buscopan-depon-ponstan-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

11/Dec/2025

Buscopan vs Depon vs Ponstan – Πότε χρησιμοποιείται τι; (Πλήρης κλινικός οδηγός)

Σύντομη Περίληψη

Το Buscopan ανακουφίζει σπαστικούς πόνους (κολικούς εντέρου/μήτρας).
Το Depon μειώνει πυρετό και ήπιο έως μέτριο άλγος.
Το Ponstan ενδείκνυται για πιο έντονους φλεγμονώδεις πόνους (π.χ. δυσμηνόρροια).
Δεν είναι ανταλλάξιμα μεταξύ τους· ο καθένας έχει διαφορετικό μηχανισμό και ενδείξεις.

Τι είναι το Buscopan, το Depon και το Ponstan
Σε ποιους πόνους βοηθά πραγματικά το Buscopan
Πότε επιλέγουμε Depon – Κλινικά παραδείγματα
Πότε χρειάζεται Ponstan – Πόνος φλεγμονής
Δοσολογία Buscopan, Depon, Ponstan (ενήλικες & παιδιά)
Αλληλεπιδράσεις & προφυλάξεις
Πότε ΔΕΝ πρέπει να ληφθούν – Σημάδια κινδύνου
Ποιο είναι ασφαλέστερο για το στομάχι
Buscopan vs Depon vs Ponstan – Πίνακας σύγκρισης
Τύποι πόνου: Σπαστικός, Φλεγμονώδης, Νευροπαθητικός
Πρακτικές συμβουλές – Τι να κάνετε & τι να αποφύγετε
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Κλείστε Ραντεβού
Βιβλιογραφία

1. Τι είναι το Buscopan, το Depon και το Ponstan – Αναλυτική επεξήγηση

Τα Buscopan, Depon και Ponstan ανήκουν σε εντελώς διαφορετικές φαρμακολογικές κατηγορίες.
Χρησιμοποιούνται συχνά από το κοινό για «πόνο», αλλά ο μηχανισμός δράσης τους και οι ενδείξεις τους δεν έχουν σχέση μεταξύ τους.
Η σωστή επιλογή φαρμάκου εξαρτάται από τον τύπο του πόνου: σπαστικός, πυρετικός, φλεγμονώδης.

• Buscopan (Hyoscine Butylbromide)

Το Buscopan είναι αντισπασμωδικό. Χαλαρώνει τον λείο μυ του εντέρου, της μήτρας, των χοληφόρων και της ουροδόχου κύστης.
Είναι αποτελεσματικό όταν ο πόνος προέρχεται από σπασμό (π.χ. κολικός εντέρου, κράμπες περιόδου, ευερέθιστο έντερο).
Δεν μειώνει φλεγμονή ή πυρετό και δεν βοηθά σε μυϊκό πόνο.

Ιδανικό για κοιλιακό πόνο «κράμπας»
Δρα τοπικά στον γαστρεντερικό σωλήνα
Δεν προκαλεί υπνηλία

• Depon (Paracetamol)

Το Depon είναι αναλγητικό και αντιπυρετικό.
Ενδείκνυται για ήπιο έως μέτριο πόνο και για πυρετό.
Δεν έχει αντιφλεγμονώδη δράση, αλλά θεωρείται από τα πιο ασφαλή φάρμακα, κατάλληλο και για παιδιά.

Πρώτη επιλογή για πονοκέφαλο και πυρετό
Χρήσιμο σε ήπιους μυϊκούς πόνους
Ασφαλές για το στομάχι

• Ponstan (Mefenamic Acid)

Το Ponstan είναι αντιφλεγμονώδες NSAID.
Δρα ισχυρότερα σε πόνους που σχετίζονται με φλεγμονή, όπως έντονος πόνος περιόδου, πόνος μετά από μικροτραυματισμό ή οδοντικό πόνο.

Ισχυρή δράση στη δυσμηνόρροια
Αντιμετωπίζει φλεγμονώδη πόνο
Απαιτεί προσοχή σε ευαίσθητο στομάχι

Η κατανόηση των διαφορών αυτών είναι κρίσιμη: το «σωστό» φάρμακο εξαρτάται από την αιτία του πόνου.
Η λανθασμένη επιλογή συχνά οδηγεί σε ανεπαρκή ανακούφιση ή άσκοπες παρενέργειες.

2. Σε ποιους πόνους βοηθά πραγματικά το Buscopan – Κλινικά παραδείγματα

Το Buscopan είναι αποτελεσματικό μόνο όταν ο πόνος οφείλεται σε σπασμό λείου μυός.
Δεν είναι αναλγητικό γενικής χρήσης και δεν ανακουφίζει μυοσκελετικούς, φλεγμονώδεις ή πυρετικούς πόνους.
Παρακάτω παρουσιάζονται ρεαλιστικά κλινικά σενάρια που δείχνουν πότε το Buscopan είναι η σωστή επιλογή και πότε όχι.

• Mini-Scenario 1: Κράμπα εντέρου μετά από άγχος

Άτομο με ευερέθιστο έντερο παρουσιάζει έντονη «σύσφιξη» χαμηλά στην κοιλιά, χωρίς πυρετό και χωρίς εμετούς.
Ο πόνος επιδεινώνεται με το άγχος και βελτιώνεται προσωρινά μετά την τουαλέτα.
Τι βοηθά: Buscopan, γιατί πρόκειται για καθαρό σπαστικό πόνο.
Τι δεν βοηθά: Depon, Ponstan (δεν υπάρχει φλεγμονή).

• Mini-Scenario 2: Κράμπες περιόδου τύπου «σφιξίματος»

Τις πρώτες ημέρες της περιόδου, εμφανίζεται έντονη σύσπαση στη μήτρα με πόνο που μοιάζει με «κόμπο».
Τι βοηθά: Buscopan για άμεση χαλάρωση του σπασμού.
Τι μπορεί να χρειαστεί επιπλέον: Ponstan σε περίπτωση φλεγμονώδους πόνου τύπου δυσμηνόρροιας.
Τι δεν βοηθά: Depon μόνο του σε μέτριες/έντονες κράμπες.

• Mini-Scenario 3: Πόνος από κολικό εντέρου μετά από βαρύ γεύμα

Μετά από λιπαρό ή μεγάλο γεύμα, εμφανίζεται πόνος που «έρχεται σε κύματα» και συχνά συνυπάρχει με φούσκωμα.
Τι βοηθά: Buscopan, γιατί το πρόβλημα προέρχεται από σπασμό του εντέρου.
Τι δεν βοηθά: Ponstan (αντιφλεγμονώδες) ή Depon (όχι σπασμολυτικό).

• Mini-Scenario 4: Κολικός χολής (ήπια μορφή)

Άτομο με ιστορικό χολολιθίασης παρουσιάζει πόνο δεξιά άνω κοιλία που βελτιώνεται προσωρινά και επανέρχεται σαν «σφίξιμο».
Τι βοηθά: Buscopan μπορεί να προσφέρει μερική ανακούφιση από τον σπασμό.
Πότε ΔΕΝ αρκεί: Σε έντονο πόνο, πυρετό ή ίκτερο → απαιτείται ιατρική εκτίμηση.

• Mini-Scenario 5: Πόνος κοιλιάς με πυρετό

Άτομο με πόνο στην κοιλιά και πυρετό.
Τι σημαίνει: Πιθανή λοίμωξη, όχι σπασμός.
Τι δεν βοηθά: Buscopan μόνο του (δεν κατεβάζει πυρετό, ούτε αντιμετωπίζει φλεγμονή).
Τι χρειάζεται: Depon για τον πυρετό, και αξιολόγηση για πιθανή λοίμωξη.

• Mini-Scenario 6: Οξύς πόνος κοιλιάς που δεν αλλάζει με την κίνηση

Πόνος σταθερός, «βαθύς», χωρίς χαρακτηριστικά σπασμού.
Τι σημαίνει: Δεν είναι σπαστικός πόνος → το Buscopan δεν θα βοηθήσει.
Τι χρειάζεται: Άμεση αξιολόγηση εάν συνοδεύεται από εμετούς, πυρετό ή διάρροια.

Συμπέρασμα:
Το Buscopan είναι στοχευμένο φάρμακο. Λειτουργεί εξαιρετικά σε σπαστικό πόνο, αλλά είναι αναποτελεσματικό σε φλεγμονώδη, πυρετικό ή μυοσκελετικό πόνο.
Η σωστή διάγνωση του τύπου του πόνου οδηγεί στη σωστή επιλογή θεραπείας.

3. Πότε επιλέγουμε Depon – Κλινικά παραδείγματα & συχνά λάθη ασθενών

Το Depon (paracetamol) αποτελεί μία από τις ασφαλέστερες και πιο αποτελεσματικές επιλογές για
πυρετό και ήπιο έως μέτριο πόνο.
Δεν είναι αντιφλεγμονώδες και δεν αντιμετωπίζει μυϊκή φλεγμονή ή έντονους κράμπες.
Ακολουθούν χαρακτηριστικά κλινικά σενάρια που δείχνουν πότε το Depon είναι η σωστή επιλογή – και πότε όχι.

• Mini-Scenario 1: Πυρετός 38.5°C με κακουχία

Ενήλικας με συνάχι, πονοκέφαλο και πυρετό 38.5°C. Δεν υπάρχουν εμετοί ή έντονος κοιλιακός πόνος.
Τι βοηθά: Depon 500–1000 mg για μείωση πυρετού και κεφαλαλγίας.
Τι δεν χρειάζεται: Buscopan ή Ponstan – δεν υπάρχει σπασμός ή φλεγμονώδης πόνος.

• Mini-Scenario 2: Πονοκέφαλος τάσης από στρες/οθόνη

Πίεση στο μέτωπο και στα πλάγια του κεφαλιού, χωρίς ναυτία και χωρίς φωτοφοβία.
Τι βοηθά: Depon ως πρώτη γραμμή.
Εναλλακτικά: ξεκούραση, ενυδάτωση, χαμηλός φωτισμός.
Τι δεν βοηθά: Buscopan (δεν αφορά σπασμό), Ponstan (μόνο σε έντονο φλεγμονώδη πόνο).

• Mini-Scenario 3: Πονόδοντος χαμηλής έως μέτριας έντασης

Πόνος που «ενοχλεί», αλλά δεν είναι παλλόμενος. Χωρίς οίδημα, χωρίς απόστημα.
Τι βοηθά: Depon για προσωρινή ανακούφιση μέχρι να εξεταστεί οδοντιατρικά.
Πότε χρειάζεται κάτι άλλο: Αν ο πόνος είναι παλλόμενος ή υπάρχει πρήξιμο → τότε συχνά απαιτείται Ponstan (φλεγμονή).

• Mini-Scenario 4: Ήπιος μυϊκός πόνος μετά από άσκηση

Πόνος στους μύες μετά από έντονη προπόνηση, χωρίς τραυματισμό.
Τι βοηθά: Depon μόνο για ανακούφιση του πόνου.
Τι δεν βοηθά: Buscopan (δεν αφορά σπασμό), Ponstan συνήθως δεν απαιτείται σε απλό DOMS.
Τι βοηθά καλύτερα: ήπια κινητικότητα, ζεστό ντους, ενυδάτωση.

• Mini-Scenario 5: Πυρετός σε παιδί χωρίς σοβαρά συμπτώματα

Παιδί 6 ετών με 38.8°C πυρετό, ζωηρό, χωρίς λήθαργο ή έντονο πόνο.
Τι βοηθά: Depon σε παιδιατρική δοσολογία ανά βάρος (10–15 mg/kg).
Τι δεν βοηθά: Ponstan ή Buscopan – δεν ενδείκνυνται για πυρετό.
Προσοχή: μην κάνετε διπλές δόσεις για «γρήγορη» πτώση πυρετού.

• Mini-Scenario 6: Πόνος περιόδου χαμηλής έντασης

Γυναίκα με «βαρύ» αίσθημα χαμηλά στην κοιλιά, χωρίς έντονες κράμπες.
Τι βοηθά: Depon σε ήπιους πόνους.
Τι χρειάζεται αν ο πόνος είναι έντονος: Ponstan (NSAID) για φλεγμονώδη πόνο, συνδυαστικά με Buscopan για σπασμό.

• Mini-Scenario 7: Πόνος με πυρετό που δεν υποχωρεί

Πυρετός που επιμένει >48 ώρες ή συνοδεύεται από κοιλιακό πόνο, εμετούς ή δύσπνοια.
Τι σημαίνει: Δεν αρκεί το Depon – χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για πιθανή λοίμωξη.
Λάθος ασθενών: συνεχίζουν Depon ανά 6 ώρες για ημέρες χωρίς διερεύνηση.

• Mini-Scenario 8: «Θα πάρω Depon για να περάσει ο πόνος στο στομάχι»

Συχνό λάθος. Ο πόνος στο στομάχι/έντερο είναι συχνά σπαστικός ή φλεγμονώδης.
Τι χρειάζεται: Buscopan για σπασμό, διάγνωση για πιθανή γαστρεντερίτιδα εάν υπάρχει πυρετός.
Τι δεν βοηθά: Depon – δεν ανακουφίζει κράμπες.

• Mini-Scenario 9: Βραδινή αϋπνία από πόνο

Ελαφρύς πονοκέφαλος ή πόνος στο σώμα που δυσκολεύει τον ύπνο.
Τι βοηθά: Depon για ήπια ανακούφιση χωρίς να προκαλεί υπνηλία ή στομαχικό ερεθισμό.
Τι δεν συνιστάται: NSAIDs πριν τον ύπνο σε άτομα με βεβαρημένο στομάχι.

3. Πότε επιλέγουμε Depon – Κλινικά παραδείγματα & συχνά λάθη ασθενών

• Mini-Scenario 1: Πυρετός 38.5°C με κακουχία

• Mini-Scenario 2: Πονοκέφαλος τάσης από στρες/οθόνη

• Mini-Scenario 3: Πονόδοντος χαμηλής έως μέτριας έντασης

• Mini-Scenario 4: Ήπιος μυϊκός πόνος μετά από άσκηση

• Mini-Scenario 5: Πυρετός σε παιδί χωρίς σοβαρά συμπτώματα

• Mini-Scenario 6: Πόνος περιόδου χαμηλής έντασης

• Mini-Scenario 7: Πόνος με πυρετό που δεν υποχωρεί

• Mini-Scenario 8: «Θα πάρω Depon για να περάσει ο πόνος στο στομάχι»

• Mini-Scenario 9: Βραδινή αϋπνία από πόνο

Συμπέρασμα:
Το Depon είναι φάρμακο πρώτης γραμμής για πυρετό και <strongήπιο έως μέτριο πόνο,
αλλά δεν καλύπτει φλεγμονώδη ή σπαστικό πόνο.
Η σωστή εκτίμηση του τύπου του πόνου είναι κρίσιμη για να μην λαμβάνεται «αδίκως» και να μην καθυστερεί η σωστή θεραπεία.

4. Πότε χρειάζεται Ponstan – Φλεγμονώδης πόνος & κλινικά παραδείγματα

Το Ponstan (mefenamic acid) ανήκει στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs).
Είναι φάρμακο επιλογής όταν ο πόνος έχει χαρακτηριστικά φλεγμονώδους προέλευσης και όχι σπασμού ή πυρετού.
Η δράση του είναι ισχυρότερη από το Depon σε συγκεκριμένους τύπους πόνου, ιδίως στη δυσμηνόρροια.

Ακολουθούν κλινικά mini-scenarios που δείχνουν πότε το Ponstan είναι η σωστή επιλογή και πότε απαιτείται άλλο φάρμακο ή ιατρική αξιολόγηση.

• Mini-Scenario 1: Έντονος πόνος περιόδου με «τράβηγμα» και φλεγμονή

Γυναίκα με δυνατές κράμπες που «ακτινοβολούν» στη μέση, συχνά συνοδεύονται από φλεγμονώδη πρήξιμο και μειωμένη λειτουργικότητα.
Τι βοηθά: Ponstan (NSAID) – μειώνει φλεγμονή και πόνο.
Τι συνδυάζεται συχνά: Buscopan σε παράλληλο σπαστικό πόνο.
Τι δεν βοηθά μόνο του: Depon (δεν έχει αντιφλεγμονώδη δράση).

• Mini-Scenario 2: Μυϊκός πόνος μετά από τραυματισμό

Άτομο που γύρισε τον αστράγαλο ή κτύπησε το πόδι εμφανίζει τοπικό πόνο, οίδημα και ζέστη – κλασικά σημεία φλεγμονής.
Τι βοηθά: Ponstan, γιατί στοχεύει τη φλεγμονή.
Τι χρειάζεται επίσης: πάγος, ανάπαυση, αποφόρτιση.
Τι δεν είναι κατάλληλο: Buscopan (δεν αφορά σπασμό) – Depon (μόνο για ήπια αναλγησία).

• Mini-Scenario 3: Οδοντικός πόνος με φλεγμονή

Πόνος που «παλλόμενος», επιδεινώνεται με το ζεστό/κρύο, με οίδημα στα ούλα.
Τι βοηθά: Ponstan για μείωση της φλεγμονής και του πόνου.
Τι χρειάζεται οπωσδήποτε: οδοντιατρική εξέταση – το Ponstan δεν θεραπεύει το αίτιο.
Τι μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά: Depon μεταξύ των δόσεων.

• Mini-Scenario 4: Πόνος στη μέση (οσφυαλγία) από καταπόνηση

Πόνος χαμηλά στη μέση με τοπική φλεγμονή μετά από βάρος ή κακή στάση.
Τι βοηθά: Ponstan – μειώνει το φλεγμονώδες στοιχείο και αποκαθιστά τη λειτουργικότητα.
Τι δεν βοηθά: Buscopan (όχι σπασμός λείου μυός).
Τι βοηθά συμπληρωματικά: ζεστά επιθέματα, ήπιες διατάσεις όταν ο πόνος υποχωρήσει.

• Mini-Scenario 5: Ισχυρός πονοκέφαλος από ιγμορίτιδα

Πόνος στο μέτωπο ή πίσω από τα μάτια, με αίσθημα βάρους· συχνά υπάρχει φλεγμονή των ιγμορείων.
Τι βοηθά: Ponstan – μειώνει τη φλεγμονή στα ιγμόρεια και τον πόνο.
Τι δεν είναι επαρκές: Depon, ειδικά σε επίμονο πόνο.
Προσοχή: εάν υπάρχουν πυρετός και πύον → ιατρική εκτίμηση.

• Mini-Scenario 6: Οξύς πόνος περιόδου που δεν περνά με Depon

Πόνος που κάνει την ασθενή να διακόπτει δραστηριότητες, με χαρακτηριστικά «φλεγμονής» και όχι απλής κράμπας.
Τι βοηθά: Ponstan ως κύρια θεραπεία.
Τι μπορεί να χρειαστεί συνδυαστικά: Buscopan εάν υπάρχει και σπασμός.
Τι δεν βοηθά: Depon μόνο του σε μέτρια–έντονη δυσμηνόρροια.

• Mini-Scenario 7: Πόνος σε αρθρώσεις (ήπια αρθραλγία)

Πόνος στο γόνατο ή τον ώμο μετά από καταπόνηση, χωρίς τραυματισμό.
Τι βοηθά: Ponstan λόγω της αντιφλεγμονώδους δράσης του.
Τι είναι συχνό λάθος: η χρήση Depon, που δίνει μόνο μερική ανακούφιση χωρίς να μειώνει τη φλεγμονή.

• Mini-Scenario 8: Πόνος από υψηλό πυρετό

Μυαλγίες ή κακουχία από πυρετό 39°C.
Τι βοηθά: Depon, όχι Ponstan.
Το Ponstan δεν είναι αντιπυρετικό και δεν ενδείκνυται για πυρετικό πόνο.

Red Flags – Πότε ΔΕΝ επιτρέπεται Ponstan

Έλκος στομάχου ή γαστρίτιδα
Ιστορικό αιμορραγίας από το στομάχι
Λήψη αντιπηκτικών (π.χ. Sintrom, Eliquis)
Νεφρική ανεπάρκεια
Έντονος πόνος άγνωστης αιτίας χωρίς διάγνωση
Κύηση 3ου τριμήνου

Συμπέρασμα: Το Ponstan είναι ισχυρό και αποτελεσματικό όταν υπάρχει φλεγμονή.
Δεν υποκαθιστά το Depon στον πυρετό, ούτε το Buscopan σε σπασμούς.
Η κατανόηση της αιτίας του πόνου οδηγεί στην ασφαλέστερη και πιο αποτελεσματική θεραπεία.

5. Δοσολογία Buscopan, Depon και Ponstan – Πίνακας & πρακτικές συμβουλές

Η δοσολογία των Buscopan, Depon και Ponstan πρέπει πάντα να προσαρμόζεται
στην ηλικία, στο σωματικό βάρος και στη γενική κατάσταση υγείας του ατόμου.
Οι παρακάτω οδηγίες είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν την ατομική ιατρική συμβουλή.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φάρμακο	Ενήλικες – Τυπική δόση	Παιδιά* (ενδεικτικά)	Συχνότητα	Μέγιστη ημερήσια δόση
Buscopan	10–20 mg (1–2 δισκία των 10 mg) ανά λήψη	Συνήθως μετά τα 6 έτη, με βάση οδηγίες παιδιάτρου	Έως 3–5 φορές/ημέρα, ανάλογα με την ένδειξη	100 mg/ημέρα (ανάλογα με σκεύασμα & οδηγίες)
Depon (Paracetamol)	500–1000 mg ανά δόση	10–15 mg/kg ανά δόση (π.χ. σιρόπι) με μέγιστο 60 mg/kg/ημέρα	Κάθε 4–6 ώρες, εφόσον χρειάζεται	4 g/ημέρα για υγιείς ενήλικες
Ponstan (Mefenamic Acid)	500 mg αρχική δόση, στη συνέχεια 250 mg ανά δόση	Χρήση κυρίως σε εφήβους, μόνο με ιατρική οδηγία	Κάθε 6–8 ώρες με φαγητό	Συνήθως έως 1000 mg/ημέρα και όχι για πολλές ημέρες

*Οι παιδιατρικές δοσολογίες είναι ενδεικτικές και πρέπει πάντα να επιβεβαιώνονται από παιδίατρο.
Σε βρέφη και μικρά παιδιά δεν χορηγείται κανένα από τα παραπάνω χωρίς ιατρική σύσταση.

Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση

Μην υπερβαίνετε ποτέ τη μέγιστη ημερήσια δόση, ειδικά στο Depon· η υπερδοσολογία μπορεί να βλάψει σοβαρά το ήπαρ.
Καταγράψτε τις ώρες δόσης σε χαρτί ή κινητό για να αποφύγετε «διπλές» λήψεις, ιδιαίτερα σε πυρετό.
Το Ponstan πρέπει να λαμβάνεται με φαγητό ή λίγο μετά το γεύμα για να μειωθεί ο ερεθισμός του στομάχου.
Σε άτομα με ηπατική νόσο, οι δόσεις Depon πρέπει να είναι χαμηλότερες και πάντα κατόπιν ιατρικής οδηγίας.
Σε ιστορικό έλκους στομάχου, γαστρίτιδας ή αντιπηκτικής αγωγής, η χρήση Ponstan χρειάζεται μεγάλη προσοχή ή αποφυγή.
Το Buscopan δεν προορίζεται για μακροχρόνια καθημερινή χρήση χωρίς διερεύνηση της αιτίας του σπαστικού πόνου.
Αν ο πόνος δεν βελτιώνεται μέσα σε 24–48 ώρες παρά την κατάλληλη δόση, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

Η δοσολογία δεν είναι «ίδια για όλους». Ο συνδυασμός ηλικίας, βάρους, συνοδών νοσημάτων και άλλων φαρμάκων
καθορίζει πόσο συχνά και για πόσο διάστημα μπορούν να ληφθούν με ασφάλεια το Buscopan, το Depon και το Ponstan.

6. Αλληλεπιδράσεις & προφυλάξεις

Buscopan: προσοχή σε γλαύκωμα, υπερπλασία προστάτη.
Depon: αποφυγή υπερδοσολογίας· προσοχή σε ηπατική νόσο.
Ponstan: προσοχή σε στομαχικά προβλήματα, έλκη, αντιπηκτικά.

7. Πότε ΔΕΝ πρέπει να ληφθούν

Πυρετός χωρίς αιτία >48 ώρες (Depon μόνο του δεν αρκεί)
Έντονος πόνος κοιλιάς με εμετούς – απαιτείται ιατρική εκτίμηση
Αιμορραγία από το στομάχι ή ιστορικό έλκους (όχι Ponstan)
Ίκτερος ή ηπατική νόσος (όχι Depon χωρίς έλεγχο)

8. Ποιο είναι ασφαλέστερο για το στομάχι – Πλήρης κλινική ανάλυση

Η ασφάλεια κάθε φαρμάκου στο γαστρεντερικό σύστημα εξαρτάται από τον μηχανισμό δράσης του.
Τα NSAIDs όπως το Ponstan επηρεάζουν την προστατευτική επένδυση του στομάχου, ενώ το Depon δρα κεντρικά και δεν προκαλεί ερεθισμό.
Το Buscopan δεν επιδρά άμεσα στο στομάχι και θεωρείται ουδέτερο από γαστρεντερολογική άποψη.

• Depon – Το ασφαλέστερο για το στομάχι

Το Depon (paracetamol) είναι γενικά το πιο «φιλικό» φάρμακο για το στομάχι.
Δεν μειώνει τις προστατευτικές προσταγλανδίνες του γαστρικού βλεννογόνου και γι’ αυτό χρησιμοποιείται συχνά σε άτομα με:

ιστορικό γαστρίτιδας
έλκος δωδεκαδακτύλου
ευαισθησία σε αντιφλεγμονώδη
άτομα μεγαλύτερης ηλικίας

Παραμένει όμως κρίσιμη η προσοχή στη μέγιστη ημερήσια δόση (4 g) λόγω ηπατοτοξικότητας σε υπερδοσολογία.

• Ponstan – Αποτελεσματικό, αλλά με γαστρεντερικό κίνδυνο

Το Ponstan (mefenamic acid) είναι NSAID και μειώνει τις προσταγλανδίνες που προστατεύουν το στομάχι.
Το όφελος είναι η ισχυρή αναλγησία και αντιφλεγμονώδης δράση, αλλά το τίμημα είναι ο πιθανός ερεθισμός του στομάχου.

Χρειάζεται προσοχή σε άτομα με:

γαστρίτιδα ή πρόσφατο έλκος
λήψη αντιπηκτικών (π.χ. Sintrom, Eliquis)
ιστορικό γαστρεντερικής αιμορραγίας
συχνή χρήση NSAIDs στην καθημερινότητα

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Ponstan πρέπει να λαμβάνεται:

πάντα με φαγητό
για όσο το δυνατόν πιο λίγες ημέρες
με πιθανή χρήση προστατευτικού στομάχου σε ευπαθείς ομάδες

• Buscopan – Ουδέτερο για το στομάχι

Το Buscopan δρα στην κινητικότητα του εντέρου και της μήτρας, αλλά δεν επηρεάζει το στομάχι.
Δεν προκαλεί ερεθισμό, δεν αυξάνει οξύτητα και δεν σχετίζεται με γαστρίτιδα ή αιμορραγία.

Είναι από τα ασφαλέστερα φάρμακα για άτομα με ευαίσθητο γαστρεντερικό, αρκεί να χρησιμοποιείται στη σωστή ένδειξη
(σπαστικός πόνος, όχι φλεγμονή).

Συγκριτική αξιολόγηση ασφάλειας στομάχου

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φάρμακο	Επίδραση στο στομάχι	Κύριοι κίνδυνοι	Ιδανικό για
Depon	Ελάχιστη έως μηδενική	Ηπατοτοξικότητα σε υπερδοσολογία	Πυρετό, ήπιο πόνο, ευαίσθητο στομάχι
Ponstan	Μέτρια έως υψηλή	Γαστρίτιδα, καούρα, αιμορραγία	Έντονος φλεγμονώδης πόνος
Buscopan	Ουδέτερη	Σπάνια ξηροστομία/δυσκοιλιότητα	Σπαστικό πόνο, ευερέθιστο έντερο

Πρακτικές συμβουλές για άτομα με ευαίσθητο στομάχι

Αποφύγετε το Ponstan με άδειο στομάχι – προκαλεί ερεθισμό.
Εάν λαμβάνετε Ponstan συχνά, συζητήστε με γιατρό για προστατευτική αγωγή στομάχου.
Το Depon είναι γενικά το «ασφαλές» παυσίπονο σε γαστρίτιδα ή έλκος.
Το Buscopan είναι ιδανικό όταν υπάρχει σπασμός χωρίς φλεγμονή.
Αν εμφανιστεί μαύρο χρώμα κοπράνων, αίμα ή επίμονη καούρα → άμεση ιατρική εκτίμηση.

Συμπέρασμα:
Το Depon είναι το πιο ασφαλές για το στομάχι.
Το Buscopan είναι ουδέτερο.
Το Ponstan είναι αποτελεσματικό αλλά με αυξημένο γαστρεντερικό κίνδυνο και χρειάζεται σωστή χρήση.

9. Buscopan vs Depon vs Ponstan – Πίνακας σύγκρισης

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φάρμακο	Τύπος Πόνου	Πλεονεκτήματα	Προσοχή
Buscopan	Σπαστικός πόνος	Άμεση χαλάρωση λείων μυών	Γλαύκωμα, προστάτης
Depon	Πόνος–Πυρετός	Ασφαλές στομάχι	Ηπατική λειτουργία
Ponstan	Φλεγμονώδης πόνος	Ισχυρή αναλγησία περιόδου	Στομάχι, αντιπηκτικά

10. Τύποι πόνου: Σπαστικός, Φλεγμονώδης, Νευροπαθητικός

Κατανόηση του τύπου πόνου οδηγεί στη σωστή επιλογή φαρμάκου.
Σπαστικός: Buscopan
Φλεγμονώδης: Ponstan
Νευροπαθητικός: άλλες κατηγορίες (όχι αυτά τα τρία)

11. Πρακτικές συμβουλές – Τι να κάνετε & τι να αποφύγετε

Μην συνδυάζετε Ponstan με άδειο στομάχι
Μην υπερβαίνετε τα 4 g Depon/ημέρα
Το Buscopan δεν ενδείκνυται για παρατεταμένο κοιλιακό πόνο
Επί επιδείνωσης πόνου → κλινική εκτίμηση

12. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορώ να πάρω Buscopan και Depon μαζί;

Ναι. Τα δύο φάρμακα έχουν εντελώς διαφορετικό μηχανισμό δράσης, άρα ο συνδυασμός τους είναι ασφαλής
και συχνά αποτελεσματικός σε σπαστικό πόνο με συνοδό δυσφορία ή ελαφρύ πυρετό.

Επιτρέπεται ο συνδυασμός Depon και Ponstan;

Ναι, επιτρέπεται. Το Ponstan στοχεύει τη φλεγμονή, ενώ το Depon προσφέρει
επιπλέον αναλγησία και αντιπυρετική δράση.
Χρησιμοποιείται συχνά σε έντονο πόνο περιόδου ή σε φλεγμονώδη πονοκέφαλο.

Μπορώ να πάρω Buscopan και Ponstan μαζί;

Ναι. Το Buscopan δρα στον σπασμό, ενώ το Ponstan στη φλεγμονή.
Ο συνδυασμός ενδείκνυται συχνά σε κράμπες περιόδου με παράλληλο φλεγμονώδη πόνο.

Πόσες ημέρες μπορώ να πάρω Ponstan;

Συνήθως 2–3 ημέρες σε δυσμηνόρροια ή φλεγμονώδη πόνο.
Η παρατεταμένη χρήση αυξάνει τον κίνδυνο γαστρεντερικού ερεθισμού, ειδικά σε άτομα με ευαίσθητο στομάχι.

Πότε ΔΕΝ πρέπει να πάρω Buscopan;

Αποφύγετε το Buscopan σε γλαύκωμα κλειστής γωνίας, έντονη δυσκοιλιότητα, απόφραξη εντέρου
ή προβλήματα προστάτη με δυσκολία στην ούρηση.
Δεν ενδείκνυται σε οξύ, επίμονο πόνο κοιλιάς χωρίς διάγνωση.

Τι να κάνω αν το Depon δεν ρίχνει τον πυρετό;

Εάν το Depon δεν μειώνει τον πυρετό μετά από 60–90 λεπτά, μπορεί να χρειαστεί ιατρική εκτίμηση για πιθανή λοίμωξη.
Μην αυξάνετε αυθαίρετα τη δόση.
Σε παιδιά — ελέγχετε πάντα ότι η δόση είναι σωστή ανά βάρος.

Ποιο είναι ασφαλέστερο για το στομάχι;

Το Depon είναι το πιο φιλικό για το στομάχι.
Το Ponstan πρέπει να λαμβάνεται με φαγητό, ενώ το Buscopan γενικά δεν επιβαρύνει το στομάχι.
Σε ιστορικό γαστρίτιδας/έλκους → προσοχή στα NSAIDs.

Πότε χρειάζεται εξέταση και όχι απλώς παυσίπονο;

Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση εάν έχετε:

πόνο που επιδεινώνεται ή διαρκεί >48 ώρες
πυρετό που δεν πέφτει με Depon
πόνο κοιλιάς με εμετούς ή διάρροια
πόνο περιόδου τόσο έντονο που διακόπτει δραστηριότητες
οίδημα, αιμορραγία ή δύσπνοια

Στις περιπτώσεις αυτές, το πρόβλημα δεν λύνεται με Buscopan/Depon/Ponstan και χρειάζεται διάγνωση.

13. Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξέταση πόνου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

14. Βιβλιογραφία & Πηγές

1. European Medicines Agency (EMA)
Hyoscine Butylbromide – Product Characteristics
https://www.ema.europa.eu

2. Mayo Clinic
Acetaminophen (Paracetamol) – Clinical Overview
https://www.mayoclinic.org

3. Medscape
Mefenamic Acid – NSAID Pharmacology & Clinical Use
https://reference.medscape.com

4. National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
Pain Management: Evidence-based recommendations
https://www.nice.org.uk

5. Cleveland Clinic
Pain Types and Treatment Approaches
https://my.clevelandclinic.org

6. World Health Organization (WHO)
Guidelines on the Management of Pain & Analgesic Safety
https://www.who.int

7. Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)
Οδηγίες για τη χρήση Μη Στεροειδών Αντιφλεγμονωδών – NSAIDs

https://www.eof.gr

8. Υπουργείο Υγείας Ελλάδος
Γενικές κατευθυντήριες για ασφαλή χρήση αναλγητικών & αντιπυρετικών
https://www.moh.gov.gr

9. Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ)
Ενημερωτικό υλικό για την ορθή χρήση φαρμάκων και αντιφλεγμονωδών
https://www.isathens.gr

10. Ελληνική Εταιρεία Γενικής Ιατρικής
Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση κοιλιακού πόνου και πυρετού
https://www.elegeia.gr

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

12/Sep/2025

💊 Παρακεταμόλη (Depon, Panadol): Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1. Τι είναι η Παρακεταμόλη;

Η παρακεταμόλη (γνωστή με εμπορικές ονομασίες όπως Depon και Panadol) είναι ένα από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα στην Ελλάδα και παγκοσμίως. Ανήκει στην κατηγορία των αναλγητικών και αντιπυρετικών φαρμάκων. Χρησιμοποιείται για την ανακούφιση πόνου και την πτώση του πυρετού.

2. Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;

Η παρακεταμόλη συνταγογραφείται ή χορηγείται χωρίς συνταγή σε πολλές καταστάσεις:

Πονοκέφαλος και ημικρανία.
Μυϊκοί πόνοι και αρθραλγίες.
Πόνοι περιόδου.
Οδοντικός πόνος.
Πυρετός σε ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις.
Ανακούφιση από ήπιο έως μέτριο πόνο μετά από μικροτραυματισμούς.

3. Πώς δρα η παρακεταμόλη;

Ο ακριβής μηχανισμός δράσης της παρακεταμόλης δεν είναι πλήρως γνωστός. Θεωρείται ότι δρα κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα, αναστέλλοντας την παραγωγή ουσιών που προκαλούν πυρετό και πόνο. Δεν έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση όπως η ιμπουπροφαίνη ή η ασπιρίνη, αλλά είναι πιο ασφαλής για το στομάχι.

4. Πώς λαμβάνεται;

Διατίθεται σε δισκία, κάψουλες, σιρόπι, υπόθετα και ενέσιμη μορφή (σε νοσοκομεία).
Μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή.
Είναι ασφαλής για χρήση από ενήλικες και παιδιά (σε κατάλληλες δόσεις).

5. Σωστή δοσολογία

Η δοσολογία διαφέρει ανάλογα με την ηλικία:

Ενήλικες: 500–1000 mg κάθε 4–6 ώρες, χωρίς να ξεπερνά τα 4000 mg ημερησίως.
Παιδιά: Υπολογισμός με βάση το βάρος (10–15 mg ανά κιλό ανά δόση), έως 4 φορές την ημέρα.

⚠️ Πολύ υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή ηπατική βλάβη.

6. Πιθανές παρενέργειες

Η παρακεταμόλη θεωρείται ασφαλές φάρμακο όταν λαμβάνεται στη σωστή δόση. Ωστόσο, πιθανές παρενέργειες είναι:

Ναυτία, ζάλη, εξάνθημα.
Ηπατική βλάβη σε υπερβολικές δόσεις.
Σπάνια: αλλεργικές αντιδράσεις.

7. Προφυλάξεις & Αντενδείξεις

Ασθενείς με ηπατική νόσο πρέπει να τη λαμβάνουν με μεγάλη προσοχή.
Να μην συνδυάζεται με υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος ηπατικής βλάβης.
Να μην λαμβάνεται ταυτόχρονα με άλλα σκευάσματα που περιέχουν παρακεταμόλη (π.χ. σιρόπια για κρυολόγημα).

8. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

🔹 Μπορώ να πάρω παρακεταμόλη με άδειο στομάχι;

Ναι, η παρακεταμόλη μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς τροφή. Δεν προκαλεί συνήθως ερεθισμό στομάχου.

🔹 Είναι ασφαλής η παρακεταμόλη στην εγκυμοσύνη;

Η παρακεταμόλη θεωρείται το πιο ασφαλές αναλγητικό στην εγκυμοσύνη, αλλά πρέπει να λαμβάνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

🔹 Μπορώ να συνδυάσω παρακεταμόλη με ιμπουπροφαίνη;

Ναι, σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να προτείνει εναλλαγή ή συνδυασμό παρακεταμόλης με ιμπουπροφαίνη για καλύτερη ανακούφιση από πόνο ή πυρετό.

🔹 Τι γίνεται αν πάρω μεγαλύτερη δόση παρακεταμόλης κατά λάθος;

Εάν πάρετε μεγαλύτερη δόση από την επιτρεπόμενη, πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με γιατρό. Η υπερβολική δόση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο ήπαρ.

🔹 Μπορεί η παρακεταμόλη να χρησιμοποιηθεί σε παιδιά;

Ναι, η παρακεταμόλη είναι ασφαλής για παιδιά, αρκεί να χορηγείται στην κατάλληλη παιδιατρική δοσολογία που βασίζεται στο βάρος του παιδιού.

🔹 Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω παρακεταμόλη;

Η ταυτόχρονη χρήση παρακεταμόλης και υπερβολικής ποσότητας αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης. Καλό είναι να αποφεύγεται.

🔹 Μπορώ να πάρω παρακεταμόλη στον θηλασμό;

Ναι, η παρακεταμόλη θεωρείται συμβατή με τον θηλασμό και χρησιμοποιείται ευρέως ως αναλγητικό/αντιπυρετικό σε θηλάζουσες μητέρες.

🔹 Ποια είναι η μέγιστη ημερήσια δόση παρακεταμόλης για ενήλικες;

Η μέγιστη δόση για ενήλικες είναι 4000 mg ανά ημέρα. Η υπέρβαση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στο ήπαρ.

🔹 Είναι ασφαλής η παρακεταμόλη για ηλικιωμένους;

Ναι, θεωρείται ασφαλής όταν λαμβάνεται στη σωστή δόση. Ωστόσο, πρέπει να δίνεται προσοχή σε ηλικιωμένους με ηπατικά προβλήματα.

🔹 Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε Depon και Panadol;

Όχι, και τα δύο περιέχουν παρακεταμόλη ως δραστική ουσία. Η διαφορά είναι στην εμπορική ονομασία και τον κατασκευαστή.

🔹 Μπορώ να πάρω παρακεταμόλη αν έχω ηπατική νόσο;

Σε ασθενείς με ηπατική νόσο πρέπει να δίνεται με μεγάλη προσοχή, συνήθως σε χαμηλότερες δόσεις και πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση.

9. Συμπέρασμα

Η παρακεταμόλη είναι ένα από τα πιο χρήσιμα και ασφαλή φάρμακα, όταν λαμβάνεται σωστά. Προσφέρει γρήγορη ανακούφιση από πόνο και πυρετό, αλλά χρειάζεται προσοχή για να αποφευχθεί υπερδοσολογία. Συμβουλευτείτε πάντα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για τη σωστή χρήση.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

25/Jun/2025

1. Ιστορική Αναδρομή & Εξέλιξη

Η πρώτη αναφορά σε ουσίες με αντιφλεγμονώδη δράση χρονολογείται από την αρχαία Μεσοποταμία, όπου εκχυλίσματα ιτιάς (πηγή σαλικυλικού οξέος) χρησιμοποιούνταν ως παυσίπονα.

1829: Ο Johann Buchner απομόνωσε τη σαλικυλίνη από τον φλοιό ιτιάς.
1897: Ο Felix Hoffmann στη Bayer σύνθεσε την ακετυλοσαλικυλική ανυδρίτη (ασπιρίνη).
1971: Ταυτοποιήθηκαν τα ένζυμα COX-1 και COX-2, αποσαφηνίζοντας τον μοριακό μηχανισμό των ΜΣΑΦ.
1999–2000: Κυκλοφορία των πρώτων εκλεκτικών αναστολέων COX-2 (σελεκοξίμπη, ροφεκοξίμπη).

Σήμερα, με την πρόοδο της μοριακής φαρμακολογίας και των φαρμακοτεχνικών μεθόδων, υπάρχουν δεκάδες σκευάσματα — από απλά δισκία μέχρι επιθέματα, γέλες και ενδοαρθρικές ενέσεις.

2. Φαρμακολογικός Μηχανισμός Δράσης

Τα ΜΣΑΦ αναστέλλουν τα ένζυμα κυκλοοξυγενάσες (COX), τα οποία καταλύουν τη μετατροπή του αραχιδονικού οξέος σε προσταγλανδίνες, θρομβοξάνες και λιποξίνες:

COX-1: εκφράζεται σταθερά σε πολλούς ιστούς, προστατεύει τον γαστρικό βλεννογόνο και συμμετέχει στην αιμόσταση.
COX-2: επάγεται σε φλεγμονώδεις ιστοτόπους, είναι υπεύθυνο για τον πόνο και το οίδημα.

Τι είναι τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Αναλγητικά;

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη αναλγητικά (ΜΣΑΦ ή NSAIDs) είναι φάρμακα που:

Αναστέλλουν την δράση της κυκλοοξυγενάσης (COX-1 & COX-2)
Μειώνουν τη σύνθεση προσταγλανδινών, οι οποίες προκαλούν πόνο, φλεγμονή και πυρετό
Προσφέρουν αναλγητική, αντιφλεγμονώδη και αντιπυρετική δράση

Μηχανισμός Δράσης

COX-1: συμμετέχει στη διατήρηση φυσιολογικών λειτουργιών (γαστρική προστασία, αιμόσταση).
COX-2: επάγεται σε φλεγμονώδεις καταστάσεις.
Αναστολή COX-1 → ενδεχομένως γαστρεντερικές παρενέργειες
Αναστολή COX-2 → μειωμένη φλεγμονή και ανακούφιση από τον πόνο

Μη εκλεκτικοί ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη) αναστέλλουν και τα δύο ισοένζυμα.
Εκλεκτικοί COX-2 αναστολείς (π.χ. σελεκοξίμπη) στοχεύουν κυρίως το COX-2, μειώνοντας τις γαστρεντερικές παρενέργειες αλλά αυξάνοντας θρομβογόνους κινδύνους.

3. Ταξινόμηση σε Κατηγορίες

Κατηγορία	Παράδειγμα	Εκλεκτικότητα COX-2	Σχήμα χορήγησης
Σαλικυλικά	Ακετυλοσαλικυλικό οξύ	Χαμηλή	Δισκίο, υπόθετο
Προπιονικά οξέα	Ιβουπροφαίνη, Κετοπροφαίνη	Χαμηλή	Δισκίο, σιρόπι, κρέμα
Φαινοπροπιονικά οξέα	Ναπροξένη	Μέτρια	Δισκίο, παστίλι
Οξικά	Δικλοφενάκη	Μέτρια	Δισκίο, gel, ένεση
Ανιλινοπαραγώγων	Μεφεναμικό οξύ	Χαμηλή	Δισκίο, ενδοφλέβια χορήγηση
Εκλεκτικοί COX-2 αναστολείς	Σελεκοξίμπη, Ετορικοξίμπη	Υψηλή	Δισκίο
Διφωσφονικά (νεότερα)	Πιραξικαμάτη	Μέτρια	Δισκίο

.1 Σαλικυλικά

Ασπιρίνη: δόση 300–600 mg για αναλγητική χρήση· 75–100 mg για αντιαιμοπεταλιακή δράση.
Πλεονεκτήματα: καρδιοπροστατευτικά αποτελέσματα σε μικρές δόσεις.
Μειονεκτήματα: υψηλότερος γαστρικός κίνδυνος σε μεγαλύτερες δόσεις.

3.2 Προπιονικά Οξέα

Ιβουπροφαίνη: 200–400 mg κάθε 6–8 ώρες.
Κετοπροφαίνη: ισχυρότερη, αλλά με πιο συχνές γαστρεντερικές ανεπιθύμητες.

3.3 Φαινοπροπιονικά Οξέα

Ναπροξένη: 250–500 mg κάθε 12 ώρες.
Χρήση: μακροχρόνια σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα.

3.4 Οξικά

Δικλοφενάκη: 50 mg 2–3 φορές/ημέρα.
Απορρόφηση: ταχύτερη όταν λαμβάνεται με τροφή.

3.5 Ανιλινοπαραγώγων

Μεφεναμικό οξύ: 500 mg 3 φορές/ημέρα.
Ιδιαίτερα: έντονη γαστρεντερική δυσφορία, χρησιμοποιείται βραχυχρόνια.

3.6 Εκλεκτικοί COX-2

Σελεκοξίμπη: 100–200 mg/ημέρα.
Ετορικοξίμπη: 60–90 mg/ημέρα.
Προσοχή: άτομα με καρδιαγγειακό ιστορικό.

3.7 Διφωσφονικά

Πιραξικαμάτη: λιγότερο διαδεδομένη — φέρει ενισχυμένη αναλγητική δράση.

4. Φαρμακοκινητική & Φαρμακοδυναμική

4.1 Απορρόφηση

Καλή γαστρεντερική απορρόφηση (βιοδιαθεσιμότητα 80–100%).
Επιβράδυνση σε παρουσία τροφής (εναρμονισμένη με τη μείωση γαστρικού ερεθισμού).

4.2 Κατανομή

Συνδέονται σε υψηλό ποσοστό με τις λευκωματίνες πλάσματος (>95%).
Διέλευση στον ΕΝΥ και στις αρθρώσεις (κρίσιμη για αρθριτικές παθήσεις).

4.3 Μεταβολισμός

Ηπατικός (CYP2C9, CYP3A4) — προσοχή σε συγχορήγηση αναστολέων/επαγωγέων.
Βιομετατροπή σε ανενεργούς υδατοδιαλυτούς μεταβολίτες.

4.4 Απέκκριση

Νεφρική (70–90%) και χολική οδός.
Ηπατική δυσλειτουργία → επιμήκυνση ημίσειας ζωής.

Πίνακας ημίσειας ζωής και νεφρικής κάθαρσης

Σκεύασμα	Ημίσεια Ζωή (ώρες)	Νεφρική Κάθαρση (%)
Ιβουπροφαίνη	2–4	10–18
Ναπροξένη	12–17	1
Δικλοφενάκη	1.2–2.0	65
Σελεκοξίμπη	11	22
Μεφεναμικό οξύ	1.1–1.8	5–10

5. Κύριες Ενδείξεις

Οξύς Πόνος
- Κεφαλαλγία, πονοκέφαλος τάσης, ημικρανία
- Δοντιϊκός πόνος, μετεγχειρητικά άλγη
Χρόνιες Φλεγμονώδεις Παθήσεις
- Οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Σπονδυλαρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα
Ενδομηνόρροια / Δυσμηνόρροια
- Ανακούφιση από βαριά περιόδους και κράμπες
Πυρετός
- Λοιμώξεις, μετα-εμβολιαστικά
Μυοσκελετικές Κακώσεις
- Μελανιές, θλάσεις, διαστρέμματα

Σύνδεση σε σχετικό άρθρο: Δυσμηνόρροια: Συμπτώματα & Θεραπεία

6. Δοσολογία & Κλινικά Πρωτόκολλα

6.1 Οξύς Πόνος

Ιβουπροφαίνη: 400 mg εφάπαξ, επανάληψη ανά 6 ώρες έως 1.200 mg/ημέρα.
Ναπροξένη: 500 mg αρχική δόση, 250 mg ανά 8–12 ώρες (μέγιστο 1.000 mg/ημέρα).

6.2 Χρόνια Χρήση σε Αρθρίτιδες

Δικλοφενάκη: 75 mg δισκίο × 2 φορές ημερησίως ή ενδοαρθρική έγχυση 25 mg/αρθρώσταση.
Σελεκοξίμπη: 100 mg × 2 φορές ή 200 mg × 1 φορά ημερησίως.

6.3 Πυρετός σε Παιδιά

Ιβουπροφαίνη σιρόπι: 5–10 mg/kg βάρους ανά δόση, κάθε 6–8 ώρες (μέγιστο 40 mg/kg/ημέρα).
Παρακεταμόλη: προσθήκη για επιπλέον πιθανή δράση.

6.4 Δυσμηνόρροια

Μεφεναμικό οξύ: 500 mg × 1 φορά, 250 mg κάθε 6 ώρες για 2–3 ημέρες.

Δοσολογία (ενήλικες):
400 mg, δισκίο, κάθε 6 ώρες (μέγιστο1200 mg/ημέρα)

7. Παρενέργειες & Διαχείριση

7.1 Γαστρεντερικές

Δυσπεψία: 20–30% χρηστών
Έλκη/Γαστρορραγία: 1–5% σε μακροχρόνια χρήση
Διαχείριση: προσθήκη PPIs (ομεπραζόλη 20 mg/ημέρα) ή H₂ αναστολέων

7.2 Νεφρικές

Οξεία νεφρική ανεπάρκεια: σε αφυδάτωση ή καρδιακή ανεπάρκεια
Διαχείριση: παρακολούθηση κρεατινίνης και ηλεκτρολυτών

7.3 Καρδιαγγειακές

Υπέρταση: άνοδος 5–10 mmHg στην ΑΠ
Θρομβωτικά επεισόδια: ιδιαίτερα με COX-2
Διαχείριση: εναλλακτικά ΜΣΑΦ ή μείωση δόσης

7.4 Αλλεργικές Αντιδράσεις

Άσθμα, αναφυλαξία, δερματικά εξανθήματα
Διαχείριση: άμεση διακοπή και χορήγηση αδρεναλίνης/αντιϊσταμινικών
Ναπροξένη SR: 500 mg × 1 φορά ημερησίως.

8. Αντενδείξεις & Προφυλάξεις

Ιστορικό Πεπτικού Έλκους / Γαστρορραγίας
Σοβαρή Καρδιακή Ανεπάρκεια (NYHA III–IV)
Σοβαρή Νεφρική / Ηπατική Ανεπάρκεια
Υπερευαισθησία σε ΜΣΑΦ ή Ασπιρίνη
Τρίτο Τρίμηνο Κύησης (κίνδυνος κλεισίματος αρτηριακού πόρου εμβρύου)

Internal link: Κύηση & Φάρμακα

9. Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων

Συνηθισμένη Συγχορήγηση	Επίδραση	Συστάσεις
ΜΣΑΦ + SSRIs	Αυξημένος γαστρεντερικός κίνδυνος	Προσθήκη PPI
ΜΣΑΦ + Αντιπηκτικά (Βαρφαρίνη)	Αυξημένη αιμορραγία	Συχνός έλεγχος INR
ΜΣΑΦ + ACEi/ARBs	Μείωση αντιυπερτασικής δράσης	Παρακολούθηση ΑΠ
ΜΣΑΦ + Λίθιο	Αυξημένη συγκέντρωση λίθιου	Έλεγχος επιπέδων λίθιου
ΜΣΑΦ + Μεθοτρεξάτη	Αυξημένη τοξικότητα μεθοτρεξάτης	Διακοπή ΜΣΑΦ ή μείωση δόσης μεθοτρεξάτης

10. Ειδικοί Πληθυσμοί

10.1 Παιδιά

Χρησιμοποιούμε κυρίως ιβουπροφαίνη σιρόπι και παρακεταμόλη.
Προσοχή σε σύνδρομο Reye (σε ασπιρίνη).

10.2 Έγκυες

1ο & 2ο τρίμηνο: προτιμάται ακεταμινοφαίνη/παρακεταμόλη.
3ο τρίμηνο: αποφυγή ΜΣΑΦ — κίνδυνος κλεισίματος αρτηριακού πόρου.

10.3 Ηλικιωμένοι

Αυξημένος κίνδυνος γαστρεντερικών και νεφρικών επιπλοκών.
Προστασία με PPIs, προτίμηση σε εκλεκτικούς COX-2.

10.4 Νεφρική & Ηπατική Νόσος

Μείωση δόσης ή αποφυγή ΜΣΑΦ σε GFR < 30 ml/min.
Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια: αποφυγή.

11. Συνδυαστική Χρήση με Άλλες Θεραπείες

ΜΣΑΦ + Παυσίπονα μη-ΜΣΑΦ (παρακεταμόλη): συνεργιστική αναλγησία
ΜΣΑΦ + Οπιοειδή: χρήση σε μετεγχειρητικό άλγος (μείωση δόσης οπιοειδών)
Τοπικά ΜΣΑΦ + Στομαχικά: κρέμες/gel (δικλοφενάκη gel 1%) για τοπικά άλγη
Ενδοαρθρικές Ενέσεις ΜΣΑΦ: πειραματικές θεραπείες σε οστεοαρθρίτιδα

12. Κλινικές Μελέτες & Τεκμηρίωση

12.1 Μετα-αναλύσεις

Μετα-ανάλυση 25 RCTs έδειξε μείωση πόνου κατά 30–50% σε οξεία οδοντιατρικά άλγη με ιβουπροφαίνη 400 mg vs placebo.
Συστηματική ανασκόπηση 40 μελετών σε ρευματοειδή αρθρίτιδα: ισοδύναμη αποτελεσματικότητα δικλοφενάκης vs ναπροξένη, με διαφορετικό προφίλ παρενεργειών.

12.2 Οδηγίες EULAR & ACR

Συνιστούν συνδυασμό ΜΣΑΦ με DMARDs (Methotrexate) σε πρώιμη ρευματοειδή αρθρίτιδα.
Οδηγίες ACR 2024: χρήση εκλεκτικών COX-2 σε ασθενείς με ιστορικό γαστρικού έλκους.

13. Σύγχρονες Εξελίξεις & Μελλοντικές Προοπτικές

Η έρευνα στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη αναλγητικά (ΜΣΑΦ) παραμένει ιδιαίτερα πλούσια και διεπιστημονική, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας και τη μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών. Ακολουθούν οι πιο πρόσφατες τάσεις και μελλοντικές κατευθύνσεις:

1. Νανοτεχνολογία & Συστήματα Φαρμακομεταφοράς

Λιποσωμιακά σωματίδια: Επιτρέπουν στοχευμένη απελευθέρωση του ΜΣΑΦ στην περιοχή φλεγμονής, περιορίζοντας τη συστηματική έκθεση και τις γαστρεντερικές παρενέργειες.
Νανοσύνθετα πολυμερή: Υλικά με ελεγχόμενη διάσπαση (π.χ. PLGA, chitosan) που απελευθερώνουν το φάρμακο σε παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Μεταλλικές νανοσωματίδες (χρυσού, σιδήρου): Συνδυάζουν διαγνωστική απεικόνιση (MRI) με θεραπεία (θερμοθεραπεία + ΜΣΑΦ) — ερευνητικό στάδιο.

2. Διπλοί Αναστολείς (Dual Inhibitors)

COX/5-LOX αναστολείς: Στόχευση τόσο της κυκλοοξυγενάσης όσο και της λιποξιγενάσης για μειωμένη σύνθεση προσταγλανδινών και λευκοτριενίων, με καλύτερο αντιφλεγμονώδες προφίλ.
COX-2/mPGES-1 αναστολείς: Επιλεκτική αναστολή της ενζυμικής σύνθεσης PGE₂, διατηρώντας προσταγλανδίνες με προστατευτικό ρόλο (π.χ. PGI₂).

3. Φαρμακογενετική & Βιοδείκτες

CYP2C9 πολυμορφισμοί: Γνωρίζοντας τον γονότυπο ενός ασθενούς, προσαρμόζεται η δόση (π.χ. μείωση σε ασθενείς με αργό μεταβολισμό).
Γενετικοί δείκτες πρόβλεψης γαστρικής τοξικότητας: Ανάπτυξη panel SNPs για εκτίμηση κινδύνου έλκους πριν από χορήγηση ΜΣΑΦ.
MiRNA signature: Κατευθύνει την επιλογή σκευάσματος και παρακολούθηση ανταπόκρισης στη θεραπεία.

4. Προσωποποιημένη Δοσολογία & Βελτιστοποίηση

AI-driven αλγόριθμοι: Μοντέλα μηχανικής μάθησης που προβλέπουν την ιδανική δόση για κάθε ασθενή βάσει κλινικών, εργαστηριακών και δημογραφικών δεδομένων.
Ψηφιακές εφαρμογές: Mobile apps που υπενθυμίζουν δόσεις, καταγράφουν συμπτωματολογία και ειδοποιούν τον ιατρό σε απόκλιση από την προβλεπόμενη πορεία.

5. Νέοι Μη–COX Στόχοι

EP₂/EP₄ υποδοχείς: Ανταγωνιστές υποδοχέα PGE₂ που δρουν χωρίς να επηρεάζουν COX, ελαχιστοποιώντας γαστρεντερική τοξικότητα.
TRP κανάλια (π.χ. TRPV₁): Ρυθμίζονται για μείωση νευρογενούς φλεγμονής.
NLRP₃ inflammasome: Στόχευση μοριακών συμπλόκων που ενεργοποιούν φλεγμονώδεις κασπάσες.

6. Τοπικές & Βιοδιασπώμενες Φορμά

Ενδοαρθρικές μικροσφαίρες: Μακράς απελευθέρωσης εμφυτεύματα σε αρθρώσεις με οστεοαρθρίτιδα.
Δερματικά αυτοδιαλυόμενα επιθέματα: Patch με βιοδιασπώμενα υλικά που απελευθερώνουν το φάρμακο ελεγχόμενα, χωρίς μεταφορά συστηματικά.

7. Συνδυαστικές & Υβριδικές Θεραπείες

ΜΣΑΦ + Βιολογικοί Παράγοντες: Συνεργιστική μείωση φλεγμονής σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, με ελαττωμένο φορτίο βιολογικού παράγοντα.
Φαρμακολογικός επαναπροσδιορισμός (drug repurposing): Δοκιμές πειραματικών συνδυασμών ΜΣΑΦ με αντιιικά ή αντικαρκινικά φάρμακα για αντιφλεγμονώδη δράση στον καρκίνο.

8. Κλινικές Δοκιμές & Μετάφραση στην Πράξη

Φάση II/III μελετών για νέα COX-2/mPGES-1 διπλά μόρια αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2026.
Διεθνείς συνέργειες (EU Horizon Europe) για ανάπτυξη βιοδείκτών πρόβλεψης τοξικότητας σε πραγματικό χρόνο.

9. Μελλοντικές Προοπτικές

Πλήρως εξατομικευμένες θεραπείες με ενσωμάτωση γενετικών, μεταβολομικών και ψηφιακών δεδομένων.
«Έξυπνα» εμφυτεύματα που χορηγούν ΜΣΑΦ σε απόκριση σε βιοσήματα φλεγμονής (π.χ. pH, οξεοβασικά επίπεδα).
Σταυροειδή πρωτόκολλα όπου ΜΣΑΦ λειτουργούν ως adjuvant (ενίσχυση) σε ανοσοθεραπείες καρκίνου και φλεγμονωδών νόσων.
Ολιστική διαχείριση πόνου: συνδυασμός ΜΣΑΦ, φυσικοθεραπείας, ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων και wearables για παρακολούθηση κινητικότητας.

Η διεπιστημονική συνεργασία φαρμακολόγων, γενετιστών, μηχανικών υλικών και κλινικών γιατρών υπόσχεται ότι η επόμενη γενιά ΜΣΑΦ θα είναι πιο αποτελεσματική, πιο ασφαλής και τελικά προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε ασθενή.

14. Κατευθυντήριες Οδηγίες Επιστημονικών Εταιρειών

Κατευθυντήριες Οδηγίες Επιστημονικών Εταιρειών

Παρακάτω παρατίθενται οι κύριες συστάσεις των σημαντικότερων εθνικών και διεθνών επιστημονικών εταιρειών σχετικά με τη χρήση των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών αναλγητικών (ΜΣΑΦ).

1. EULAR (European League Against Rheumatism) – 2023

Πλαίσιο: Ρευματοειδής αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα, σπονδυλαρθρίτιδα
Συστάσεις:
- Χρήση ΜΣΑΦ ως πρόσθετη θεραπεία για συμπτωματική ανακούφιση του πόνου, σε χαμηλότερες δόσεις και συντομότερη διάρκεια.
- Σε ασθενείς υψηλού γαστρεντερικού κινδύνου, συνύπαρξη PPI ή επιλογή εκλεκτικών COX-2.
- Τακτική επανεκτίμηση κινδύνου καρδιαγγειακών και νεφρικών επιπλοκών κάθε 3–6 μήνες.
- Αποφυγή ταυτόχρονης χρήσης δύο ή περισσότερων ΜΣΑΦ για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

2. ACR (American College of Rheumatology) – 2024

Πλαίσιο: Ρευματοειδής αρθρίτιδα, οστεοαρθρίτιδα γόνατος/ισχίου
Συστάσεις:
- ΜΣΑΦ πρώτης γραμμής μόνο για επεισοδιακή ανακούφιση πόνου, χωρίς διαγνωσμένη καρδιακή ανεπάρκεια ή σοβαρή νεφρική βλάβη.
- Σε οστεοαρθρίτιδα γόνατος/ισχίου, προτίμηση τοπικών ΜΣΑΦ (gel, κρέμες) πριν από τη συστηματική χορήγηση.
- Συνδυασμός ΜΣΑΦ με DMARDs (π.χ. μεθοτρεξάτη) σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, με λήψη γαστρικής προστασίας σε ασθενείς με ιστορικό έλκους.
- Σύσταση μη-χρονικής συνεχούς αλλά «κατά απαίτηση» (on-demand) χορήγησης για μείωση συστηματικής τοξικότητας.

3. NICE (National Institute for Health and Care Excellence, Ηνωμένο Βασίλειο) – 2022

Πλαίσιο: Οστεοαρθρίτιδα, οξύς μυοσκελετικός πόνος
Συστάσεις:
- Τοπικά ΜΣΑΦ (δικλοφενάκη gel ή ναπροξένη κρέμα) ως πρώτη επιλογή για οστεοαρθρίτιδα γόνατος/χεριού.
- Αν τα τοπικά αποτύχουν, στοματικά ΜΣΑΦ με παράλληλη χορήγηση PPIs σε ασθενείς άνω των 65 ετών ή με ιστορικό γαστρικού έλκους.
- Ενημέρωση ασθενούς για συμπτώματα εγκαίρως (μελάνιασμα κοπράνων, δυσπεψία) και ενθάρρυνση αναφοράς σε φροντιστή υγείας.

4. ASAS (Assessment of SpondyloArthritis international Society) – 2021

Πλαίσιο: Αξιακή σπονδυλαρθρίτιδα (ankylosing spondylitis)
Συστάσεις:
- ΜΣΑΦ πρώτης γραμμής για ανακούφιση από τον άλγος οσφυϊκής μοίρας.
- Συνεχής vs On-demand: επιλογή «on-demand» σε ήπια συμπτωματολογία, «συνεχή» σε ενεργές φλεγμονώδεις περιόδους, πάντα με περιοδική εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας.

5. WHO (World Health Organization) – Pain Relief Ladder

Πλαίσιο: Γενικά οξύ και χρόνιο άλγος πέραν των 12 ετών
Συστάσεις:
- Step 1: ΜΣΑΦ (ή παρακεταμόλη) για ήπιο πόνο.
- Step 2–3: Προσθήκη ήπιας/ισχυρής οπιοειδούς αγωγής πάντα σε συνδυασμό με ΜΣΑΦ για συνεργιστική δράση, με έλεγχο αναπνευστικής λειτουργίας.
- Σε παιδιά και ηλικιωμένους, προτίμηση παρακεταμόλης λόγω μειωμένου προφίλ τοξικότητας.

Συνοπτικά, οι κύριες κατευθυντήριες:

Χαμηλότερες δόσεις για τη συντομότερη διάρκεια
Προστασία γαστρικού βλεννογόνου σε επιβαρυμένους ασθενείς
Προτιμήστε τοπικά ΜΣΑΦ όπου είναι εφικτό
Τακτική παρακολούθηση νεφρικής, καρδιαγγειακής λειτουργίας και συμπτωμάτων γαστρορραγίας
Αποφυγή χορήγησης >1 ΜΣΑΦ ταυτόχρονα

Με την εφαρμογή αυτών των οδηγιών, διασφαλίζουμε βέλτιστη θεραπευτική αποτελεσματικότητα και ελαχιστοποίηση των κινδύνων στους ασθενείς.

15. Κλινικά Παραδείγματα

Παρακάτω παρουσιάζονται μερικά αντιπροσωπευτικά κλινικά σενάρια που απεικονίζουν την ορθή χρήση των Μη Στεροειδών Αντιφλεγμονωδών Αναλγητικών (ΜΣΑΦ) σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις.

Case 1: Οξύς οδοντιατρικός πόνος

Άτομο: Γυναίκα, 32 ετών
Ιστορικό: Εξαγωγή γομφίου χωρίς επιπλοκές
Σχήμα θεραπείας:
- Ιβουπροφαίνη 400 mg από το στόμα, 1 δισκίο, κάθε 6 ώρες για 48 ώρες
- Εναλλακτικά παράλληλα: Παρακεταμόλη 1 g κάθε 8 ώρες (αν εμφανιστεί έντονος πόνος)
Αποτέλεσμα:
- Έντονη μείωση του άλγους ήδη 30’ μετά τη λήψη
- Μηδενικές γαστρεντερικές ενοχλήσεις λόγω λήψης μαζί με τροφή
Σημείωση: Η θεραπεία διακόπηκε μετά 2 ημέρες, καθώς η φλεγμονή υποχώρησε πλήρως.

Case 2: Οστεοαρθρίτιδα γονάτου

Άτομο: Άνδρας, 58 ετών
Ιστορικό: Χρόνια οστεοαρθρίτιδα γονάτων (Grade II–III), χωρίς έλκη στομάχου
Σχήμα θεραπείας:
- Δικλοφενάκη 50 mg × 2 φορές/ημέρα για 3 μήνες
- Προστασία γαστρικού βλεννογόνου με ομεπραζόλη 20 mg × 1 φορά/ημέρα
- Παράλληλη φυσιοθεραπεία 2 φορές/εβδομάδα
Αποτέλεσμα:
- Μείωση πόνου κατά 60–70% (VAS από 7/10 σε 2–3/10)
- Βελτίωση κινητικότητας και ποιότητας ζωής
Παρακολούθηση:
- Μηνιαίος έλεγχος κρεατινίνης και ηπατικών ενζύμων
- Καμία νεφρική ή γαστρική επιπλοκή παρατηρήθηκε

Case 3: Οξύς μυϊκός σπασμός στη μέση

Άτομο: Γυναίκα, 45 ετών, γραφική εργασία
Ιστορικό: Οξύς πόνος στη μέση μετά από μακρά ορθοστασία
Σχήμα θεραπείας:
- Ναπροξένη 500 mg αρχική δόση, 250 mg μετά από 12 ώρες επί ανάγκης, έως 48 ώρες
- Τοπική εφαρμογή γέλης Δικλοφενάκης 1% δύο φορές/ημέρα
Αποτέλεσμα:
- Άμεση ανακούφιση από τον σπασμό (μέσα σε 1 ώρα)
- Μείωση τοπικού οιδήματος
Σημείωση: Συνιστάται ενίσχυση με ήπια διατάσεις και θερμικές εφαρμογές.

Case 4: Δυσμηνόρροια με χρόνια συμπτωματολογία

Άτομο: Γυναίκα, 28 ετών
Ιστορικό: Έντονοι μηνιαίοι πόνοι εμμηνόρροιας για πάνω από 5 χρόνια
Σχήμα θεραπείας:
- Μεφεναμικό οξύ 500 mg × 1 φορά με την έναρξη των συμπτωμάτων
- Συνεχής λήψη 250 mg κάθε 6 ώρες για 2–3 ημέρες
Αποτέλεσμα:
- Άμεση και σημαντική μείωση των κράμπων (VAS από 8/10 σε 3/10)
- Βελτιωμένη καθημερινή λειτουργικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου
Παρατήρηση:
- Εάν ο πόνος παραμένει, συνιστάται υπερηχογράφημα πυέλου για αποκλεισμό δευτεροπαθών αιτιών.

Case 5: Οξύς μετεγχειρητικός πόνος μετά από αρθροσκόπηση γόνατος

Άτομο: Άνδρας, 50 ετών
Ιστορικό: Αρθροσκοπική αποκατάσταση μηνίσκου
Σχήμα θεραπείας:
- Σελεκοξίμπη 200 mg × 1 φορά ημερησίως, για 5 ημέρες
- Προσθήκη παρακεταμόλης 1 g × 4 φορές/ημέρα
Αποτέλεσμα:
- Επαρκής αναλγησία χωρίς οπιοειδή
- Ελάχιστες γαστρεντερικές ενοχλήσεις λόγω εκλεκτικότητας COX-2
Συχνοί έλεγχοι:
- Παρακολούθηση αρθρικού οιδήματος και λειτουργικής αποκατάστασης

Κάθε ένα από τα παραπάνω παραδείγματα αναδεικνύει τη σημασία της εξατομίκευσης της θεραπείας με ΜΣΑΦ, της σωστής δοσολογίας, και της τακτικής παρακολούθησης για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων και τη μεγιστοποίηση του οφέλους του ασθενούς.

Κύριοι Τύποι & Παραδείγματα

Ομάδα	Παράδειγμα	Τυπική Δόση (Ενήλικες)
Προπιονικά οξέα	Ιβουπροφαίνη (Ibuprofen)	200–400 mg κάθε 4–6 ώρες
Φαινοπροπιονικά οξέα	Ναπροξένη (Naproxen)	250–500 mg κάθε 8–12 ώρες
Οξικά	Δικλοφενάκη (Diclofenac)	50 mg 2–3 φορές/ημέρα
Ανιλινοπαραγενούς	Μεφεναμικό οξύ (Mefenamic)	500 mg 3 φορές/ημέρα
Στεροειδείς COX-2 εκλεκτικοί	Σελεκοξίμπη (Celecoxib)	100–200 mg/ημέρα

16. Ενδείξεις & Δοσολογία

Οξύς πόνος: κεφαλαλγία, μυοσκελετικός πόνος, δοντιϊκός πόνος
Χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις: οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα
Πυρετός: σε λοιμώξεις ή μετά από εμβολιασμό
Δυσμηνόρροια: συχνή ένδειξη για ΜΣΑΦ

Γενικές οδηγίες δοσολογίας

Ξεκινήστε με τη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση.
Μην υπερβαίνετε τη μέγιστη ημερήσια δόση του εκάστοτε φαρμάκου.
Πάρτε το φάρμακο με τροφή για να μειώσετε το γαστρεντερικό ερεθισμό.

17. Παρενέργειες & Κίνδυνοι

Γαστρεντερικές ενοχλήσεις
- Δυσπεψία, έλκη στομάχου–12δακτύλου, γαστρορραγία
Νεφρική δυσλειτουργία
- Οξεία νεφρική ανεπάρκεια σε ευπαθείς ασθενείς
Καρδιαγγειακός κίνδυνος
- Αυξημένος κίνδυνος θρομβώσεων (ειδικά με COX-2 εκλεκτικούς)
Υπέρταση & Κατακράτηση Υγρών
Αλλεργικές αντιδράσεις
- Ασθματική κρίση, δερματικά εξανθήματα

18. Αντενδείξεις

Ιστορικό γαστρεντερικών ελκών ή σοβαρών αιμορραγιών
Σοβαρή καρδιακή, ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
Υπερευαισθησία σε ΜΣΑΦ ή ασπιρίνη
Τρίτο τρίμηνο κύησης (κίνδυνος κλεισίματος αρτηριακού πόρου εμβρύου)

19. Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα

Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ ΜΣΑΦ και άλλων φαρμάκων μπορεί να είναι φαρμακοκινητικές (επηρεάζουν την απορρόφηση, κατανομή, μεταβολισμό ή απέκκριση) ή φαρμακοδυναμικές (συνεργικές/ανταγωνιστικές επιδράσεις στην ίδια φυσιοπαθολογική διαδρομή). Παρακάτω παρουσιάζονται οι σημαντικότερες αλληλεπιδράσεις, ο μηχανισμός τους και πρακτικές συμβουλές διαχείρισης:

1. Αντιπηκτικά & Αντιαιμοπεταλιακά

Φάρμακο	Επίδραση	Μηχανισμός	Διαχείριση
Βαρφαρίνη	↑ Κίνδυνος αιμορραγίας	ΜΣΑΦ εξασθενίζουν τον πλακουντιακό φραγμό μέσω COX-1	Παρακολούθηση INR, χρήση PPI, ελαφρύτερη δόση ΜΣΑΦ
Ασπιρίνη (χαμηλή δόση)	↓ Αντιθρομβωτική δράση/ ↑ Γαστρικός κίνδυνος	Αθροιστική αναστολή COX-1	Αποφυγή ταυτόχρονης μεγάλης δόσης ΜΣΑΦ, ενίσχυση γαστρικής προστασίας

2. Αντιυπερτασικά & Καρδιολογικά

Φάρμακο	Επίδραση	Μηχανισμός	Διαχείριση
ACE αναστολείς (π.χ. εναλαπρίλη)	↓ Αντιυπερτασική δράση	ΜΣΑΦ μειώνουν παραγωγή προσταγλανδινών → αγγειοσύσπαση νεφρικών αγγείων	Έλεγχος ΑΠ, χρήση εναλλακτικού παυσίπονου
ARBs (π.χ. λοσαρτάνη)	↓ Αντιυπερτασική δράση	Παρόμοιο με ACEi	Τακτικός έλεγχος νεφρικής λειτουργίας
Διουρητικά (π.χ. φουροσεμίδη)	↓ Διουρητική δράση	Αναστολή προσταγλανδινών → κατακράτηση νατρίου	Παρακολούθηση βάρους, ηλεκτρολυτών

3. Ψυχιατρικά φάρμακα

Φάρμακο	Επίδραση	Μηχανισμός	Διαχείριση
SSRIs (π.χ. σερτραλίνη)	↑ Γαστρεντερικός κίνδυνος	Συνδυασμός → μειωμένη αιμόσταση βλεννογόνου	Προσθήκη PPI, παρακολούθηση συμπτωμάτων
Λίθιο	↑ Επίπεδα λίθιου → τοξικότητα	ΜΣΑΦ μειώνουν νεφρική κάθαρση λίθιου	Συχνός έλεγχος επιπέδων λίθιου, προσαρμογή δόσης

4. Ρευματολογικά & Ανοσοκατασταλτικά

Φάρμακο	Επίδραση	Μηχανισμός	Διαχείριση
Μεθοτρεξάτη	↑ Τοξικότητα μεθοτρεξάτης	Μειωμένη νεφρική απέκκριση	Μείωση δόσης μεθοτρεξάτης, έλεγχος ηπατικών/αιμοποιητικών δεικτών
Κορτικοστεροειδή	↑ Κίνδυνος γαστρικών ελκών	Συνδυαστική πρόκληση βλεννογονικής βλάβης	Προστασία με PPIs, παρακολούθηση για έλκη

5. Οπιοειδή

Συνδυασμός ΜΣΑΦ + Οπιοειδών
- Ωφέλεια: συνεργιστική αναλγησία → δυνατότητα μείωσης δοσολογίας οπιοειδών
- Κίνδυνος: αυξημένη καταστολή ΚΝΣ / αναπνοής (κυρίως με ισχυρά οπιοειδή)
- Διαχείριση: σταδιακή τήρηση δόσεων, έλεγχος αναπνευστικού ρυθμού

6. Μη Στεροειδή Παυσίπονα (Παρακεταμόλη)

Παρακεταμόλη + ΜΣΑΦ
- Ωφέλεια: συμπληρωματική δράση, ασφαλέστερη για στομάχι
- Κίνδυνος: τοξικότητα ήπατος (παρακεταμόλη) σε υπερδοσολογία
- Διαχείριση: τήρηση ορίων δοσολογίας (παρακεταμόλη ≤4 g/ημέρα)

7. Φαρμακευτικά Σκευάσματα με Λήψη μέσω Διαδερμικών Εφαρμογών

ΜΣΑΦ gel/patch + από του στόματος
- Ωφέλεια: ενισχυμένη τοπική δράση, χαμηλότερη συστηματική δόση
- Κίνδυνος: ερεθισμός δέρματος, αθροιστική συστηματική απορρόφηση
- Διαχείριση: εναλλαγή θέσης εφαρμογής, περιορισμένη διάρκεια χρήσης

8. Βιταμίνες & Συμπληρώματα

Ω3 λιπαρά οξέα: ενδεχομένως υποστηρικτική αντιφλεγμονώδης δράση — δεν παρατηρούνται κλινικά σημαντικές αλληλεπιδράσεις με ΜΣΑΦ.
Βιταμίνη Ε / Ginkgo biloba: αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας σε συνδυασμό με ΜΣΑΦ — παρακολούθηση αιμορραγικών δεικτών.

20. Οδηγίες Διαχείρισης & Συμβουλές

Έλεγχος Ιστορικού
- Πάντα να ελέγχετε το πλήρες φαρμακευτικό ιστορικό του ασθενούς για πιθανές αλληλεπιδράσεις.
Αντικατάσταση ή Προσαρμογή Δόσης
- Σε υψηλού κινδύνου συνδυασμούς, προτιμήστε εναλλακτικά αναλγητικά ή μειώστε τη δόση ΜΣΑΦ.
Χρήση PPIs / H₂ Αναστολέων
- Προστατέψτε τον γαστρικό βλεννογόνο όταν συνδυάζονται ΜΣΑΦ με αντιπηκτικά, SSRIs, κορτικοστεροειδή.
Παρακολούθηση Εργαστηριακών Δεικτών
- INR σε αντιπηκτικά, κρεατινίνη/ ηλεκτρολύτες σε νεφρικούς κινδύνους, ηπατικά ένζυμα σε μεθοτρεξάτη.
Ενημέρωση Ασθενούς
- Δώστε σαφείς οδηγίες για συμπτώματα κινδύνου (μαύρα κόπρανα, δύσπνοια, έντονος πονοκέφαλος) και πότε να ζητήσει ιατρική βοήθεια.

Με την προσεκτική διαχείριση των αλληλεπιδράσεων, εξασφαλίζουμε ότι τα ΜΣΑΦ θα παραμείνουν ασφαλής και αποτελεσματική θεραπεία, χωρίς απρόσμενες επιπλοκές.

21. Συμβουλές Ασφαλούς Χρήσης

Χρήση για τη συντομότερη δυνατή περίοδο.
Ελέγξτε τη νεφρική λειτουργία σε μακροχρόνια χορήγηση.
Μη συνδυάζετε ταυτόχρονα διαφορετικά ΜΣΑΦ χωρίς ιατρική οδηγία.
Αποφύγετε την υπέρβαση της συνιστώμενης δόσης.
Συμβουλευτείτε ιατρό αν έχετε υποκείμενα νοσήματα ή λαμβάνετε άλλα φάρμακα.

22. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Μπορώ να παίρνω ΜΣΑΦ καθημερινά;

Δεν συνιστάται η καθημερινή μακροχρόνια χρήση χωρίς ιατρική παρακολούθηση. Η παρατεταμένη χορήγηση αυξάνει τον κίνδυνο γαστρεντερικών ελκών, νεφρικής βλάβης και καρδιαγγειακών επιπλοκών.

2. Ποιο ΜΣΑΦ είναι πιο ασφαλές για το στομάχι;

Οι εκλεκτικοί αναστολείς COX-2 (π.χ. σελεκοξίμπη) έχουν χαμηλότερο γαστρεντερικό κίνδυνο, αλλά απαιτούν συνοδεία γαστρικής προστασίας (π.χ. PPI) σε ασθενείς με ιστορικό έλκους.

3. Μπορώ να συνδυάσω διαφορετικά ΜΣΑΦ;

Δεν συνιστάται—ο συνδυασμός αυξάνει την τοξικότητα και τις παρενέργειες. Επιλέξτε ένα ΜΣΑΦ και προσαρμόστε τη δοσολογία του.

4. ΜΣΑΦ και αλκοόλ: τι πρέπει να γνωρίζω;

Ο συνδυασμός αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο γαστρικής αιμορραγίας. Αποφύγετε το αλκοόλ ή περιορίστε το στο ελάχιστο κατά τη διάρκεια λήψης ΜΣΑΦ.

5. Μπορούν τα ΜΣΑΦ να επηρεάσουν την αρτηριακή πίεση;

Ναι, μπορεί να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση λόγω κατακράτησης νατρίου-υγρών και αγγειοσύσπασης. Σε υπερτασικούς ασθενείς, απαιτείται τακτική παρακολούθηση.

6. Τι να κάνω σε περίπτωση υπερδοσολογίας ΜΣΑΦ;

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν ναυτία, έμετο, κοιλιακό πόνο, αιμορραγία ή νεφρική δυσλειτουργία.

7. ΜΣΑΦ κατά τη διάρκεια εγκυμοσύνης;

Αποφύγετε τα ΜΣΑΦ στο τρίτο τρίμηνο (κίνδυνος κλεισίματος αρτηριακού πόρου). Στα πρώτα δύο τρίμηνα, προτιμήστε παρακεταμόλη και συμβουλευτείτε γυναικολόγο.

8. Υπάρχει εναλλακτική σε περίπτωση αντένδειξης;

Η παρακεταμόλη (ακεταμινοφαίνη) είναι η ασφαλέστερη εναλλακτική για αναλγησία/αντιπυρετική δράση χωρίς αντιφλεγμονώδη ιδιότητα.

Συμπέρασμα
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη αναλγητικά είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά στην ανακούφιση του πόνου, της φλεγμονής και του πυρετού. Ωστόσο, η σωστή χρήση, η προσεκτική παρακολούθηση για παρενέργειες και η γνώση των αντενδείξεων είναι κρίσιμες για την ασφάλεια του ασθενούς.

Διαβάστε επίσης:
Οδηγός για την Οστεοαρθρίτιδα
Πώς να Προστατέψετε το Στομάχι σας όταν παίρνετε ΜΣΑΦ
«Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα» – Βικιπαίδεια
Αναλυτική σελίδα με βασικές πληροφορίες για δραστικά μόρια, μηχανισμό δράσης, ενδείξεις και ιστορικό των ΜΣΑΦ.
► https://el.wikipedia.org/wiki/Μη_στεροειδή_αντιφλεγμονώδη_φάρμακα el.wikipedia.org
Therapia.gr – «Μη-στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ)»
Εκτενές άρθρο με περιγραφή φαρμακοδυναμικής, χρήσεων, δοσολογιών και παρενεργειών.
► https://www.therapia.gr/mi-steroeidi-antiflegmonodi-farmaka-msaf/ therapia.gr
PharmaManage.gr – «Όλα Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε για τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη»
Ενημερωτικό άρθρο φαρμακευτικής επιμέλειας, με έμφαση σε κατηγορίες, ιδιότητες COX-1/COX-2 και πρακτικές συμβουλές.
► https://www.pharmamanage.gr/ta-mi-steroeidi-antiflegmonodi-msaf-sto-farmakeio/ pharmamanage.gr
Galinos.gr – Συνταγολογικό Κεφάλαιο «10.02 Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη»
Επίσημο ηλεκτρονικό φαρμακευτικό συνταγολόγιο με αντενδείξεις, προειδοποιήσεις και αλληλεπιδράσεις.
► https://www.galinos.gr/web/drugs/main/nomcodes/10.02 galinos.gr
Pfizer – Φύλλο Οδηγιών Χρήσης «ADVIL® 200 mg (Ιβουπροφαίνη)»
Επίσημο PDF με αναλυτικές πληροφορίες δοσολογίας, ασφάλειας και οδηγιών για τον χρήστη.
► https://labeling.pfizer.com/ShowLabeling.aspx?id=10305 labeling.pfizer.com
Arthritis Australia (GRE) – «Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (NSAIDs)»
Ελληνική μετάφραση ενημερωτικού φυλλαδίου για τη ρευματολογική κοινότητα, με οδηγίες χρήσης και κλινικές συστάσεις.
► https://arthritisaustralia.com.au/wordpress/wp-content/uploads/2017/09/Greek-NSAIDs.pdf arthritisaustralia.com.au
ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα ή έχετε απορίες, αφήστε ένα σχόλιο ή επικοινωνήστε με τον ιατρό/φαρμακοποιό σας.