Εξέταση Φερριτίνης: Τι Δείχνει, Πότε Γίνεται & Πώς να Προετοιμαστείτε

Φερριτίνη: Τι είναι, Τιμές & Τι σημαίνει Χαμηλή/Υψηλή – Οδηγός για Ασθενείς 🧲
Η φερριτίνη είναι ο βασικός δείκτης που μας δείχνει τις αποθήκες σιδήρου στον οργανισμό.
Με απλά λόγια, αποτυπώνει πόσο «απόθεμα» σιδήρου έχουμε διαθέσιμο για τις ανάγκες του σώματος.
Στον οδηγό αυτό θα δείτε τι δείχνει η εξέταση φερριτίνης, ποια είναι τα ενδεικτικά φυσιολογικά όρια,
τι μπορεί να σημαίνει χαμηλή ή υψηλή φερριτίνη, πώς να προετοιμαστείτε
και πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος. Απλά και κατανοητά.
Σε 1 λεπτό:
- Φερριτίνη = αποθήκες σιδήρου. Σίδηρος ορού = «κυκλοφορία» εκείνη τη στιγμή.
- Χαμηλή φερριτίνη → συχνά έλλειψη σιδήρου (ακόμη και χωρίς αναιμία).
- Υψηλή φερριτίνη → συχνά φλεγμονή/νόσος· υπερφόρτωση σιδήρου εξετάζεται όταν TSAT είναι επίσης υψηλό.
- Τι είναι η φερριτίνη;
- Φερριτίνη vs Σίδηρος: ποια η διαφορά;
- Πώς γίνεται η εξέταση & προετοιμασία
- Τιμές αναφοράς & κατηγορίες (πίνακας)
- Χαμηλή φερριτίνη: αίτια, συμπτώματα & τι να κάνω
- Υψηλή φερριτίνη: τι μπορεί να σημαίνει
- Φερριτίνη σε εγκυμοσύνη, παιδιά & αθλητές
- Ποιο “πακέτο” εξετάσεων βοηθά στην ερμηνεία
- Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
- 📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε
- Πότε να μιλήσω άμεσα με γιατρό
- Κλείστε Ραντεβού
- 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές
1
Τι είναι η φερριτίνη;
Η φερριτίνη είναι η πρωτεΐνη-«αποθήκη» του σιδήρου. Δηλαδή μας δείχνει πόσο σίδηρο έχει αποθηκεύσει ο οργανισμός για να τον χρησιμοποιήσει όταν χρειάζεται (π.χ. για παραγωγή αιμοσφαιρίνης).
Με απλά λόγια:
- Χαμηλή φερριτίνη → συνήθως χαμηλές αποθήκες σιδήρου.
- Υψηλή φερριτίνη → μπορεί να σημαίνει περίσσεια σιδήρου, αλλά συχνά σχετίζεται με φλεγμονή ή άλλη κατάσταση.
Αν θέλετε πιο αναλυτική ερμηνεία ανά σενάριο (χαμηλή/φυσιολογική/υψηλή), δείτε τον πλήρη οδηγό:
Πλήρης οδηγός φερριτίνης (χαμηλή, φυσιολογική, υψηλή).
2
Φερριτίνη vs Σίδηρος: ποια η διαφορά;
- Σίδηρος ορού: τι «κυκλοφορεί» εκείνη τη στιγμή στο αίμα. Επηρεάζεται από γεύματα, ώρα και μεταβολές ημέρας.
- Φερριτίνη: οι αποθήκες σιδήρου. Αλλάζει πιο αργά και είναι πιο σταθερός δείκτης έλλειψης.
- TIBC/Τρανσφερρίνη & Κορεσμός Τρανσφερρίνης (TSAT): δείχνουν πόσο «γεμάτο» είναι το σύστημα μεταφοράς σιδήρου.
3
Πώς γίνεται η εξέταση & προετοιμασία
- Δείγμα: φλεβικό αίμα.
- Νηστεία: συνήθως δεν απαιτείται ειδική νηστεία μόνο για φερριτίνη. Αν γίνουν ταυτόχρονα λιπίδια/γλυκόζη, μπορεί να χρειαστεί 8–12 ώρες.
- Φάρμακα/συμπληρώματα: ενημερώστε για σίδηρο, πολυβιταμίνες ή αντιφλεγμονώδη. Μην αλλάζετε αγωγή χωρίς οδηγία.
- Ιώσεις/φλεγμονές: μπορεί να ανεβάσουν προσωρινά τη φερριτίνη. Αν είστε άρρωστοι, ενημερώστε το εργαστήριο/τον γιατρό.
σίδηρος ορού, TIBC/τρανσφερρίνη, κορεσμός τρανσφερρίνης (TSAT) και γενική αίματος (CBC).
4
Τιμές αναφοράς & κατηγορίες (πίνακας)
| Κατηγορία | Φερριτίνη (ng/mL) | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Πιθανή έλλειψη αποθηκών | < 30 | Συμβατή με χαμηλά αποθέματα σιδήρου (σε υγιείς χωρίς φλεγμονή). |
| Γκρίζα ζώνη (ιδίως με φλεγμονή) | 30–100 | Μπορεί να συνυπάρχει έλλειψη αν CRP/φλεγμονή ↑ – χρειάζεται συσχέτιση. |
| Εντός φυσιολογικού (ενδεικτικά) | ~ 30–150 (γυναίκες), ~ 30–400 (άνδρες) | Τα όρια διαφέρουν ανά εργαστήριο/ηλικία. |
| Υψηλή | > 150 (γυναίκες) ή > 400 (άνδρες) | Συχνά φλεγμονή/νόσος, όχι πάντα περίσσεια σιδήρου. |
Σημείωση: Οι τιμές είναι ενδεικτικές για ενήλικες. Ακολουθείτε πάντα τα όρια του δικού σας εργαστηρίου και την ιατρική αξιολόγηση.
5
Χαμηλή φερριτίνη: αίτια, συμπτώματα & τι να κάνω
Η χαμηλή φερριτίνη σημαίνει ότι οι «αποθήκες» σιδήρου είναι άδειες ή χαμηλές – με ή χωρίς αναιμία. Συχνά προηγείται της πτώσης της αιμοσφαιρίνης.
- Πιθανά αίτια: χαμηλή πρόσληψη σιδήρου, απώλειες αίματος (έντονη περίοδος, γαστρεντερική απώλεια), αυξημένες ανάγκες (εγκυμοσύνη/εφηβεία), δυσαπορρόφηση (π.χ. κοιλιοκάκη), συχνές αιμοδοσίες, έντονη αντοχική άσκηση.
- Συμπτώματα: κόπωση, υπνηλία, ζάλη, εύθραυστα νύχια/τριχόπτωση, δύσπνοια στην κόπωση, «παγωμένα» άκρα.
🧭 Τι να κάνω (γενικά βήματα):
- Συζητήστε με τον/την γιατρό σας αν χρειάζεται διερεύνηση απωλειών (γυναικολογικά/γαστρεντερικά).
- Ενισχύστε τη διατροφή με πηγές σιδήρου (κρέας, όσπρια, σκούρα πράσινα λαχανικά, εμπλουτισμένα δημητριακά).
- Συνδυάστε φυτικό σίδηρο με βιταμίνη C για καλύτερη απορρόφηση.
- Κρατήστε απόσταση 1–2 ωρών από καφέ/τσάι/ασβέστιο γύρω από τη λήψη σιδήρου.
- Συμπληρώματα σιδήρου μόνο με ιατρική καθοδήγηση (δόση/μορφή/ανεπιθύμητες).
6
Υψηλή φερριτίνη: τι μπορεί να σημαίνει
Η φερριτίνη είναι και δείκτης οξείας φάσης (ανεβαίνει σε φλεγμονές/λοιμώξεις). Άρα, υψηλή φερριτίνη δεν σημαίνει πάντα «πολύς σίδηρος».
- Συχνές αιτίες: οξεία/χρόνια φλεγμονή (CRP ↑), ηπατική νόσος/αλκοόλ, μεταβολικό σύνδρομο, νεφρική νόσος, άλλες χρόνιες καταστάσεις.
- Υπερφόρτωση σιδήρου: υποψία όταν η φερριτίνη είναι υψηλή και ο κορεσμός τρανσφερρίνης (TSAT) είναι αυξημένος. Μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για αιμοχρωμάτωση.
7
Φερριτίνη σε εγκυμοσύνη, παιδιά & αθλητές
- Εγκυμοσύνη: οι ανάγκες σιδήρου αυξάνονται. Η χαμηλή φερριτίνη είναι συχνή· ο έλεγχος και η αγωγή καθορίζονται από τον/την μαιευτήρα/γυναικολόγο.
- Παιδιά/έφηβοι: η ανάπτυξη αυξάνει τις ανάγκες. Μπορεί να χρειαστεί διατροφική καθοδήγηση ή/και συμπλήρωμα, πάντα με ιατρική οδηγία.
- Αθλητές αντοχής: μπορούν να έχουν αυξημένες ανάγκες/απώλειες. Προληπτικός έλεγχος είναι χρήσιμος σε έντονες προπονητικές περιόδους.
8
Ποιο “πακέτο” εξετάσεων βοηθά στην ερμηνεία
- Φερριτίνη + σίδηρος ορού + TIBC/τρανσφερρίνη + TSAT
- Γενική αίματος (CBC): αιμοσφαιρίνη, MCV, MCH για αναιμία/μικροκυττάρωση
- CRP/ESR: φλεγμονή που μπορεί να «ανεβάζει» τη φερριτίνη
- Ηπατικά ένζυμα: ALT/AST, γ-GT, ALP όταν η φερριτίνη είναι υψηλή
9
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Η χαμηλή φερριτίνη σημαίνει πάντα αναιμία;
Πόσο γρήγορα ανεβαίνει με συμπλήρωμα;
Έχω υψηλή φερριτίνη. Να ανησυχήσω;
Θέλει νηστεία η φερριτίνη;
Μπορώ να πάρω σίδηρο μόνος/η μου;
10
📌 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε
- Σίδηρος = κυκλοφορία στο αίμα, φερριτίνη = αποθήκες σιδήρου.
- Χαμηλή φερριτίνη → πιθανή έλλειψη σιδήρου, ακόμη και χωρίς αναιμία.
- Η φερριτίνη μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένη σε φλεγμονή, λοίμωξη ή χρόνιο νόσημα.
- Η συνδυαστική αξιολόγηση (σίδηρος, TIBC/τρανσφερρίνη, TSAT, CBC, CRP) δίνει την πιο αξιόπιστη εικόνα.
- Βιταμίνη C βοηθά την απορρόφηση, ενώ καφές, τσάι και ασβέστιο κοντά στα γεύματα τη μειώνουν.
- Η τελική ερμηνεία και το πλάνο αντιμετώπισης είναι αρμοδιότητα του/της γιατρού.
11
Πότε να μιλήσω άμεσα με γιατρό
- Πολύ χαμηλή φερριτίνη με συμπτώματα αναιμίας (έντονη κόπωση, δύσπνοια, ζάλη).
- Επίμονη υψηλή φερριτίνη ή αυξημένος TSAT.
- Έντονες/ανώμαλες έμμηνοι ρύσεις, μαύρα κόπρανα ή άλλα σημεία απώλειας αίματος.
- Εγκυμοσύνη ή προγραμματισμός κύησης με ύποπτες τιμές.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται από τον θεράποντα ιατρό σε συνδυασμό με ιστορικό και άλλες εξετάσεις.
12
Κλείστε Ραντεβού
13
📚 Βιβλιογραφία & Πηγές
N Engl J Med. 2015;372:1832–1843.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1401038
Nat Rev Immunol. 2015;15:500–510.
https://www.nature.com/articles/nri3863
Hepatology. 2011;54:328–343.
https://aasldpubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/hep.24330
WHO. Technical guidance.
https://www.who.int/publications/i/item/9241596100
Mayo Clinic. Patient information.
https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/ferritin-test/about/pac-20384928
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
