Καλπροτεκτίνη Κοπράνων – Εξέταση Φλεγμονής στο Έντερο

Τελευταία ενημέρωση:
14 Ιανουαρίου 2026

1

Τι είναι η καλπροτεκτίνη κοπράνων

Η καλπροτεκτίνη είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται κυρίως μέσα στα
ουδετερόφιλα λευκά αιμοσφαίρια.
Όταν το έντερο εμφανίζει φλεγμονή, τα ουδετερόφιλα μεταναστεύουν στον εντερικό βλεννογόνο
και απελευθερώνουν καλπροτεκτίνη, η οποία στη συνέχεια αποβάλλεται στα κόπρανα.

Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη κοπράνων λειτουργεί ως
ποσοτικός δείκτης ενεργής εντερικής φλεγμονής και όχι απλώς ως γενικό σύμπτωμα.
Όσο περισσότερη φλεγμονή υπάρχει στο έντερο, τόσο υψηλότερη είναι συνήθως η τιμή.

2

Γιατί γίνεται η εξέταση και πότε ζητείται

Η καλπροτεκτίνη ζητείται κυρίως όταν κάποιος έχει
επίμονα ή υποτροπιάζοντα εντερικά συμπτώματα, όπως
διάρροια, κοιλιακό πόνο, φούσκωμα, αίμα ή βλέννα στα κόπρανα και ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Ο βασικός λόγος που γίνεται η εξέταση είναι για να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
«Υπάρχει φλεγμονή στο έντερο ή όχι;»

• Αν η καλπροτεκτίνη είναι χαμηλή, είναι πιο πιθανό τα συμπτώματα να οφείλονται σε
  λειτουργική διαταραχή, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS).
• Αν η καλπροτεκτίνη είναι αυξημένη, αυξάνεται η πιθανότητα
  φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα) ή άλλης οργανικής φλεγμονής.

3

Σε ποιους είναι ιδιαίτερα χρήσιμη

Η καλπροτεκτίνη δεν είναι εξέταση «ρουτίνας», αλλά είναι εξαιρετικά χρήσιμη σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών
όπου πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα «υπάρχει φλεγμονή στο έντερο;».

• Σε άτομα με επίμονα ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα
  (διάρροια, κοιλιακό πόνο, φούσκωμα), όπου πρέπει να ξεχωρίσει
  πιθανή IBD από λειτουργικό πρόβλημα (π.χ. IBS).
• Σε ασθενείς με ήδη διαγνωσμένη νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα,
  για παρακολούθηση ύφεσης ή υποτροπής.
• Μετά από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας,
  ώστε να εκτιμηθεί αντικειμενικά αν υπάρχει
  υποχώρηση της εντερικής φλεγμονής.

4

Προετοιμασία πριν από την εξέταση

Για τη μέτρηση καλπροτεκτίνης δεν απαιτείται νηστεία ούτε ειδική δίαιτα.
Ωστόσο, η σωστή ερμηνεία προϋποθέτει να γνωρίζει ο γιατρός
ορισμένους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

• ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, ασπιρίνη σε υψηλές δόσεις)
  μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσουν
  παροδική αύξηση της καλπροτεκτίνης.
• Πρόσφατη γαστρεντερίτιδα ή αντιβιοτικά
  μπορούν να ανεβάσουν προσωρινά τις τιμές λόγω ερεθισμού του εντερικού βλεννογόνου.
• Αίμα στα κόπρανα από αιμορροΐδες ή ραγάδα
  μπορεί να δυσκολέψει την ερμηνεία και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

5

Πώς συλλέγεται σωστά το δείγμα

Η σωστή συλλογή είναι κρίσιμη για την αξιοπιστία της καλπροτεκτίνης.
Ακόμη και μικρή επιμόλυνση με νερό ή ούρα μπορεί να αλλοιώσει το αποτέλεσμα.

1. Προμηθευτείτε ειδικό δοχείο συλλογής από το εργαστήριο.
2. Κενώστε σε καθαρή και στεγνή επιφάνεια ή ειδικό σκεύος (όχι στο νερό της λεκάνης).
3. Αποφύγετε την επαφή του δείγματος με νερό, ούρα ή χαρτί υγείας.
4. Συλλέξτε μικρή ποσότητα (συνήθως αρκεί ένα μικρό τμήμα).
5. Κλείστε καλά το δοχείο και σημειώστε όνομα και ημερομηνία.
6. Παραδώστε το στο εργαστήριο το συντομότερο ή φυλάξτε το στο ψυγείο (2–8°C) μέχρι την παράδοση, σύμφωνα με τις οδηγίες.

6

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η καλπροτεκτίνη κοπράνων εκδίδεται
εντός 1 εργάσιμης ημέρας.
Ο ακριβής χρόνος εξαρτάται από τον αναλυτή και τη ροή του εργαστηρίου.

7

Τιμές αναφοράς και τι σημαίνουν

Η καλπροτεκτίνη μετριέται συνήθως σε μg/g κοπράνων.
Τα ακριβή όρια εξαρτώνται από τη μέθοδο του εργαστηρίου, όμως στην κλινική πράξη
χρησιμοποιούνται ευρέως οι παρακάτω ζώνες ερμηνείας.

8

Οριακή τιμή: τι κάνουμε συνήθως

Η οριακή καλπροτεκτίνη (50–200 μg/g) είναι συχνή και
δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει χρόνια φλεγμονώδης νόσος.
Συνήθως υποδηλώνει ήπια ή παροδική εντερική φλεγμονή.

Στην πράξη, ο θεράπων εκτιμά:

• αν υπήρξε πρόσφατη γαστρεντερίτιδα ή λοίμωξη,
• αν έχουν ληφθεί ΜΣΑΦ ή άλλα φάρμακα που ερεθίζουν το έντερο,
• αν συνυπάρχουν «κόκκινες σημαίες» (αίμα, πυρετός, απώλεια βάρους, αναιμία).

Σε πολλές περιπτώσεις συστήνεται
επαναληπτική μέτρηση σε 2–6 εβδομάδες,
όταν έχει υποχωρήσει τυχόν παροδικός ερεθισμός,
ώστε να φανεί αν η τιμή ομαλοποιείται ή παραμένει αυξημένη.

9

Υψηλή τιμή: πιθανά αίτια και επόμενα βήματα

Όταν η καλπροτεκτίνη είναι υψηλή (>200 μg/g),
η πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονής αυξάνεται σημαντικά.
Ωστόσο, το εύρημα δεν είναι ειδικό για μία μόνο νόσο.

Συχνά αίτια περιλαμβάνουν:

• Φλεγμονώδη νόσο εντέρου (IBD) – νόσος Crohn ή ελκώδης κολίτιδα,
• Λοιμώξεις του εντέρου (βακτηριακές ή ιογενείς),
• Εκκολπωματίτιδα ή άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις του παχέος εντέρου,
• Φαρμακευτικός ή μηχανικός ερεθισμός του εντερικού βλεννογόνου.

Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται συνήθως
γαστρεντερολογική αξιολόγηση
και, ανάλογα με την κλινική εικόνα,
μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις ή ενδοσκόπηση
για να εντοπιστεί η αιτία της φλεγμονής.

10

Χαμηλή/φυσιολογική τιμή: τι σημαίνει για τα συμπτώματα

Όταν η καλπροτεκτίνη είναι χαμηλή (<50 μg/g),
η πιθανότητα ενεργής εντερικής φλεγμονής είναι μικρή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα»,
αλλά ότι τα συμπτώματα είναι πιο πιθανό να σχετίζονται με
λειτουργικές διαταραχές (π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου)
ή άλλες μη φλεγμονώδεις αιτίες.

Σε αυτή την περίπτωση, ο γιατρός εστιάζει περισσότερο σε
διατροφικούς, λειτουργικούς ή μικροβιακούς παράγοντες
και λιγότερο σε φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου.

11

Ψευδώς αυξημένη καλπροτεκτίνη: συχνές παγίδες

Η καλπροτεκτίνη μπορεί να αυξηθεί χωρίς να υπάρχει
χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου.
Αυτό ονομάζεται ψευδώς θετική αύξηση και είναι συχνό στην κλινική πράξη.

Οι πιο συχνοί λόγοι είναι:

• Οξείες λοιμώξεις (ιογενής ή βακτηριακή γαστρεντερίτιδα).
• Πρόσφατη χρήση ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, κ.ά.).
• Αιμορραγία, ραγάδες ή έντονος τοπικός ερεθισμός του εντέρου.

Γι’ αυτό, ειδικά όταν η αύξηση είναι ήπια ή οριακή,
ο σωστός χρονισμός της εξέτασης και η συνολική
κλινική εικόνα του ασθενούς
είναι καθοριστικοί για τη σωστή ερμηνεία.

12

Καλπροτεκτίνη σε παιδιά

Η καλπροτεκτίνη κοπράνων χρησιμοποιείται ευρέως και στην παιδιατρική,
καθώς είναι μη επεμβατική και αποφεύγει περιττές ενδοσκοπήσεις σε παιδιά με χρόνια συμπτώματα.

Στα βρέφη και μικρά παιδιά οι φυσιολογικές τιμές μπορεί να είναι
υψηλότερες σε σχέση με τους ενήλικες,
λόγω της ανωριμότητας του εντερικού ανοσοποιητικού συστήματος.
Γι’ αυτό η ερμηνεία πρέπει πάντα να γίνεται με βάση
την ηλικία, τα συμπτώματα και την παιδιατρική εκτίμηση.

Σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους,
η καλπροτεκτίνη είναι πολύ χρήσιμη για τη διάκριση
φλεγμονώδους νόσου εντέρου από
λειτουργικές γαστρεντερικές διαταραχές.

13

Παρακολούθηση IBD: γιατί βοηθάει

Σε ασθενείς με νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα,
η καλπροτεκτίνη είναι από τους πιο χρήσιμους
μη επεμβατικούς δείκτες δραστηριότητας νόσου.

Η πτώση της τιμής υποδηλώνει συνήθως
ύφεση της εντερικής φλεγμονής,
ενώ η άνοδος μπορεί να προειδοποιεί
υποτροπή πριν ακόμη εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.

Γι’ αυτό, η τάση της καλπροτεκτίνης στο χρόνο
(σειρά μετρήσεων) είναι συχνά πιο σημαντική
από ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα
για τη ρύθμιση και προσαρμογή της θεραπείας.

14

Καλπροτεκτίνη vs CRP – ποια δείχνει το έντερο

Η CRP είναι ένας γενικός δείκτης φλεγμονής στο αίμα και αυξάνεται
όταν υπάρχει φλεγμονή οπουδήποτε στο σώμα
(λοιμώξεις, πνευμονία, ουρολοιμώξεις, ρευματικά νοσήματα κ.ά.).
Δεν δείχνει όμως πού βρίσκεται η φλεγμονή.

Αντίθετα, η καλπροτεκτίνη κοπράνων αντανακλά
ειδικά τη φλεγμονή στον εντερικό βλεννογόνο,
καθώς προέρχεται από τα ουδετερόφιλα κύτταρα που
μεταναστεύουν στο έντερο όταν υπάρχει τοπική φλεγμονώδης δραστηριότητα.

Έτσι, ένας ασθενής μπορεί να έχει
φυσιολογική CRP αλλά
υψηλή καλπροτεκτίνη,
όταν η φλεγμονή είναι περιορισμένη στο παχύ έντερο
(π.χ. ήπια ελκώδης κολίτιδα ή Crohn χωρίς συστηματική αντίδραση).

Για τον λόγο αυτό, στις
φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (IBD)
η καλπροτεκτίνη θεωρείται
πιο ευαίσθητος δείκτης ενεργότητας της νόσου
σε σχέση με τις εξετάσεις αίματος όπως η CRP ή η ΤΚΕ,
ιδιαίτερα για την παρακολούθηση ύφεσης και πρώιμης υποτροπής.

15

Διάρροια και καλπροτεκτίνη

Σε ασθενείς με χρόνια ή υποτροπιάζουσα διάρροια,
η καλπροτεκτίνη αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους
βιοδείκτες διαλογής (triage)
για να ξεχωρίσει αν το πρόβλημα είναι
φλεγμονώδες (π.χ. νόσος Crohn, ελκώδης κολίτιδα)
ή λειτουργικό (π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου – IBS).

Όταν η τιμή είναι χαμηλή,
η πιθανότητα ενεργής IBD είναι μικρή
και ο έλεγχος κατευθύνεται προς
δυσανεξίες (λακτόζη, φρουκτόζη),
διαταραχές μικροβιώματος
και διαταραχές κινητικότητας του εντέρου,
αποφεύγοντας συχνά περιττές κολονοσκοπήσεις.

Αντίθετα, αυξημένη καλπροτεκτίνη
σε ασθενή με χρόνια διάρροια
αποτελεί ισχυρή ένδειξη οργανικής φλεγμονής
και συνήθως οδηγεί σε
ενδοσκοπικό έλεγχο (κολονοσκόπηση)
για να εντοπιστεί με ακρίβεια η αιτία.

16

Σχέση με μικροβίωμα

Το εντερικό μικροβίωμα ρυθμίζει τον εντερικό φραγμό και τη φλεγμονώδη απόκριση.
Μετά από αντιβιοτικά ή λοιμώξεις
μπορεί να εμφανιστεί
ήπια αύξηση καλπροτεκτίνης χωρίς οργανική νόσο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις συστήνεται
επανάληψη σε 2–4 εβδομάδες.

Η διατροφή δεν αυξάνει άμεσα την καλπροτεκτίνη,
αλλά επηρεάζει το έντερο μέσω
του μικροβιώματος, της κινητικότητας και της διαπερατότητας του εντερικού φραγμού.

Στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), οι δίαιτες
χαμηλές σε FODMAP μειώνουν τα συμπτώματα
(φούσκωμα, αέρια, διάρροια, κοιλιακό πόνο)
χωρίς να μειώνουν την καλπροτεκτίνη,
κάτι που δείχνει ότι δεν πρόκειται για φλεγμονώδη νόσο.

Τα FODMAP είναι ζυμώσιμοι υδατάνθρακες που απορροφώνται δύσκολα και
παράγουν αέρια και υγρά στο έντερο:

• Φρουκτόζη (μέλι, μήλα, αχλάδια, χυμοί)
• Λακτόζη (γάλα, μαλακά τυριά)
• Φρουκτάνες (σιτάρι, κρεμμύδι, σκόρδο)
• Γαλακτάνες (όσπρια)
• Πολυόλες (σορβιτόλη, μαννιτόλη σε «χωρίς ζάχαρη» προϊόντα)

Όταν αυτά περιορίζονται, τα συμπτώματα βελτιώνονται,
αλλά η καλπροτεκτίνη παραμένει φυσιολογική — επιβεβαιώνοντας ότι
το πρόβλημα είναι λειτουργικό και όχι φλεγμονώδες.

Αντίθετα, στη φλεγμονώδη νόσο εντέρου (IBD),
η μείωση της καλπροτεκτίνης
συνοδεύει πραγματική υποχώρηση της φλεγμονής,
ανεξάρτητα από το αν ακολουθείται δίαιτα χαμηλή σε FODMAP ή όχι.
Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσει
δίαιτα που «ηρεμεί τα συμπτώματα» από
θεραπεία που ελέγχει τη νόσο.

18

Πρόγνωση και υποτροπές

Στην φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD), η άνοδος της καλπροτεκτίνης
μπορεί να προηγείται των κλινικών συμπτωμάτων κατά 4–8 εβδομάδες.
Αυτό σημαίνει ότι η εξέταση λειτουργεί ως
«πρώιμο καμπανάκι» υποτροπής
πριν εμφανιστούν διάρροια, πόνος ή αίμα στα κόπρανα.

Κλινικά, αυτό επιτρέπει στον γαστρεντερολόγο να
προσαρμόσει έγκαιρα τη θεραπεία
(π.χ. αύξηση δόσης, αλλαγή βιολογικού ή έλεγχο συμμόρφωσης),
μειώνοντας τον κίνδυνο
σοβαρής έξαρσης και νοσηλείας.

Αντίθετα, σταθερά χαμηλές τιμές καλπροτεκτίνης
συνδέονται με
μακροχρόνια ύφεση, λιγότερες υποτροπές
και χαμηλότερη πιθανότητα ενδοσκοπικής επιδείνωσης.

Γι’ αυτό η καλπροτεκτίνη δεν είναι απλώς διαγνωστικό εργαλείο,
αλλά δείκτης πρόγνωσης και στρατηγικής παρακολούθησης,
που βοηθά στη λήψη αποφάσεων
για το αν μια θεραπεία είναι πραγματικά επαρκής ή χρειάζεται αναθεώρηση.

19

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Ζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση (ή προσέλθετε στα ΤΕΠ) αν συνυπάρχουν
ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

• Έντονο ή συνεχές αίμα στα κόπρανα
• Υψηλός ή επίμονος πυρετός
• Σοβαρός ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος
• Σημαντική αφυδάτωση (λίγα ούρα, έντονη αδυναμία)
• Λιποθυμικά επεισόδια ή ζάλη
• Ταχεία ή ανεξήγητη απώλεια βάρους

20

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν ιατρική διάγνωση ή καθοδήγηση.

21

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

22

Βιβλιογραφία