🧠 Τι είναι η Aπολιποπρωτεΐνη A (ApoA);

Η Aπολιποπρωτεΐνη A (ApoA) είναι μια ομάδα πρωτεϊνών που βρίσκονται στις υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (HDL), γνωστές και ως “καλή χοληστερόλη”. Η κυριότερη μορφή της είναι η ApoA-I, η οποία:

• Αποτελεί το 70% της πρωτεϊνικής σύστασης της HDL

• Ενεργοποιεί το ένζυμο LCAT, που είναι απαραίτητο για τον σχηματισμό ώριμης HDL

• Συμμετέχει στην αντίστροφη μεταφορά χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς στο ήπαρ

  🧬 Υποκατηγορίες ApoA

  Τύπος ApoA	Ρόλος
  ApoA-I	Βασικός δομικός και λειτουργικός παράγοντας της HDL
  ApoA-II	Δευτερεύουσα πρωτεΐνη της HDL με αμφιλεγόμενο ρόλο
  ApoA-IV	Συμμετέχει στην απορρόφηση λιπών, κυρίως στο έντερο

  📌 Η ApoA-I είναι η πιο σημαντική μορφή και αποτελεί βιοδείκτη για καρδιαγγειακή πρόγνωση.

  💓 ApoA και HDL: Μια σχέση ζωής

  Η ApoA-I είναι υπεύθυνη για τον σχηματισμό και την ωρίμανση της HDL. Χωρίς αυτήν:

  • Η HDL δεν μπορεί να “φορτώσει” χοληστερόλη

  • Δεν ολοκληρώνεται η αντίστροφη μεταφορά

  • Αυξάνεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος

  ---

  🩺 Πότε μετράται η ApoA;

  Η μέτρηση της ApoA-I ενδείκνυται όταν:

  • Υπάρχει ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρδιοπαθειών

  • Η LDL είναι φυσιολογική, αλλά ο ασθενής εμφανίζει αθηρωμάτωση

  • Χρησιμοποιείται για εκτίμηση του λόγου ApoB/ApoA που θεωρείται ισχυρότερος δείκτης από την LDL/HDL

    📊 Φυσιολογικές Τιμές ApoA

    Φύλο	Φυσιολογικές Τιμές ApoA-I (mg/dL)
    Άνδρες	110–180
    Γυναίκες	120–205

    📌 Τιμές <110 mg/dL συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

    ---

    ❗ Παθολογικές Καταστάσεις

    🔽 Χαμηλή ApoA:

    • Μεταβολικό σύνδρομο

    • Καθιστική ζωή

    • Καπνιστές 🚬

    • Σακχαρώδης διαβήτης

    • Χρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι

    🔼 Υψηλή ApoA:

    • Σωματική άσκηση 🏃

    • Ελαφρά αλκοολική κατανάλωση 🍷

    • Οιστρογόνα (σε γυναίκες ή αγωγή)

    ---

    🍎 ApoA και Διατροφή

    Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα επίπεδα ApoA:

    ✅ Αυξάνουν την ApoA:

    • Ω-3 λιπαρά (π.χ. λιναρόσπορος, σολομός 🐟)

    • Φυτικές ίνες 🌾

    • Ελαιόλαδο και μεσογειακή διατροφή 🫒

    🚫 Μειώνουν την ApoA:

    • Τρανς λιπαρά

    • Επεξεργασμένα τρόφιμα

    • Πολύ χαμηλή σε λιπαρά διατροφή

    ---

    🤰 ApoA στην Εγκυμοσύνη

    Κατά την κύηση:

    • Η ApoA-I αυξάνεται φυσιολογικά, ιδίως στο 2ο και 3ο τρίμηνο

    • Αυτή η αύξηση σχετίζεται με αυξημένες ανάγκες λιπιδίων για την εμβρυϊκή ανάπτυξη

    • Πολύ χαμηλά επίπεδα ApoA-I στην κύηση σχετίζονται με προεκλαμψία και ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης

    ---

    ⚖️ ApoA vs ApoB: Ποιος είναι πιο χρήσιμος;

    Παράμετρος	ApoA-I	ApoB
    Βρίσκεται σε	HDL	LDL, VLDL
    Ενδεικνύει	Αντι-αθηρογόνο δράση	Αθηρογόνο φορτίο
    Καρδιοπροστασία	✅	❌
    Προγνωστική αξία	Υψηλή	Υψηλή

    Σχέση μεταξύ τους

    Ο λόγος ApoB/ApoA-I δείχνει ισορροπία μεταξύ “κακής” και “καλής” χοληστερόλης

    📌 Ο λόγος ApoB/ApoA-I > 0.9 σε άνδρες ή >0.8 σε γυναίκες συνδέεται με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

    ---

    💉 Η Εξέταση ApoA

    • Τύπος δείγματος: Αίμα (νηστεία 8–12 ώρες)

    • Χρόνος ανάλυσης: 1–2 εργάσιμες

    • Κόστος: 20–50€ (ανάλογα το εργαστήριο)

    • Συχνά συνδυάζεται με ApoB & Lp(a)

    ---

    🧪 Γενετικές Μεταλλάξεις – ApoA Milano

    • Η μετάλλαξη ApoA-I Milano μειώνει τα επίπεδα HDL, αλλά είναι προστατευτική

    • Άτομα με αυτή τη μετάλλαξη παρουσιάζουν χαμηλή επίπτωση στεφανιαίας νόσου

    📌 Γονιδιακές παραλλαγές της ApoA αποτελούν αντικείμενο έρευνας για θεραπείες στο μέλλον.

    ---

    💊 Πώς αυξάνεται η ApoA;

    • Άσκηση: αερόβια 3–5 φορές/εβδομάδα

    • Απώλεια βάρους

    • Φάρμακα:

      • • Νιασίνη (αν και πλέον περιορισμένη χρήση)

        • Ρεπαθο (PCSK9 inhibitors)

        • CETP αναστολείς (δοκιμαστικά)

      💬 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)