20/Oct/2025

1) Τι είναι το PSA και το ελεύθερο PSA

Το PSA (Prostate-Specific Antigen) είναι μία πρωτεΐνη/σερίνη-πρωτεάση που παράγεται από τα επιθηλιακά κύτταρα του προστάτη.
Κυκλοφορεί στο αίμα σε δύο μορφές:

Συνολικό PSA (total PSA): το άθροισμα δεσμευμένων και ελεύθερων μορφών.
Ελεύθερο PSA (free PSA, fPSA): το κλάσμα που δεν είναι δεσμευμένο με πρωτεΐνες πλάσματος.

🔎 Γιατί μετράμε το ελεύθερο PSA;
Ο λόγος %ελεύθερου PSA = (fPSA / total PSA) × 100 βοηθά στη διαφορική διάγνωση όταν το total PSA είναι γκρίζα ζώνη 4–10 ng/mL:
χαμηλότερο ποσοστό → υψηλότερη πιθανότητα καρκίνου προστάτη, υψηλότερο ποσοστό → πιθανότερη καλοήθης υπερπλασία.

🧪 Βιοχημική σύνοψη
• Δεσμευμένο PSA: σύμπλοκα με α1-αντιχυμοθρυψίνη κυρίως.
• Ελεύθερο PSA: άδεσμη μορφή. Τα ποσοστά τους μεταβάλλονται διαφορετικά σε καλοήθη υπερπλασία vs καρκίνο.

⚠️ Κλινικό πλαίσιο
Το PSA είναι μη ειδικός δείκτης. Επηρεάζεται από ηλικία, όγκο προστάτη, προστατίτιδα, κατακράτηση ούρων, εκσπερμάτιση, ποδηλασία και χειρισμούς (δακτυλική, καθετηριασμός, βιοψία).
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με ιστορικό, εξέταση και απεικόνιση.

Συνοπτικά, το ελεύθερο PSA και το %fPSA προσθέτουν ακριβεία στην απόφαση για βιοψία ή παρακολούθηση,
μειώνοντας περιττές επεμβάσεις σε άνδρες με οριακά αυξημένο total PSA.

2) Πότε ζητείται η εξέταση PSA και ελεύθερου PSA

Η εξέταση PSA είναι μια από τις πιο συχνές εξετάσεις που ζητούνται στους άνδρες άνω των 45 ετών για προληπτικό έλεγχο του προστάτη και τη διάγνωση παθήσεων όπως η καλοήθης υπερπλασία και ο καρκίνος του προστάτη.

Η μέτρηση του ελεύθερου PSA (fPSA) ζητείται επιπλέον, όταν το συνολικό PSA βρίσκεται σε ενδιάμεση ή “γκρίζα” ζώνη (4–10 ng/mL), ώστε να εκτιμηθεί καλύτερα ο κίνδυνος κακοήθειας.

🧠 Κύριες ενδείξεις μέτρησης PSA:

Προληπτικός έλεγχος προστάτη σε άνδρες >45 ετών (ή >40 ετών με οικογενειακό ιστορικό).
Αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως συχνουρία, δυσουρία, μειωμένη ροή ούρων ή αιματουρία.
Παρακολούθηση μετά από θεραπεία για καρκίνο προστάτη (χειρουργική, ακτινοβολία, ορμονοθεραπεία).
Εκτίμηση της διαφοράς μεταξύ καλοήθους υπερπλασίας και κακοήθειας.

Η εξέταση PSA μπορεί να συνδυαστεί με δακτυλική εξέταση (DRE) και υπερηχογράφημα προστάτη για πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση.

⚠️ Προσοχή πριν την αιμοληψία:
Για να είναι αξιόπιστο το αποτέλεσμα:

Αποφύγετε εκσπερμάτιση 48 ώρες πριν την εξέταση.
Αποφύγετε έντονη ποδηλασία ή άσκηση που επηρεάζει τον προστάτη.
Η αιμοληψία πρέπει να γίνεται πριν από δακτυλική εξέταση ή βιοψία.

Ο συνδυασμός του total PSA με το %ελεύθερου PSA βοηθά τον ιατρό να αποφασίσει αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση ή απλή παρακολούθηση.

💡 Ενδεικτικά:
• Εάν το PSA είναι κάτω από 4 ng/mL και δεν υπάρχουν συμπτώματα, ο έλεγχος επαναλαμβάνεται ετησίως.
• Εάν το PSA είναι 4–10 ng/mL, μετράται και το %fPSA για καλύτερη εκτίμηση.
• Εάν το PSA είναι πάνω από 10 ng/mL, η πιθανότητα κακοήθειας είναι αυξημένη και απαιτείται περαιτέρω έλεγχος.

Η εξέταση PSA δεν είναι απόλυτα διαγνωστική, αλλά αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την πρώιμη ανίχνευση καρκίνου του προστάτη και την επιλογή των κατάλληλων ασθενών για βιοψία.

3) Φυσιολογικές Τιμές PSA και Ποσοστό Ελεύθερου PSA

Τα επίπεδα του PSA ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, το μέγεθος του προστάτη και τις συνυπάρχουσες παθήσεις. Συνήθως, όσο αυξάνεται η ηλικία, τόσο αυξάνονται φυσιολογικά και οι τιμές PSA.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Ηλικιακή ομάδα (έτη)	Φυσιολογικό PSA (ng/mL)	Μέσο % Ελεύθερου PSA
40–49	0.0 – 2.5	>25%
50–59	0.0 – 3.5	>20%
60–69	0.0 – 4.5	>18%
70–79	0.0 – 6.5	>15%

🔍 Ερμηνεία ποσοστού ελεύθερου PSA:
• >25% → Πιθανότερη καλοήθης υπερπλασία.
• 10–25% → Ενδιάμεση πιθανότητα κακοήθειας.
• <10% → Αυξημένη πιθανότητα καρκίνου του προστάτη.
Το όριο για βιοψία καθορίζεται σε συνδυασμό με το total PSA και το ιστορικό.

Οι τιμές PSA δεν είναι απόλυτες· μικρές αυξήσεις μπορεί να οφείλονται σε καλοήθεις αιτίες όπως προστατίτιδα ή υπερπλασία. Για τον λόγο αυτό, το ποσοστό ελεύθερου PSA (%fPSA) παρέχει επιπλέον πληροφορίες για τον χαρακτηρισμό του κινδύνου.

⚠️ Προσοχή:
Το PSA μπορεί να αυξηθεί προσωρινά μετά από:

Εκσπερμάτιση (εντός 48 ωρών)
Δακτυλική εξέταση ή υπερηχογράφημα προστάτη
Φλεγμονή ή λοίμωξη ουροποιητικού
Πρόσφατο καθετηριασμό ή βιοψία

💡 Κλινική συμβουλή:
• Ο λόγος %fPSA έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν το total PSA βρίσκεται στο εύρος 4–10 ng/mL.
• Σε τιμές >10 ng/mL, η πιθανότητα κακοήθειας αυξάνει σημαντικά και η βιοψία συνιστάται ανεξάρτητα από το ποσοστό.

Η αξιολόγηση των τιμών PSA πρέπει πάντα να γίνεται σε συνεννόηση με ουρολόγο, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τα συμπτώματα και άλλες εξετάσεις.

4) Χαμηλό ποσοστό Ελεύθερου PSA – Τι σημαίνει

Όταν το ποσοστό ελεύθερου PSA (%fPSA) είναι χαμηλό, αυτό υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό του PSA στο αίμα είναι δεσμευμένο με πρωτεΐνες — χαρακτηριστικό που παρατηρείται συχνότερα σε περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη.

🔬 Ερμηνεία ποσοστού:

<10%: Υψηλή πιθανότητα καρκίνου του προστάτη
10–15%: Μέτρια πιθανότητα – απαιτείται στενή παρακολούθηση ή βιοψία
>25%: Πιθανότερη καλοήθης υπερπλασία προστάτη (BPH)

Η αναλογία PSA επηρεάζεται από το είδος των κυττάρων που το παράγουν. Στον καρκίνο, τα κακοήθη κύτταρα εκκρίνουν κυρίως δεσμευμένο PSA, μειώνοντας το ποσοστό του ελεύθερου PSA στο αίμα.

⚠️ Κλινική προειδοποίηση:
Χαμηλό %fPSA δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο. Πρέπει να συνεκτιμηθεί με:

Το συνολικό PSA (total PSA)
Την ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό
Την εξέταση του προστάτη (DRE)
Το υπερηχογράφημα ή την MRI προστάτη

Παράδειγμα ερμηνείας:

Ένας άνδρας με PSA = 6.0 ng/mL και %fPSA = 9% έχει μεγαλύτερη πιθανότητα κακοήθειας σε σχέση με έναν άλλον με %fPSA = 25% και ίδια ολική τιμή PSA.

💡 Κλινική συμβουλή:
• Η μέτρηση του ελεύθερου PSA πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα με το συνολικό PSA στο ίδιο δείγμα αίματος.
• Εάν το ποσοστό είναι χαμηλό, ο γιατρός μπορεί να προτείνει επαναληπτικό έλεγχο μετά από λίγες εβδομάδες ή βιοψία προστάτη ανάλογα με τα ευρήματα.

Το χαμηλό ποσοστό ελεύθερου PSA βοηθά στον εντοπισμό ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, μειώνοντας τις περιττές βιοψίες στους υπόλοιπους.

5) Αυξημένο PSA – Πιθανές Αιτίες

Η αύξηση του PSA δεν σημαίνει πάντα καρκίνο. Το PSA είναι ευαίσθητος αλλά όχι ειδικός δείκτης, και μπορεί να αυξηθεί σε πολλές καλοήθεις ή φλεγμονώδεις καταστάσεις του προστάτη.

📊 Συχνότερες αιτίες αυξημένου PSA:

Καλοήθης υπερπλασία προστάτη (BPH): Διόγκωση του αδένα αυξάνει μηχανικά την παραγωγή PSA.
Προστατίτιδα: Οξεία ή χρόνια φλεγμονή του προστάτη μπορεί να προκαλέσει απότομη άνοδο.
Καρκίνος προστάτη: Συνήθως αυξάνει το PSA σταδιακά και συνοδεύεται από χαμηλό %fPSA.
Εκσπερμάτιση, ποδηλασία ή δακτυλική εξέταση πριν την αιμοληψία.
Καθετηριασμός, υπερηχογράφημα ή βιοψία προστάτη εντός λίγων ημερών.

Η σωστή ερμηνεία απαιτεί τη σύγκριση με προηγούμενες μετρήσεις και τη διαχρονική παρακολούθηση (PSA velocity).

⚠️ PSA Velocity:
Η ταχύτητα αύξησης του PSA (μεταβολή ανά έτος) έχει σημασία:
• Αύξηση >0.75 ng/mL/έτος → αυξημένος κίνδυνος κακοήθειας.
• Αύξηση <0.4 ng/mL/έτος → συνήθως καλοήθης αιτία.

Διαφορική Διάγνωση ανάλογα με το επίπεδο PSA

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Επίπεδο PSA (ng/mL)	Πιθανότερη αιτία	Ενέργεια
0–4	Φυσιολογικό εύρος	Ετήσιος επανέλεγχος
4–10	BPH ή πρώιμη κακοήθεια	Έλεγχος %fPSA και επανέλεγχος 3 μηνών
10–20	Προστατίτιδα ή ύποπτη βλάβη	Θεραπεία και επανέλεγχος, MRI ή βιοψία
>20	Υψηλή πιθανότητα καρκίνου	Άμεση διερεύνηση με MRI/βιοψία

💡 Χρήσιμες οδηγίες:
• Αν βρεθεί αυξημένο PSA, επαναλάβετε την εξέταση μετά από 2–3 εβδομάδες σε νηστεία και χωρίς πρόσφατη εκσπερμάτιση ή προστατική πίεση.
• Αν το PSA παραμείνει αυξημένο, συζητήστε με ουρολόγο για περαιτέρω έλεγχο.
• Η συσχέτιση με το %fPSA βελτιώνει την ακρίβεια της διάγνωσης.

Συνολικά, το PSA αποτελεί εργαλείο ανίχνευσης και παρακολούθησης, αλλά η τελική διάγνωση απαιτεί πάντα συνδυασμό εργαστηριακής και απεικονιστικής αξιολόγησης.

6) PSA και Καρκίνος Προστάτη

Το PSA είναι εργαλείο πρώιμης ανίχνευσης, όχι οριστική διάγνωση. Η υποψία καρκίνου αυξάνει όταν το PSA είναι υψηλό, το %ελεύθερου PSA χαμηλό και η δακτυλική εξέταση (DRE) παθολογική.

🔍 Δείκτες κινδύνου:

PSA >10 ng/mL ή ταχεία άνοδος (PSA-velocity >0.75 ng/mL/έτος)
%ελεύθερου PSA <10% στον «γκρίζο» άξονα 4–10 ng/mL
Παθολογική DRE, οικογενειακό ιστορικό, ηλικία >65

Αλγόριθμος διερεύνησης

Επιβεβαίωση PSA σε 2–3 εβδομάδες με σωστή προετοιμασία.
Υπολογισμός %fPSA και αξιολόγηση DRE.
Multiparametric MRI (mpMRI) προστάτη για εντόπιση ύποπτων βλαβών.
Στοχευμένη βιοψία (fusion ή TRUS) εφόσον ενδείκνυται.

⚠️ Σημαντικό:
Το φυσιολογικό PSA δεν αποκλείει καρκίνο στις αρχικές φάσεις. Η κλινική κρίση και η απεικόνιση καθορίζουν τα επόμενα βήματα.

Μετά τη διάγνωση

Σταδιοποίηση με βάση Gleason/ISUP, PSA, κλινικό στάδιο και απεικόνιση.
Θεραπευτικές επιλογές: ενεργή παρακολούθηση, ριζική προστατεκτομή, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία.
Μετά τη θεραπεία, το PSA χρησιμοποιείται για παρακολούθηση υποτροπής.

💡 Κλινική συμβουλή:
Η απόφαση για βιοψία βασίζεται σε συνδυασμό total PSA, %fPSA, PSA-velocity, DRE, mpMRI και ατομικού κινδύνου.

Στόχος είναι η ακριβής επιλογή ασθενών για βιοψία, αποφεύγοντας υπερδιάγνωση και υποθεραπεία.

6) PSA και Καρκίνος Προστάτη

🔍 Δείκτες κινδύνου:

PSA >10 ng/mL ή ταχεία άνοδος (PSA-velocity >0.75 ng/mL/έτος)
%ελεύθερου PSA <10% στον «γκρίζο» άξονα 4–10 ng/mL
Παθολογική DRE, οικογενειακό ιστορικό, ηλικία >65

Αλγόριθμος διερεύνησης

Επιβεβαίωση PSA σε 2–3 εβδομάδες με σωστή προετοιμασία.
Υπολογισμός %fPSA και αξιολόγηση DRE.
Multiparametric MRI (mpMRI) προστάτη για εντόπιση ύποπτων βλαβών.
Στοχευμένη βιοψία (fusion ή TRUS) εφόσον ενδείκνυται.

Μετά τη διάγνωση

Σταδιοποίηση με βάση Gleason/ISUP, PSA, κλινικό στάδιο και απεικόνιση.
Θεραπευτικές επιλογές: ενεργή παρακολούθηση, ριζική προστατεκτομή, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία.
Μετά τη θεραπεία, το PSA χρησιμοποιείται για παρακολούθηση υποτροπής.

Στόχος είναι η ακριβής επιλογή ασθενών για βιοψία, αποφεύγοντας υπερδιάγνωση και υποθεραπεία.

7) Παράγοντες που επηρεάζουν το PSA

Τα επίπεδα PSA μπορούν να μεταβληθούν προσωρινά από φυσιολογικούς, παθολογικούς ή ιατρογενείς παράγοντες. Η γνώση αυτών των παραγόντων είναι κρίσιμη για σωστή ερμηνεία και αποφυγή ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

📋 Παράγοντες που αυξάνουν προσωρινά το PSA:

Εκσπερμάτιση εντός 48 ωρών πριν την αιμοληψία
Ποδηλασία ή ιππασία (πίεση στον προστάτη)
Δακτυλική εξέταση ή μαλάξεις προστάτη λίγο πριν την αιμοληψία
Φλεγμονή ή λοίμωξη ουροποιητικού (προστατίτιδα)
Καθετηριασμός ή κυστεοσκόπηση
Βιοψία προστάτη (το PSA μπορεί να αυξηθεί για εβδομάδες)

⚠️ Παράγοντες που μειώνουν τεχνητά το PSA:

Φάρμακα για καλοήθη υπερπλασία προστάτη (π.χ. φιναστερίδη, ντουταστερίδη)
Κάποια αντιφλεγμονώδη και στατίνες
Υπερβολική κατανάλωση υγρών πριν την αιμοληψία (αραίωση δείγματος)

Οι τιμές πρέπει να ερμηνεύονται λαμβάνοντας υπόψη τη φαρμακευτική αγωγή.

Προτεινόμενη προετοιμασία για αξιόπιστο αποτέλεσμα

Νηστεία 8–12 ωρών, αποφυγή αλκοόλ και καφεΐνης
Αποφυγή εκσπερμάτισης για 48 ώρες
Αναβολή αιμοληψίας για τουλάχιστον 1 εβδομάδα μετά από δακτυλική εξέταση
Αναβολή για 4–6 εβδομάδες μετά από βιοψία προστάτη

💡 Χρήσιμη συμβουλή:
Πριν τον έλεγχο PSA, ενημερώστε τον γιατρό για:

Φάρμακα που λαμβάνετε
Πρόσφατες ιατρικές πράξεις ή εξετάσεις
Συμπτώματα από το ουροποιητικό (π.χ. πόνος, συχνουρία)

Έτσι αποφεύγονται λανθασμένες αυξήσεις και περιττοί έλεγχοι.

Η κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν το PSA επιτρέπει πιο ακριβή διάγνωση και αποφυγή άσκοπων βιοψιών ή ανησυχίας.

8) Πώς γίνεται η εξέταση PSA & Προετοιμασία

Η εξέταση PSA είναι μια απλή αιματολογική εξέταση που πραγματοποιείται σε δείγμα φλεβικού αίματος. Μετράται τόσο το ολικό PSA (total PSA) όσο και το ελεύθερο PSA (free PSA) για υπολογισμό του ποσοστού %fPSA.

🧪 Διαδικασία:

Αιμοληψία από φλέβα, συνήθως πρωινές ώρες.
Το δείγμα φυγοκεντρείται και αναλύεται με ανοσοχημική μέθοδο.
Ο προσδιορισμός του ελεύθερου PSA απαιτεί ειδική ανάλυση στο ίδιο δείγμα.

Προετοιμασία πριν την εξέταση

Νηστεία 8–12 ωρών (προαιρετική αλλά βοηθά στη σταθερότητα του δείγματος).
Αποφύγετε εκσπερμάτιση, ποδηλασία ή άσκηση για τουλάχιστον 48 ώρες.
Μην κάνετε δακτυλική εξέταση ή υπερηχογράφημα προστάτη τις τελευταίες 72 ώρες.
Αναφέρετε οποιαδήποτε λοίμωξη ουροποιητικού ή πρόσφατη φλεγμονή.
Αν λαμβάνετε φιναστερίδη ή ντουταστερίδη, ενημερώστε το εργαστήριο — μειώνουν τεχνητά τις τιμές PSA.

⚠️ Προσοχή:
Αν η αιμοληψία γίνει πολύ κοντά σε ιατρικές πράξεις στον προστάτη (π.χ. βιοψία, καθετηριασμό, κυστεοσκόπηση), το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένο. Συνιστάται αναμονή 4–6 εβδομάδων.

Χρόνος και παράδοση αποτελεσμάτων

Τα αποτελέσματα PSA παραδίδονται συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα. Σε περίπτωση ταυτόχρονης μέτρησης ελεύθερου PSA, απαιτείται λίγος επιπλέον χρόνος για ανάλυση.

💡 Χρήσιμη πληροφορία:
• Η εξέταση PSA συνιστάται να επαναλαμβάνεται κάθε 1–2 χρόνια μετά τα 50 έτη.
• Σε άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου προστάτη, ο έλεγχος ξεκινά από τα 40–45 έτη.
• Αν το PSA είναι οριακό, επαναλαμβάνεται για επιβεβαίωση μετά από 3 μήνες.

Η σωστή προετοιμασία και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων σε συνεννόηση με ουρολόγο συμβάλλουν στη έγκαιρη διάγνωση και την αποφυγή ψευδών ευρημάτων.

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Τι σημαίνει όταν το PSA είναι αυξημένο;

Το αυξημένο PSA δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Μπορεί να οφείλεται σε καλοήθη υπερπλασία προστάτη, προστατίτιδα, πρόσφατη εκσπερμάτιση ή ακόμα και φυσιολογική γήρανση.

📈 Τι σημαίνει χαμηλό ποσοστό ελεύθερου PSA;

Χαμηλό ποσοστό (%fPSA <10%) σημαίνει ότι κυκλοφορεί περισσότερη δεσμευμένη μορφή PSA και αυξάνει την πιθανότητα κακοήθειας. Χρειάζεται αξιολόγηση από ουρολόγο.

🧪 Πότε πρέπει να επαναλάβω την εξέταση PSA;

Αν τα αποτελέσματα είναι οριακά ή αμφίβολα, επαναλαμβάνεται σε 2–3 μήνες με σωστή προετοιμασία. Αν είναι φυσιολογικά, κάθε 12 μήνες είναι επαρκές.

🚫 Τι πρέπει να αποφύγω πριν από την εξέταση;

Εκσπερμάτιση, ποδηλασία, έντονη άσκηση, δακτυλική εξέταση και λοίμωξη ουροποιητικού. Αυτά μπορούν να αυξήσουν προσωρινά το PSA.

👨‍⚕️ Από ποια ηλικία πρέπει να ελέγχω το PSA;

Από τα 50 έτη για όλους τους άνδρες και από τα 40–45 έτη για όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου προστάτη.

📊 Ποια είναι η διαφορά μεταξύ PSA και free PSA;

Το PSA είναι το συνολικό αντιγόνο του προστάτη. Το free PSA είναι το ποσοστό που κυκλοφορεί ελεύθερο στο αίμα. Ο λόγος τους βοηθά στη διάγνωση καλοήθων και κακοήθων παθήσεων.

🧬 Πώς υπολογίζεται το ποσοστό ελεύθερου PSA;

Υπολογίζεται ως (free PSA / total PSA) × 100. Ένα ποσοστό κάτω από 10–15% είναι ύποπτο για κακοήθεια, ενώ πάνω από 25% συνήθως υποδηλώνει καλοήθη υπερπλασία.

💊 Μπορούν τα φάρμακα να επηρεάσουν το PSA;

Ναι. Φάρμακα όπως φιναστερίδη και ντουταστερίδη μειώνουν τεχνητά το PSA περίπου κατά 50%. Ενημερώστε πάντα τον γιατρό πριν την εξέταση.

🧠 Μπορεί το PSA να είναι φυσιολογικό σε καρκίνο προστάτη;

Ναι, σε πρώιμα στάδια ο καρκίνος μπορεί να μην αυξάνει σημαντικά το PSA. Η δακτυλική εξέταση και η MRI έχουν συμπληρωματικό ρόλο.

💡 Συνοπτικά:
• Το PSA είναι δείκτης ευαισθησίας, όχι διάγνωσης.
• Το ποσοστό ελεύθερου PSA αυξάνει τη διαγνωστική ακρίβεια.
• Η σωστή προετοιμασία και ερμηνεία αποτρέπουν ψευδή αποτελέσματα.
• Ο τακτικός έλεγχος μετά τα 50 έτη σώζει ζωές.

10) ⏱️ Σε 30’’ – Τι να Θυμάστε

Το PSA είναι δείκτης λειτουργίας του προστάτη – όχι από μόνο του καρκινικός δείκτης.
Το ποσοστό ελεύθερου PSA βελτιώνει τη διαγνωστική ακρίβεια όταν το total PSA είναι μεταξύ 4–10 ng/mL.
Χαμηλό %fPSA (<10%) αυξάνει την πιθανότητα κακοήθειας, υψηλό (>25%) υποδηλώνει καλοήθη υπερπλασία.
Η σωστή προετοιμασία (αποφυγή εκσπερμάτισης, ποδηλασίας, φλεγμονής) εξασφαλίζει αξιόπιστα αποτελέσματα.
Ο τακτικός έλεγχος PSA μετά τα 50 έτη βοηθά στην έγκαιρη διάγνωση καρκίνου προστάτη.

📊 Φυσιολογικές τιμές αναφοράς:

40–49 ετών: <2.5 ng/mL
50–59 ετών: <3.5 ng/mL
60–69 ετών: <4.5 ng/mL
70–79 ετών: <6.5 ng/mL

💡 Χρήσιμη υπενθύμιση:
Ο συνδυασμός PSA + %fPSA + DRE μειώνει σημαντικά τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα και βοηθά στην απόφαση για βιοψία.

⚠️ Να θυμάστε:
• Μην βασίζεστε μόνο σε μία μέτρηση.
• Επαναλάβετε την εξέταση αν υπάρχουν παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα.
• Συζητήστε πάντα την ερμηνεία με ουρολόγο.

Η ορθή χρήση του PSA βοηθά στη στοχευμένη πρόληψη και στην αποφυγή υπερδιάγνωσης. Η ενημέρωση και η τακτική παρακολούθηση είναι τα καλύτερα εργαλεία για την υγεία του προστάτη.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ελεύθερο PSA ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

12) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

1. European Association of Urology (EAU). Guidelines on Prostate Cancer. Τελευταία ενημέρωση 2024.
2. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Prostate Cancer Early Detection. Version 2.2025.
3. Partin AW, Wein AJ, Kavoussi LR, Peters CA (eds). Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th Edition. Elsevier, 2024.
4. Stenman UH, Leinonen J, Zhang WM, Finne P. Prostate-specific antigen (PSA)—clinical use and molecular forms.
Clin Chem. 1999;45(6):859–871.
PubMed
5. Catalona WJ, et al. Use of percentage of free PSA to enhance cancer detection in men with PSA 4–10 ng/mL.
JAMA. 1998;279(19):1542–1547.
PubMed
6. Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία (HUANET) – Ενημερωτικό υλικό για PSA, καρκίνο προστάτη και προληπτικό έλεγχο.
7. ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας) – Οδηγίες προληπτικού ελέγχου για ανδρική υγεία.
8. Iatropedia.gr – PSA: Τι δείχνει, φυσιολογικές τιμές και πότε χρειάζεται έλεγχο.
9. HealthyLiving.gr – Τι σημαίνει το PSA και πώς ερμηνεύεται το ποσοστό ελεύθερου PSA.
10. Μικροβιολογικό Λαμία – Εξέταση Ελεύθερου PSA | Διαγνωστικός οδηγός και προετοιμασία ασθενών.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Oct/2025

1) Τι είναι η ομοκυστεΐνη

Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που παράγεται φυσιολογικά κατά τον μεταβολισμό της μεθειονίνης, ενός συστατικού των πρωτεϊνών της διατροφής. Κανονικά, μετατρέπεται σε μη τοξικές μορφές με τη βοήθεια των βιταμινών B12, B6 και φυλλικού οξέος (B9).

🔬 Βιοχημικά:
Η ομοκυστεΐνη ανήκει στα θειούχα αμινοξέα. Η περίσσεια της είναι τοξική για τα ενδοθηλιακά κύτταρα και αυξάνει την οξείδωση της LDL χοληστερόλης.

Όταν υπάρχει έλλειψη αυτών των βιταμινών, γενετικοί πολυμορφισμοί όπως MTHFR C677T, ή νοσήματα (π.χ. νεφρική ανεπάρκεια, υποθυρεοειδισμός), η ομοκυστεΐνη συσσωρεύεται στο αίμα. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται υπερομοκυστεϊναιμία και συνδέεται με:

Αυξημένο κίνδυνο αθηροσκλήρωσης
Επιπλοκές κύησης (αποβολές, προεκλαμψία)
Νευρολογικές διαταραχές σε ανεπάρκεια Β12
Αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης

📈 Κλινική σημασία:
Η αύξηση της ομοκυστεΐνης θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για καρδιοαγγειακά νοσήματα και εγκεφαλικά επεισόδια.

Η εξέταση ομοκυστεΐνης αίματος χρησιμοποιείται ως εργαλείο πρόληψης και διαγνωστικής διερεύνησης για έλλειψη βιταμινών Β, καρδιαγγειακό κίνδυνο και πιθανή θρομβοφιλία.

💡 Σύντομη σύνοψη:
• Παράγεται από τη μεθειονίνη
• Αυξάνεται με έλλειψη B6, B12, φυλλικού
• Συνδέεται με φλεγμονή και αγγειακή βλάβη
• Μετριέται στο αίμα για πρόληψη κινδύνων

2) Πότε ζητείται η εξέταση Ομοκυστεΐνης

Η μέτρηση της ομοκυστεΐνης αίματος ζητείται όταν υπάρχει υποψία μεταβολικών ή καρδιαγγειακών διαταραχών, καθώς και για την εκτίμηση της κατάστασης των βιταμινών B12, B6 και φυλλικού οξέος.

🧪 Εργαστηριακά:
Η ομοκυστεΐνη μπορεί να μετρηθεί σε ολικό αίμα ή πλάσμα, συνήθως σε δείγμα νηστείας. Το δείγμα πρέπει να ψυχθεί γρήγορα γιατί η ομοκυστεΐνη αυξάνεται τεχνητά αν μείνει σε θερμοκρασία δωματίου.

Συχνότερες ενδείξεις για έλεγχο ομοκυστεΐνης:

Διερεύνηση μακροκυτταρικής αναιμίας ή χαμηλής B12/φυλλικού.
Έλεγχος θρομβοφιλίας ή θρομβώσεων σε νεαρή ηλικία.
Εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου σε ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό.
Παρακολούθηση γυναικών με αποβολές ή προεκλαμψία.
Έλεγχος ηλικιωμένων με γνωστική έκπτωση ή νευρολογικά συμπτώματα.
Αξιολόγηση μετά από θεραπεία με φολικό/B12 για έλεγχο ανταπόκρισης.

⚠️ Προσοχή:
Η ομοκυστεΐνη μπορεί να επηρεαστεί από φάρμακα όπως μετφορμίνη, μεθοτρεξάτη, φαινυτοΐνη ή από νεφρική δυσλειτουργία. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με κλινικά δεδομένα και άλλες εξετάσεις.

Η εξέταση εντάσσεται συχνά σε προληπτικούς ελέγχους για καρδιαγγειακή υγεία, ιδίως όταν συνυπάρχουν αυξημένη LDL, υπέρταση ή διαβήτης.

💡 Χρήσιμη υπενθύμιση:
• Ιδανικά, η εξέταση γίνεται σε νηστεία 8–12 ωρών.
• Το δείγμα μεταφέρεται άμεσα στο εργαστήριο.
• Ο επανέλεγχος συνιστάται μετά από 6–12 εβδομάδες θεραπείας ή αλλαγών στη διατροφή.

3) Φυσιολογικές τιμές Ομοκυστεΐνης

Οι φυσιολογικές τιμές ομοκυστεΐνης στο αίμα εξαρτώνται από το φύλο, την ηλικία και τη μεθοδολογία του εργαστηρίου. Συνήθως εκφράζονται σε μmol/L.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Τιμή (μmol/L)	Ερμηνεία
Φυσιολογική	5 – 15	Εντός φυσιολογικού εύρους
Ήπια αύξηση	15 – 30	Διατροφική ανεπάρκεια ή ήπια νεφρική δυσλειτουργία
Μέτρια αύξηση	30 – 100	Πιθανή ανεπάρκεια B12/φολικού ή MTHFR πολυμορφισμός
Σοβαρή αύξηση	> 100	Σπάνια γενετικά σύνδρομα μεταβολισμού μεθειονίνης

📊 Ερμηνεία:
Οι χαμηλές τιμές (<5 μmol/L) δεν έχουν παθολογική σημασία. Οι αυξημένες απαιτούν διερεύνηση για βιταμίνες B12, B6 και φυλλικό.

Οι τιμές μπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερες στους άνδρες και να αυξάνονται με την ηλικία. Επίσης, η νηστεία, η κατανάλωση καφέ ή η φλεγμονή μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά τη μέτρηση.

⚠️ Κλινική παρατήρηση:
Σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο, ακόμα και επίπεδα 10–12 μmol/L μπορεί να θεωρηθούν αυξημένα και να χρειάζονται παρέμβαση.

💡 Θυμηθείτε:
• Οι φυσιολογικές τιμές ποικίλλουν ανά εργαστήριο.
• Ελέγχετε ταυτόχρονα B12 και φυλλικό.
• Επανέλεγχος μετά από θεραπεία ή διατροφική βελτίωση προτείνεται.

4) Υψηλή Ομοκυστεΐνη – Συχνές Αιτίες

Η αυξημένη συγκέντρωση ομοκυστεΐνης στο αίμα (υπερομοκυστεϊναιμία) αποτελεί αποτέλεσμα ανεπάρκειας βιταμινών, μεταβολικών διαταραχών ή φαρμακευτικών επιδράσεων. Εμφανίζεται σε περίπου 5–10% του γενικού πληθυσμού.

🔬 Ορισμός:
Υπερομοκυστεϊναιμία θεωρείται συνήθως επίπεδο >15 μmol/L σε ενήλικες νηστείας. Τα αίτια διακρίνονται σε διατροφικά, γενετικά και δευτεροπαθή.

Διατροφικά αίτια

Ανεπάρκεια φυλλικού οξέος
Ανεπάρκεια βιταμίνης B12
Ανεπάρκεια βιταμίνης B6
Χορτοφαγική ή αυστηρά vegan διατροφή χωρίς εμπλουτισμένες τροφές

⚠️ Κίνδυνος:
Η παρατεταμένη ανεπάρκεια Β12 μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές βλάβες και μακροκυτταρική αναιμία ακόμη και αν η ομοκυστεΐνη είναι μόνο ήπια αυξημένη.

Γενετικοί παράγοντες

MTHFR πολυμορφισμοί (π.χ. C677T, A1298C) μειώνουν τη μετατροπή φολικού στην ενεργή μορφή του.
Σπάνιες κληρονομικές διαταραχές του ενζύμου cystathionine β-synthase προκαλούν πολύ υψηλά επίπεδα (>100 μmol/L).

Δευτεροπαθή αίτια

Νεφρική ανεπάρκεια (μειωμένος καθαρισμός ομοκυστεΐνης)
Υποθυρεοειδισμός
Σακχαρώδης διαβήτης
Φάρμακα: μεθοτρεξάτη, φαινυτοΐνη, μετφορμίνη, καρβαμαζεπίνη, τοπιραμάτη
Υπερβολική κατανάλωση καφέ ή αλκοόλ
Κάπνισμα και καθιστική ζωή

💡 Κλινική Σημείωση:
• Στους περισσότερους ασθενείς η αιτία είναι ανεπάρκεια φολικού ή Β12.
• Η διόρθωση της ανεπάρκειας μειώνει τα επίπεδα μέσα σε 4–8 εβδομάδες.
• Η πολύ υψηλή ομοκυστεΐνη (>50 μmol/L) χρειάζεται πλήρη μεταβολικό έλεγχο.

Η διάγνωση βασίζεται στη συσχέτιση των εργαστηριακών ευρημάτων με το ιστορικό, τις διατροφικές συνήθειες και άλλες αιματολογικές παραμέτρους, όπως B12, φυλλικό, TSH, κρεατινίνη.

5) Ομοκυστεΐνη και Βιταμίνες B12 & Φολικό Οξύ

Η ομοκυστεΐνη μετατρέπεται σε μεθειονίνη μέσω μιας διαδικασίας που απαιτεί τις βιταμίνες B12 και φολικό οξύ (B9) ως συμπαράγοντες. Παράλληλα, η βιταμίνη B6 είναι απαραίτητη για την εναλλακτική οδό μετατροπής της σε κυσταθειονίνη. Η έλλειψη έστω μίας από αυτές τις βιταμίνες προκαλεί αύξηση της ομοκυστεΐνης στο αίμα.

🔬 Μεταβολικές Οδοί:

Ομοκυστεΐνη → Μεθειονίνη (με τη βοήθεια B12 & φολικού)
Ομοκυστεΐνη → Κυσταθειονίνη (με τη βοήθεια B6)

Η σωστή λειτουργία και των δύο οδών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων ομοκυστεΐνης.

Φολικό Οξύ (Βιταμίνη B9)

Το φολικό οξύ συμμετέχει στη μεθυλίωση DNA και στον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Έλλειψή του οδηγεί σε μακροκυτταρική αναιμία και αύξηση ομοκυστεΐνης. Εντοπίζεται σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όσπρια και εμπλουτισμένα δημητριακά.

💚 Συμβουλή:
Η επαρκής πρόσληψη φολικού (≥400 mcg/ημέρα) πριν και κατά την εγκυμοσύνη προλαμβάνει δυσπλασίες του νευρικού σωλήνα και μειώνει τον κίνδυνο υπερομοκυστεϊναιμίας.

Βιταμίνη B12 (Κοβαλαμίνη)

Η B12 βρίσκεται κυρίως σε ζωικές τροφές (κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά). Ανεπάρκεια εμφανίζεται σε αυστηρούς χορτοφάγους, ηλικιωμένους ή ασθενείς με δυσαπορρόφηση (π.χ. γαστρίτιδα, νόσος Crohn, χρήση μετφορμίνης).

⚠️ Σημαντικό:
Η λήψη μόνο φολικού μπορεί να «κρύψει» την ανεπάρκεια B12. Η ομοκυστεΐνη ίσως μειωθεί, αλλά η νευρολογική βλάβη από έλλειψη B12 συνεχίζει να εξελίσσεται.

Βιταμίνη B6 (Πυριδοξίνη)

Η Β6 εμπλέκεται στην απομάκρυνση της ομοκυστεΐνης μέσω του ενζύμου cystathionine β-synthase. Η ανεπάρκειά της επιδεινώνει την αύξηση ομοκυστεΐνης, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει χαμηλό φολικό ή B12.

📘 Εργαστηριακός έλεγχος:
Κατά τη διερεύνηση υψηλής ομοκυστεΐνης, συνιστάται ο παράλληλος έλεγχος:

Ολικής Β12 (ή μεθυλμαλονικού οξέος για μεγαλύτερη ακρίβεια)
Φολικού οξέος στον ορό
Βιταμίνης B6 σε ειδικές περιπτώσεις

Η έγκαιρη αναπλήρωση των βιταμινών οδηγεί σε σημαντική μείωση της ομοκυστεΐνης μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ η επίδραση είναι μεγαλύτερη όταν συνδυάζονται όλα τα απαραίτητα συστατικά.

6) Ομοκυστεΐνη και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη έχει αναγνωριστεί ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για αθηροσκλήρωση, έμφραγμα μυοκαρδίου και εγκεφαλικό επεισόδιο. Προκαλεί οξειδωτικό στρες και δυσλειτουργία του ενδοθηλίου, οδηγώντας σε αγγειακή φλεγμονή και σχηματισμό πλακών.

🔬 Παθοφυσιολογία:
Η ομοκυστεΐνη προάγει:

Οξείδωση LDL χοληστερόλης
Μείωση παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου (NO)
Αύξηση θρομβογόνων παραγόντων
Πάχυνση και αστάθεια των αθηρωματικών πλακών

Μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι κάθε αύξηση ομοκυστεΐνης κατά 5 μmol/L σχετίζεται με περίπου 20% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακού επεισοδίου. Ωστόσο, η μείωση μέσω συμπληρωμάτων φολικού και Β12 δεν έχει πάντα αποδείξει αντίστοιχη μείωση συμβάντων.

⚠️ Κλινική Επισήμανση:
Η ομοκυστεΐνη αποτελεί δείκτη κινδύνου και όχι πάντα αιτία. Η θεραπευτική παρέμβαση επικεντρώνεται κυρίως στη διόρθωση των ανεπάρκειων βιταμινών, χωρίς να αντικαθιστά τα μέτρα πρόληψης (δίαιτα, άσκηση, διακοπή καπνίσματος).

Σχέση με άλλους βιοδείκτες

Η ομοκυστεΐνη συνδυάζεται με άλλους δείκτες φλεγμονής ή αγγειακού κινδύνου, όπως:

CRP (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη) – δείκτης φλεγμονής
LDL χοληστερόλη – κύριος λιπιδαιμικός στόχος
Lp(a) – γενετικός δείκτης κινδύνου για στεφανιαία νόσο
Αρτηριακή πίεση και γλυκόζη νηστείας

💡 Κλινική Πρακτική:
• Η ομοκυστεΐνη χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικός δείκτης κινδύνου.
• Δεν αντικαθιστά τους κλασικούς δείκτες (χοληστερόλη, πίεση).
• Η μείωσή της με βιταμίνες μπορεί να έχει ευεργετική επίδραση σε ασθενείς με χαμηλά επίπεδα φολικού ή Β12.
• Ο συνδυασμός υγιεινής διατροφής, άσκησης και ελέγχου λιπιδίων είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο.

Συνεπώς, η ομοκυστεΐνη αποτελεί χρήσιμο εργαστηριακό δείκτη για την εκτίμηση συνολικού αγγειακού κινδύνου, ειδικά όταν εξετάζεται στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης πρόληψης.

7) Ομοκυστεΐνη και Εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη, τα επίπεδα ομοκυστεΐνης μειώνονται φυσιολογικά λόγω ορμονικών αλλαγών και αυξημένων αναγκών σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις η ομοκυστεΐνη μπορεί να παραμένει αυξημένη και να συνδέεται με επιπλοκές κύησης.

🔬 Φυσιολογικά επίπεδα στην κύηση:

1ο τρίμηνο: 3–8 μmol/L
2ο τρίμηνο: 2–6 μmol/L
3ο τρίμηνο: 3–7 μmol/L

Οι τιμές επανέρχονται στα προ της εγκυμοσύνης επίπεδα περίπου 2–3 μήνες μετά τον τοκετό.

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη στην εγκυμοσύνη έχει συσχετιστεί με:

Αυτόματες αποβολές
Προεκλαμψία και υπέρταση κύησης
Αποκόλληση πλακούντα
Καθυστέρηση ενδομήτριας ανάπτυξης (IUGR)
Θρομβοφιλία κύησης

⚠️ Προειδοποίηση:
Οι υψηλές τιμές ομοκυστεΐνης (>10 μmol/L) σε εγκύους πρέπει να διερευνώνται. Συχνά συνυπάρχει ανεπάρκεια φυλλικού ή B12 και χρειάζεται έγκαιρη αναπλήρωση υπό ιατρική καθοδήγηση.

Ρόλος φολικού και βιταμινών στην κύηση

Η επάρκεια φολικού πριν τη σύλληψη και κατά το πρώτο τρίμηνο είναι κρίσιμη για την πρόληψη ανωμαλιών νευρικού σωλήνα στο έμβρυο. Η συνιστώμενη πρόσληψη είναι τουλάχιστον 400 mcg ημερησίως, ενώ σε γυναίκες με ιστορικό αποβολών ή προεκλαμψίας μπορεί να απαιτούνται υψηλότερες δόσεις.

💡 Κλινική Συμβουλή:
• Ο προληπτικός έλεγχος ομοκυστεΐνης είναι χρήσιμος σε γυναίκες με επαναλαμβανόμενες αποβολές ή ιστορικό προεκλαμψίας.
• Η αναπλήρωση με φολικό και B12 συνήθως ομαλοποιεί τα επίπεδα.
• Η αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής καφεΐνης είναι σημαντική για τη ρύθμιση των επιπέδων.

Η παρακολούθηση της ομοκυστεΐνης αποτελεί μέρος της συνολικής φροντίδας στην κύηση, ειδικά σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου θρομβοφιλίας ή ανεξήγητων αποβολών.

8) Πώς Μειώνεται η Ομοκυστεΐνη

Η μείωση της ομοκυστεΐνης επιτυγχάνεται με στοχευμένες αλλαγές στη διατροφή, τη χορήγηση βιταμινών και τη βελτίωση συνηθειών που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των αμινοξέων. Στόχος είναι η ομαλοποίηση των επιπέδων κάτω από 12–15 μmol/L.

🔬 Κύριες παρεμβάσεις:

Επαρκής πρόσληψη φυλλικού οξέος (B9)
Αναπλήρωση βιταμίνης B12 (ενδομυϊκά ή από το στόμα)
Χορήγηση βιταμίνης B6 όπου απαιτείται
Διόρθωση θυρεοειδικής ή νεφρικής δυσλειτουργίας

1️⃣ Διατροφή πλούσια σε φολικό & βιταμίνες Β

Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής με φυσικές πηγές φολικού και βιταμινών Β είναι το πρώτο βήμα για τη μείωση της ομοκυστεΐνης:

Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι)
Όσπρια (φακές, ρεβίθια, φασόλια)
Εσπεριδοειδή, αβοκάντο, μπανάνες
Συκώτι, αυγά, ψάρι, άπαχο κρέας (πηγές Β12)
Ξηροί καρποί και δημητριακά ολικής άλεσης (πηγές Β6)

💚 Διατροφική Συμβουλή:
Ο συνδυασμός φολικού και B12 έχει συνεργική δράση στη μείωση της ομοκυστεΐνης. Η έλλειψη έστω μιας από τις δύο περιορίζει την αποτελεσματικότητα της άλλης.

2️⃣ Συμπληρώματα βιταμινών

Σε περιπτώσεις που η διατροφή δεν επαρκεί, συνιστάται φαρμακευτική συμπλήρωση:

Φολικό οξύ: 400–800 mcg/ημέρα
Βιταμίνη B12: 250–1000 mcg/ημέρα (ή ενέσιμα ανάλογα με την απορρόφηση)
Βιταμίνη B6: 10–25 mg/ημέρα

Η διάρκεια θεραπείας εξαρτάται από την αιτία. Συνήθως παρατηρείται βελτίωση σε 4–8 εβδομάδες και επανέλεγχος σε 2–3 μήνες.

⚠️ Προσοχή:
Η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων χωρίς έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε υπερβιταμίνωση ή να «καλύψει» σοβαρές παθολογικές αιτίες (π.χ. κακοήθεια, δυσαπορρόφηση).

3️⃣ Τρόπος ζωής

Διακοπή καπνίσματος
Περιορισμός καφεΐνης και αλκοόλ
Τακτική άσκηση (30΄ ημερησίως)
Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών

📘 Παρακολούθηση:
• Επανέλεγχος ομοκυστεΐνης μετά από 8–12 εβδομάδες.
• Αν επιμένει η αύξηση, απαιτείται διερεύνηση MTHFR, TSH και νεφρικής λειτουργίας.
• Η συντήρηση επιτυγχάνεται με ισορροπημένη διατροφή και περιοδικό έλεγχο.

Η συνδυαστική προσέγγιση με διατροφή, βιταμίνες και αλλαγή τρόπου ζωής προσφέρει μακροχρόνια σταθεροποίηση των τιμών και βελτίωση του αγγειακού προφίλ.

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Τι σημαίνει υψηλή ομοκυστεΐνη; Είναι επικίνδυνη;

Η αυξημένη ομοκυστεΐνη (>15 μmol/L) σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό και θρομβωτικό κίνδυνο. Δεν αποτελεί νόσο από μόνη της, αλλά ένδειξη ότι υπάρχουν ελλείψεις βιταμινών ή μεταβολική δυσλειτουργία που πρέπει να διερευνηθεί.

🧪 Πρέπει να είμαι νηστικός πριν την εξέταση;

Ναι. Η ομοκυστεΐνη συνήθως μετριέται μετά από 8–12 ώρες νηστείας για να διασφαλιστεί ακρίβεια. Το δείγμα πρέπει να αποσταλεί άμεσα στο εργαστήριο για αποφυγή τεχνητής αύξησης.

💊 Μπορώ να πάρω φολικό χωρίς έλεγχο;

Όχι χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Αν και το φολικό είναι ασφαλές, μπορεί να καλύψει ανεπάρκεια Β12 προκαλώντας νευρολογικές βλάβες χωρίς να εμφανίζεται αναιμία. Χρειάζεται πρώτα εργαστηριακή μέτρηση.

🧬 Τι σημαίνει “MTHFR μετάλλαξη”;

Είναι γενετική παραλλαγή που μειώνει τη δραστηριότητα του ενζύμου μεθυλενοτετραϋδροφολική ρεδουκτάση. Μπορεί να αυξήσει ήπια την ομοκυστεΐνη. Δεν απαιτεί πάντα θεραπεία, αλλά επαρκής πρόσληψη φολικού είναι σημαντική.

🩺 Μπορεί να προληφθεί η αύξηση της ομοκυστεΐνης;

Ναι. Με ισορροπημένη διατροφή, επαρκείς βιταμίνες του συμπλέγματος Β, διακοπή καπνίσματος και τακτική φυσική δραστηριότητα. Ο περιοδικός έλεγχος στο πλαίσιο προληπτικών εξετάσεων βοηθά στην έγκαιρη παρέμβαση.

📉 Πόσο γρήγορα πέφτει η ομοκυστεΐνη μετά τη θεραπεία;

Συνήθως μειώνεται μέσα σε 4–8 εβδομάδες μετά την έναρξη φολικού και βιταμινών Β12/B6. Επανέλεγχος προτείνεται στους 2–3 μήνες.

👩‍🍼 Έχει σημασία στην εγκυμοσύνη;

Ναι. Αυξημένη ομοκυστεΐνη μπορεί να προκαλέσει προεκλαμψία, αποβολές ή καθυστέρηση ανάπτυξης εμβρύου. Ο έλεγχος και η επάρκεια φολικού οξέος είναι βασικά προληπτικά μέτρα.

🧠 Υπάρχει σχέση με τη μνήμη ή τη διάθεση;

Ναι, έμμεσα. Αυξημένα επίπεδα σχετίζονται με γνωστική έκπτωση και κατάθλιψη, λόγω επιδράσεων στον μεταβολισμό του φολικού και της Β12 που συμμετέχουν στη σύνθεση νευροδιαβιβαστών.

📆 Κάθε πότε πρέπει να ελέγχω την ομοκυστεΐνη;

Συνήθως μία φορά ετησίως στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου ή κάθε 6–12 μήνες αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (π.χ. ανεπάρκεια Β12, οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης).

💡 Συνοπτικά:
• Η ομοκυστεΐνη είναι δείκτης μεταβολισμού των βιταμινών Β.
• Αυξάνεται σε ελλείψεις ή φλεγμονές.
• Ελέγχεται απλά με αιμοληψία.
• Ρυθμίζεται εύκολα με σωστή διατροφή και συμπληρώματα.

10) ⏱️ Σε 30’’ – Τι να Θυμάστε

Η ομοκυστεΐνη είναι δείκτης μεταβολισμού της μεθειονίνης και εξαρτάται από τις βιταμίνες B6, B12 και φολικό οξύ.
Η υψηλή ομοκυστεΐνη αυξάνει τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, θρόμβωσης και επιπλοκών κύησης.
Η συχνότερη αιτία είναι η ανεπάρκεια βιταμινών Β και διορθώνεται με διατροφή ή συμπληρώματα.
Η μείωση των τιμών επιτυγχάνεται σε 4–8 εβδομάδες με σωστή καθοδήγηση.
Η εξέταση είναι απλή αιμοληψία και ενδείκνυται σε καρδιαγγειακό κίνδυνο ή υπογονιμότητα/κύηση.

📊 Εργαστηριακή υπενθύμιση:

Φυσιολογικές τιμές: 5–15 μmol/L
Ιδανικά επίπεδα για πρόληψη: <12 μmol/L
Επανέλεγχος μετά τη θεραπεία: σε 2–3 μήνες

💡 Συμβουλή για τον ασθενή:
Τρώτε πράσινα λαχανικά και όσπρια καθημερινά, αποφύγετε το κάπνισμα, και συζητήστε με τον ιατρό σας αν χρειάζεστε συμπλήρωμα φολικού ή Β12.

⚠️ Να θυμάστε:
Η ομοκυστεΐνη δεν είναι νόσος, αλλά σήμα προειδοποίησης για την αγγειακή και μεταβολική υγεία. Η έγκαιρη παρέμβαση προλαμβάνει μακροχρόνιες επιπλοκές.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ομοκυστεΐνη ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

11) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

Refsum H, et al. Clinical implications of hyperhomocysteinemia. N Engl J Med. 1998;338:119–126. Πηγή
Homocysteine Studies Collaboration. Homocysteine and risk of ischemic heart disease and stroke. JAMA. 2002;288(16):2015–2022. Πηγή
Smith AD, Refsum H. Homocysteine, B Vitamins, and Cognitive Impairment. Annu Rev Nutr. 2016;36:211–239. PubMed
World Health Organization (WHO). Vitamin and mineral requirements in human nutrition. 2nd Edition. Geneva: WHO/FAO; 2004. Πηγή
Clarke R et al. Homocysteine and vascular disease: review of published results of the homocysteine-lowering trials. J Inherit Metab Dis. 2011;34(1):83–91. PubMed
van Guldener C, Stehouwer CD. Homocysteine metabolism in renal disease. Clin Chem Lab Med. 2003;41(11):1412–1417.
Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ). Υλικό ενημέρωσης ασθενών – Πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου. www.hcs.gr
Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης. Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Δυσλιπιδαιμία 2023. www.atherosclerosis.gr
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Διατροφικές συστάσεις και μικροθρεπτικά συστατικά. www.eody.gov.gr

Παντελής Αναγνωστόπουλος

17/Oct/2025

Ελεύθερη Τεστοστερόνη: Φυσιολογικές Τιμές, Χαμηλή ή Υψηλή & Πώς Ερμηνεύεται

Τελευταία ενημέρωση:
25 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι το βιολογικά ενεργό κλάσμα της τεστοστερόνης (μόλις 1–3%), που καθορίζει τη πραγματική ανδρογονική δράση.
Χαμηλές τιμές σχετίζονται με υπογοναδισμό ή αυξημένο SHBG, ενώ υψηλές — κυρίως στις γυναίκες — με υπερανδρογονισμό ή PCOS.
Η μέτρηση γίνεται πρωινές ώρες (07:00–10:00), σε νηστεία, και ερμηνεύεται πάντα μαζί με συνολική τεστοστερόνη και SHBG.

1

Τι είναι η ελεύθερη τεστοστερόνη

Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι το μικρό αλλά βιολογικά ενεργό κλάσμα της τεστοστερόνης που κυκλοφορεί χωρίς να είναι δεσμευμένο σε πρωτεΐνες. Αντιπροσωπεύει μόλις 1–3% της συνολικής ορμόνης, αλλά είναι εκείνη που εισέρχεται στα κύτταρα και ενεργοποιεί τους ανδρογονικούς υποδοχείς — δηλαδή καθορίζει τη πραγματική ορμονική δράση στον οργανισμό.

Σύντομη περίληψη:
Η συνολική τεστοστερόνη δείχνει ποσότητα.
Η ελεύθερη τεστοστερόνη δείχνει βιολογική δραστικότητα.

Η τεστοστερόνη παράγεται κυρίως από τους όρχεις στους άνδρες και σε μικρότερες ποσότητες από ωοθήκες και επινεφρίδια στις γυναίκες. Στο αίμα:

≈60–65% δεσμεύεται ισχυρά από SHBG
≈30–35% συνδέεται χαλαρά με λευκωματίνη
μόλις 1–3% παραμένει ελεύθερο και πλήρως ενεργό

Το ελεύθερο κλάσμα είναι αυτό που επηρεάζει libido, μυϊκή μάζα, οστική πυκνότητα, διάθεση και ενεργειακά επίπεδα. Γι’ αυτό θεωρείται ο πιο αξιόπιστος δείκτης πραγματικής ανδρογονικής λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν μεταβάλλεται το SHBG.

Συχνό κλινικό λάθος:
Φυσιολογική συνολική τεστοστερόνη ≠ φυσιολογική ελεύθερη τεστοστερόνη.
Αυξημένο SHBG μπορεί να «κρύψει» λειτουργικό υπογοναδισμό.

Η ελεύθερη τεστοστερόνη μειώνεται φυσιολογικά μετά τα 30 (~1–2% ετησίως) και επηρεάζεται έντονα από παχυσαρκία, stress, ύπνο και χρόνια νοσήματα. Στις γυναίκες, αυξημένες τιμές συχνά σχετίζονται με υπερανδρογονισμό ή σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

2

Διαφορά από τη συνολική τεστοστερόνη

Η συνολική τεστοστερόνη δείχνει πόση ορμόνη κυκλοφορεί συνολικά στο αίμα.
Η ελεύθερη τεστοστερόνη δείχνει πόση από αυτή είναι πραγματικά διαθέσιμη στους ιστούς.
Η διαφορά είναι κρίσιμη, γιατί μόνο το ελεύθερο κλάσμα ασκεί βιολογική δράση.

Σύντομη περίληψη:
Φυσιολογική συνολική Τ δεν αποκλείει χαμηλή ελεύθερη Τ — ειδικά όταν το SHBG είναι αυξημένο.

Η συνολική τεστοστερόνη (TT) περιλαμβάνει όλα τα κλάσματα μαζί: δεσμευμένα και ελεύθερα.
Η ελεύθερη τεστοστερόνη (FT) αφορά μόνο το 1–3% που δεν δεσμεύεται από πρωτεΐνες και μπορεί να εισέλθει στα κύτταρα.

Ο βασικός «ρυθμιστής» αυτής της ισορροπίας είναι το SHBG. Όσο αυξάνεται το SHBG, τόσο μειώνεται το ενεργό κλάσμα — ακόμη κι αν η συνολική τιμή φαίνεται φυσιολογική.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κλάσμα	Περιγραφή	Ποσοστό	Δραστικότητα
SHBG	Ισχυρή δέσμευση	≈60–65%	Αδρανής
Λευκωματίνη	Χαλαρή δέσμευση	≈30–35%	Βιοδιαθέσιμη
Ελεύθερη Τ	Μη δεσμευμένη	≈1–3%	Πλήρως ενεργή

Κλινικό παράδειγμα:
Δύο άνδρες έχουν συνολική τεστοστερόνη 500 ng/dL.
Ο δεύτερος έχει αυξημένο SHBG → χαμηλότερη ελεύθερη Τ → συμπτώματα ανεπάρκειας.

Γι’ αυτό η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι πιο αξιόπιστη όταν υπάρχουν καταστάσεις που μεταβάλλουν το SHBG, όπως παχυσαρκία, ηπατοπάθειες, θυρεοειδοπάθειες, φαρμακευτική αγωγή ή προχωρημένη ηλικία.

Τι να θυμάστε:
Η μαθηματική εκτίμηση (Free T Index) είναι χρήσιμη, αλλά οι πιο αξιόπιστες μέθοδοι είναι η ισορροπία διαπίδυσης και το LC-MS/MS.

3

Πότε ζητείται η εξέταση

Η μέτρηση της ελεύθερης τεστοστερόνης ζητείται όταν υπάρχουν συμπτώματα ορμονικής διαταραχής ή όταν η συνολική τεστοστερόνη δεν συμφωνεί με την κλινική εικόνα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε καταστάσεις όπου μεταβάλλεται το SHBG και «αλλοιώνεται» η πραγματική βιοδιαθεσιμότητα της ορμόνης.

Σύντομη περίληψη:
Εξετάζουμε ελεύθερη τεστοστερόνη όταν υπάρχουν συμπτώματα αλλά η συνολική τιμή φαίνεται φυσιολογική.

Σε άνδρες

Μειωμένη libido ή στυτική δυσλειτουργία
Ανεξήγητη κόπωση, ευερεθιστότητα ή καταθλιπτική διάθεση
Μείωση μυϊκής μάζας ή αύξηση σπλαχνικού λίπους
Οστεοπενία ή οστεοπόρωση
Υποψία πρωτοπαθούς ή δευτεροπαθούς υπογοναδισμού
Παρακολούθηση θεραπείας υποκατάστασης τεστοστερόνης

Κλινικό παράδειγμα:
Άνδρας 45 ετών με φυσιολογική συνολική τεστοστερόνη αλλά αυξημένο SHBG λόγω ηπατικής νόσου παρουσιάζει κόπωση και μειωμένη libido. Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι χαμηλή, επιβεβαιώνοντας λειτουργικό υπογοναδισμό.

Σε γυναίκες

Ακμή, υπερτρίχωση, λιπαρότητα δέρματος
Ακανόνιστος κύκλος ή αμηνόρροια
Υποψία συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)
Αξιολόγηση υπερανδρογονισμού ή υπογονιμότητας
Παρακολούθηση αντιανδρογονικής ή ορμονικής θεραπείας

Παράδειγμα:
Γυναίκα 28 ετών με ακμή και ακανόνιστο κύκλο εμφανίζει αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη με φυσιολογική συνολική Τ λόγω χαμηλού SHBG από παχυσαρκία και ινσουλινοαντίσταση.

Άλλες ενδείξεις

Έλεγχος δράσης φαρμάκων που επηρεάζουν τα ανδρογόνα (οπιοειδή, κορτικοστεροειδή)
Μεταβολικό σύνδρομο ή σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
Διερεύνηση μειωμένης γονιμότητας
Εκτίμηση ορμονικής λειτουργίας μετά από χειρουργική ή φαρμακευτική καταστολή γονάδων

Τι να θυμάστε:
Η ελεύθερη τεστοστερόνη παρέχει καθαρότερη εικόνα της ενεργής ανδρογονικής λειτουργίας από τη συνολική τεστοστερόνη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ασυμφωνία με τα συμπτώματα.

4

Προετοιμασία πριν την αιμοληψία

Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική για αξιόπιστη μέτρηση της ελεύθερης τεστοστερόνης. Η ορμόνη εμφανίζει έντονες ημερήσιες διακυμάνσεις και επηρεάζεται από ύπνο, stress, διατροφή και φαρμακευτική αγωγή.

Σύντομη περίληψη:
Πρωινή αιμοληψία, νηστεία και ξεκούραση είναι οι τρεις βασικές προϋποθέσεις για αξιόπιστο αποτέλεσμα.

Ώρα αιμοληψίας

Η λήψη πρέπει να γίνεται 07:00–10:00, όταν τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι φυσιολογικά υψηλότερα.
Αποφεύγεται απογευματινή ή βραδινή αιμοληψία, καθώς οδηγεί σε τεχνητά χαμηλότερες τιμές.

Νηστεία και διατροφή

Νηστεία 8–12 ωρών πριν την εξέταση.
Αποφυγή βαριών γευμάτων, ζάχαρης και αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ.
Επιτρέπεται μόνο νερό.

Πρακτική συμβουλή:
Σε επαναληπτικές μετρήσεις, η αιμοληψία πρέπει να γίνεται την ίδια ώρα και υπό τις ίδιες συνθήκες.

Άσκηση και ύπνος

Αποφύγετε έντονη σωματική άσκηση για 24 ώρες πριν.
Εξασφαλίστε τουλάχιστον 7–8 ώρες ύπνου, καθώς η αϋπνία μειώνει παροδικά την τεστοστερόνη.

Φάρμακα και ουσίες

Ανδρογόνα, αναβολικά, κορτικοστεροειδή, οπιοειδή, αντιεπιληπτικά και ορισμένα διουρητικά μπορούν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.
Μην διακόπτετε αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία.
Ενημερώστε το εργαστήριο για όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα.

Σημαντικό:
Μη δηλωμένη χρήση αναβολικών ή «ενισχυτικών τεστοστερόνης» μπορεί να οδηγήσει σε πλήρως παραπλανητικά αποτελέσματα.

Παράγοντες τρόπου ζωής

Αποφύγετε καφέ και κάπνισμα τουλάχιστον 2 ώρες πριν.
Αποφύγετε αλκοόλ για 24 ώρες.
Προσπαθήστε να είστε ήρεμοι – το stress αυξάνει την κορτιζόλη και μειώνει παροδικά την τεστοστερόνη.

Τελική υπενθύμιση:
• Πρωινή αιμοληψία
• Νηστεία και ξεκούραση
• Δήλωση φαρμάκων και συμπληρωμάτων
• Σταθερές συνθήκες στις επαναλήψεις

5

Φυσιολογικές τιμές ελεύθερης τεστοστερόνης

Τα φυσιολογικά όρια της ελεύθερης τεστοστερόνης εξαρτώνται από φύλο, ηλικία και — κυρίως — από τη μέθοδο μέτρησης. Οι πιο αξιόπιστες τεχνικές είναι η ισορροπία διαπίδυσης και το LC-MS/MS. Κάθε εργαστήριο διαθέτει τα δικά του όρια αναφοράς.

Σύντομη περίληψη:
Οι αριθμοί έχουν αξία μόνο όταν ερμηνεύονται με βάση τα reference ranges του ίδιου εργαστηρίου.

Η ελεύθερη τεστοστερόνη εκφράζεται συνήθως σε pg/mL ή pmol/L.

Μετατροπή μονάδων:
1 pg/mL ≈ 3.47 pmol/L

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φύλο	Ηλικία	pg/mL	pmol/L
Άνδρες	18–29	70–230	240–800
Άνδρες	30–49	50–210	170–730
Άνδρες	50–69	40–160	140–550
Άνδρες	≥70	30–120	100–415
Γυναίκες	18–39	0.5–8.5	1.7–30
Γυναίκες	40–59	0.3–6.0	1.0–21
Γυναίκες	≥60	0.2–4.5	0.7–16

Σημαντικό:
Συγκρίνετε πάντα τις τιμές με τα όρια που αναγράφονται στο φύλλο αποτελεσμάτων του ίδιου εργαστηρίου.

Παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές

- Ηλικία (φυσιολογική πτώση μετά τα 30)
- Παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο (μέσω μείωσης SHBG)

Ηπατοπάθειες και θυρεοειδοπάθειες
Ορμονικές θεραπείες
Stress και αϋπνία

Ερμηνεία:
• Χαμηλή FT στους άνδρες → πιθανός υπογοναδισμός ή αυξημένο SHBG
• Υψηλή FT στις γυναίκες → συχνά PCOS ή υπερανδρογονισμός
• Μικρές διακυμάνσεις εντός εύρους είναι αναμενόμενες

6

Αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια και ερμηνεία

Η αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη υποδηλώνει αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα ανδρογόνων και μπορεί να οφείλεται είτε σε ενδογενή υπερέκκριση είτε σε εξωγενή χορήγηση. Η ερμηνεία διαφέρει σημαντικά μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Σύντομη περίληψη:
Υψηλή FT σημαίνει αυξημένη ανδρογονική δράση — αλλά όχι πάντα παθολογία.

Σε άνδρες

Χρήση αναβολικών στεροειδών ή σκευασμάτων τεστοστερόνης
Όγκοι όρχεων ή επινεφριδίων με έκκριση ανδρογόνων
Συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων (CAH)
Χαμηλό SHBG (παχυσαρκία, υπερθυρεοειδισμός, ηπατοπάθεια)

Κλινικό παράδειγμα:
Άνδρας 25 ετών με μυϊκή υπερτροφία και ακμή εμφανίζει πολύ αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη και καταστολή LH/FSH — εύρημα συμβατό με εξωγενή χρήση αναβολικών.

Σε γυναίκες

Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) — συχνότερη αιτία
Όγκοι ωοθηκών ή επινεφριδίων
Συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων
Χαμηλό SHBG λόγω παχυσαρκίας, ινσουλινοαντίστασης ή υποθυρεοειδισμού

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Πιθανή αιτία	Μηχανισμός	Συνοδά ευρήματα
Ενδογενής υπερέκκριση	PCOS, όγκοι, CAH	Πρωτοπαθής	Ακμή, υπερτρίχωση, αμηνόρροια
Χαμηλό SHBG	Παχυσαρκία, Cushing, υποθυρεοειδισμός	Δευτεροπαθής	Αυξημένη FT με φυσιολογική TT
Εξωγενής χορήγηση	Αναβολικά, τεστοστερόνη, DHEA	Ιατρογενής	Καταστολή LH/FSH, υπογονιμότητα

Κλινικά συμπτώματα

Ακμή και λιπαρότητα δέρματος
Υπερτρίχωση σε πρόσωπο, στήθος ή κοιλιά
Διαταραχές κύκλου ή αμηνόρροια
Βάθυνση φωνής και μυϊκή υπερτροφία σε σοβαρές περιπτώσεις
Στους άνδρες: καταστολή σπερματογένεσης και συρρίκνωση όρχεων

Σημείωση:
Παροδική αύξηση μπορεί να παρατηρηθεί μετά από έντονη άσκηση ή λόγω χαμηλού SHBG από φάρμακα.

Τι να θυμάστε:
• Πάντα συνεκτίμηση με συνολική τεστοστερόνη και SHBG
• Στις γυναίκες, FT + ακμή/υπερτρίχωση → έλεγχος για PCOS
• Στους άνδρες, πολύ υψηλές τιμές συχνά υποδηλώνουν εξωγενή χορήγηση

7

Χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια, συμπτώματα και διάγνωση

Η χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη σημαίνει μειωμένη βιοδιαθεσιμότητα ανδρογόνων στους ιστούς — ακόμη και όταν η συνολική τεστοστερόνη παραμένει εντός φυσιολογικών ορίων. Συνήθως σχετίζεται με υπογοναδισμό, αυξημένο SHBG ή διαταραχές του άξονα υπόφυσης–γονάδων.

Σύντομη περίληψη:
Χαμηλή FT = μειωμένη ενεργή ορμόνη, όχι απλώς χαμηλός αριθμός.

Σε άνδρες

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (βλάβη όρχεων, Klinefelter, ορχίτιδα, χημειοθεραπεία)
Δευτεροπαθής υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος, υπερπρολακτιναιμία, όγκοι)
Παχυσαρκία, χρόνια νόσος, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
Χρόνιο stress, κατάθλιψη, αϋπνία
Μακροχρόνια χρήση οπιοειδών, κορτικοστεροειδών ή αντιανδρογόνων

Κλινικό παράδειγμα:
Άνδρας 52 ετών με κόπωση, μειωμένη libido και απώλεια μυϊκής μάζας έχει φυσιολογική συνολική Τ αλλά αυξημένο SHBG λόγω ηπατικής νόσου — η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι χαμηλή, συμβατή με λειτουργικό υπογοναδισμό.

Σε γυναίκες

Φαρμακευτική αύξηση SHBG (π.χ. αντιεπιληπτικά)
Υπερθυρεοειδισμός ή ηπατική νόσος
Εμμηνόπαυση, ωοθηκεκτομή ή ωοθηκική ανεπάρκεια
Χρόνιο stress, υποθρεψία ή έντονη δίαιτα

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τύπος	Πιθανές αιτίες	SHBG	Ενδεικτικό προφίλ
Πρωτοπαθής	Βλάβη γονάδων, Klinefelter/Turner	Φυσιολογικό	Χαμηλή FT + υψηλή LH/FSH
Δευτεροπαθής	Υπόφυση/υποθάλαμος, stress	Φυσιολογικό/↑	Χαμηλή FT + χαμηλή LH/FSH
Λειτουργικός	Παχυσαρκία, διαβήτης, φάρμακα	Αυξημένο	Χαμηλή FT με φυσιολογική TT

Κλινικά συμπτώματα

Μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία
Κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση
Απώλεια μυϊκής δύναμης και αύξηση λίπους
Καταθλιπτική διάθεση, διαταραχές ύπνου
Στις γυναίκες: μειωμένη επιθυμία, κολπική ξηρότητα, απώλεια οστικής πυκνότητας

Σημαντικό:
Οι χαμηλές τιμές πρέπει να επιβεβαιώνονται με δύο πρωινές μετρήσεις και να συνεκτιμώνται με συνολική τεστοστερόνη, SHBG και LH/FSH.

Διαγνωστική προσέγγιση

Επαναληπτική πρωινή μέτρηση σε νηστεία
Έλεγχος συνολικής Τ, SHBG, λευκωματίνης και LH/FSH
Σε άνδρες: προλακτίνη, θυρεοειδικός έλεγχος, σίδηρος, MRI υπόφυσης αν ενδείκνυται
Σε γυναίκες: DHEA-S, 17-OH-προγεστερόνη, οιστραδιόλη, προλακτίνη

Τι να θυμάστε:
• Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης ενεργής δράσης
• Χαμηλές τιμές χωρίς συμπτώματα δεν απαιτούν πάντα θεραπεία
• Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα από ενδοκρινολόγο

8

Συμπτώματα ανά φύλο

Η κλινική εικόνα της διαταραχής ελεύθερης τεστοστερόνης διαφέρει σημαντικά μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Άνδρες

Μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία
Κόπωση, μειωμένη αντοχή
Απώλεια μυϊκής μάζας, αύξηση κοιλιακού λίπους
Καταθλιπτική διάθεση, μειωμένη συγκέντρωση
Οστεοπενία ή οστεοπόρωση

Γυναίκες

Ακμή και λιπαρότητα
Υπερτρίχωση
Ακανόνιστος κύκλος
Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία
Απώλεια οστικής πυκνότητας

Κλινική παρατήρηση:
Τα συμπτώματα συχνά προηγούνται των εργαστηριακών αποκλίσεων.

9

Διαγνωστική προσέγγιση

Επαλήθευση με δεύτερη πρωινή μέτρηση σε διαφορετική ημέρα (07:00–10:00, σε νηστεία), ιδίως όταν το αποτέλεσμα είναι οριακό ή δεν συμβαδίζει με τα συμπτώματα.
Ταυτόχρονος έλεγχος συνολικής τεστοστερόνης και SHBG, ώστε να εκτιμηθεί σωστά η πραγματική βιοδιαθεσιμότητα.
LH / FSH για διάκριση:
- πρωτοπαθούς υπογοναδισμού (υψηλές)
- δευτεροπαθούς υπογοναδισμού (χαμηλές ή φυσιολογικές)
Προλακτίνη και TSH όταν υπάρχουν ενδείξεις υπόφυσης ή θυρεοειδικής δυσλειτουργίας.
Σε γυναίκες: DHEA-S και 17-OH προγεστερόνη για αποκλεισμό επινεφριδιακής προέλευσης ανδρογόνων.

Κλινική αρχή:
Η διάγνωση δεν βασίζεται σε έναν αριθμό. Απαιτείται συνδυασμός εργαστηριακών τιμών + συμπτωμάτων + ιστορικού.

10

Σχέση με SHBG και συνολική τεστοστερόνη

Το SHBG λειτουργεί ως «ρυθμιστής» της ελεύθερης τεστοστερόνης. Όσο αυξάνεται, τόσο μικραίνει το ενεργό κλάσμα — ακόμη κι αν η συνολική τεστοστερόνη παραμένει φυσιολογική.

Υψηλό SHBG → χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη
Χαμηλό SHBG → αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη

Συχνές αιτίες αυξημένου SHBG:

Ηπατοπάθειες
Υπερθυρεοειδισμός
Προχωρημένη ηλικία
Ορισμένα φάρμακα

Συχνές αιτίες χαμηλού SHBG:

Παχυσαρκία και ινσουλινοαντίσταση
Υποθυρεοειδισμός
Σύνδρομο Cushing
Αναβολικά ή ανδρογόνα

Calculated Free Testosterone (cFT) – πότε έχει αξία

Η υπολογισμένη ελεύθερη τεστοστερόνη (calculated Free T – cFT) προκύπτει μαθηματικά από τη συνολική τεστοστερόνη, το SHBG και τη λευκωματίνη (συνήθως με εξισώσεις Vermeulen ή Södergård).

Χρησιμοποιείται όταν δεν είναι διαθέσιμη άμεση μέτρηση με ισορροπία διαπίδυσης ή LC-MS/MS.

Σύντομη περίληψη:
Το cFT είναι χρήσιμο εργαλείο screening — αλλά δεν αντικαθιστά τις άμεσες μεθόδους σε οριακές ή κλινικά σύνθετες περιπτώσεις.

Πλεονεκτήματα:

- Χαμηλότερο κόστος
- Εύκολη διαθεσιμότητα

Καλή συσχέτιση με άμεση FT σε υγιή άτομα

Περιορισμοί:

Επηρεάζεται έντονα από σφάλματα μέτρησης SHBG
Χάνει ακρίβεια σε ηπατοπάθειες, θυρεοειδοπάθειες και σοβαρή παχυσαρκία
Δεν αποτυπώνει πάντα σωστά τη βιοδιαθεσιμότητα σε ηλικιωμένους

Κλινική πρακτική:
Σε ασθενείς με οριακές τιμές ή ασυμφωνία συμπτωμάτων, προτιμάται άμεση μέτρηση ελεύθερης τεστοστερόνης.

Πρακτικό παράδειγμα:
Φυσιολογική συνολική Τ + υψηλό SHBG = λειτουργικά χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη.

11

Φάρμακα και παράγοντες που επηρεάζουν

Ορισμένες ουσίες και καταστάσεις μπορούν να μεταβάλλουν σημαντικά την ελεύθερη τεστοστερόνη:

Αναβολικά και σκευάσματα τεστοστερόνης – αυξάνουν τεχνητά τη FT και καταστέλλουν LH/FSH
Κορτικοστεροειδή – μειώνουν την ενδογενή παραγωγή
Οπιοειδή – καταστέλλουν τον υποθαλαμο-υποφυσιακό άξονα
Αντιεπιληπτικά – επηρεάζουν SHBG και μεταβολισμό ανδρογόνων
Χρόνιο stress και αϋπνία – αυξάνουν κορτιζόλη, μειώνουν παροδικά τεστοστερόνη

Σημαντικό:
Πριν ερμηνευτεί χαμηλή ή υψηλή FT, πρέπει πάντα να λαμβάνεται πλήρες φαρμακευτικό ιστορικό.

12

Πότε χρειάζεται επανάληψη εξέτασης

Οριακά αποτελέσματα κοντά στα κατώτερα ή ανώτερα όρια αναφοράς.
Ασυμφωνία με τα συμπτώματα (π.χ. φυσιολογική συνολική Τ αλλά έντονα συμπτώματα ανεπάρκειας).
Μετά από αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής ή διακοπή ουσιών που επηρεάζουν ανδρογόνα (αναβολικά, κορτικοστεροειδή, οπιοειδή).
Κατά την παρακολούθηση θεραπείας υποκατάστασης ή αντιανδρογονικής αγωγής.
Σε μεταβολές τρόπου ζωής (σημαντική απώλεια βάρους, έντονο stress, διαταραχές ύπνου).

Πρακτικός κανόνας:
Η επανάληψη γίνεται συνήθως μετά από 2–4 εβδομάδες, πάντα πρωινές ώρες, σε νηστεία και υπό ίδιες συνθήκες.

Ιατρική σύσταση:
Σε άνδρες άνω των 40 με επαναλαμβανόμενα χαμηλή FT συνιστάται παράλληλος έλεγχος PSA πριν από οποιαδήποτε ορμονική παρέμβαση.
Στις γυναίκες με υπερανδρογονισμό, η επανάληψη συνοδεύεται από DHEA-S και υπερηχογραφικό έλεγχο ωοθηκών.

13

Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι το πραγματικά ενεργό κλάσμα της ορμόνης.
Αποτελεί μόλις 1–3% της συνολικής τεστοστερόνης, αλλά αντικατοπτρίζει καλύτερα τη λειτουργική ανδρογονική κατάσταση.
Μετράται πρωινές ώρες (07:00–10:00), σε νηστεία και ηρεμία.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με συνολική τεστοστερόνη και SHBG.
Χαμηλή FT στους άνδρες → συχνά υπογοναδισμός ή αυξημένο SHBG.
Αυξημένη FT στις γυναίκες → συνήθως υπερανδρογονισμός ή PCOS.
Φάρμακα, stress, παχυσαρκία και ύπνος επηρεάζουν σημαντικά τις τιμές.
Καμία απόφαση δεν λαμβάνεται από μία μόνο μέτρηση.

Συνοψίζοντας:
Η ελεύθερη τεστοστερόνη είναι δείκτης ενεργής ανδρογονικής δράσης.
Απαιτεί σωστή προετοιμασία, επαλήθευση αποτελεσμάτων και εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.

14

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πώς υπολογίζεται η ελεύθερη τεστοστερόνη;

Με άμεση μέτρηση (ισορροπία διαπίδυσης ή LC-MS/MS) ή έμμεσα μέσω εξισώσεων με συνολική Τ, SHBG και λευκωματίνη· οι άμεσες μέθοδοι είναι πιο αξιόπιστες.

Χρειάζεται θεραπεία αν είναι χαμηλή;

Όχι πάντα — εξαρτάται από συμπτώματα και αιτία· απαιτούνται δύο πρωινές μετρήσεις πριν ληφθεί απόφαση.

Πότε επαναλαμβάνεται η εξέταση;

Σε οριακά ή ασύμβατα αποτελέσματα, μετά από 2–4 εβδομάδες, πρωινά και σε νηστεία.

Χρειάζεται νηστεία;

Ναι — ιδανικά 8–12 ώρες.

Επηρεάζει η άσκηση;

Η έντονη άσκηση πριν την αιμοληψία μπορεί να αλλοιώσει παροδικά τις τιμές· συνιστάται αποχή 24 ωρών.

Ελέγχονται και οι γυναίκες;

Ναι, ιδιαίτερα σε ακμή, υπερτρίχωση ή ακανόνιστο κύκλο, συχνά μαζί με DHEA-S και LH/FSH.

Τι σημαίνει φυσιολογική συνολική αλλά χαμηλή ελεύθερη;

Συνήθως αυξημένο SHBG που δεσμεύει τη διαθέσιμη τεστοστερόνη.

15

Κλινικές επισημάνσεις

Ποτέ διάγνωση από μία μόνο μέτρηση. Απαιτείται επιβεβαίωση με δεύτερη πρωινή εξέταση.
Η ελεύθερη τεστοστερόνη ερμηνεύεται πάντα μαζί με SHBG και συνολική τεστοστερόνη.
Τα συμπτώματα υπερισχύουν των αριθμών — οι εργαστηριακές τιμές έχουν νόημα μόνο στο σωστό κλινικό πλαίσιο.
Αυξημένη FT στις γυναίκες απαιτεί αποκλεισμό PCOS ή ανδρογονοεκκριτικών αιτιών.
Χαμηλή FT στους άνδρες χρειάζεται διερεύνηση άξονα LH/FSH πριν οποιαδήποτε θεραπεία.
Η τελική αξιολόγηση είναι πάντα εξατομικευμένη και γίνεται από ενδοκρινολόγο.

16

Κλείστε Ραντεβού

Πώς γίνεται η εξέταση:
Η ελεύθερη τεστοστερόνη μετράται με απλή εξέταση αίματος (αιμοληψία) στο εργαστήριο.
Το δείγμα λαμβάνεται πρωινές ώρες (07:00–10:00), σε νηστεία, και αναλύεται με σύγχρονες μεθόδους
(άμεση μέτρηση ή υπολογισμός με συνολική τεστοστερόνη και SHBG).
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων γίνεται από ιατρό, σε συνδυασμό με το κλινικό ιστορικό.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση ελεύθερης τεστοστερόνης ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

Κατάλογος Εξετάσεων
Κλείστε Ραντεβού Τώρα

+30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

1. Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

2. Feldman HA et al. J Clin Endocrinol Metab. 2002.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11836290/

3. Rosner W et al. J Clin Endocrinol Metab. 2007.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17090633/

4. Mayo Clinic Laboratories – Free Testosterone.
https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/83686

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Χαλκός-εξέταση-αίματος-και-ούρων-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

13/Oct/2025

Κλείστε εύκολα εξέταση χαλκού ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Χαλκός: Εξέταση αίματος & ούρων – Φιλικός οδηγός ασθενών

Τι μετρά η εξέταση, πώς να προετοιμαστείτε, πότε ζητείται και πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα.

1) Τι είναι ο χαλκός και γιατί μετριέται

Ο χαλκός είναι απαραίτητο ιχνοστοιχείο για ένζυμα που συμμετέχουν στην αιμοποίηση, τον εγκέφαλο, τα οστά, το δέρμα και το ανοσοποιητικό.
Στον αίμα μεταφέρεται κυρίως δεσμευμένος με τη σερουλοπλασμίνη.

Τι μετρά η εξέταση

Χαλκός ορού/πλάσματος: το σύνολο του χαλκού στο αίμα, επηρεασμένο από τη σερουλοπλασμίνη.
Σερουλοπλασμίνη: η κύρια πρωτεΐνη μεταφοράς χαλκού, αυξάνει σε κύηση και φλεγμονή.
Χαλκός ούρων 24ώρου: η απέκκριση από τα νεφρά· χρήσιμη για διάγνωση/παρακολούθηση.

Γιατί ζητείται

Διερεύνηση νόσου Wilson ή φορείας.
Έλλειψη χαλκού: αναιμία, λευκοπενία, νευρολογικά συμπτώματα, δυσαπορρόφηση/υποθρεψία.
Υπερφόρτωση χαλκού: ηπατική βλάβη, επαγγελματική/περιβαλλοντική έκθεση, υπερβολικά συμπληρώματα.
Παρακολούθηση θεραπείας με χηλικούς παράγοντες ή ψευδάργυρο.

Τι δεν δείχνει από μόνος του

Μια μεμονωμένη τιμή χαλκού δεν αρκεί για διάγνωση.
Η ερμηνεία γίνεται συνδυαστικά με σερουλοπλασμίνη, χαλκό ούρων 24ώρου και κλινική εικόνα (βλ. Ερμηνεία).

Θρεπτικές πηγές χαλκού: συκώτι, θαλασσινά, ξηροί καρποί, κακάο, όσπρια, δημητριακά ολικής.

Κύηση/οιστρογόνα: ανεβάζουν τη σερουλοπλασμίνη ⇒ υψηλότερος χαλκός ορού χωρίς παθολογία.

Σχετικές εξετάσεις

Σερουλοπλασμίνη και χαλκός ούρων 24ώρου για πλήρη αξιολόγηση.
Σε υποψία Wilson: έλεγχος ηπατικών ενζύμων, οφθαλμολογικός έλεγχος (Kayser–Fleischer), ενδεχομένως γενετικός έλεγχος.

Γρήγορο μήνυμα: Αν κάνετε συλλογή ούρων 24ώρου, τηρήστε σχολαστικά τις ώρες και τις οδηγίες φύλαξης για αξιόπιστο αποτέλεσμα.

2) Πότε ζητείται η εξέταση χαλκού

Η μέτρηση του χαλκού στο αίμα ή/και στα ούρα ζητείται από τον ιατρό όταν υπάρχει υποψία
διαταραχής του μεταβολισμού του χαλκού ή σε συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση και την αποθήκευσή του.

Σκοπός εξέτασης: Εντοπισμός έλλειψης ή υπερφόρτωσης χαλκού και παρακολούθηση θεραπείας σε νοσήματα όπως η νόσος Wilson ή οι χρόνιες ηπατοπάθειες.

🔬 Κύριες ενδείξεις

Νόσος Wilson (κληρονομική συσσώρευση χαλκού στο ήπαρ και στον εγκέφαλο).
Ανεξήγητη ηπατική νόσος ή αύξηση ηπατικών ενζύμων χωρίς προφανή αιτία.
Νευρολογικά συμπτώματα σε νέους ασθενείς: τρόμος, δυσαρθρία, ψυχιατρικές μεταβολές.
Αναιμία ή λευκοπενία που δεν εξηγείται από άλλες αιτίες (πιθανή έλλειψη χαλκού).
Δυσαπορρόφηση ή υποθρεψία (π.χ. νόσος Crohn, κοιλιοκάκη, παρεντερική διατροφή).
Παρακολούθηση θεραπείας με χηλικούς παράγοντες (D-πενικιλλαμίνη, τριεντίνη, ψευδάργυρο).
Έκθεση σε χαλκό από περιβάλλον ή επαγγελματικές δραστηριότητες (σωληνώσεις, εργοστάσια).
Έλεγχος κατά την κύηση σε γυναίκες με ιστορικό ηπατοπάθειας ή μεταβολικών νοσημάτων.

⚕️ Συμπτώματα που οδηγούν σε έλεγχο

Χρόνια κόπωση, ναυτία, ηπατομεγαλία, κιτρινωπό δέρμα (ίκτερος).
Διαταραχές ομιλίας ή κίνησης, τρόμος, αστάθεια βάδισης.
Αλλαγές συμπεριφοράς, ευερεθιστότητα, κατάθλιψη.
Μειωμένος αιματοκρίτης, αναιμία ή λευκοπενία χωρίς άλλη εξήγηση.

Πρακτική σύσταση: Σε ασθενείς με υποψία νόσου Wilson ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει
χαλκό ορού, χαλκό ούρων 24ώρου και σερουλοπλασμίνη ταυτόχρονα.

🧩 Διαγνωστική αξία

Η εξέταση χαλκού δεν αποτελεί από μόνη της διαγνωστικό τεστ, αλλά εντάσσεται σε συνδυαστικό έλεγχο με άλλες βιοχημικές και κλινικές παραμέτρους.
Η σωστή αξιολόγηση γίνεται πάντα από ιατρό με εμπειρία σε ηπατικά ή μεταβολικά νοσήματα.

3) Είδη εξετάσεων χαλκού

3.1 Χαλκός ορού/πλάσματος

Συνολικός χαλκός στο αίμα. Επηρεάζεται από τα επίπεδα σερουλοπλασμίνης (κύρια πρωτεΐνη μεταφοράς).

3.2 Σερουλοπλασμίνη

Ηπατική γλυκοπρωτεΐνη. Συμπεριφέρεται ως οξείας φάσης. Χαμηλή σε νόσο Wilson και σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια.

3.3 Χαλκός ούρων 24ώρου

Αντικατοπτρίζει την αποβολή χαλκού. Αυξημένος σε νόσο Wilson και σε χηλική θεραπεία.

3.4 Υπολογισμός “μη συνδεδεμένου” (μη-σερουλοπλασμινικού) χαλκού

Παράγωγο υπολογισμού με βάση χαλκό ορού και σερουλοπλασμίνη. Χρήσιμο σε εξειδικευμένα κέντρα.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Εξέταση	Τι δείχνει	Συνήθη δείγματα	Σχόλιο
Χαλκός ορού	Συνολικό χαλκό στο αίμα	Ορός/πλάσμα	Επηρεάζεται από σερουλοπλασμίνη και οξείας φάσης
Σερουλοπλασμίνη	Πρωτεΐνη μεταφοράς χαλκού	Ορός	Χαμηλή σε Wilson, υψηλή στην κύηση/οξεία φάση
Χαλκός ούρων 24ώρου	Νεφρική αποβολή χαλκού	Ούρα 24ώρου με ογκομέτρηση	Αυξημένος σε Wilson και σε χηλική αγωγή

4) Προετοιμασία & δειγματοληψία

Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική για αξιόπιστα αποτελέσματα, ειδικά όταν γίνεται
συλλογή ούρων 24ώρου ή ταυτόχρονος έλεγχος σερουλοπλασμίνης.

Γενικός κανόνας: Ο χαλκός δεν απαιτεί νηστεία, αλλά χρειάζεται προσοχή στη συλλογή και αποθήκευση δειγμάτων, ώστε να μην υπάρξει μεταλλική επιμόλυνση.

🩸 Προετοιμασία για αιμοληψία (χαλκός ορού/σερουλοπλασμίνη)

Η λήψη μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα, ιδανικά πρωινές ώρες.
Δεν απαιτείται νηστεία, εκτός αν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις (π.χ. σάκχαρο, σίδηρο).
Αποφύγετε τη λήψη πολυβιταμινών ή συμπληρωμάτων χαλκού/ψευδαργύρου 24 ώρες πριν, εκτός αν δοθούν άλλες οδηγίες.
Ενημερώστε τον ιατρό αν λαμβάνετε οιστρογόνα ή αντισυλληπτικά, καθώς αυξάνουν τον χαλκό ορού.
Το δείγμα λαμβάνεται σε σωληνάριο χωρίς πρόσθετα (ορός) ή με ηπαρίνη (πλάσμα).

💧 Προετοιμασία για συλλογή ούρων 24ώρου (χαλκός ούρων)

Το πρωί της πρώτης ημέρας αδειάστε την κύστη και μην κρατήσετε αυτά τα ούρα.
Από εκείνη τη στιγμή συλλέξτε όλα τα ούρα μέχρι την ίδια ώρα την επόμενη ημέρα.
Χρησιμοποιήστε καθαρό πλαστικό δοχείο χωρίς μεταλλικά μέρη (όχι μεταλλικά καπάκια).
Φυλάξτε το δοχείο στο ψυγείο ή σε δροσερό μέρος κατά τη διάρκεια της συλλογής.
Καταγράψτε ώρα έναρξης και λήξης στη φόρμα του εργαστηρίου.

Πρακτική συμβουλή: Αν υπάρχει ταυτόχρονος έλεγχος άλλων ιχνοστοιχείων (π.χ. ψευδάργυρος),
μην χρησιμοποιείτε μεταλλικά σκεύη ή δοχεία με ίχνη σκουριάς ή χαλκού.

⚠️ Παράγοντες που μπορεί να αλλοιώσουν το δείγμα

Χρήση μεταλλικού δοχείου ή καπακιού → ψευδώς αυξημένες τιμές.
Ελλιπής συλλογή 24ώρου → ψευδώς χαμηλές τιμές.
Μη σωστή ψύξη του δείγματος → αλλοίωση συγκέντρωσης χαλκού.
Καθυστέρηση αποστολής στο εργαστήριο χωρίς ψύξη.

Τελική οδηγία: Συζητήστε με το εργαστήριο πριν τη συλλογή.
Αν υπάρχει δυσκολία ή αμφιβολία για τη διαδικασία, μπορείτε να ζητήσετε
να κανονίσετε ραντεβού ώστε να λάβετε αναλυτικές οδηγίες.

5) Ερμηνεία αποτελεσμάτων (βασικές αρχές)

Τα όρια αναφοράς διαφέρουν ανά εργαστήριο και μέθοδο. Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό και άλλες εξετάσεις.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Παράμετρος	Συνήθη ευρήματα	Πιθανή ερμηνεία
Χαλκός ορού ↓ & Σερουλοπλασμίνη ↓	Ουρ. χαλκός ↑	Υποψία νόσου Wilson (επιβεβαίωση με επιπλέον έλεγχο)
Χαλκός ορού ↑ &/ή Σερουλοπλασμίνη ↑	Κύηση, οξεία φάση, οιστρογόνα	Φυσιολογική/παροδική αύξηση ή φαρμακευτική επίδραση
Ουρικός χαλκός 24ώρου ↑↑	>250 μg/24h σε ενήλικες* (ενδεικτικά)	Υπερβολική αποβολή: Wilson ή χηλική αγωγή

*Τα αριθμητικά όρια είναι ενδεικτικά· ακολουθήστε τα δικά μας/του εργαστηρίου σας reference ranges.

6) Παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα

Οι τιμές του χαλκού μπορούν να μεταβληθούν από φυσιολογικές καταστάσεις, φάρμακα ή σφάλματα συλλογής δειγμάτων.
Η σωστή αξιολόγηση προϋποθέτει γνώση των παρακάτω παραγόντων:

Γενική αρχή: Ο χαλκός ορού συνήθως αντικατοπτρίζει τη συγκέντρωση της πρωτεΐνης σερουλοπλασμίνης.
Οποιαδήποτε κατάσταση που την αυξάνει ή τη μειώνει επηρεάζει άμεσα και τον μετρούμενο χαλκό.

📈 Παράγοντες που αυξάνουν τα επίπεδα χαλκού

Κύηση: φυσιολογική αύξηση της σερουλοπλασμίνης έως και 2 φορές.
Οιστρογόνα / αντισυλληπτικά: προκαλούν παρόμοια αύξηση λόγω επαγωγής ηπατικής σύνθεσης.
Φλεγμονή ή λοίμωξη: ο χαλκός είναι οξείας φάσης δείκτης, ανεβαίνει προσωρινά.
Καρκινώματα ή χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα: μπορεί να αυξήσουν σημαντικά τη σερουλοπλασμίνη.

📉 Παράγοντες που μειώνουν τα επίπεδα χαλκού

Νόσος Wilson: χαμηλός χαλκός ορού και σερουλοπλασμίνη, με αυξημένο χαλκό ούρων.
Δυσαπορρόφηση / υποθρεψία: μειωμένη πρόσληψη ή απορρόφηση χαλκού (π.χ. κοιλιοκάκη, Crohn).
Θεραπεία με ψευδάργυρο ή χηλικούς παράγοντες: ανταγωνισμός στην απορρόφηση και αυξημένη αποβολή.
Νεφρωσικό σύνδρομο: απώλεια σερουλοπλασμίνης από τα ούρα.

⚗️ Προ-αναλυτικοί παράγοντες (τεχνικά σφάλματα)

Χρήση μεταλλικού σωλήνα ή καπακιού → ψευδώς αυξημένες τιμές.
Ατελής συλλογή ούρων 24ώρου → ψευδώς χαμηλές τιμές.
Μόλυνση δείγματος από απορρυπαντικά ή σκουριά.
Παρατεταμένη αποθήκευση χωρίς ψύξη ή καθυστέρηση ανάλυσης.

💊 Φάρμακα που επηρεάζουν τον χαλκό

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Κατηγορία φαρμάκου	Επίδραση	Σχόλιο
Οιστρογόνα / αντισυλληπτικά	Αύξηση χαλκού ορού	Λόγω επαγωγής σύνθεσης σερουλοπλασμίνης
Ψευδάργυρος	Μείωση χαλκού	Ανταγωνισμός απορρόφησης στο έντερο
Πενικιλλαμίνη / τριεντίνη	Μείωση χαλκού	Χηλικοί παράγοντες – αυξημένη αποβολή στα ούρα
Κορτικοστεροειδή	Μείωση	Αναστολή σύνθεσης πρωτεϊνών οξείας φάσης

*Αναφέρετε πάντα στο εργαστήριο κάθε φαρμακευτική αγωγή ή συμπλήρωμα πριν από τη λήψη δείγματος.

Συνοψίζοντας: Ο χαλκός είναι δείκτης που επηρεάζεται από φυσιολογικές, φαρμακευτικές και τεχνικές παραμέτρους.
Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί συνεργασία ιατρού–εργαστηρίου για ακριβή και ασφαλή ερμηνεία.

7) Συχνά κλινικά σενάρια

Νόσος Wilson: χαμηλή σερουλοπλασμίνη, χαμηλός χαλκός ορού, υψηλός χαλκός ούρων· απαιτείται εξειδικευμένος έλεγχος.
Χολόσταση/ηπατίτιδα: συχνά αυξημένος χαλκός ορού.
Έλλειψη χαλκού: αναιμία, λευκοπενία, νευρολογικά· χαμηλός χαλκός/σερουλοπλασμίνη.
Συμπληρώματα/οιστρογόνα: ψευδώς αυξημένος χαλκός ορού.

8) Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση χαλκού;

Όχι απαραίτητα. Ο χαλκός δεν επηρεάζεται σημαντικά από τη λήψη τροφής. Αν όμως πρόκειται να γίνουν και άλλες εξετάσεις (π.χ. σίδηρος, ζάχαρο, λιπίδια), καλό είναι να τηρηθεί νηστεία 8–12 ωρών. Ακολουθήστε πάντα τις οδηγίες του ιατρού ή του εργαστηρίου.

Πρέπει να διακόψω φάρμακα ή συμπληρώματα;

Ενημερώστε το εργαστήριο και τον ιατρό σας για οποιοδήποτε φάρμακο ή συμπλήρωμα.
Οιστρογόνα, αντισυλληπτικά, πολυβιταμίνες, συμπληρώματα χαλκού ή ψευδαργύρου και χηλικοί παράγοντες μπορούν να αλλοιώσουν τις τιμές.
Μην τα διακόψετε χωρίς ιατρική οδηγία.

Πώς γίνεται η συλλογή ούρων 24ώρου για χαλκό;

Το πρωί αδειάζετε την κύστη και δεν κρατάτε τα πρώτα ούρα.
Από εκείνη τη στιγμή και για 24 ώρες, συλλέγετε όλα τα ούρα σε καθαρό πλαστικό δοχείο (χωρίς μεταλλικά μέρη),
συμπεριλαμβανομένων των τελευταίων ούρων την ίδια ώρα της επόμενης ημέρας.
Φυλάσσετε το δοχείο στο ψυγείο ή όπως σας καθοδηγήσει το εργαστήριο.
Αναφέρετε ακριβώς την ώρα έναρξης και λήξης της συλλογής.

Τι δείχνει ο χαλκός στο αίμα σε συνδυασμό με τη σερουλοπλασμίνη;

Ο χαλκός στο αίμα κυκλοφορεί κυρίως δεσμευμένος με τη σερουλοπλασμίνη.
Επομένως, η ταυτόχρονη μέτρηση βοηθά στην εκτίμηση αν υπάρχει πραγματική διαταραχή του μεταβολισμού ή απλώς φαινόμενο οξείας φάσης (π.χ. φλεγμονή, κύηση).
Χαμηλός χαλκός και χαμηλή σερουλοπλασμίνη θέτουν υποψία νόσου Wilson ή σοβαρής ηπατικής βλάβης.

Πότε υποψιαζόμαστε τη νόσο Wilson;

Όταν συνυπάρχουν:

Χαλκός ορού ↓ και σερουλοπλασμίνη ↓
Χαλκός ούρων 24ώρου ↑
Ηπατική ή νευρολογική συμπτωματολογία

Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ειδικές εξετάσεις (γενετικός έλεγχος, βιοψία ήπατος, οφθαλμολογική εκτίμηση για δακτύλιο Kayser–Fleischer).

Πότε μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένος ο χαλκός;

Κατά την κύηση, τη λήψη οιστρογόνων, αντισυλληπτικών ή σε φλεγμονώδεις καταστάσεις,
η σερουλοπλασμίνη αυξάνεται, ανεβάζοντας και τον χαλκό ορού.
Αυτές οι αυξήσεις είναι φυσιολογικές και δεν σχετίζονται με υπερφόρτωση χαλκού.

Πόσος χρόνος χρειάζεται για να βγουν τα αποτελέσματα;

Συνήθως εντός 1–3 εργάσιμων ημερών για τον χαλκό ορού και τη σερουλοπλασμίνη.
Ο χαλκός ούρων 24ώρου μπορεί να χρειαστεί έως 4 εργάσιμες ανάλογα με τη ροή του εργαστηρίου.

Τι σημαίνει αν τα αποτελέσματα είναι εκτός ορίων;

Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται από ιατρό, καθώς οι τιμές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες.
Η απομόνωση ενός χαμηλού ή υψηλού χαλκού δεν επιτρέπει διάγνωση χωρίς συσχέτιση με σερουλοπλασμίνη, ούρα 24ώρου, ηπατικά ένζυμα και κλινική εικόνα.

Πώς μπορώ να προλάβω έλλειψη ή υπερφόρτωση χαλκού;

Η ισορροπημένη διατροφή επαρκεί: ο χαλκός υπάρχει σε συκώτι, ξηρούς καρπούς, θαλασσινά και δημητριακά.
Αποφύγετε τη μακροχρόνια λήψη συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Αν έχετε ηπατική νόσο ή μεταβολική διαταραχή, συμβουλευτείτε ειδικό ηπατολόγο ή παθολόγο.

Ποια είναι η διαφορά χαλκού ορού και χαλκού ούρων;

Ο χαλκός ορού δείχνει την ποσότητα που κυκλοφορεί στο αίμα, ενώ ο χαλκός ούρων αποτυπώνει την απέκκριση από τα νεφρά.
Ο συνδυασμός τους είναι κρίσιμος για τη διάγνωση διαταραχών όπως η νόσος Wilson ή η έλλειψη χαλκού.

9) Προγραμματίστε την εξέταση

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση χαλκού ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

10) Βιβλιογραφία & Πηγές

1. Roberts EA, Schilsky ML.
Diagnosis and treatment of Wilson disease: an update.
Hepatology. 2008;47(6):2089–2111.
PubMed
2. European Association for the Study of the Liver (EASL).
EASL Clinical Practice Guidelines: Wilson’s disease.
J Hepatol. 2012;56(3):671–685.
EASL
3. Lab Tests Online.
Copper and Ceruloplasmin Tests.
labtestsonline.org
4. Melmed S, Auchus RJ, Goldfine AB, Koenig RJ, Rosen CJ.
Williams Textbook of Endocrinology. 15η Έκδοση. Elsevier; 2024. Κεφάλαιο: Trace Elements.
5. Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ήπατος (ΕΕΜΗ).
Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου Wilson. Αθήνα, 2023.
eemh.gr
6. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Διαταραχές μεταβολισμού ιχνοστοιχείων – ενημερωτικό υλικό για επαγγελματίες υγείας.
eody.gov.gr
7. Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ).
Κατευθυντήριες οδηγίες για βασικό εργαστηριακό έλεγχο ιχνοστοιχείων. 2022.
isathens.gr
8. Πανεπιστήμιο Πατρών – Τμήμα Ιατρικής.
Εργαστηριακή Διάγνωση Μεταβολικών Νοσημάτων – Διαλέξεις 2023–2024.
med.upatras.gr
9. Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ).
Μικροθρεπτικά συστατικά και δημόσια υγεία: ιχνοστοιχεία χαλκός και ψευδάργυρος. 2021.
esdy.edu.gr

Παντελής Αναγνωστόπουλος

09/Oct/2025

Ηπατίτιδα Β – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1) Τι είναι η ηπατίτιδα Β;

Η ηπατίτιδα Β είναι ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV) και προσβάλλει αποκλειστικά το ήπαρ. Ο ιός ανήκει στην οικογένεια Hepadnaviridae και περιέχει DNA, γεγονός που του επιτρέπει να ενσωματώνεται στα ηπατοκύτταρα και να επιμένει για χρόνια.

Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ως οξεία λοίμωξη (συνήθως αυτοϊώμενη) ή να εξελιχθεί σε χρόνια μορφή, η οποία χωρίς παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

📌 Βασικά σημεία:

Προσβάλλει περίπου 250 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Περίπου 1 στους 3 έχει εκτεθεί κάποια στιγμή στον ιό.
Στην Ελλάδα, ο επιπολασμός κυμαίνεται στο 1–2% του πληθυσμού.
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω αίματος, σεξουαλικής επαφής ή κάθετα από μητέρα σε νεογνό.

Ο ιός είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει σε επιφάνειες για τουλάχιστον 7 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ποσότητες αίματος ή σωματικών υγρών μπορεί να είναι μολυσματικές.

🧬 Δομή του ιού HBV:

HBsAg: Επιφανειακό αντιγόνο – δείκτης ενεργού λοίμωξης.
HBcAg: Πυρηνικό αντιγόνο – ενδεικτικό παρουσίας ιού στα ηπατοκύτταρα.
HBeAg: Δείκτης υψηλής μολυσματικότητας.
Το γενετικό του υλικό (DNA) επιτρέπει στον ιό να παραμένει “κρυμμένος” και να επανενεργοποιείται.

Η σοβαρότητα της νόσου εξαρτάται από την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού. Όσο ισχυρότερη η ανοσολογική αντίδραση, τόσο πιθανότερη η ίαση — αλλά και η οξεία συμπτωματολογία.

🧠 Διαφορές από άλλες μορφές ιογενούς ηπατίτιδας:

Τύπος	Μετάδοση	Χρονιότητα	Εμβόλιο
Ηπατίτιδα Α	Τροφική / ύδρευσης	Όχι	Ναι
Ηπατίτιδα Β	Αίμα / σεξουαλική / κάθετη	Ναι	Ναι
Ηπατίτιδα C	Αίμα	Ναι	Όχι

Η ηπατίτιδα Β αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Παρόλα αυτά, η διάγνωση είναι απλή και ο εμβολιασμός προσφέρει ασφαλή και μακροχρόνια προστασία.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

2) Πώς μεταδίδεται;

Ο ιός της ηπατίτιδας Β (HBV) μεταδίδεται μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα ή άλλα βιολογικά υγρά (σπέρμα, κολπικά υγρά). Ο ιός είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει για εβδομάδες εκτός σώματος.

🔬 Κύριοι τρόποι μετάδοσης:

Μετάγγιση αίματος ή προϊόντων αίματος (σπάνιο πλέον λόγω ελέγχου).
Μοιρασμός βελόνων ή συρίγγων (χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών).
Σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις με φορέα του ιού.
Κάθετη μετάδοση από μητέρα σε νεογνό κατά τον τοκετό.
Ιατρικές ή οδοντιατρικές πράξεις χωρίς σωστή αποστείρωση.
Κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων (ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες).

Η ηπατίτιδα Β δεν μεταδίδεται με καθημερινή κοινωνική επαφή, όπως χειραψία, φιλιά, αγκαλιά ή κοινή χρήση μαχαιροπήρουνων.

🛡️ Συμβουλές για αποφυγή μετάδοσης:

Να χρησιμοποιείτε πάντα προφυλακτικό.
Να αποφεύγετε κοινή χρήση αιχμηρών αντικειμένων.
Να κάνετε τατουάζ ή piercing μόνο σε αδειοδοτημένους χώρους.
Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Β (τρεις δόσεις).
Αν είστε φορέας, ενημερώστε το ιατρικό προσωπικό πριν από ιατρικές πράξεις.

Ο εμβολιασμός είναι η αποτελεσματικότερη μέθοδος πρόληψης. Προσφέρει μακροχρόνια ανοσία και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Ηπατίτιδα-Β-τρόποι-μετάδοσης

3) Συμπτώματα & στάδια νόσου

Η λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β μπορεί να είναι οξεία (πρόσφατη) ή χρόνια (επιμένουσα πάνω από 6 μήνες). Η πορεία εξαρτάται από την ηλικία και την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού.

📅 Οξεία Ηπατίτιδα Β

Διάρκεια: έως 6 μήνες από τη μόλυνση.
Συχνά ασυμπτωματική σε παιδιά και νέους ενήλικες.
Σε 90–95% των ενηλίκων αυτοϊάται χωρίς χρόνια πορεία.

🩸 Χρόνια Ηπατίτιδα Β

Διάρκεια: πάνω από 6 μήνες.
Περίπου 5–10% των ενηλίκων και έως 90% των νεογνών γίνονται χρόνιοι φορείς.
Μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο και τη βαρύτητα της νόσου.

🧠 Συχνά συμπτώματα:

Κόπωση, μυαλγίες, ανορεξία.
Πυρετός, ναυτία, έμετος.
Σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
Ίκτερος (κιτρίνισμα δέρματος και ματιών).
Πόνος ή αίσθημα βάρους στο δεξιό υποχόνδριο.

Σε χρόνιους φορείς, η λοίμωξη μπορεί να παραμένει σιωπηλή για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Ο τακτικός εργαστηριακός έλεγχος είναι καθοριστικός για την έγκαιρη διάγνωση επιπλοκών.

🚨 Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

Έντονο ίκτερο ή κνησμό.
Αιμορραγική διάθεση ή οιδήματα.
Απότομη επιδείνωση κόπωσης ή σύγχυση.

Σημάδια κίρρωσης ή ηπατικής ανεπάρκειας.

4) Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της ηπατίτιδας Β βασίζεται σε αιματολογικές εξετάσεις που ανιχνεύουν αντιγόνα και αντισώματα του ιού, καθώς και τον ιικό φορτίο (HBV DNA). Οι εξετάσεις γίνονται συνήθως σε εργαστηριακό δείγμα αίματος.

🔬 Κύριες Εξετάσεις για Ηπατίτιδα B:

HBsAg (Επιφανειακό Αντιγόνο): δείχνει ενεργό λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
Anti-HBs: αντισώματα που δείχνουν ανοσία (μετά από εμβολιασμό ή ίαση).
HBeAg: δείκτης υψηλής μολυσματικότητας και ενεργού αναπαραγωγής του ιού.
Anti-HBe: αντισώματα που υποδηλώνουν μείωση μολυσματικότητας.
Anti-HBc IgM: ένδειξη πρόσφατης οξείας λοίμωξης.
Anti-HBc IgG: παραμένει δια βίου, δείχνει παλαιά ή χρόνια λοίμωξη.
HBV DNA (μοριακή μέθοδος PCR): μετρά την ποσότητα ιικού φορτίου στο αίμα.

Ο συνδυασμός των παραπάνω εξετάσεων επιτρέπει την ακριβή διάκριση μεταξύ οξείας, χρόνιας, ή παλαιάς λοίμωξης και αξιολόγηση της μεταδοτικότητας.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Δείκτης	Θετικός	Ερμηνεία
HBsAg	Ναι	Ενεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια)
Anti-HBs	Ναι	Ανοσία μετά από ίαση ή εμβολιασμό
HBeAg	Ναι	Υψηλή μολυσματικότητα
Anti-HBc IgM	Ναι	Οξεία λοίμωξη
Anti-HBc IgG	Ναι	Παλαιά ή χρόνια λοίμωξη
HBV DNA	Ανιχνεύσιμο	Ενεργός πολλαπλασιασμός του ιού

Η ποσοτική μέτρηση HBV DNA χρησιμοποιείται και για την παρακολούθηση της θεραπείας. Μείωση του ιικού φορτίου δείχνει αποτελεσματική ανταπόκριση.

💡 Συμβουλή: Ο έλεγχος της ηπατίτιδας Β συνιστάται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο (επαγγελματίες υγείας, ασθενείς με χρόνια νόσο, αιμοδότες, εγκύους, χρήστες ουσιών, άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους).

5) Ερμηνεία εξετάσεων αίματος

Η ερμηνεία των εξετάσεων για ηπατίτιδα Β γίνεται με βάση τον συνδυασμό δεικτών (HBsAg, Anti-HBc, Anti-HBs). Κάθε προφίλ παρέχει διαφορετικές πληροφορίες σχετικά με τη φάση της λοίμωξης, την ανοσία ή την ανάγκη για εμβολιασμό.

📋 Κύριοι δείκτες που αξιολογούνται:

HBsAg: Ανιχνεύει ενεργή παρουσία του ιού στο αίμα.
Anti-HBc: Υποδεικνύει επαφή με τον ιό (παλαιά ή πρόσφατη).
Anti-HBs: Δηλώνει ανοσία μέσω ίασης ή εμβολιασμού.

Ο συνδυασμός αυτών των δεικτών επιτρέπει τον προσδιορισμό του σταδίου της νόσου ή της ανάγκης πρόληψης.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

HBsAg	Anti-HBc	Anti-HBs	Ερμηνεία
−	−	−	Καμία επαφή με τον ιό. Απαιτείται εμβολιασμός.
−	−	+	Ανοσία μετά από εμβολιασμό.
+	+	−	Ενεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
−	+	+	Ανοσία μετά από φυσική ίαση (προηγούμενη λοίμωξη).
−	+	−	Αμφίβολη κατάσταση. Μπορεί να σημαίνει: παλαιά λοίμωξη με χαμηλά αντισώματα λανθάνουσα λοίμωξη (occult HBV) ψευδώς θετικό αποτέλεσμα Συνιστάται επανάληψη και HBV DNA test.

⚠️ Προσοχή:

Ο εμβολιασμός δεν επηρεάζει τον δείκτη Anti-HBc — μόνο το Anti-HBs γίνεται θετικό.
Σε οξεία λοίμωξη, το HBsAg και το Anti-HBc IgM είναι θετικά, ενώ το Anti-HBs είναι αρνητικό.
Σε χρόνια λοίμωξη, το HBsAg παραμένει θετικό για περισσότερο από 6 μήνες.

Η πλήρης αξιολόγηση πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό με βάση το ιστορικό, τις συνυπάρχουσες εξετάσεις (ALT, AST, υπέρηχο ήπατος) και την παρουσία ιικού DNA.

6) Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία της ηπατίτιδας Β εξαρτάται από το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή, το επίπεδο του ιικού φορτίου και τη βαρύτητα της ηπατικής βλάβης. Στόχος είναι η αναστολή του πολλαπλασιασμού του ιού και η αποτροπή εξέλιξης σε κίρρωση ή καρκίνο ήπατος.

🧩 Οξεία Ηπατίτιδα Β

Συνήθως δεν απαιτείται ειδική αντι-ιική αγωγή.
Ανάπαυση, επαρκής ενυδάτωση και αποφυγή ηπατοτοξικών ουσιών (αλκοόλ, φάρμακα).
Στενή ιατρική παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων και επιπλοκών.
Σε σοβαρή οξεία ηπατίτιδα: μπορεί να χορηγηθούν αντι-ιικά φάρμακα (π.χ. εντεκαβίρη).

💊 Χρόνια Ηπατίτιδα ΒΑπαιτεί μακροχρόνια θεραπευτική στρατηγική και τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση (ALT, AST, HBV DNA, υπέρηχος ήπατος).

Στόχος: καταστολή πολλαπλασιασμού του ιού και πρόληψη κίρρωσης/ΗΚΚ.
Η πλήρης εκρίζωση του ιού (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	Φάρμακα	Πλεονεκτήματα	Περιορισμοί
Νουκλεοσιδικά/νουκλεοτιδικά ανάλογα	Εντεκαβίρη, Τενοφοβίρη (DF ή AF), Λαμιβουδίνη	Καθημερινή από του στόματος χορήγηση, αποτελεσματική καταστολή ιού, λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες.	Απαιτείται μακροχρόνια λήψη, πιθανότητα αντοχής με παλαιότερα φάρμακα.
Πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη-άλφα (Peg-IFN)	Peg-IFN α-2a, Peg-IFN α-2b	Περιορισμένη διάρκεια (48 εβδομάδες), πιθανότητα μακροχρόνιας ανοσολογικής ανταπόκρισης.	Παρενέργειες (πυρετός, κόπωση, κατάθλιψη), όχι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς.

🎯 Στόχοι θεραπείας:

Μείωση HBV DNA σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.
Φυσιολογικοποίηση των ηπατικών ενζύμων (ALT/AST).
Αναστολή εξέλιξης ίνωσης ή κίρρωσης.
Πρόληψη καρκίνου ήπατος.

Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον ιατρό με βάση την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τις συννοσηρότητες και την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Σε πολλούς ασθενείς απαιτείται μακροχρόνια ή και δια βίου παρακολούθηση.

7) Πρόληψη & Εμβολιασμός

Η ηπατίτιδα Β είναι αποτρέψιμη νόσος. Ο εμβολιασμός, η σωστή ιατρική πρακτική και η αποφυγή επαφής με μολυσμένο αίμα αποτελούν τα θεμέλια της πρόληψης.

💉 Εμβόλιο Ηπατίτιδας ΒΤο εμβόλιο περιέχει ανασυνδυασμένο HBsAg και προκαλεί την παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων (anti-HBs).

Χορηγείται σε 3 δόσεις: 0 – 1 – 6 μήνες.
Σε νεογνά: πρώτη δόση εντός 24 ωρών από τη γέννηση.
Σε ενήλικες χωρίς ανοσία: μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή.
Εναλλακτικά σχήματα (π.χ. 0–1–2–12 μήνες) εφαρμόζονται σε ειδικές ομάδες (αιμοκαθαιρόμενοι).

👥 Ομάδες υψηλού κινδύνου που πρέπει να εμβολιαστούν:

Επαγγελματίες υγείας και εργαστηριακό προσωπικό.
Άτομα που υποβάλλονται σε συχνές μεταγγίσεις ή αιμοκάθαρση.
Άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους ή ΣΜΝ.
Χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών.
Μέλη οικογενειών φορέων HBV.
Φοιτητές ιατρικών και παραϊατρικών σχολών.

🧪 Έλεγχος ανοσίας (Anti-HBs):

Ο έλεγχος γίνεται 1–2 μήνες μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού.
Τιμή ≥10 mIU/mL θεωρείται προστατευτική.
Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, απαιτείται επανάληψη σχήματος ή booster δόση.
Σε επαγγελματίες υγείας συνιστάται επανέλεγχος κάθε 5–10 έτη.

👶 Πρόληψη μετάδοσης από μητέρα σε νεογνό:

Σε μητέρα HBsAg (+), το νεογνό πρέπει να λάβει:
- 1η δόση εμβολίου εντός 12–24 ωρών από τη γέννηση
- + ανοσοσφαιρίνη HBIG στο ίδιο χρονικό διάστημα αλλά σε διαφορετικό σημείο έγχυσης
Ακολουθούν οι επόμενες δόσεις στους 1 και 6 μήνες.
Έλεγχος HBsAg και Anti-HBs του βρέφους στους 9–12 μήνες.

🧠 Πρόσθετα μέτρα πρόληψης:

Αποφυγή κοινής χρήσης βελόνων, ξυραφιών και οδοντόβουρτσας.
Έλεγχος εγκύων για HBsAg σε κάθε κύηση.
Ασφαλείς πρακτικές αιμοληψίας και μετάγγισης αίματος.
Χρήση προφυλακτικών σε σεξουαλικές επαφές.
Άμεση ιατρική φροντίδα σε περίπτωση έκθεσης σε αίμα.

Η εμβολιαστική κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο έχει μειώσει θεαματικά τα ποσοστά νέων λοιμώξεων. Η διατήρηση υψηλού επιπέδου ανοσίας στον πληθυσμό είναι ζωτικής σημασίας για τη σταδιακή εξάλειψη του ιού.

8) Παρακολούθηση & Πρόγνωση

Η χρόνια ηπατίτιδα Β απαιτεί δια βίου παρακολούθηση. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση επιπλοκών (ίνωση, κίρρωση, καρκίνος ήπατος) και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Η πρόγνωση εξαρτάται από τη δραστηριότητα του ιού, την ηλικία, το φύλο και τη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπεία.

📆 Συνιστώμενη παρακολούθηση:

ALT, AST: κάθε 3–6 μήνες.
HBV DNA: κάθε 6–12 μήνες (ανάλογα με τη φάση).
Υπέρηχος ήπατος ± AFP: κάθε 6 μήνες σε όλους τους χρόνιους φορείς.
Μη επεμβατική εκτίμηση ίνωσης: με ελαστογραφία (FibroScan) κάθε 1–2 έτη.
Έλεγχος για HIV, HCV, HDV: σε κάθε νέο ασθενή.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Στάδιο Ίνωσης	Περιγραφή	Κλινική σημασία
F0	Χωρίς ίνωση	Φυσιολογικό ήπαρ, παρακολούθηση κάθε 12 μήνες
F1–F2	Ήπια έως μέτρια ίνωση	Απαιτείται θεραπευτική απόφαση και τακτική παρακολούθηση
F3	Σοβαρή ίνωση / προ-κίρρωση	Αυξημένος κίνδυνος κίρρωσης — στενή ιατρική παρακολούθηση
F4	Κίρρωση	Υψηλός κίνδυνος ΗΚΚ, έλεγχος κάθε 6 μήνες με υπέρηχο και AFP

⚠️ Πιθανές επιπλοκές της χρόνιας ηπατίτιδας Β:

Ηπατική ίνωση και κίρρωση.
Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).
Ηπατική ανεπάρκεια.
Συγχρόνως λοίμωξη με άλλους ιούς (HCV, HDV, HIV).

💡 Πρακτικές οδηγίες για ασθενείς:

Αποφύγετε το αλκοόλ και τα μη απαραίτητα φάρμακα που επιβαρύνουν το ήπαρ.
Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και υγιεινή διατροφή χαμηλή σε λιπαρά.
Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Α αν δεν έχετε ανοσία.
Ενημερώστε τον γιατρό πριν από κάθε νέα θεραπεία ή εγκυμοσύνη.
Οικογενειακός έλεγχος όλων των μελών για HBV δείκτες.

Η έγκαιρη διάγνωση και η τακτική παρακολούθηση βελτιώνουν σημαντικά τη μακροχρόνια πρόγνωση. Με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, οι περισσότεροι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς επιπλοκές.

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ακολουθούν οι πιο συχνές ερωτήσεις που θέτουν οι ασθενείς σχετικά με την ηπατίτιδα Β, με αναλυτικές και κατανοητές απαντήσεις βασισμένες στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (EASL, WHO, CDC).

🧠 Τι είναι ακριβώς η ηπατίτιδα Β;

Είναι λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό HBV. Ο ιός μεταδίδεται μέσω αίματος ή βιολογικών υγρών και μπορεί να προκαλέσει είτε παροδική οξεία λοίμωξη είτε χρόνια, η οποία οδηγεί με την πάροδο του χρόνου σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατικό καρκίνο. Ο ιός δεν καταστρέφει άμεσα τα ηπατικά κύτταρα, αλλά ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα που προκαλεί τη φλεγμονή.

🩸 Πώς μπορώ να ξέρω αν έχω ηπατίτιδα Β;

Με απλή εξέταση αίματος που περιλαμβάνει HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αν το HBsAg είναι θετικό, υπάρχει ενεργός λοίμωξη. Οι γιατροί συνήθως ζητούν και άλλους δείκτες όπως HBeAg, HBV DNA, καθώς και ηπατικά ένζυμα (ALT, AST) για αξιολόγηση της βαρύτητας.

💉 Πώς θεραπεύεται;

Η οξεία ηπατίτιδα Β αντιμετωπίζεται υποστηρικτικά. Στη χρόνια μορφή χρησιμοποιούνται φάρμακα που καταστέλλουν την αναπαραγωγή του ιού, όπως τενοφοβίρη και εντεκαβίρη, ενώ σε ορισμένους επιλεγμένους ασθενείς χρησιμοποιείται πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη. Ο ιατρός καθορίζει τη θεραπεία βάσει HBV DNA, HBeAg, ALT και βαθμού ίνωσης.

🧬 Τι σημαίνει “φορέας ηπατίτιδας Β”;

Ο όρος “φορέας” αναφέρεται σε άτομα με HBsAg θετικό για πάνω από 6 μήνες. Μπορεί να έχουν χαμηλό ιικό φορτίο και φυσιολογικά ηπατικά ένζυμα, χωρίς συμπτώματα. Παρόλα αυτά, είναι μεταδοτικοί και χρειάζονται περιοδικό έλεγχο για να προληφθούν επιπλοκές.

🧠 Μπορεί να μεταδοθεί με φιλιά, φαγητό ή χειραψία;

Όχι. Ο ιός δεν μεταδίδεται με κοινωνική επαφή, φιλιά, φαγητό, νερό ή κοινά μαχαιροπήρουνα. Η μετάδοση απαιτεί επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά (π.χ. σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, κοινή χρήση βελόνων ή εργαλεία τατουάζ χωρίς αποστείρωση).

👶 Μπορεί το μωρό μου να κολλήσει αν έχω ηπατίτιδα Β;

Ναι, αν δεν ληφθούν μέτρα κατά τον τοκετό. Το νεογνό πρέπει να λάβει εμβόλιο + HBIG μέσα σε 12–24 ώρες από τη γέννηση. Με αυτόν τον τρόπο, η πιθανότητα μετάδοσης μειώνεται κάτω από 1%. Ο θηλασμός επιτρέπεται εφόσον το νεογνό έχει εμβολιαστεί σωστά.

⚕️ Μπορώ να κάνω εμβόλιο αν είμαι ήδη φορέας;

Όχι. Ο εμβολιασμός δεν έχει νόημα όταν υπάρχει ήδη ενεργός ή χρόνια λοίμωξη. Αντίθετα, είναι απαραίτητος για τα άτομα του περιβάλλοντός σας (οικογένεια, σύντροφοι).

🧪 Πώς θα ξέρω αν έχω ανοσία μετά το εμβόλιο;

Μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού (3 δόσεις), γίνεται μέτρηση Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι ≥10 mIU/mL, υπάρχει ανοσία. Αν είναι χαμηλότερα, συνιστάται επαναληπτική δόση ή νέο σχήμα.

🍷 Μπορώ να πίνω αλκοόλ αν είμαι φορέας;

Όχι. Το αλκοόλ επιβαρύνει το ήπαρ και επιταχύνει την ίνωση. Συνιστάται πλήρης αποχή, ειδικά σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή έχουν αυξημένα ένζυμα.

🏃‍♂️ Μπορώ να αθλούμαι ή να κάνω φυσιολογική ζωή;

Ναι, εφόσον τα ηπατικά ένζυμα είναι φυσιολογικά και υπάρχει ιατρική παρακολούθηση. Η φυσική δραστηριότητα και η ισορροπημένη διατροφή βοηθούν στη μακροχρόνια υγεία του ήπατος.

🧭 Μπορεί να ιαθεί πλήρως η χρόνια ηπατίτιδα Β;

Η πλήρης ίαση (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια, αλλά η νόσος μπορεί να τεθεί σε ανενεργό φάση με μακροχρόνια καταστολή του ιού. Με σωστή αγωγή και τακτικούς ελέγχους, οι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς ηπατική ανεπάρκεια.

🧫 Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ηπατίτιδας Α, Β και C;

Ηπατίτιδα Α: μεταδίδεται με τροφή/νερό, δεν γίνεται χρόνια.
Ηπατίτιδα Β: μεταδίδεται με αίμα/σεξουαλική επαφή, μπορεί να γίνει χρόνια.
Ηπατίτιδα C: μεταδίδεται κυρίως με αίμα, συχνά χρόνια, αλλά σήμερα ιάσιμη με αντι-ιική αγωγή.

🧍‍♀️ Τι πρέπει να γνωρίζουν οι συγγενείς μου;

Τα μέλη της οικογένειας και οι σεξουαλικοί σύντροφοι πρέπει να κάνουν έλεγχο για HBsAg, Anti-HBs και Anti-HBc. Αν δεν έχουν ανοσία, να εμβολιαστούν. Δεν απαιτείται απομόνωση, αλλά τηρούνται βασικοί κανόνες υγιεινής.

🧭 Τι γίνεται αν εκτεθώ σε αίμα φορέα HBV;

Αν είστε ανεμβολίαστοι, πρέπει να λάβετε HBIG και 1η δόση εμβολίου μέσα σε 24 ώρες. Αν είστε εμβολιασμένοι, γίνεται έλεγχος Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, δίνεται επαναληπτική δόση.

🧠 Υπάρχει σχέση ηπατίτιδας Β και καρκίνου ήπατος;

Ναι. Η χρόνια λοίμωξη με HBV είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ), ακόμα και χωρίς προϋπάρχουσα κίρρωση. Η τακτική παρακολούθηση με υπέρηχο και AFP κάθε 6 μήνες μειώνει τη θνησιμότητα.

⚕️ Τι πρέπει να κάνω πριν τη λήψη φαρμάκων ή βοτάνων;

Πάντα να ενημερώνετε τον γιατρό σας. Ορισμένα φάρμακα και φυτικά σκευάσματα είναι ηπατοτοξικά (π.χ. αναλγητικά, αναβολικά, συμπληρώματα με “detox” δράση). Μην τα λαμβάνετε χωρίς έγκριση.

🧭 Πότε χρειάζεται βιοψία ήπατος;

Όταν υπάρχουν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα στις μη επεμβατικές εξετάσεις ή αυξημένα ένζυμα χωρίς εξήγηση. Η βιοψία καθορίζει το στάδιο ίνωσης και βοηθά στη λήψη θεραπευτικής απόφασης.

🧩 Πώς μπορώ να προστατεύσω το ήπαρ μου;

Αποφύγετε το αλκοόλ και το κάπνισμα.
Κάντε ισορροπημένη διατροφή (φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο).
Αποφύγετε υπερβολική κατανάλωση λιπαρών και ζάχαρης.
Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και σωματική δραστηριότητα.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

10) Βιβλιογραφία & Πηγές

Οι ακόλουθες πηγές αποτελούν αξιόπιστα και ενημερωμένα επιστημονικά δεδομένα για την ηπατίτιδα Β, βασισμένα σε διεθνείς οδηγίες και ελληνικούς οργανισμούς υγείας.

1. World Health Organization (WHO).
Hepatitis B Fact Sheet, 2024.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b
2. European Association for the Study of the Liver (EASL).
EASL Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection.
Journal of Hepatology, 2023;79(1):112–150.
EASL 2023 Guidelines
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
Hepatitis B – Questions and Answers for the Public.
https://www.cdc.gov/hepatitis/hbv/bfaq.htm
4. Ελληνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Ηπατίτιδα Β – Πληροφορίες για επαγγελματίες και πολίτες.
https://eody.gov.gr/disease/ipatitida-v/
5. Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών Ελλάδας.
Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2024.
https://emvolio.gov.gr
6. Terrault NA, Lok ASF, et al.
Update on Prevention, Diagnosis, and Treatment of Chronic Hepatitis B: AASLD 2018 Hepatitis B Guidance.
Hepatology 2018;67(4):1560–1599.
PubMed: 29405329
7. Papatheodoridis GV et al.
Hepatitis B in Greece: epidemiology, prevention, and clinical management.
Annals of Gastroenterology 2021;34(2):195–204.
PubMed: 33717459
8. Μητρώο Εμβολιασμού Ενηλίκων – Ελληνική Εταιρεία Ηπατολογίας (ΕΕΗ).
Κατευθυντήριες Οδηγίες για Ηπατίτιδα Β.
https://www.hsg.gr
9. Liaw YF, Chu CM.
Hepatitis B virus infection.
Lancet. 2009;373(9663):582–592.
PubMed: 19217993
10. Lampertico P, Agarwal K, et al.
New perspectives in HBV management: toward functional cure.
Journal of Hepatology. 2024;81(2):333–347.
PubMed: 38561210

📚 Οι παραπάνω πηγές συνιστώνται για περαιτέρω ανάγνωση από επαγγελματίες υγείας και ασθενείς που επιθυμούν πλήρη ενημέρωση σχετικά με τη διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία της ηπατίτιδας Β.

Newer Posts

Older Posts

1) Τι είναι το PSA και το ελεύθερο PSA

2) Πότε ζητείται η εξέταση PSA και ελεύθερου PSA

3) Φυσιολογικές Τιμές PSA και Ποσοστό Ελεύθερου PSA

4) Χαμηλό ποσοστό Ελεύθερου PSA – Τι σημαίνει

Παράδειγμα ερμηνείας:

5) Αυξημένο PSA – Πιθανές Αιτίες

Διαφορική Διάγνωση ανάλογα με το επίπεδο PSA

6) PSA και Καρκίνος Προστάτη

Αλγόριθμος διερεύνησης

Μετά τη διάγνωση

6) PSA και Καρκίνος Προστάτη

Αλγόριθμος διερεύνησης

Μετά τη διάγνωση

7) Παράγοντες που επηρεάζουν το PSA

Προτεινόμενη προετοιμασία για αξιόπιστο αποτέλεσμα

8) Πώς γίνεται η εξέταση PSA & Προετοιμασία

Προετοιμασία πριν την εξέταση

Χρόνος και παράδοση αποτελεσμάτων

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

10) ⏱️ Σε 30’’ – Τι να Θυμάστε

12) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

1) Τι είναι η ομοκυστεΐνη

2) Πότε ζητείται η εξέταση Ομοκυστεΐνης

3) Φυσιολογικές τιμές Ομοκυστεΐνης

4) Υψηλή Ομοκυστεΐνη – Συχνές Αιτίες

Διατροφικά αίτια

Γενετικοί παράγοντες

Δευτεροπαθή αίτια

5) Ομοκυστεΐνη και Βιταμίνες B12 & Φολικό Οξύ

Φολικό Οξύ (Βιταμίνη B9)

Βιταμίνη B12 (Κοβαλαμίνη)

Βιταμίνη B6 (Πυριδοξίνη)

6) Ομοκυστεΐνη και Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Σχέση με άλλους βιοδείκτες

7) Ομοκυστεΐνη και Εγκυμοσύνη

Ρόλος φολικού και βιταμινών στην κύηση

8) Πώς Μειώνεται η Ομοκυστεΐνη

1️⃣ Διατροφή πλούσια σε φολικό & βιταμίνες Β

2️⃣ Συμπληρώματα βιταμινών

3️⃣ Τρόπος ζωής

9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

10) ⏱️ Σε 30’’ – Τι να Θυμάστε

11) 📚 Βιβλιογραφία & Πηγές

Ελεύθερη Τεστοστερόνη: Φυσιολογικές Τιμές, Χαμηλή ή Υψηλή & Πώς Ερμηνεύεται

1 Τι είναι η ελεύθερη τεστοστερόνη

2 Διαφορά από τη συνολική τεστοστερόνη

3 Πότε ζητείται η εξέταση

Σε άνδρες

Σε γυναίκες

Άλλες ενδείξεις

4 Προετοιμασία πριν την αιμοληψία

Ώρα αιμοληψίας

Νηστεία και διατροφή

Άσκηση και ύπνος

Φάρμακα και ουσίες

Παράγοντες τρόπου ζωής

5 Φυσιολογικές τιμές ελεύθερης τεστοστερόνης

Παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές

6 Αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια και ερμηνεία

Σε άνδρες

Σε γυναίκες

Κλινικά συμπτώματα

7 Χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια, συμπτώματα και διάγνωση

Σε άνδρες

Σε γυναίκες

Κλινικά συμπτώματα

Διαγνωστική προσέγγιση

8 Συμπτώματα ανά φύλο

Άνδρες

Γυναίκες

9 Διαγνωστική προσέγγιση

10 Σχέση με SHBG και συνολική τεστοστερόνη

Calculated Free Testosterone (cFT) – πότε έχει αξία

11 Φάρμακα και παράγοντες που επηρεάζουν

12 Πότε χρειάζεται επανάληψη εξέτασης

13 Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

14 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

15 Κλινικές επισημάνσεις

16 Κλείστε Ραντεβού

17 Βιβλιογραφία

1

Τι είναι η ελεύθερη τεστοστερόνη

2

Διαφορά από τη συνολική τεστοστερόνη

3

Πότε ζητείται η εξέταση

4

Προετοιμασία πριν την αιμοληψία

5

Φυσιολογικές τιμές ελεύθερης τεστοστερόνης

6

Αυξημένη ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια και ερμηνεία

7

Χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη – αίτια, συμπτώματα και διάγνωση

8

Συμπτώματα ανά φύλο

9

Διαγνωστική προσέγγιση

10

Σχέση με SHBG και συνολική τεστοστερόνη

11

Φάρμακα και παράγοντες που επηρεάζουν

12

Πότε χρειάζεται επανάληψη εξέτασης

13

Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

14

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

15

Κλινικές επισημάνσεις

16

Κλείστε Ραντεβού

17

Βιβλιογραφία