Πρωτεΐνη S: Τι είναι, πότε χρειάζεται η εξέταση και πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα – Φιλικός Οδηγός

1) Τι είναι η Πρωτεΐνη S;

Η Πρωτεΐνη S είναι μια βιταμίνη Κ–εξαρτώμενη γλυκοπρωτεΐνη που συντίθεται κυρίως στο ήπαρ και δρα ως φυσικός αντιπηκτικός παράγοντας στο πλάσμα. Ανήκει στο σύστημα πρωτεΐνης C–πρωτεΐνης S, το οποίο ρυθμίζει την πήξη του αίματος.

Σε φυσιολογικές συνθήκες η Πρωτεΐνη S δρα ως συμπαράγοντας της ενεργοποιημένης Πρωτεΐνης C, ενισχύοντας την ικανότητά της να αδρανοποιεί τους παράγοντες πήξης Va και VIIIa. Με αυτό τον τρόπο εμποδίζει την υπερβολική δημιουργία θρόμβων και διατηρεί την ισορροπία πήξης–αντιπήξης.

Μορφές: Κυκλοφορεί ως ελεύθερη (ενεργή) και συγδεδεμένη με C4b-binding protein (ανενεργή). Μόνο η ελεύθερη μορφή είναι λειτουργικά ενεργή.
Παραγωγή: Ήπαρ, ενδοθήλιο. Εξαρτάται από την παρουσία βιταμίνης Κ για τη σύνθεση.
Λειτουργία: Συμπαράγοντας ενεργοποιημένης Πρωτεΐνης C· αναστολή παραγόντων Va και VIIIa· αντιθρομβωτική δράση.
Έλλειψη: Κληρονομική ή επίκτητη (ηπατική νόσος, ανεπάρκεια βιταμίνης Κ, αντιπηκτικά όπως βαρφαρίνη, εγκυμοσύνη) – αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης.

Η εξέταση Πρωτεΐνης S μετρά είτε τη συγκέντρωση είτε τη δραστικότητα της πρωτεΐνης στο αίμα και βοηθά στον εντοπισμό ανεπάρκειας, ιδίως σε άτομα με ανεξήγητες ή υποτροπιάζουσες φλεβικές θρομβώσεις ή οικογενειακό ιστορικό θρομβοφιλίας.

2) Γιατί ζητείται / Πότε χρειάζεται η εξέταση Πρωτεΐνης S;

Η μέτρηση της Πρωτεΐνης S αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διάγνωση θρομβοφιλίας και την εκτίμηση του κινδύνου φλεβικής θρομβοεμβολής. Ζητείται στοχευμένα από τον/την ιατρό σε περιπτώσεις όπου υπάρχει υποψία ή επιβεβαίωση αυξημένης τάσης για θρόμβωση.

Ανεξήγητες θρομβώσεις: Σε ασθενείς που εμφανίζουν φλεβική θρόμβωση, πνευμονική εμβολή ή θρόμβωση ασυνήθιστων φλεβικών θέσεων χωρίς προφανή αιτία, ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία.
Οικογενειακό ιστορικό: Όταν υπάρχει ιστορικό θρομβώσεων σε συγγενείς, η εξέταση βοηθά στον εντοπισμό κληρονομικής ανεπάρκειας Πρωτεΐνης S.
Υποτροπιάζουσες αποβολές/επιπλοκές κύησης: Χρησιμοποιείται για διερεύνηση θρομβοφιλίας σε γυναίκες με καθ’ έξιν αποβολές, προεκλαμψία, ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης ή αποκόλληση πλακούντα.
Πριν από αντισυλληπτική αγωγή ή ορμονική θεραπεία: Για εκτίμηση κινδύνου θρόμβωσης πριν τη χορήγηση αντισυλληπτικών ή ορμονών σε γυναίκες με ιστορικό θρομβώσεων.
Μετά από θρομβωτικό επεισόδιο: Για να τεκμηριωθεί η αιτία και να καθοδηγηθεί η διάρκεια/είδος της αντιπηκτικής αγωγής.
Σε συνδυασμό με Πρωτεΐνη C και Αντιθρομβίνη ΙΙΙ: Ως μέρος του πλήρους προφίλ θρομβοφιλίας για ολοκληρωμένη αξιολόγηση φυσικών αντιπηκτικών παραγόντων.
Κατάσταση οξείας νόσου ή εγκυμοσύνης: Η Πρωτεΐνη S μειώνεται φυσιολογικά στην κύηση ή σε φλεγμονώδεις καταστάσεις· ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη μετά την οξεία φάση για ακριβή διάγνωση.

Η έγκαιρη μέτρηση της Πρωτεΐνης S βοηθά στον εντοπισμό κληρονομικής ή επίκτητης ανεπάρκειας, στην πρόληψη θρομβωτικών επεισοδίων και στον καθορισμό της κατάλληλης αντιπηκτικής ή προληπτικής αγωγής.

3) Προετοιμασία πριν την εξέταση Πρωτεΐνης S

Η εξέταση Πρωτεΐνης S γίνεται σε δείγμα πλάσματος αίματος που λαμβάνεται από φλέβα. Η σωστή προετοιμασία είναι σημαντική ώστε τα αποτελέσματα να είναι αξιόπιστα και να αντανακλούν την πραγματική λειτουργία του συστήματος πήξης.

Νηστεία: Δεν απαιτείται αυστηρή νηστεία, αλλά συνιστάται να αποφύγετε βαριά γεύματα, καφεΐνη και αλκοόλ τις προηγούμενες 8–12 ώρες.
Φάρμακα: Η λήψη αντιπηκτικών (βαρφαρίνη, ηπαρίνη), αντισυλληπτικών, ορμονών, βιταμίνης Κ επηρεάζει τα επίπεδα. Συμβουλευτείτε τον/την γιατρό σας αν χρειάζεται διακοπή ή αλλαγή πριν την εξέταση. Ιδανικά η μέτρηση γίνεται 2 εβδομάδες μετά τη διακοπή αντιπηκτικών (όπου είναι ασφαλές).
Οξεία φάση νόσου: Λοιμώξεις, φλεγμονές, χειρουργεία, εγκυμοσύνη μειώνουν παροδικά την ελεύθερη Πρωτεΐνη S. Αν είναι δυνατόν, προγραμματίστε την εξέταση όταν έχετε αναρρώσει.
Εγκυμοσύνη: Η Πρωτεΐνη S μειώνεται φυσιολογικά κατά την κύηση. Ενημερώστε το εργαστήριο για την κατάστασή σας· ο γιατρός θα ερμηνεύσει με βάση ειδικές τιμές αναφοράς.
Συνδυασμός εξετάσεων: Η μέτρηση Πρωτεΐνης S γίνεται συνήθως μαζί με Πρωτεΐνη C, Αντιθρομβίνη ΙΙΙ, Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα και γενετικούς δείκτες θρομβοφιλίας. Ζητήστε να ληφθούν τα δείγματα ταυτόχρονα για να αποφύγετε πολλαπλές αιμοληψίες.
Γενικές οδηγίες: Ξεκουραστείτε πριν την αιμοληψία, αποφύγετε έντονη σωματική άσκηση και στρες για πιο σταθερό δείγμα.

Με την κατάλληλη προετοιμασία η εξέταση Πρωτεΐνης S θα δώσει αξιόπιστο αποτέλεσμα, διευκολύνοντας τη διάγνωση και την πρόληψη θρομβωτικών επιπλοκών.

4) Ερμηνεία αποτελεσμάτων Πρωτεΐνης S

Η Πρωτεΐνη S μετράται είτε ως συγκέντρωση (ολική και ελεύθερη) είτε ως δραστικότητα στο πλάσμα. Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα, το ιστορικό και άλλες εξετάσεις θρομβοφιλίας.

Φυσιολογικά επίπεδα (ενδεικτικά):

Ελεύθερη Πρωτεΐνη S: 60–150% δραστικότητα (ανάλογα με το εργαστήριο).
Ολική Πρωτεΐνη S: 70–150% συγκέντρωση.
Σε εγκυμοσύνη και παιδιά οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν.

Χαμηλή Πρωτεΐνη S:

Κληρονομική ανεπάρκεια: Τύπος Ι (χαμηλή συγκέντρωση και δραστικότητα), Τύπος ΙΙ (φυσιολογική συγκέντρωση αλλά χαμηλή δραστικότητα), Τύπος ΙΙΙ (χαμηλή ελεύθερη αλλά φυσιολογική ολική).
Επίκτητες καταστάσεις: Ηπατική ανεπάρκεια, ανεπάρκεια βιταμίνης Κ, λήψη αντιπηκτικών (βαρφαρίνη), αντισυλληπτικά, εγκυμοσύνη, φλεγμονώδεις καταστάσεις, DIC.
Κίνδυνος: Αυξημένη πιθανότητα φλεβικής θρόμβωσης, πνευμονικής εμβολής, επιπλοκών κύησης.

Υψηλή Πρωτεΐνη S:

Συνήθως δεν έχει κλινική σημασία. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από θεραπεία, σε αφυδάτωση ή σε ορισμένες οξείες καταστάσεις.

Τι σημαίνει για τον/την ασθενή:

Η χαμηλή Πρωτεΐνη S εξηγεί γιατί κάποιος έχει ανεξήγητη ή υποτροπιάζουσα θρόμβωση και βοηθά στον καθορισμό της διάρκειας ή της έντασης της αντιπηκτικής αγωγής.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με την Πρωτεΐνη C, την Αντιθρομβίνη ΙΙΙ, τα αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα και τον γενετικό έλεγχο για ολοκληρωμένη εκτίμηση.
Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών όπως πνευμονική εμβολή και επιπλοκές εγκυμοσύνης.

Η σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της Πρωτεΐνης S από εξειδικευμένο ιατρό είναι απαραίτητη για τη διάγνωση και την εξατομικευμένη πρόληψη και θεραπεία της θρομβοφιλίας.

5) Σχετικές Εξετάσεις Πρωτεΐνης S

Η μέτρηση της Πρωτεΐνης S είναι μέρος ενός εκτενούς ελέγχου θρομβοφιλίας. Σπάνια ζητείται μόνη της· συνήθως συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις για ολοκληρωμένη αξιολόγηση του κινδύνου θρόμβωσης και για ακριβή διάγνωση.

Πρωτεΐνη C: Συμπαράγοντας με την Πρωτεΐνη S στο σύστημα φυσικών αντιπηκτικών. Η ταυτόχρονη μέτρηση δείχνει αν υπάρχει διπλή ανεπάρκεια.
Αντιθρομβίνη ΙΙΙ: Μαζί με τις πρωτεΐνες C και S αποτελεί το «τρίο» των φυσικών αντιπηκτικών παραγόντων. Η μέτρησή της βοηθά στον εντοπισμό πολλαπλών διαταραχών.
Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα: Lupus anticoagulant, αντικαρδιολιπινικά, αντι-β2 γλυκοπρωτεΐνης Ι. Χρήσιμα σε γυναίκες με καθ’ έξιν αποβολές και σε άτομα με ανεξήγητες θρομβώσεις.
Γενετικοί δείκτες θρομβοφιλίας: Παράγοντας V Leiden (FV G1691A) και μεταλλάξεις προθρομβίνης (G20210A). Ο συνδυασμός τους με ανεπάρκεια Πρωτεΐνης S αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θρόμβωσης.
Δείκτες πήξης: D-Dimer, PT/INR, aPTT για αξιολόγηση ενεργοποίησης της πήξης και για παρακολούθηση αντιπηκτικής αγωγής.
Έλεγχος βιταμίνης Κ: Η σύνθεση της Πρωτεΐνης S εξαρτάται από τη βιταμίνη Κ. Έλεγχος επιπέδων ή διατροφικής πρόσληψης μπορεί να είναι χρήσιμος.
Απεικονιστικός έλεγχος: Υπερηχογράφημα φλεβών κάτω άκρων, CT/MR αγγειογραφία σε περίπτωση υποψίας θρόμβωσης για επιβεβαίωση διάγνωσης.

Ο συνδυασμός αυτών των εξετάσεων δίνει στον/στην ιατρό πλήρη εικόνα του αιμοστατικού προφίλ και βοηθά στην εξατομικευμένη πρόληψη και θεραπεία των θρομβωτικών επεισοδίων.

6) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση Πρωτεΐνης S;

Όχι, δεν απαιτείται αυστηρή νηστεία. Ωστόσο συνιστάται να αποφύγετε βαριά γεύματα, καφεΐνη και αλκοόλ 8–12 ώρες πριν για πιο σταθερό δείγμα και ενημερώστε το εργαστήριο για οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της Πρωτεΐνης S;

Συνήθως η ελεύθερη Πρωτεΐνη S είναι 60–150% και η ολική Πρωτεΐνη S 70–150%, ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου. Οι τιμές αυτές διαφέρουν σε εγκυμοσύνη και σε παιδιά.

Τι σημαίνει χαμηλή Πρωτεΐνη S;

Η χαμηλή Πρωτεΐνη S μπορεί να οφείλεται σε κληρονομική ανεπάρκεια (Τύπου Ι, ΙΙ, ΙΙΙ) ή σε επίκτητες καταστάσεις όπως ηπατική νόσος, ανεπάρκεια βιταμίνης Κ, λήψη αντιπηκτικών, εγκυμοσύνη, DIC. Αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης, πνευμονικής εμβολής και επιπλοκών κύησης.

Τι σημαίνει υψηλή Πρωτεΐνη S;

Η αυξημένη Πρωτεΐνη S είναι σπάνια και συνήθως δεν έχει κλινική σημασία. Μπορεί να εμφανιστεί σε αφυδάτωση ή μετά από θεραπευτική αγωγή. Ερμηνεύεται πάντα από ειδικό ιατρό.

Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;

Σε περιπτώσεις ανεξήγητης ή υποτροπιάζουσας θρόμβωσης, οικογενειακού ιστορικού θρομβοφιλίας, πριν από ορμονική θεραπεία, μετά από αποβολές ή επιπλοκές κύησης και στο πλαίσιο πλήρους ελέγχου θρομβοφιλίας.

Επηρεάζουν τα φάρμακα το αποτέλεσμα;

Ναι. Η βαρφαρίνη, ηπαρίνη, αντισυλληπτικά, ορμόνες και η ανεπάρκεια βιταμίνης Κ επηρεάζουν τα επίπεδα Πρωτεΐνης S. Συμβουλευτείτε τον/την γιατρό για τυχόν διακοπή ή προγραμματισμό της εξέτασης.

Μπορεί να προληφθεί η ανεπάρκεια Πρωτεΐνης S;

Η κληρονομική ανεπάρκεια δεν μπορεί να προληφθεί, αλλά η έγκαιρη διάγνωση, η αποφυγή παραγόντων κινδύνου (κάπνισμα, ορμονικά αντισυλληπτικά χωρίς ιατρική καθοδήγηση), η σωστή αντιπηκτική προφύλαξη σε χειρουργείο ή εγκυμοσύνη και η τακτική παρακολούθηση μειώνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης.

Υπάρχουν ειδικές οδηγίες για εγκύους;

Ναι. Κατά την εγκυμοσύνη η Πρωτεΐνη S μειώνεται φυσιολογικά. Ο/η γιατρός λαμβάνει υπόψη προσαρμοσμένα όρια αναφοράς. Η εξέταση μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί μετά τον τοκετό για οριστική διάγνωση.

7) Βιβλιογραφία

Οι παραπάνω πηγές παρέχουν έγκυρη διεθνή και ελληνική πληροφόρηση για την Πρωτεΐνη S, τις ανεπάρκειές της και τη σημασία της στην πρόληψη της θρόμβωσης.

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας πραγματοποιούμε αξιόπιστα τη μέτρηση της Πρωτεΐνης S και άλλων εξετάσεων θρομβοφιλίας για τη διάγνωση και παρακολούθηση της πήξης.

📅 Κλείστε Ραντεβού

📄 Μάθετε Περισσότερα

📞 +30-22310-66841 – Δευτέρα έως Παρασκευή 07:00–13:30