήματα.
Κλινικό συμπέρασμα:
Τα anti-CCP απαντούν στο «αν υπάρχει αυτοάνοση διεργασία»,
όχι στο «πόσο πονάει ο ασθενής» ή «πώς εξελίσσεται σήμερα η νόσος».
15
Τι ΔΕΝ σημαίνει ένα αποτέλεσμα anti-CCP
Δεν δείχνει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων
ούτε την καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενούς.
Δεν καθορίζει από μόνο του πότε θα εμφανιστεί
ή αν θα εξελιχθεί η νόσος.
Δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση
και τη συνολική ιατρική αξιολόγηση.
Δεν αρκεί από μόνο του για έναρξη ή τροποποίηση θεραπείας
χωρίς ιατρική απόφαση.
16
Τι να θυμάστε
Τα anti-CCP είναι από τους πιο ειδικούς δείκτες
για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, αλλά δεν αποτελούν από μόνα τους διάγνωση.
Μπορούν να ανιχνευθούν πολύ πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων,
υποδεικνύοντας αυξημένο κίνδυνο μελλοντικής νόσου.
Η διπλή θετικότητα με ρευματοειδή παράγοντα
αυξάνει τη διαγνωστική και προγνωστική ακρίβεια.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται
σε συνδυασμό με κλινική εικόνα και δείκτες φλεγμονής.
Η έγκαιρη αξιολόγηση από ιατρό επιτρέπει σωστό σχεδιασμό παρακολούθησης και θεραπείας.
Πότε το anti-CCP αλλάζει πραγματικά την ιατρική απόφαση;
Η εξέταση αποκτά ουσιαστική κλινική βαρύτητα όταν συνυπάρχουν:
Τα EMA αντισώματα (anti-Endomysial antibodies, αντι-ενδομυϊκά αντισώματα) αποτελούν ειδικό τύπο αυτοαντισωμάτων που ανιχνεύονται με αιματολογική εξέταση.
Ανήκουν συνήθως στην κατηγορία IgA ανοσοσφαιρινών και στρέφονται έναντι πρωτεϊνών του ενδομυϊκού ιστού, συγκεκριμένα της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tTG).
Η παρουσία EMA αντισωμάτων στον ορό του αίματος συνδέεται άμεσα με την κοιλιοκάκη (celiac disease), μία χρόνια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί
βλάβες στο λεπτό έντερο μετά από κατανάλωση γλουτένης.
Λόγω της υψηλής ειδικότητας τους, τα EMA χρησιμοποιούνται ευρέως στην διάγνωση και παρακολούθηση της νόσου.
Η ανίχνευση γίνεται με εξέταση αίματος, κατά την οποία λαμβάνεται δείγμα φλεβικού αίματος
και αποστέλλεται σε μικροβιολογικό εργαστήριο.
Η πιο κλασική μέθοδος είναι η έμμεση ανοσοφθορισμό (IFA),
με χρήση τμημάτων ιστού ως υπόστρωμα (συνήθως οισοφάγου πιθήκου ή ομφαλικού λώρου ανθρώπου).
Τα EMA αντισώματα εμφανίζουν χαρακτηριστικό πρότυπο χρώσης που αναγνωρίζεται στο μικροσκόπιο.
Στην πράξη, τα EMA θεωρούνται ένας από τους πιο αξιόπιστους δείκτες της κοιλιοκάκης,
με εξαιρετική ειδικότητα (>95-100%).
Γι’ αυτό και παραμένουν εξέταση αναφοράς, παρόλο που νεότερα τεστ (όπως τα anti-tTG) είναι πιο απλά και αυτοματοποιημένα.
ℹ️ EMA Αντισώματα — Γρήγορα Στοιχεία
Ονομασία: EMA (anti-Endomysial antibodies)
Συνώνυμα: Αντι-ενδομυϊκά αντισώματα, anti-EMA
Σκοπός: Διάγνωση & παρακολούθηση κοιλιοκάκης
Νόσημα-στόχος: Αυτοάνοση εντεροπάθεια από γλουτένη
Προετοιμασία:Να καταναλώνεται γλουτένη πριν την εξέταση (όχι νηστεία υποχρεωτικά)
Χρόνος απάντησης: 1–3 εργάσιμες
Ενδείξεις: Χρόνια διάρροια/φούσκωμα, σιδηροπενία, καθυστέρηση ανάπτυξης, αυτοάνοσα, συγγενείς α΄ βαθμού
Περιορισμοί: Ψευδώς αρνητικά σε ανεπάρκεια IgA ή σε δίαιτα χωρίς γλουτένη
Σχέση EMA με Κοιλιοκάκη
Η κοιλιοκάκη (celiac disease, CeD) είναι μια χρόνια αυτοάνοση εντεροπάθεια που προκαλείται από
την κατανάλωση τροφών που περιέχουν γλουτένη (πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη) σε γενετικά
ευαίσθητα άτομα. Η παρουσία EMA αντισωμάτων στο αίμα έχει καθιερωθεί ως ένας από τους πλέον ειδικούς δείκτες της πάθησης.
Η εξέταση EMA είναι αιματολογική. Με μία απλή αιμοληψία μπορούμε να ανιχνεύσουμε
την ύπαρξη αυτών των αντισωμάτων και να επιβεβαιώσουμε την υποψία κοιλιοκάκης.
Η αξία τους έγκειται στο γεγονός ότι έχουν εξαιρετικά υψηλή ειδικότητα (95-100%),
δηλαδή όταν το αποτέλεσμα είναι θετικό, η πιθανότητα ο ασθενής να έχει κοιλιοκάκη είναι πάρα πολύ μεγάλη.
Πότε ζητείται η εξέταση EMA;
Σε άτομα με χρόνια διάρροια, φούσκωμα, μετεωρισμό, απώλεια βάρους.
Σε περιπτώσεις σιδηροπενικής αναιμίας ή αναιμίας άγνωστης αιτιολογίας.
Σε παιδιά με καθυστέρηση ανάπτυξης, χαμηλό ύψος ή μειωμένη όρεξη.
Σε συγγενείς πρώτου βαθμού ασθενών με κοιλιοκάκη (έλεγχος οικογενειακού ιστορικού).
Σε περιπτώσεις αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, θυρεοειδίτιδα Hashimoto), όπου η κοιλιοκάκη εμφανίζεται συχνότερα.
Πώς συμβάλλουν τα EMA στην επιβεβαίωση της διάγνωσης;
Η ανίχνευση EMA αντισωμάτων στο αίμα αποτελεί καθοριστικό βήμα στη διάγνωση.
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες (ESPGHAN), σε παιδιά με υψηλούς τίτλους EMA
και συμβατή κλινική εικόνα μπορεί να τεθεί η διάγνωση κοιλιοκάκης ακόμα και χωρίς βιοψία εντέρου.
Ωστόσο, σε ενήλικες ασθενείς, η βιοψία δωδεκαδακτύλου εξακολουθεί να θεωρείται χρυσός κανόνας.
Η εξέταση EMA χρησιμοποιείται ως προεξέταση, ενώ τα αποτελέσματα συνδυάζονται με anti-tTG, ολική IgA και τα ευρήματα της ενδοσκόπησης.
Τι δείχνει η αρνητικότητα των EMA;
Η απουσία EMA αντισωμάτων στο αίμα σε άτομα με ύποπτα συμπτώματα δεν αποκλείει πλήρως την κοιλιοκάκη.
Υπάρχουν περιπτώσεις με αρνητικά EMA αλλά θετικά anti-tTG ή χαρακτηριστικά ευρήματα
στη βιοψία. Αυτό συμβαίνει συχνότερα:
Σε πρώιμα στάδια της νόσου.
Σε ασθενείς με εκλεκτική ανεπάρκεια IgA (οπότε η εξέταση πρέπει να γίνει για IgG-EMA).
Σε ασθενείς που έχουν ήδη περιορίσει τη γλουτένη στη διατροφή τους πριν από την εξέταση αίματος.
Συμπέρασμα
Η εξέταση EMA αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του διαγνωστικού αλγορίθμου της κοιλιοκάκης.
Παρέχει εξαιρετική ειδικότητα και σε συνδυασμό με άλλους δείκτες βοηθά στη λήψη
τελικής απόφασης για τη διάγνωση και την παρακολούθηση της νόσου.
🌾 EMA & Κοιλιοκάκη — Βασικά Σημεία
Νόσος-στόχος: Κοιλιοκάκη (celiac disease)
Χρησιμότητα: Εξαιρετικά ειδικό τεστ για διάγνωση
Ειδικότητα: 95–100% → θετικό αποτέλεσμα σχεδόν επιβεβαιώνει τη νόσο
Πότε ζητείται: Χρόνια διάρροια, σιδηροπενία, καθυστέρηση ανάπτυξης, αυτοάνοσα
Σε παιδιά: Με υψηλά anti-tTG + θετικά EMA → διάγνωση χωρίς βιοψία (ESPGHAN)
Αρνητικό EMA: Σχεδόν αποκλείει κοιλιοκάκη, αλλά όχι σε ανεπάρκεια IgA ή πρώιμη νόσο
Περιορισμοί: Αν ο ασθενής έχει ήδη ξεκινήσει δίαιτα χωρίς γλουτένη, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό
Εργαστηριακές Εξετάσεις & Μεθοδολογία
Η ανίχνευση των EMA αντισωμάτων γίνεται αποκλειστικά μέσω εξέτασης αίματος.
Η διαδικασία είναι απλή και περιλαμβάνει λήψη φλεβικού δείγματος, το οποίο αποστέλλεται σε
μικροβιολογικό ή ανοσολογικό εργαστήριο για ανάλυση.
Πώς γίνεται η εξέταση;
Λαμβάνεται δείγμα φλεβικού αίματος (συνήθως από την έσω φλέβα του αγκώνα).
Ο ορός διαχωρίζεται με φυγοκέντρηση.
Το δείγμα εξετάζεται με ειδική μέθοδο ανίχνευσης αντισωμάτων.
Μέθοδοι Ανίχνευσης EMA
Έμμεσος Ανοσοφθορισμός (IFA): Θεωρείται η «κλασική» μέθοδος. Χρησιμοποιείται ιστός οισοφάγου πιθήκου ή ομφαλικού λώρου ως υπόστρωμα. Τα EMA δίνουν χαρακτηριστικό μοτίβο χρώσης.
ELISA: Νεότερη μέθοδος, που χρησιμοποιεί καθαρισμένη ιστική τρανσγλουταμινάση (tTG). Παρέχει πιο αυτοματοποιημένα και εύκολα αναπαραγόμενα αποτελέσματα.
Η IFA παραμένει εξαιρετικά αξιόπιστη, αλλά απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και
μικροσκοπική αξιολόγηση, γι’ αυτό και δεν είναι πάντα διαθέσιμη σε όλα τα εργαστήρια.
Η ELISA είναι πιο διαδεδομένη, ειδικά σε συνδυασμό με anti-tTG.
Τύποι Αντισώματων που Ανιχνεύονται
IgA-EMA: Ο πιο συχνός τύπος. Χρησιμοποιείται ως εξέταση αναφοράς για την κοιλιοκάκη.
IgG-EMA: Ζητείται σε περιπτώσεις εκλεκτικής ανεπάρκειας IgA, η οποία είναι πιο συχνή στους ασθενείς με κοιλιοκάκη.
Αξιοπιστία Εξέτασης
Η ειδικότητα της εξέτασης EMA είναι εξαιρετικά υψηλή, φτάνοντας το 95-100%,
ενώ η ευαισθησία κυμαίνεται από 85-98%, ανάλογα με τη μέθοδο και το στάδιο της νόσου.
Γι’ αυτό τα EMA θεωρούνται «χρυσός δείκτης» στην επιβεβαίωση της κοιλιοκάκης.
ℹ️ Εξέταση EMA Αντισώματα (Anti-Endomysial)
Είδος: Εξέταση αίματος (ορός)
Δείγμα: Φλεβικό αίμα
Μέθοδος: IFA (ανοσοφθορισμός) ή ELISA
Τύπος αντισώματος: IgA (κυρίως) ή IgG σε ανεπάρκεια IgA
Χρόνος αποτελέσματος: 1–3 εργάσιμες ημέρες
Ειδικότητα: 95–100%
Χρήση: Διάγνωση και παρακολούθηση κοιλιοκάκης
Αντιτοπία – Το Αντιγόνο των EMA
Τα EMA αντισώματα (anti-Endomysial) δεν στρέφονται τυχαία ενάντια στον ενδομυϊκό ιστό.
Ο κύριος αντιγονικός τους στόχος έχει ταυτοποιηθεί ως η ιστική τρανσγλουταμινάση (tTG), ένα ένζυμο που παίζει κρίσιμο ρόλο
στη διασταυρούμενη σύνδεση πρωτεϊνών και στην αποδόμηση της γλουτένης.
Η γλουτένη περιέχει μία πρωτεΐνη που ονομάζεται γλιαδίνη.
Κατά την πέψη, η γλιαδίνη υφίσταται μερική αποδόμηση και στη συνέχεια τροποποιείται
από την ιστική τρανσγλουταμινάση.
Η τροποποίηση αυτή αυξάνει την ανοσογονικότητα της γλιαδίνης,
με αποτέλεσμα το ανοσοποιητικό σύστημα να την αναγνωρίζει ως «ξένη» και να ενεργοποιεί
την παραγωγή αντισωμάτων.
Έτσι, τα EMA αντισώματα αποτελούν στην πραγματικότητα έμμεσο δείκτη της αυτοάνοσης αντίδρασης έναντι της tTG.
Η ιδιαιτερότητα αυτή εξηγεί γιατί τα EMA παρουσιάζουν
τόσο υψηλή ειδικότητα για την κοιλιοκάκη.
Σχέση EMA με άλλα αντισώματα
Anti-tTG: Κατευθύνονται απευθείας κατά της ιστικής τρανσγλουταμινάσης. Είναι πιο εύκολα μετρήσιμα με ELISA.
Anti-gliadin (AGA): Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν στη διάγνωση, αλλά έχουν χαμηλότερη ειδικότητα.
EMA: Εμφανίζουν την υψηλότερη ειδικότητα, γι’ αυτό και χρησιμοποιούνται ως «gold standard» επιβεβαίωσης.
Γιατί έχει σημασία στην εξέταση αίματος;
Η γνώση ότι τα EMA αναγνωρίζουν την tTG επιτρέπει την ανάπτυξη πιο στοχευμένων και αυτοματοποιημένων εξετάσεων, όπως το τεστ anti-tTG ELISA.
Ωστόσο, ο ανοσοφθορισμός EMA (IFA) παραμένει πολύτιμος, καθώς
επιβεβαιώνει την παρουσία της αυτοάνοσης αντίδρασης με μεγάλη ακρίβεια.
Έτσι, σε εργαστηριακό επίπεδο, τα EMA συνδέουν την κλινική υποψία κοιλιοκάκης
με την ανοσολογική πραγματικότητα της αντίδρασης έναντι της γλουτένης.
🔬 EMA & Αντιγόνο Στόχος
Κύριος στόχος: Ιστική τρανσγλουταμινάση (tTG)
Σχέση: Τροποποιεί τη γλιαδίνη → Αυξημένη ανοσογονικότητα
Αποτέλεσμα: Παραγωγή αυτοαντισωμάτων (EMA, anti-tTG)
Κλινική αξία: Υψηλή ειδικότητα για κοιλιοκάκη
Σύγκριση EMA vs anti-tTG
Στην καθημερινή κλινική πράξη, οι δύο βασικότερες εξετάσεις αίματος για την διάγνωση κοιλιοκάκης είναι τα EMA αντισώματα και τα anti-tTG αντισώματα.
Παρόλο που και οι δύο εξετάσεις ανιχνεύουν την ίδια ανοσολογική αντίδραση,
έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Ομοιότητες
Και οι δύο εξετάσεις γίνονται με απλή αιμοληψία.
Ανιχνεύουν την αυτοάνοση αντίδραση έναντι της γλουτένης.
Χρησιμοποιούνται για διάγνωση αλλά και παρακολούθηση της κοιλιοκάκης.
Διαφορές
Οι κύριες διαφορές τους αφορούν τη μέθοδο ανάλυσης, την ευαισθησία/ειδικότητα και την διαθεσιμότητα στα εργαστήρια.
Χαρακτηριστικό
EMA
anti-tTG
Μέθοδος
Έμμεσος Ανοσοφθορισμός (IFA)
ELISA, αυτοματοποιημένη
Ειδικότητα
95–100% (εξαιρετικά υψηλή)
90–98% (πολύ καλή)
Ευαισθησία
85–98%
90–98%
Διαθεσιμότητα
Όχι σε όλα τα εργαστήρια (απαιτεί μικροσκόπιο & ειδικό προσωπικό)
Πολύ ευρεία (αυτοματοποιημένα εργαστήρια)
Χρόνος αποτελέσματος
2–4 ημέρες
1–2 ημέρες
Κλινική χρήση
Επιβεβαίωση κοιλιοκάκης (gold standard)
Πρώτο screening test
Ποιο τεστ να επιλέξω;
Στην πράξη, τα περισσότερα εργαστήρια ξεκινούν με anti-tTG
λόγω ευκολίας και χαμηλότερου κόστους.
Εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, ζητείται συχνά επιβεβαίωση με EMA.
Σε παιδιά με πολύ υψηλούς τίτλους anti-tTG και θετικά EMA μπορεί να τεθεί διάγνωση
χωρίς ενδοσκόπηση, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες (ESPGHAN).
⚖️ EMA vs anti-tTG
EMA: Εξαιρετικά ειδική εξέταση – χρησιμοποιείται για επιβεβαίωση.
anti-tTG: Πιο εύκολη και οικονομική εξέταση – χρησιμοποιείται για αρχικό έλεγχο.
Συχνά ζητούνται και τα δύο για ασφαλέστερη διάγνωση.
Σε υψηλούς τίτλους και στα δύο → διάγνωση κοιλιοκάκης χωρίς βιοψία (σε παιδιά).
Κλινικός Ρόλος και Ερμηνεία
Η εξέταση EMA αντισωμάτων έχει κεντρικό ρόλο στη διάγνωση της κοιλιοκάκης,
καθώς και στην παρακολούθηση της πορείας των ασθενών μετά την εφαρμογή δίαιτας χωρίς γλουτένη.
Η ερμηνεία του αποτελέσματος πρέπει πάντα να γίνεται σε συνδυασμό με το ιστορικό,
την κλινική εικόνα και άλλες εργαστηριακές εξετάσεις.
Τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα;
Υποδηλώνει με μεγάλη πιθανότητα κοιλιοκάκη.
Σε συνδυασμό με θετικά anti-tTG, η διάγνωση είναι ιδιαίτερα ισχυρή.
Σε παιδιά με πολύ υψηλούς τίτλους EMA + anti-tTG μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία, σύμφωνα με ESPGHAN.
Τι σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις αποκλείει την κοιλιοκάκη.
Δεν αποκλείει 100% τη νόσο σε πρώιμα στάδια ή σε ανεπάρκεια IgA.
Σε ύποπτη κλινική εικόνα → πρέπει να ελεγχθεί anti-tTG, ολική IgA, HLA-DQ2/DQ8 και πιθανώς να γίνει βιοψία δωδεκαδακτύλου.
Τι σημαίνει οριακό/ασθενώς θετικό αποτέλεσμα;
Μπορεί να υποδηλώνει πρώιμο στάδιο κοιλιοκάκης.
Μπορεί να οφείλεται σε τεχνικούς παράγοντες (π.χ. χαμηλός τίτλος).
Σε τέτοιες περιπτώσεις ο γιατρός συστήνει επανέλεγχο και συνδυασμό με άλλες εξετάσεις.
Χρήση EMA στην παρακολούθηση
Μετά τη διάγνωση κοιλιοκάκης, οι ασθενείς ξεκινούν δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Τα επίπεδα EMA συνήθως μειώνονται και τελικά αρνητικοποιούνται μέσα σε λίγους μήνες έως 1–2 χρόνια.
Η παραμονή θετικών EMA μπορεί να υποδηλώνει:
Μη τήρηση της δίαιτας (κατανάλωση γλουτένης, έστω και σε μικρές ποσότητες).
Καθυστέρηση ανοσολογικής υποχώρησης – σε ορισμένους ασθενείς χρειάζεται περισσότερος χρόνος.
Πιθανές συννοσηρότητες ή αλληλεπιδράσεις με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.
Συνδυασμός με άλλες εξετάσεις
Η εξέταση EMA δεν χρησιμοποιείται μεμονωμένα.
Ο γιατρός τη συνεκτιμά μαζί με:
Anti-tTG: βασικό screening test.
Ολική IgA: για αποκλεισμό ανεπάρκειας IgA.
Βιοψία δωδεκαδακτύλου: χρυσός κανόνας σε ενήλικες.
Γενετικός έλεγχος (HLA-DQ2/DQ8): χρησιμοποιείται σε αμφίβολες περιπτώσεις.
🧪 Ερμηνεία Εξέτασης EMA
Θετικό EMA: Ισχυρή ένδειξη κοιλιοκάκης.
Αρνητικό EMA: Σχεδόν αποκλείει τη νόσο, αλλά όχι πάντα σε αρχικά στάδια ή σε ανεπάρκεια IgA.
Οριακό αποτέλεσμα: Χρειάζεται επανέλεγχος και συνδυασμός με anti-tTG & βιοψία.
Παρακολούθηση: Μετά από δίαιτα χωρίς γλουτένη, τα EMA πρέπει να αρνητικοποιούνται.
EMA σε Παιδιά
Η διάγνωση της κοιλιοκάκης στην παιδική ηλικία παρουσιάζει ιδιαιτερότητες,
καθώς τα συμπτώματα μπορεί να είναι άτυπα ή να συγχέονται με άλλες παθήσεις
(π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, τροφικές δυσανεξίες, λοιμώξεις).
Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέταση EMA αντισωμάτων στο αίμα
αποκτά ξεχωριστή αξία.
Κλινικά σημεία που οδηγούν σε έλεγχο
Καθυστέρηση ανάπτυξης ή χαμηλό ανάστημα.
Επίμονη διάρροια, φούσκωμα, μετεωρισμός.
Αναιμία που δεν βελτιώνεται με σίδηρο.
Μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους.
Καθυστερημένη εφηβεία ή διαταραχές εμμήνου ρύσεως (σε έφηβες).
Ο ρόλος της εξέτασης EMA
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες (ESPGHAN), σε παιδιά με πολύ υψηλούς τίτλους anti-tTG (>10x ULN) και θετικά EMA στο αίμα, η διάγνωση κοιλιοκάκης μπορεί να τεθεί χωρίς ενδοσκόπηση και βιοψία εντέρου.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς μειώνει την ανάγκη για επεμβατική διαδικασία.
Σε παιδιά με οριακά ή αρνητικά EMA αλλά με ισχυρή κλινική υποψία,
ο γιατρός συνήθως συστήνει επαναληπτικό έλεγχο ή
ενδοσκοπική επιβεβαίωση.
Συχνές προκλήσεις
Σε μικρά παιδιά κάτω των 2 ετών, η ευαισθησία των EMA είναι ελαφρώς χαμηλότερη.
Η εκλεκτική ανεπάρκεια IgA είναι πιο συχνή σε παιδιά με κοιλιοκάκη → χρειάζεται μέτρηση IgG-EMA.
Τα EMA πρέπει πάντα να γίνονται ενώ το παιδί καταναλώνει γλουτένη,
αλλιώς υπάρχει κίνδυνος ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος.
👶 EMA Αντισώματα σε Παιδιά
Θετικό EMA + υψηλό anti-tTG: Διάγνωση χωρίς βιοψία (ESPGHAN).
Αρνητικό EMA: Δεν αποκλείει πλήρως την κοιλιοκάκη σε μικρά παιδιά.
Συχνή πρόκληση: Αντιμετώπιση ανεπάρκειας IgA → έλεγχος IgG-EMA.
Προϋπόθεση: Το παιδί πρέπει να καταναλώνει γλουτένη κατά τη λήψη αίματος.
EMA στην Εγκυμοσύνη
Η εγκυμοσύνη αποτελεί μια περίοδο όπου η υγεία της μητέρας και του εμβρύου
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την διατροφική επάρκεια και τη σωστή
απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.
Η κοιλιοκάκη, εάν δεν έχει διαγνωστεί, μπορεί να οδηγήσει σε
σοβαρές διατροφικές ελλείψεις (σίδηρο, φυλλικό οξύ, βιταμίνη D, ασβέστιο)
και να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών της κύησης.
Πότε ζητείται η εξέταση EMA στην εγκυμοσύνη;
Σε περιπτώσεις σιδηροπενικής αναιμίας που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία με σίδηρο.
Σε επαναλαμβανόμενες αποβολές ή ανεξήγητη υπογονιμότητα.
Σε καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης (IUGR) του εμβρύου.
Σε γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό κοιλιοκάκης ή άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων.
Κλινική σημασία
Ένα θετικό EMA τεστ στην εγκυμοσύνη υποδηλώνει μεγάλη πιθανότητα κοιλιοκάκης
και απαιτεί άμεση διατροφική παρέμβαση με δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Η έγκαιρη διάγνωση προστατεύει τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο,
μειώνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.
Ένα αρνητικό EMA δεν αποκλείει 100% τη νόσο, αλλά σε συνδυασμό με
αρνητικά anti-tTG μειώνει σημαντικά την πιθανότητα κοιλιοκάκης.
Πλεονεκτήματα της εξέτασης EMA στην κύηση
Είναι μη επεμβατική (απλή αιμοληψία).
Έχει υψηλή ειδικότητα για κοιλιοκάκη.
Βοηθά στην πρόληψη μαιευτικών επιπλοκών μέσω έγκαιρης διάγνωσης.
🤰 EMA Αντισώματα στην Εγκυμοσύνη
Θετικό EMA: Υποδηλώνει κοιλιοκάκη → άμεση δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Αρνητικό EMA: Μειώνει σημαντικά την πιθανότητα κοιλιοκάκης.
Πλεονέκτημα: Ασφαλής και μη επεμβατική εξέταση αίματος.
EMA και Ανεπάρκεια IgA
Η εκλεκτική ανεπάρκεια IgA είναι η πιο συχνή πρωτοπαθής ανοσοανεπάρκεια,
με συχνότητα περίπου 1:400 έως 1:800 άτομα στον γενικό πληθυσμό.
Η συχνότητα είναι ακόμη μεγαλύτερη σε ασθενείς με κοιλιοκάκη.
Τα κλασικά EMA αντισώματα ανιχνεύονται στον ορό κυρίως στην ισομορφή IgA.
Επομένως, σε άτομα με ανεπάρκεια IgA, η εξέταση μπορεί να βγει ψευδώς αρνητική,
παρά την ύπαρξη κοιλιοκάκης.
Πώς αντιμετωπίζεται το πρόβλημα στην πράξη;
Όταν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, πρέπει πάντα να μετράται και η ολική IgA.
Εάν υπάρχει ανεπάρκεια IgA, τότε ζητείται η εξέταση IgG-EMA αντί για IgA-EMA.
Παράλληλα, ελέγχονται και IgG anti-tTG ή IgG DGP (deamidated gliadin peptides).
Κλινική σημασία
Η μέτρηση IgA-EMA χωρίς έλεγχο της ολικής IgA μπορεί να οδηγήσει σε
λανθασμένη ερμηνεία του αποτελέσματος.
Γι’ αυτό, σε όλα τα πρωτόκολλα διάγνωσης κοιλιοκάκης, η μέτρηση ολικής IgA
είναι βασικό βήμα παράλληλα με τον προσδιορισμό EMA.
Η χρήση IgG-EMA έχει αποδειχθεί αξιόπιστη σε περιπτώσεις ανεπάρκειας IgA,
αν και είναι λιγότερο διαδεδομένη σε σχέση με τα IgG anti-tTG.
🧬 EMA & Ανεπάρκεια IgA
Πρόβλημα: Κλασικά EMA = IgA → ψευδώς αρνητικά σε IgA ανεπάρκεια.
Λύση: Μέτρηση ολικής IgA σε κάθε έλεγχο κοιλιοκάκης.
Εναλλακτική: Χρήση IgG-EMA και IgG anti-tTG.
Συχνότητα: Η IgA ανεπάρκεια είναι πιο συχνή σε ασθενείς με κοιλιοκάκη.
Ψευδώς Θετικά & Αρνητικά Αποτελέσματα
Παρότι η εξέταση EMA αντισωμάτων θεωρείται εξαιρετικά αξιόπιστη,
υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορεί να εμφανιστούν ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί πάντα συνδυασμό με το ιστορικό,
την κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις.
Ψευδώς Θετικά Αποτελέσματα
Σπάνια, η εξέταση EMA μπορεί να βγει θετική χωρίς την παρουσία κοιλιοκάκης.
Αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις:
Άλλα αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1, θυρεοειδίτιδα Hashimoto).
Χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου (IBD: Crohn, ελκώδης κολίτιδα).
Ηπατικά νοσήματα (π.χ. αυτοάνοση ηπατίτιδα).
Τεχνικά σφάλματα στον ανοσοφθορισμό (IFA).
Ψευδώς Αρνητικά Αποτελέσματα
Είναι συχνότερα από τα ψευδώς θετικά και μπορεί να οφείλονται σε:
Πρώιμο στάδιο κοιλιοκάκης, όπου τα αντισώματα δεν έχουν ακόμη ανιχνεύσιμους τίτλους.
Μερική ή ολική ανεπάρκεια IgA (οπότε χρειάζεται IgG-EMA).
Δίαιτα χωρίς γλουτένη πριν την αιμοληψία → τα αντισώματα μειώνονται/αρνητικοποιούνται.
Λάθος χειρισμό δείγματος στο εργαστήριο.
Πώς αποφεύγονται τα λάθη;
Έλεγχος ολικής IgA σε όλους τους ασθενείς με υποψία κοιλιοκάκης.
Συμπληρωματικός έλεγχος με anti-tTG και HLA-DQ2/DQ8 εφόσον χρειάζεται.
Βεβαίωση ότι ο ασθενής καταναλώνει γλουτένη πριν την εξέταση αίματος.
Αξιολόγηση από έμπειρο εργαστήριο με κατάλληλα πρωτόκολλα.
Ψευδώς αρνητικά: Ανεπάρκεια IgA, πρώιμη νόσος, δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Αποφυγή σφαλμάτων: Έλεγχος ολικής IgA + κατανάλωση γλουτένης πριν την εξέταση.
Παρακολούθηση Ασθενών με Κοιλιοκάκη
Μετά τη διάγνωση της κοιλιοκάκης, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος θεραπείας είναι η αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Η πορεία των ασθενών μπορεί να παρακολουθηθεί με αιματολογικές εξετάσεις,
μεταξύ των οποίων και τα EMA αντισώματα.
Ποιος είναι ο ρόλος της εξέτασης EMA στην παρακολούθηση;
Δείχνει αν ο ασθενής τηρεί τη δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Η αρνητικοποίηση των EMA θεωρείται καλός δείκτης θεραπευτικής ανταπόκρισης.
Η παραμονή θετικών EMA υποδηλώνει πιθανή έκθεση σε γλουτένη ή μη συμμόρφωση.
Χρονοδιάγραμμα αρνητικοποίησης
Μετά την έναρξη της δίαιτας χωρίς γλουτένη, τα επίπεδα EMA μειώνονται σταδιακά.
Συνήθως:
Μέσα σε 6–12 μήνες παρατηρείται σημαντική μείωση.
Σε διάστημα 1–2 ετών αναμένονται πλήρως αρνητικά αποτελέσματα.
Τι σημαίνει αν παραμείνουν θετικά τα EMA;
Συνεχόμενη κατανάλωση γλουτένης (ακόμα και σε μικρές ποσότητες).
Ακούσια έκθεση μέσω «κρυφής γλουτένης» σε επεξεργασμένα τρόφιμα.
Σπάνια, συνυπάρχουν άλλες παθήσεις που επηρεάζουν την ανοσολογική απάντηση.
Άλλες εξετάσεις στην παρακολούθηση
Τα EMA δεν είναι η μοναδική εξέταση που χρησιμοποιείται.
Ο γιατρός συνήθως ζητά:
Διαιτολογική αξιολόγηση: έλεγχος συμμόρφωσης με δίαιτα.
📈 EMA στην Παρακολούθηση Κοιλιοκάκης
Μετά από 6–12 μήνες: Σημαντική μείωση EMA.
Μετά από 1–2 χρόνια: Αναμενόμενη πλήρης αρνητικοποίηση.
Θετικά EMA μετά από δίαιτα: Υποδηλώνουν κατανάλωση ή έκθεση σε γλουτένη.
Συνδυασμός: Έλεγχος και με anti-tTG & διατροφική αξιολόγηση.
EMA και άλλες Αυτοάνοσες Παθήσεις
Η κοιλιοκάκη δεν είναι απομονωμένο φαινόμενο.
Ανήκει στην κατηγορία των αυτοάνοσων νοσημάτων και συχνά συνυπάρχει
με άλλες παθήσεις που σχετίζονται με την δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η εξέταση EMA στο αίμα μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία σε αυτούς τους ασθενείς.
Αυτοάνοσα νοσήματα που σχετίζονται με θετικά EMA
Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1: Η κοιλιοκάκη εμφανίζεται σε ποσοστό 3–10% των παιδιών με διαβήτη τύπου 1. Ο έλεγχος EMA θεωρείται απαραίτητος σε νεοδιαγνωσμένους ασθενείς.
Θυρεοειδίτιδα Hashimoto & Graves: Αυξημένη συχνότητα κοιλιοκάκης σε άτομα με αυτοάνοσα του θυρεοειδούς.
Αυτοάνοση ηπατίτιδα: Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν θετικά EMA, ακόμη και χωρίς τυπικά εντερικά συμπτώματα.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα & ΣΕΛ: Σποραδικές αναφορές συσχέτισης με EMA, αν και όχι συστηματικά.
Κλινική αξία της εξέτασης EMA σε ασθενείς με άλλα αυτοάνοσα
Η ανίχνευση EMA σε ασθενείς με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα έχει μεγάλη σημασία,
διότι:
Επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση κοιλιοκάκης σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Εξηγεί συμπτώματα όπως αναιμία, κόπωση, διαταραχές ανάπτυξης που συχνά παραβλέπονται.
Βελτιώνει την ποιότητα ζωής με την έγκαιρη εφαρμογή δίαιτας χωρίς γλουτένη.
Πιθανότητα ψευδώς θετικών
Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα EMA μπορεί να είναι θετικά χωρίς την παρουσία τυπικής κοιλιοκάκης,
ιδιαίτερα σε άτομα με ηπατικά ή ρευματικά αυτοάνοσα.
Γι’ αυτό και η ερμηνεία τους πρέπει να γίνεται προσεκτικά και σε συνδυασμό με βιοψία εντέρου ή άλλες εξετάσεις.
🧩 EMA & Αυτοάνοσα Νοσήματα
Διαβήτης τύπου 1: Συχνός συνδυασμός με κοιλιοκάκη.
Κλινική αξία: EMA = σημαντικός έλεγχος σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Δίαιτα χωρίς Γλουτένη & Επίδραση στα EMA
Η δίαιτα χωρίς γλουτένη (GFD – Gluten Free Diet) αποτελεί τη μόνη
αποτελεσματική θεραπεία για την κοιλιοκάκη.
Τα EMA αντισώματα, ως δείκτης της αυτοάνοσης αντίδρασης,
επηρεάζονται άμεσα από τη διατροφική συμμόρφωση του ασθενούς.
Πώς επηρεάζονται τα EMA από τη διατροφή;
Μετά την έναρξη δίαιτας χωρίς γλουτένη, οι τίτλοι EMA μειώνονται σταδιακά.
Σε 6–12 μήνες, τα περισσότερα άτομα εμφανίζουν σημαντική μείωση.
Σε 1–2 χρόνια, τα EMA συνήθως αρνητικοποιούνται πλήρως.
Τι σημαίνει αν τα EMA παραμένουν θετικά;
Υποδηλώνει πιθανή κατανάλωση γλουτένης, έστω και σε μικρές ποσότητες.
Μπορεί να οφείλεται σε «κρυφή γλουτένη» σε τροφές (π.χ. σάλτσες, αλλαντικά, βιομηχανικά προϊόντα).
Σπάνια, παραμονή θετικών EMA παρά αυστηρή δίαιτα → χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Κλινική χρήση της εξέτασης EMA στη διατροφή
Η εξέταση EMA στο αίμα δεν χρησιμοποιείται μόνο για διάγνωση, αλλά και για να ελέγξει
αν ο ασθενής ακολουθεί σωστά τη δίαιτα χωρίς γλουτένη.
Η αρνητικοποίηση τους αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι η δίαιτα είναι επιτυχής
και ότι το ανοσοποιητικό σύστημα έχει επανέλθει σε φυσιολογική ισορροπία.
Η παρακολούθηση γίνεται συνήθως σε ετήσια βάση μετά τη διάγνωση,
αν και σε περιπτώσεις μη τήρησης δίαιτας μπορεί να χρειαστεί συχνότερος έλεγχος.
🥖❌ EMA & Δίαιτα Χωρίς Γλουτένη
Έναρξη δίαιτας: Μείωση EMA μέσα σε 6–12 μήνες.
1–2 χρόνια: Συνήθως πλήρης αρνητικοποίηση.
Θετικά EMA μετά τη δίαιτα: Υποδηλώνουν έκθεση σε γλουτένη.
Κλινική χρήση: Έλεγχος συμμόρφωσης στη θεραπεία.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Τι είναι η εξέταση EMA αντισωμάτων;
Η εξέταση EMA (anti-Endomysial antibodies) είναι αιματολογικό τεστ που ανιχνεύει
αυτοαντισώματα έναντι της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (tTG).
Χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάγνωση και παρακολούθηση της κοιλιοκάκης.
❓ Πώς γίνεται η εξέταση EMA;
Γίνεται με απλή αιμοληψία.
Το αίμα στέλνεται σε μικροβιολογικό/ανοσολογικό εργαστήριο και αναλύεται με έμμεσο ανοσοφθορισμό (IFA) ή ELISA.
❓ Χρειάζεται νηστεία πριν την εξέταση EMA;
Όχι, η εξέταση δεν απαιτεί νηστεία.
Το σημαντικότερο είναι ο ασθενής να καταναλώνει γλουτένη τις
εβδομάδες πριν την αιμοληψία, αλλιώς υπάρχει κίνδυνος ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος.
❓ Είναι αξιόπιστη η εξέταση EMA;
Ναι, η εξέταση έχει ειδικότητα 95–100% και ευαισθησία 85–98%.
Γι’ αυτό θεωρείται «gold standard» για επιβεβαίωση της κοιλιοκάκης.
❓ Τι σημαίνει θετικό EMA αποτέλεσμα;
Ένα θετικό EMA υποδηλώνει με πολύ μεγάλη πιθανότητα κοιλιοκάκη.
Σε συνδυασμό με θετικά anti-tTG, η διάγνωση είναι σχεδόν βέβαιη.
❓ Τι σημαίνει αρνητικό EMA αποτέλεσμα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις αποκλείει την κοιλιοκάκη.
Όμως, σε ασθενείς με ανεπάρκεια IgA ή σε αρχικά στάδια νόσου,
μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό. Σε τέτοιες περιπτώσεις γίνονται συμπληρωματικές εξετάσεις.
❓ Τι γίνεται αν έχω ανεπάρκεια IgA;
Σε ανεπάρκεια IgA πρέπει να ζητείται ο έλεγχος IgG-EMA
ή IgG anti-tTG, καθώς το κλασικό IgA-EMA μπορεί να είναι ψευδώς αρνητικό.
❓ Μπορεί ένα παιδί να αποφύγει τη βιοψία εντέρου με θετικά EMA;
Ναι, σύμφωνα με τις οδηγίες ESPGHAN, εάν το παιδί έχει
πολύ υψηλούς τίτλους anti-tTG (>10x ULN) και θετικά EMA,
μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία.
❓ Πόσο συχνά πρέπει να κάνω έλεγχο EMA μετά τη διάγνωση;
Συνήθως, ο έλεγχος γίνεται κάθε 6–12 μήνες στην αρχή,
και στη συνέχεια σε ετήσια βάση, για να ελέγχεται η συμμόρφωση στη δίαιτα χωρίς γλουτένη.
❓ Πόσο κοστίζει η εξέταση EMA;
Το κόστος ποικίλλει ανάλογα με το εργαστήριο.
Συνήθως κυμαίνεται από 25 έως 40 ευρώ σε ιδιωτικά κέντρα,
ενώ σε πολλά δημόσια νοσοκομεία μπορεί να γίνεται δωρεάν με παραπεμπτικό.
❓ Τι άλλο επηρεάζει το αποτέλεσμα της εξέτασης EMA;
– Η κατανάλωση ή όχι γλουτένης πριν την εξέταση.
– Η ύπαρξη άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης τύπου 1, ηπατίτιδα).
– Τεχνικοί παράγοντες στο εργαστήριο.
Σημείωση: Για κλινική απόφαση προέχει η συμβουλή του θεράποντος ιατρού και η εφαρμογή των πλέον πρόσφατων επίσημων οδηγιών (ESPGHAN, ACG, NICE, BSG).
Οι παραπάνω σύνδεσμοι παρέχουν το πλήρες κείμενο ή επίσημες περιλήψεις των κατευθυντήριων οδηγιών και εργαστηριακών αλγορίθμων (EMA, anti-tTG, DGP, IgA/IgG).
Δείγμα: Ορός αίματος (φλεβική αιμοληψία). Νηστεία: όχι απαραίτητη.
Μέθοδος: IFA (έμμεσος ανοσοφθορισμός) ή ELISA. IFA = «gold standard» επιβεβαίωσης.
Απόδοση:Ειδικότητα ~95–100% • Ευαισθησία ~85–98% (μεταβάλλεται ανά μέθοδο/στάδιο νόσου).
Πότε ζητείται; Χρόνια διάρροια/φούσκωμα, σιδηροπενική αναιμία, απώλεια βάρους, καθυστέρηση ανάπτυξης, αυτοάνοσα (DM1, Hashimoto), συγγενείς α΄ βαθμού.
Προετοιμασία:Να καταναλώνεται γλουτένη πριν την εξέταση (αποφυγή GFD προ του ελέγχου).
Ερμηνεία:• Θετικό → Ισχυρή ένδειξη κοιλιοκάκης (ιδίως με θετικό anti-tTG).• Αρνητικό → Σχεδόν αποκλείει τη νόσο, αλλά όχι σε πρώιμη φάση ή IgA ανεπάρκεια.• Οριακό → Επανέλεγχος + συνδυασμός με άλλα τεστ.
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
