Πρέπει να είμαι νηστικός για FSH και LH;

Όχι. Δεν χρειάζεται νηστεία. Η αιμοληψία γίνεται ιδανικά 07:30–10:00.

Ποια ημέρα του κύκλου γίνεται η εξέταση FSH/LH;

Ημέρα 2–4 του κύκλου για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

Μπορώ να κάνω FSH/LH με ακανόνιστο κύκλο;

Ναι. Αν η περίοδος λείπει για μήνες, η μέτρηση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα μαζί με E2 και PRL.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

12/Dec/2025

🧪 Αυξημένη TSH – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

🧪 Αυξημένη TSH — Τι πρέπει να γνωρίζετε με μια ματιά

Τι είναι: Η TSH είναι ορμόνη της υπόφυσης που ρυθμίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Τι σημαίνει όταν είναι αυξημένη: Συνήθως υποδηλώνει υποθυρεοειδισμό ή πρώιμη δυσλειτουργία.
Πότε ανησυχούμε: Όταν η TSH >10 mIU/L, υπάρχουν συμπτώματα ή κύηση.
Πώς αξιολογείται σωστά: Πάντα σε συνδυασμό με FT4 ± αντισώματα (anti-TPO).
Θεραπεία: Δεν χρειάζεται πάντα· η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

📌 Ο οδηγός που ακολουθεί εξηγεί πότε η αυξημένη TSH είναι παροδική, πότε χρειάζεται θεραπεία
και πώς ερμηνεύονται σωστά τα αποτελέσματα.

1) Τι είναι η TSH και τι σημαίνει «αυξημένη»

Η TSH (Thyroid Stimulating Hormone) είναι ορμόνη που εκκρίνεται από την υπόφυση και έχει αποστολή να ρυθμίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Δρα σαν «διακόπτης» που ελέγχει πόση θυροξίνη (T4) και τριιωδοθυρονίνη (T3) θα παραχθούν, ώστε να διατηρηθεί ο φυσιολογικός μεταβολισμός του σώματος.

Όταν ο θυρεοειδής δεν παράγει αρκετές ορμόνες, ο εγκέφαλος «αντιλαμβάνεται» το πρόβλημα και αυξάνει την παραγωγή TSH για να τον διεγείρει. Έτσι, αυξημένη TSH συνήθως σημαίνει ότι ο θυρεοειδής λειτουργεί υποτονικά (υποθυρεοειδισμός).

📊 Ερμηνεία με απλά λόγια

Αυξημένη TSH + χαμηλή FT4: Υποδηλώνει κλινικό υποθυρεοειδισμό.
Αυξημένη TSH + φυσιολογική FT4: Υποδηλώνει υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, δηλαδή πρώιμο στάδιο.
Φυσιολογική ή χαμηλή TSH: Συνήθως σημαίνει ευθυρεοειδία ή υπερθυρεοειδισμό, αντίστοιχα.

⚠️ Προσοχή: Μία μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για διάγνωση. Η TSH πρέπει να επιβεβαιώνεται με FT4 και, εφόσον χρειάζεται, FT3 και αντισώματα (anti-TPO, anti-Tg).

Η TSH μετράται εύκολα σε δείγμα αίματος και αποτελεί την πιο ευαίσθητη εξέταση για τον έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς. Αξίζει να θυμόμαστε ότι μικρές μεταβολές της TSH μπορεί να προκύψουν από παράγοντες όπως το στρες, η ηλικία, η κύηση ή η λήψη ορισμένων φαρμάκων.

💡 Συνοψίζοντας: Αυξημένη TSH σημαίνει ότι η υπόφυση ζητά από τον θυρεοειδή να δουλέψει πιο έντονα. Συνήθως δηλώνει υποθυρεοειδισμό, αλλά χρειάζεται επιβεβαίωση με FT4 και αντισώματα.

🔬 Πώς λειτουργεί ο άξονας Υποθάλαμος – Υπόφυση – Θυρεοειδής

Η ρύθμιση της TSH γίνεται μέσω ενός ευαίσθητου μηχανισμού που ονομάζεται
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–θυρεοειδής (HPT axis).
Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη TRH, η οποία διεγείρει την υπόφυση να παράγει TSH.
Η TSH με τη σειρά της δρα στον θυρεοειδή, αυξάνοντας την παραγωγή Τ4 και Τ3.

Όταν τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα αυξηθούν, ο εγκέφαλος
«λαμβάνει το μήνυμα» και μειώνει την έκκριση TSH.
Αντίστροφα, όταν η Τ4/Τ3 πέφτουν, η TSH αυξάνεται.
Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται αρνητική παλίνδρομη ρύθμιση
και εξηγεί γιατί η TSH είναι τόσο ευαίσθητος δείκτης.

📈 Γιατί η TSH αλλάζει πριν από την Τ4 και την Τ3

Η TSH αντιδρά πολύ πιο γρήγορα από τις θυρεοειδικές ορμόνες.
Ακόμη και μικρές, πρώιμες διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς
μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση της TSH, ενώ η FT4 παραμένει φυσιολογική.

Αυτός είναι ο λόγος που:

η TSH χρησιμοποιείται ως εξέταση πρώτης γραμμής,
ο υποκλινικός υποθυρεοειδισμός ανιχνεύεται πρώτα με TSH,
μια «ελαφρώς αυξημένη» TSH μπορεί να προηγείται της πλήρους νόσου.

🧠 Γιατί η TSH δεν ερμηνεύεται ίδια σε όλους

Η ίδια τιμή TSH δεν έχει την ίδια κλινική σημασία σε όλους τους ανθρώπους.
Η ερμηνεία επηρεάζεται από:

Ηλικία: σε μεγαλύτερες ηλικίες επιτρέπονται ελαφρώς υψηλότερες τιμές.
Κύηση: απαιτούνται αυστηρότερα όρια, ιδιαίτερα στο 1ο τρίμηνο.
Συμπτώματα: η κλινική εικόνα έχει καθοριστικό ρόλο.
Ιστορικό θυρεοειδικής νόσου: π.χ. Hashimoto ή θυρεοειδεκτομή.

📌 Κλινικό συμπέρασμα:
Η TSH είναι εξαιρετικά χρήσιμη, αλλά δεν αποτελεί «αριθμό από μόνος του».
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με FT4, συμπτώματα και ατομικό πλαίσιο.

2) Ενδεικτικές τιμές TSH & κατηγορίες

Οι φυσιολογικές τιμές της TSH διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο, την ηλικία και το φύλο. Η αξιολόγηση πρέπει πάντα να γίνεται σε συνδυασμό με τις τιμές FT4 και FT3.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες

Κατηγορία	TSH (mIU/L)	FT4	Ερμηνεία
Φυσιολογική λειτουργία	0.4 – 4.0*	Φυσιολογική	Ευθυρεοειδία
Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός	4.0 – 10	Φυσιολογική	Πρώιμη ή ήπια δυσλειτουργία
Κλινικός υποθυρεοειδισμός	>10	Χαμηλή	Ανάγκη θεραπείας με λεβοθυροξίνη
Κύηση (1ο τρίμηνο)	0.1 – 2.5	Φυσιολογική	Αυστηρότερα όρια λόγω εμβρυϊκής ανάπτυξης

*Οι τιμές αναφοράς ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης και το εργαστήριο.

Σημαντικό: Μια ήπια αύξηση της TSH (4–6 mIU/L) χωρίς συμπτώματα μπορεί να είναι παροδική. Ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται σε 4–8 εβδομάδες πριν τεθεί διάγνωση.

*Τα όρια διαφέρουν ανά αναλυτή και ηλικία.

🧠 Γιατί τα όρια της TSH δεν είναι απόλυτα

Οι τιμές αναφοράς της TSH αποτελούν στατιστικά όρια και όχι
αυστηρά παθολογικά κατώφλια. Αυτό σημαίνει ότι μια τιμή λίγο πάνω από το
ανώτερο όριο δεν υποδηλώνει πάντα νόσο, ειδικά όταν:

η FT4 παραμένει φυσιολογική,
δεν υπάρχουν συμπτώματα,
δεν ανιχνεύονται θυρεοειδικά αντισώματα.

Για τον λόγο αυτό, η TSH πρέπει πάντα να ερμηνεύεται
στο κλινικό πλαίσιο του ασθενούς και όχι μεμονωμένα.

📊 Κλινική ερμηνεία ανά εύρος τιμών

TSH 4–6 mIU/L: συχνά παροδική αύξηση· συνιστάται επανέλεγχος.
TSH 6–10 mIU/L: αυξημένη πιθανότητα υποκλινικού υποθυρεοειδισμού, ειδικά αν υπάρχουν anti-TPO.
TSH >10 mIU/L: υψηλή πιθανότητα κλινικού υποθυρεοειδισμού και ένδειξη θεραπείας.

💡 Κλινική πρακτική:
Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο στην τιμή της TSH,
αλλά και σε συμπτώματα, ηλικία, κύηση, καρδιαγγειακό κίνδυνο
και παρουσία αυτοανοσίας.

👶 Παιδιά, ενήλικες και τρίτη ηλικία

Οι φυσιολογικές τιμές TSH μεταβάλλονται με την ηλικία:

Παιδιά & έφηβοι: φυσιολογικά υψηλότερες τιμές σε σχέση με τους ενήλικες.
Ενήλικες: στόχος συνήθως 0.5–4.0 mIU/L.
Τρίτη ηλικία: ελαφρώς αυξημένη TSH (<7 mIU/L) μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή χωρίς θεραπεία.

🧪 Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση της TSH

Αναλυτής & μέθοδος: διαφορετικά εργαστήρια έχουν διαφορετικά όρια αναφοράς.
Ώρα αιμοληψίας: η TSH εμφανίζει κιρκάδιο ρυθμό (υψηλότερη τη νύχτα).
Οξεία νόσος ή στρες: μπορεί να αλλοιώσει παροδικά την τιμή.
Φαρμακευτική αγωγή: κορτιζόνη, αμιοδαρόνη, λίθιο επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

📌 Τι να θυμάστε:
Η TSH είναι εξαιρετικός δείκτης, αλλά η ερμηνεία της απαιτεί
συνδυασμό με FT4, ιστορικό και επαναληπτικό έλεγχο.

3) Συμπτώματα αυξημένης TSH (υποθυρεοειδισμός)

Κούραση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
Αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ψυχρότητα.
Ξηροδερμία, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια.
Βραδυκαρδία, μυαλγίες, κράμπες.
Διαταραχές περιόδου, υπογονιμότητα.
Θολή σκέψη, βραδύτητα λόγου.
Υπερλιπιδαιμία, οιδήματα (ιδίως πρόσωπο/βλέφαρα).

Σημείωση: Τα συμπτώματα εξελίσσονται αργά και είναι μη ειδικά. Η διάγνωση βασίζεται σε TSH και FT4.

🧠 Γιατί τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι συχνά μη ειδικά

Τα περισσότερα συμπτώματα της αυξημένης TSH εξελίσσονται αργά
και μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα σε άγχος, ηλικία ή καθημερινή κόπωση.
Αυτό συμβαίνει επειδή η έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζει
πολλαπλά συστήματα του οργανισμού ταυτόχρονα.

Για τον λόγο αυτό, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα
μήνες ή και χρόνια πριν τεθεί η διάγνωση.

📊 Συσχέτιση συμπτωμάτων με επίπεδα TSH

Ήπια αυξημένη TSH (4–6 mIU/L): συχνά ασυμπτωματική ή με πολύ ήπια, μη ειδικά ενοχλήματα.
TSH 6–10 mIU/L: κόπωση, δυσανεξία στο κρύο, διαταραχές συγκέντρωσης.
TSH >10 mIU/L: τυπική εικόνα υποθυρεοειδισμού με σαφή κλινικά σημεία.

📌 Σημαντικό:
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων δεν συσχετίζεται πάντα γραμμικά με την τιμή της TSH.
Ορισμένοι ασθενείς με ήπια αύξηση έχουν έντονα συμπτώματα,
ενώ άλλοι με υψηλή TSH παραμένουν σχεδόν ασυμπτωματικοί.

🕰️ Πόσο γρήγορα εμφανίζονται τα συμπτώματα

Σε αντίθεση με τον υπερθυρεοειδισμό, ο υποθυρεοειδισμός
έχει βραδεία έναρξη.
Τα συμπτώματα μπορεί να εξελίσσονται:

σταδιακά μέσα σε μήνες,
πιο γρήγορα μετά από θυρεοειδεκτομή ή ραδιενεργό ιώδιο,
αιφνίδια σε περιπτώσεις σοβαρής θυρεοειδίτιδας.

⚠️ Πότε τα συμπτώματα δεν οφείλονται στον θυρεοειδή

Κούραση, αύξηση βάρους και τριχόπτωση μπορεί να εμφανιστούν και σε:

αναιμία ή έλλειψη σιδήρου,
κατάθλιψη ή χρόνιο στρες,
διαταραχές ύπνου,
ορμονικές διαταραχές εκτός θυρεοειδούς.

🩺 Κλινική πράξη:
Η παρουσία συμπτωμάτων από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση.
Απαιτείται πάντα συσχέτιση με TSH, FT4 και το συνολικό ιστορικό.

4) Κύριες αιτίες αυξημένης TSH

Η αυξημένη TSH οφείλεται συνήθως σε υπολειτουργία του θυρεοειδούς, αλλά μπορεί και σε δευτερογενείς παράγοντες ή φάρμακα.

🔹 Πρωτοπαθείς αιτίες (θυρεοειδικής προέλευσης)

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: Αυτοάνοση προσβολή του θυρεοειδούς με παρουσία αντισωμάτων anti-TPO και anti-Tg.
Έλλειψη ιωδίου: Ο θυρεοειδής δεν έχει επαρκές ιώδιο για τη σύνθεση Τ4/Τ3.
Μετά από θεραπεία: Ραδιενεργό ιώδιο, θυρεοειδεκτομή ή αντικαρκινική θεραπεία.
Φυσιολογική γήρανση: Ελαφρά αύξηση TSH παρατηρείται με την ηλικία.

🔹 Δευτεροπαθείς αιτίες

Ανεπαρκής πρόσληψη λεβοθυροξίνης: Λανθασμένη δόση ή κακή συμμόρφωση.
Φάρμακα: Αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη, αναστολείς τυροσινικών κινασών, γλυκοκορτικοειδή.
Ανάκαμψη μετά υπερθυρεοειδισμό: Μεταβατική αύξηση TSH (αναπήδηση).
Σοβαρή συστηματική νόσος: Μπορεί να μεταβάλει παροδικά την TSH (non-thyroidal illness).

💡 Συμβουλή: Όταν η TSH είναι υψηλή, αλλά FT4 φυσιολογική, ελέγξτε φάρμακα, αντισώματα και επαναλάβετε τη μέτρηση σε 6–8 εβδομάδες.

🧠 Ποια αιτία είναι η συχνότερη στην πράξη;

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto
αποτελεί τη συχνότερη αιτία αυξημένης TSH στους ενήλικες.
Ακολουθούν οι ιατρογενείς αιτίες (θεραπεία θυρεοειδούς, φάρμακα)
και, λιγότερο συχνά, η έλλειψη ιωδίου.

Η σωστή ιεράρχηση των αιτιών βοηθά τον ιατρό να αποφύγει
άσκοπες εξετάσεις και να κατευθύνει έγκαιρα τον έλεγχο.

🧪 Πότε να υποψιαστώ συγκεκριμένη αιτία

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: θετικά anti-TPO/anti-Tg, οικογενειακό ιστορικό, γυναίκες μέσης ηλικίας.
Ιατρογενής αιτία: ιστορικό θυρεοειδεκτομής, ραδιενεργού ιωδίου ή μεταβολή δόσης λεβοθυροξίνης.
Φαρμακευτική επίδραση: λήψη αμιοδαρόνης, λιθίου ή ανοσοθεραπείας.
Παροδική αύξηση: πρόσφατη νόσος, λοίμωξη ή έντονο stress.

📌 Κλινικό tip:
Σε ήπια αύξηση TSH χωρίς συμπτώματα και χωρίς αντισώματα,
η πιθανότητα παροδικής μεταβολής είναι σημαντική.

🌿 Παροδική ή μόνιμη αύξηση TSH;

Δεν είναι κάθε αυξημένη TSH μόνιμη.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η τιμή είναι
4–6 mIU/L, η αύξηση μπορεί να είναι αναστρέψιμη.

Παροδική: stress, ανάρρωση από νόσο, θυρεοειδίτιδα.
Μόνιμη: αυτοάνοση καταστροφή θυρεοειδούς, μετεγχειρητική κατάσταση.

🩺 Mini διαγνωστικός αλγόριθμος (πώς σκέφτεται ο ιατρός)

Επιβεβαίωση αυξημένης TSH με επανάληψη.
Έλεγχος FT4 για διάκριση κλινικού/υποκλινικού υποθυρεοειδισμού.
Αντισώματα anti-TPO ± anti-Tg.
Ανασκόπηση φαρμάκων και πρόσφατων νοσημάτων.
Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς όταν υπάρχουν ενδείξεις.

💡 Στόχος:
Να διακριθεί αν ο ασθενής χρειάζεται θεραπεία,
απλή παρακολούθηση ή περαιτέρω διερεύνηση.

⚠️ Συχνά λάθη στην ερμηνεία των αιτίων

Έναρξη θεραπείας χωρίς επιβεβαίωση με FT4.
Αγνόηση φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων.
Μη επανέλεγχος σε ήπια, ασυμπτωματική αύξηση.
Υπερδιάγνωση σε ηλικιωμένους με οριακές τιμές.

🧠 Τελικό μήνυμα:
Η αυξημένη TSH είναι εύρημα, όχι διάγνωση.
Η αιτία καθορίζει την αντιμετώπιση.

5️⃣ Αυξημένη TSH – Τι σημαίνει

Η αυξημένη TSH σημαίνει ότι η υπόφυση “πιέζει” τον θυρεοειδή να δουλέψει περισσότερο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει επειδή ο θυρεοειδής δεν παράγει αρκετή Τ4/Τ3
για τις ανάγκες του οργανισμού. Το συχνότερο αίτιο στον ενήλικα είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα (Hashimoto).

Γρήγορη ερμηνεία (πρακτικά):

TSH ↑ + FT4 χαμηλή → συνήθως πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός.
TSH ↑ + FT4 φυσιολογική → συχνά υποκλινικός υποθυρεοειδισμός (ανάλογα με το επίπεδο TSH, τα αντισώματα και τα συμπτώματα).
TSH ↑ σε θεραπεία → πιθανή ανεπαρκής δόση ή θέμα λήψης/απορρόφησης.

Συχνά αίτια αυξημένης TSH

Hashimoto (αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα) – το συχνότερο αίτιο.
Έλλειψη ιωδίου (σπάνια ως μεμονωμένη αιτία σε πολλές περιοχές, αλλά μπορεί να συμβάλλει).
Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία θυρεοειδούς (ανάγκη ρύθμισης δόσης).
Φάρμακα που επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς (π.χ. αμιοδαρόνη) ή την απορρόφηση θυροξίνης.
Λανθασμένη λήψη λεβοθυροξίνης (μη σταθερή ώρα, μαζί με καφέ/φαγητό, αλληλεπιδράσεις).

Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός: πότε έχει σημασία;

“Υποκλινικός” σημαίνει ότι η TSH είναι αυξημένη, αλλά η FT4 παραμένει φυσιολογική.
Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία άμεσα. Η απόφαση βασίζεται σε: επίπεδο TSH, συμπτώματα, αντισώματα (anti-TPO/anti-Tg),
εγκυμοσύνη/σχεδιασμό εγκυμοσύνης και καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Πρακτική προσέγγιση:

Αν η TSH είναι “λίγο” αυξημένη και δεν υπάρχουν ενοχλήματα, συχνά προτείνεται επαναληπτικός έλεγχος
(TSH + FT4) σε 6–8 εβδομάδες και εκτίμηση αντισωμάτων. Αν υπάρχουν έντονα συμπτώματα, εγκυμοσύνη ή υψηλότερες τιμές,
η αξιολόγηση γίνεται πιο ενεργητικά.

Αν έχεις ξεχωριστό άρθρο για Αυξημένη TSH, βάλε εδώ ένα ισχυρό internal link (πάνω-πάνω στο section 5)
με anchor π.χ. «Δείτε αναλυτικά: Αυξημένη TSH – αίτια, συμπτώματα & αντιμετώπιση».

6️⃣ Χαμηλή TSH – Τι σημαίνει

Η χαμηλή TSH σημαίνει ότι η υπόφυση “φρενάρει” τον θυρεοειδή.
Το πιο συχνό σενάριο είναι ότι στο αίμα κυκλοφορεί αρκετή ή υπερβολική ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών,
οπότε η TSH καταστέλλεται. Σε άτομα που λαμβάνουν θεραπεία με θυροξίνη, χαμηλή TSH μπορεί να σημαίνει
υπερδοσολογία.

Γρήγορη ερμηνεία (πρακτικά):

TSH ↓ + FT4/FT3 αυξημένες → συνήθως υπερθυρεοειδισμός.
TSH ↓ + FT4/FT3 φυσιολογικές → συχνά υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός (ή επίδραση φαρμάκων/οξείας νόσου).
TSH ↓ σε θεραπεία → πιθανή υψηλή δόση λεβοθυροξίνης ή στόχος καταστολής σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. κακοήθεια θυρεοειδούς).

Συχνά αίτια χαμηλής TSH

Νόσος Graves (αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός).
Τοξικό αδένωμα/πολυοζώδης βρογχοκήλη.
Θυρεοειδίτιδες (παροδική απελευθέρωση ορμονών).
Υπερδοσολογία λεβοθυροξίνης (συχνό στην παρακολούθηση).
Οξεία νόσος / stress (μπορεί να επηρεάσει παροδικά τον άξονα).

Γιατί μια “λίγο χαμηλή” TSH δεν σημαίνει πάντα πρόβλημα

Η TSH μπορεί να πέσει παροδικά σε οξείες καταστάσεις ή όταν το σώμα περνά περίοδο έντονου stress.
Γι’ αυτό, όταν η κλινική εικόνα δεν “δένει”, η πιο ασφαλής κίνηση είναι επαναληπτικός έλεγχος
(TSH + FT4/FT3) σε εύλογο διάστημα, αντί για βιαστικά συμπεράσματα από μία μόνο μέτρηση.

🧪 Γιατί κάθε εξέταση έχει ρόλο

Ο διαγνωστικός έλεγχος δεν γίνεται για να “γεμίσει λίστα εξετάσεων”,
αλλά για να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα:
αν πρόκειται για πραγματικό υποθυρεοειδισμό,
αν είναι παροδικός και αν απαιτείται θεραπεία.

TSH: δείχνει αν ο άξονας υπόφυσης–θυρεοειδούς είναι πιεσμένος.
FT4: καθορίζει τη βαρύτητα (κλινικός vs υποκλινικός).
FT3: χρήσιμη σε ειδικές περιπτώσεις (ύποπτη μετατροπή Τ4→Τ3).
anti-TPO / anti-Tg: τεκμηριώνουν αυτοάνοση αιτιολογία (Hashimoto).

🔎 Πότε χρειάζεται υπέρηχος θυρεοειδούς

Ο υπέρηχος δεν είναι εξέταση ρουτίνας για κάθε αυξημένη TSH.
Ενδείκνυται όταν υπάρχουν:

θετικά θυρεοειδικά αντισώματα,
ψηλαφητή βρογχοκήλη ή οζίδια,
ασύμμετρη διόγκωση τραχήλου,
αμφιβολία για τη χρόνια φύση της νόσου.

📌 Πρακτικό σημείο:
Σε ήπια, ασυμπτωματική αύξηση TSH χωρίς αντισώματα,
ο υπέρηχος μπορεί να αναβληθεί.

⏱️ Πότε επαναλαμβάνεται ο έλεγχος

Ήπια αύξηση (4–6 mIU/L): επανέλεγχος σε 6–8 εβδομάδες.
Μετά αλλαγή δόσης LT4: έλεγχος σε 6–8 εβδομάδες.
Σταθεροποιημένος ασθενής: κάθε 6–12 μήνες.

⚠️ Συχνό λάθος:
Διάγνωση ή αλλαγή θεραπείας με βάση μία μόνο μέτρηση TSH.

7️⃣ TSH και συμπτώματα

Τα συμπτώματα από θυρεοειδικές διαταραχές είναι συχνά μη ειδικά. Δηλαδή μπορεί να μοιάζουν με κόπωση,
stress, αναιμία, διαταραχές ύπνου ή άλλες αιτίες. Γι’ αυτό η TSH είναι χρήσιμη, αλλά η κλινική εικόνα παραμένει καθοριστική.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Περιοχή	Τάση σε υποθυρεοειδισμό (συχνότερα TSH ↑)	Τάση σε υπερθυρεοειδισμό (συχνότερα TSH ↓)
Ενέργεια/κόπωση	Υπνηλία, εύκολη κόπωση, “βαρύ” σώμα	Νευρικότητα, ανησυχία, αϋπνία
Βάρος/μεταβολισμός	Τάση αύξησης βάρους, δυσκολία απώλειας	Απώλεια βάρους παρά καλή όρεξη
Θερμοκρασία	Δυσανεξία στο κρύο	Δυσανεξία στη ζέστη, εφίδρωση
Καρδιά	Βραδυκαρδία (όχι πάντα), εύκολη κόπωση	Ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών
Δέρμα/μαλλιά	Ξηρότητα, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια	Λεπτό δέρμα, τριχόπτωση/αλλαγές, ζεστό δέρμα

Κλινικό “κλειδί”:

Μπορεί να υπάρχουν έντονα συμπτώματα με μικρές μεταβολές στις τιμές ή,
αντίστροφα, ελάχιστα συμπτώματα με πιο “εντυπωσιακές” εργαστηριακές τιμές.
Γι’ αυτό η ερμηνεία είναι πάντα εξατομικευμένη.

8️⃣ TSH στην εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αλλάζει τη φυσιολογία του θυρεοειδούς. Κατά το 1ο τρίμηνο, η hCG μπορεί να “μιμείται” εν μέρει
τη δράση της TSH, οδηγώντας συχνά σε χαμηλότερες τιμές. Για αυτό χρησιμοποιούνται
trimester-specific όρια όπου υπάρχουν.

Γιατί μας νοιάζει τόσο η TSH στην κύηση

Ο θυρεοειδής της μητέρας συμβάλλει στη σωστή νευρολογική ανάπτυξη του εμβρύου, ειδικά νωρίς.
Η ανεπαρκής ρύθμιση μπορεί να σχετίζεται με επιπλοκές (ανάλογα με το ιστορικό και το επίπεδο δυσλειτουργίας).
Σε γυναίκες με γνωστή θυρεοειδική νόσο, οι ανάγκες σε θυροξίνη συχνά αυξάνονται.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τρίμηνο	Γενική τάση στόχου	Σχόλιο
1ο	Συχνά χαμηλότερη από μη εγκυμοσύνη	Ιδανικά με trimester-specific όρια του εργαστηρίου.
2ο	Σταδιακή “επιστροφή” προς συνήθη εύρη	Συνεκτίμηση FT4 και κλινικής εικόνας.
3ο	Πιο κοντά στα συνήθη εύρη	Η παρακολούθηση παραμένει σημαντική σε ιστορικό θυρεοειδικής νόσου.

🩺 Πότε ξεκινά θεραπεία και πότε όχι

Δεν απαιτεί κάθε αυξημένη TSH άμεση φαρμακευτική αγωγή.
Η απόφαση βασίζεται σε συνδυασμό:

επιπέδου TSH,
FT4,
συμπτωμάτων,
ηλικίας και κύησης,
καρδιαγγειακού κινδύνου.

TSH >10 mIU/L: συνήθως ένδειξη θεραπείας.
TSH 4–10 mIU/L: εξατομικευμένη απόφαση.
Ασυμπτωματικός ηλικιωμένος: συχνά παρακολούθηση.

📈 Τι περιμένουμε από τη θεραπεία

Η λεβοθυροξίνη δεν δρα άμεσα.
Η κλινική βελτίωση εμφανίζεται συνήθως:

σε 2–4 εβδομάδες για κόπωση και ψυχρότητα,
σε 6–8 εβδομάδες για σταθεροποίηση TSH,
σε μήνες για πλήρη αποκατάσταση λιπιδίων.

📌 Ρεαλιστική προσδοκία:
Η ομαλοποίηση της TSH προηγείται συχνά της πλήρους υποχώρησης συμπτωμάτων.

⚠️ Πότε να υποψιαστούμε προβλήματα στη ρύθμιση

TSH παραμένει υψηλή παρά συμμόρφωση.
Μεγάλες διακυμάνσεις χωρίς αλλαγή δόσης.
Συνεχής κόπωση παρά “φυσιολογική” TSH.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ελέγχονται:

τρόπος λήψης (καφές/τροφή),
αλληλεπιδράσεις (σίδηρος, ασβέστιο),
δυσαπορρόφηση ή αλλαγή σκευάσματος.

💡 Στόχος θεραπείας:
Σταθερή TSH εντός στόχου και κλινική ευεξία,
όχι απλώς “καλός αριθμός”.

Πότε ελέγχουμε στην εγκυμοσύνη

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τον θεράποντα. Συνήθως είναι πιο συχνή όταν υπάρχει γνωστός υποθυρεοειδισμός,
προηγούμενη θυρεοειδίτιδα ή θετικά αντισώματα. Στόχος είναι σταθερή ρύθμιση, όχι “τέλειος αριθμός”
σε μία μόνο μέτρηση.

9️⃣ TSH στα παιδιά

Στα παιδιά, η ερμηνεία διαφέρει: τα όρια της TSH είναι ηλικιοεξαρτώμενα και ειδικά στα νεογνά
η αξιολόγηση γίνεται με πολύ συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Γι’ αυτό σε παιδιατρικές ηλικίες δεν συγκρίνουμε εύκολα
με “ενήλικα” όρια.

Νεογνικός έλεγχος & συγγενής υποθυρεοειδισμός

Ο νεογνικός έλεγχος στοχεύει στην έγκαιρη ανίχνευση συγγενούς υποθυρεοειδισμού, ώστε η θεραπεία να ξεκινήσει νωρίς
όταν χρειάζεται. Πρόκειται για κλασικό παράδειγμα όπου ο εργαστηριακός έλεγχος σώζει νευροαναπτυξιακή έκβαση.

Σε μεγαλύτερα παιδιά/εφήβους

Η κόπωση, οι αλλαγές βάρους και οι μαθησιακές δυσκολίες έχουν πολλές αιτίες — η TSH είναι ένα μόνο κομμάτι.
Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, αυτοάνοσα ή ενδείξεις βρογχοκήλης, ο έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένα.
Η επανάληψη της εξέτασης και η σύγκριση με παιδιατρικά όρια είναι συχνά απαραίτητη.

🔟 TSH και φάρμακα / συμπληρώματα

Η TSH μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά από φάρμακα και, σε μικρότερο βαθμό,
από ορισμένα συμπληρώματα. Αυτός είναι ένας συχνός λόγος που βλέπουμε τιμές
που δεν «δένουν» απόλυτα με τα συμπτώματα.

Φάρμακα που επηρεάζουν συχνά την TSH

Λεβοθυροξίνη: λανθασμένη δόση ή λήψη μαζί με τροφή/καφέ μπορεί να ανεβάσει ή να κατεβάσει την TSH.
Αμιοδαρόνη: περιέχει ιώδιο και μπορεί να προκαλέσει τόσο υπο- όσο και υπερθυρεοειδισμό.
Κορτικοστεροειδή: μπορούν να καταστείλουν παροδικά την TSH.
Αντισυλληπτικά / οιστρογόνα: επηρεάζουν τις δεσμευτικές πρωτεΐνες και την ερμηνεία.

Συμπληρώματα & πρακτικά σημεία

Σκευάσματα με ασβέστιο, σίδηρο ή υψηλές δόσεις βιοτίνης
μπορούν να επηρεάσουν την απορρόφηση της θυροξίνης ή/και τα εργαστηριακά αποτελέσματα.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ενημερώνεται το εργαστήριο και ο ιατρός για ό,τι λαμβάνεται.

1️⃣1️⃣ Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

Η TSH δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της. Πάντα αξιολογείται μαζί με FT4 (± FT3).
Αυξημένη TSH δεν σημαίνει πάντα θεραπεία. Η απόφαση εξαρτάται από επίπεδα, συμπτώματα και πλαίσιο.
TSH 4–6 mIU/L συχνά είναι παροδική και χρειάζεται επανέλεγχο, όχι άμεση αγωγή.
TSH >10 mIU/L συνήθως αποτελεί ένδειξη έναρξης θεραπείας.
Δύο άτομα με ίδια TSH μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική προσέγγιση.
Η ηλικία, η κύηση και το ιστορικό παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ερμηνεία.
Η σωστή λήψη θυροξίνης είναι κρίσιμη για αξιόπιστη ρύθμιση.

📌 Τελικό μήνυμα:
Η TSH είναι πολύτιμος δείκτης, αλλά όχι διάγνωση από μόνη της.
Η σωστή ερμηνεία γίνεται μόνο με συνδυασμό εξετάσεων,
συμπτωμάτων και ιατρικής κρίσης.

1️⃣2️⃣ Συχνές απορίες (FAQ)

Πρέπει να είμαι νηστικός για την εξέταση TSH;

Όχι. Η εξέταση TSH δεν απαιτεί νηστεία.
Ωστόσο, για αξιόπιστες συγκρίσεις, συνιστάται οι επαναληπτικές μετρήσεις
να γίνονται την ίδια ώρα της ημέρας.

Η TSH αλλάζει μέσα στη μέρα;

Ναι. Η TSH ακολουθεί ήπιο κιρκαδικό ρυθμό,
με ελαφρώς υψηλότερες τιμές τη νύχτα και νωρίς το πρωί.
Για τον λόγο αυτό, ο επανέλεγχος καλό είναι να γίνεται
σε παρόμοια ώρα αιμοληψίας.

Μπορεί το άγχος ή μια λοίμωξη να επηρεάσει την TSH;

Ναι. Οξύ stress, πυρετός ή σοβαρή νόσος μπορούν να προκαλέσουν
παροδικές μεταβολές της TSH.
Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται επανάληψη της εξέτασης
μετά την αποκατάσταση της υγείας.

Αρκεί μόνο η TSH για έλεγχο του θυρεοειδούς;

Όχι. Η TSH είναι εξέταση πρώτης γραμμής,
αλλά η σωστή αξιολόγηση απαιτεί συνδυασμό με
FT4 και, κατά περίπτωση, FT3 και θυρεοειδικά αντισώματα.

Κάθε αυξημένη TSH χρειάζεται θεραπεία;

Όχι πάντα. Η ανάγκη θεραπείας εξαρτάται από το επίπεδο της TSH,
την FT4, την ύπαρξη συμπτωμάτων, την ηλικία και την κύηση.
Πολλές ήπιες αυξήσεις απαιτούν μόνο παρακολούθηση.

Μπορώ να έχω συμπτώματα με φυσιολογική TSH;

Ναι. Συμπτώματα όπως κόπωση ή τριχόπτωση δεν είναι ειδικά.
Αν η TSH και η FT4 είναι φυσιολογικές,
πρέπει να διερευνηθούν άλλες αιτίες
(π.χ. αναιμία, έλλειψη βιταμινών, στρες).

📌 Σύνοψη FAQ:
Οι απορίες για την TSH λύνονται σωστά μόνο όταν
συνδυάζονται εργαστηριακά δεδομένα, συμπτώματα
και ιατρική αξιολόγηση — όχι με μια μεμονωμένη τιμή.

1️⃣3️⃣ Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξέταση TSH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

American Thyroid Association.
Thyroid Function Tests.
thyroid.org

American Thyroid Association.
Hypothyroidism (Underactive Thyroid).
thyroid.org

Endocrine Society.
Clinical Practice Guidelines for Thyroid Disease.
endocrine.org

National Institute for Health and Care Excellence (NICE).
Thyroid disease: assessment and management (NG145).
nice.org.uk

Ross DS, et al.
Subclinical Hypothyroidism in Adults.
New England Journal of Medicine.

European Thyroid Association.
Guidelines for the Management of Hypothyroidism.
etj.bioscientifica.com

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
Έλεγχος TSH, FT4 και θυρεοειδικών ορμονών.
mikrobiologikolamia.gr

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Nov/2025

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;
2️⃣ Πώς παράγονται – Άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες
3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – ρόλος στον εμμηνορρυσιακό κύκλο
4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;
5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες
6️⃣ PCOS: Λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη
7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – ρόλος στη σπερματογένεση & τεστοστερόνη
8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες
9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες
🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – πρακτικές οδηγίες
1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια)
1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε άνδρες (υπογοναδισμός, πρόβλημα στους όρχεις ή στην υπόφυση)
1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)
1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό
1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;
1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH
1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές ερωτήσεις για FSH & LH
1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;

ℹ️ Γρήγορη σύνοψη (FSH & LH)

FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη): Ρυθμίζει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων στις γυναίκες & τη σπερματογένεση στους άνδρες.
LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη): Προκαλεί ωορρηξία στις γυναίκες & διεγείρει παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.
Και οι δύο παράγονται από την υπόφυση.
Αποτελούν βασικό δείκτη για γονιμότητα, ορμονική ισορροπία, εμμηνορρυσιακό κύκλο & λειτουργία γονάδων.
Η σχέση τους (LH/FSH ratio) έχει μεγάλη σημασία – ειδικά στο PCOS.

Οι ορμόνες FSH (Follicle-Stimulating Hormone) και LH (Luteinizing Hormone) είναι δύο από τις
σημαντικότερες ορμόνες της ανθρώπινης αναπαραγωγικής λειτουργίας. Παράγονται από την πρόσθια υπόφυση
και συνεργάζονται στενά για να ρυθμίσουν τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την ωορρηξία, την παραγωγή οιστρογόνων/προγεστερόνης
στις γυναίκες, καθώς και τη σπερματογένεση και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

Χωρίς τη σωστή ισορροπία FSH–LH, το αναπαραγωγικό σύστημα δεν λειτουργεί ομαλά: οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν
διαταραχές κύκλου, υπογονιμότητα ή ωοθηκική δυσλειτουργία, ενώ οι άνδρες μπορεί να παρουσιάσουν
χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη σπερματογένεση και προβλήματα γονιμότητας.

Η εξέταση FSH και LH αποτελεί θεμελιώδη βιοδείκτη στον έλεγχο γονιμότητας, στον ορμονικό έλεγχο της γυναίκας,
στη διερεύνηση αμηνόρροιας, καθώς και στη διάγνωση υπογοναδισμού στους άνδρες.

Η ερμηνεία τους όμως απαιτεί κατανόηση του κύκλου στις γυναίκες, καθώς και συσχέτιση με άλλα
ορμονικά επίπεδα όπως οιστραδιόλη (E2), AMH, προλακτίνη και τεστοστερόνη.

2️⃣ Πώς παράγονται – Ο άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες

🧠 Σύντομη εικόνα του άξονα HPG (Hypothalamus–Pituitary–Gonadal)

Ο υποθάλαμος εκκρίνει GnRH → ενεργοποιεί την υπόφυση.
Η υπόφυση παράγει FSH & LH.
Στις γυναίκες ρυθμίζουν ωοθηκικό κύκλο, οιστρογόνα, προγεστερόνη.
Στους άνδρες διεγείρουν σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης.
Τα οιστρογόνα / τεστοστερόνη ασκούν αρνητική ή θετική παλίνδρομη ρύθμιση.

Η παραγωγή των FSH και LH αποτελεί μέρος ενός πολύ σημαντικού ορμονικού συστήματος, γνωστού ως
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες (HPG axis). Ο άξονας αυτός αποτελεί τον “κεντρικό έλεγχο”
της αναπαραγωγικής λειτουργίας σε άνδρες και γυναίκες.

2.1 Ο υποθάλαμος – Η αρχή της ρύθμισης

Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) σε παλμούς.
Ο ρυθμός και η συχνότητα αυτών των παλμών καθορίζουν πόση FSH και πόση LH θα παραχθεί από την υπόφυση.

• Γρήγοροι παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως LH
• Αργοί παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως FSH

2.2 Η υπόφυση – Ο παραγωγός των FSH και LH

Η πρόσθια υπόφυση ανταποκρίνεται στη GnRH και εκκρίνει:

FSH (Follicle-Stimulating Hormone)
LH (Luteinizing Hormone)

Οι δύο αυτές ορμόνες δρουν σε:

ωοθήκες στις γυναίκες,
όρχεις στους άνδρες.

2.3 Οι γονάδες – Η περιφερική δράση

Στις γυναίκες:

Η FSH διεγείρει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και την παραγωγή οιστρογόνων.
Η LH προκαλεί ωορρηξία και στη συνέχεια την παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο.

Στους άνδρες:

Η FSH διεγείρει τη σπερματογένεση στα κύτταρα Sertoli.
Η LH διεγείρει τα κύτταρα Leydig να παράγουν τεστοστερόνη.

2.4 Παλίνδρομη ρύθμιση – Το «feedback»

Τα επίπεδα των ορμονών φύλου δημιουργούν ένα σύστημα
αρνητικής ή θετικής παλίνδρομης ρύθμισης:

Οιστρογόνα και προγεστερόνη ρυθμίζουν FSH/LH στις γυναίκες.
Τεστοστερόνη ρυθμίζει FSH/LH στους άνδρες.
Η υψηλή προλακτίνη (PRL) μπορεί να καταστείλει FSH/LH → συχνή αιτία αμηνόρροιας.
Το στρες, ο υποσιτισμός, η έντονη άσκηση και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης την GnRH.

Η κατανόηση του άξονα είναι απαραίτητη για τη σωστή ερμηνεία των τιμών FSH και LH
τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα.

3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – Ο ρόλος τους στον εμμηνορρυσιακό κύκλο

👩 Γρήγορη σύνοψη για γυναίκες

FSH: Ξεκινά την ανάπτυξη ωοθυλακίων → παραγωγή οιστρογόνων.
LH: Κάνει την «έκρηξη LH» → προκαλεί ωορρηξία.
Η σχέση FSH/LH αλλάζει σε κάθε φάση του κύκλου.
Ασυνήθιστες τιμές → πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, PCOS ή διαταραχές κύκλου.
Οι τιμές έχουν νόημα μόνο σε σωστή ημέρα του κύκλου.

Στη γυναίκα, οι ορμόνες FSH και LH συντονίζουν ολόκληρη τη διαδικασία της ωοθυλακικής ανάπτυξης,
της ωορρηξίας και της προετοιμασίας του ενδομητρίου για πιθανή εγκυμοσύνη.
Ο τρόπος που μεταβάλλονται μέσα στον μηνιαίο κύκλο αποτελεί βασική ένδειξη της
ωοθηκικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

3.1 Πώς δρουν οι FSH & LH κατά τη διάρκεια του κύκλου

🩸 Φάση 1 – Πρώιμη θυλακική (Ημέρες 1–5)

Η FSH αυξάνεται για να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη ωοθυλακίων.
Τα ωοθυλάκια παράγουν οιστρογόνα (E2).
Η LH βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα.

🌱 Φάση 2 – Μέση–όψιμη θυλακική (Ημέρες 6–12)

Η FSH μειώνεται ελαφρά καθώς επιλέγεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο.
Τα οιστρογόνα αυξάνονται σημαντικά.
Η LH παραμένει σταθερή μέχρι τα μέσα του κύκλου.

⚡ Φάση 3 – Ωορρηξία (Ημέρα 13–15)

Η απότομη αύξηση των οιστρογόνων πυροδοτεί την “LH surge”.
Η LH εκτοξεύεται → προκαλεί ωορρηξία.
Η FSH αυξάνεται ήπια.

🌙 Φάση 4 – Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

Η LH διεγείρει το ωχρό σωμάτιο → παραγωγή προγεστερόνης.
Η FSH παραμένει χαμηλή.
Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη → πτώση προγεστερόνης → έναρξη περιόδου.

3.2 FSH, LH και ποιότητα ωοθηκών

Η FSH, ειδικά η πρωινή τιμή της Ημέρας 2–4, αποτελεί ένδειξη για την
ωοθηκική εφεδρεία (ποσότητα και ποιότητα ωαρίων).

Υψηλή FSH → υποδηλώνει μειωμένη εφεδρεία (ιδίως κοντά στην εμμηνόπαυση).
Χαμηλή LH μπορεί να δείχνει κεντρική διαταραχή (υπόφυση ή υποθάλαμος).
Η σχέση LH/FSH είναι σημαντική στην αξιολόγηση του PCOS (βλ. ενότητα 6).

3.3 FSH, LH & προλακτίνη (PRL)

Η υψηλή προλακτίνη μπορεί να καταστείλει την παραγωγή GnRH → χαμηλή FSH & LH → αμηνόρροια,
ανωορρηξία ή διαταραχές κύκλου.

Γι’ αυτό συχνά εξετάζονται μαζί: FSH – LH – PRL – E2 – AMH.

3.4 Τι σημαίνουν γενικά οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία, ΠΟΑ, εμμηνόπαυση.
Υψηλή LH → PCOS, ανωοθυλακιορρηξία.
Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός).
Ημέρα μέτρησης = κρίσιμη για σωστή αξιολόγηση.

Η FSH και η LH αποτελούν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την εκτίμηση της
γονιμότητας, της ωορρηξίας και της λειτουργίας των ωοθηκών.

4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;

📌 Σημαντικό για σωστή ερμηνεία

Οι τιμές FSH & LH έχουν νόημα μόνο αν μετρηθούν στη σωστή ημέρα του κύκλου.
Η καλύτερη ημέρα είναι συνήθως η Ημέρα 2–4 της περιόδου.
Η ωορρηξία μεταβάλλει απότομα τη LH → λάθος ημέρα = λανθασμένη ερμηνεία.
Οι γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο χρειάζονται ειδικές οδηγίες.

Οι ορμόνες FSH και LH παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μέσα σε έναν φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Γι’ αυτό η ημέρα που γίνεται η εξέταση είναι απολύτως κρίσιμη για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

4.1 Γιατί η μέτρηση γίνεται στη Φάση 2–4 Ημέρας;

Η πρώιμη θυλακική φάση (Ημέρες 2–4) είναι η περίοδος όπου:

η FSH βρίσκεται στη βασική γραμμή (baseline),
η LH είναι χαμηλή και σταθερή,
τα οιστρογόνα (E2) είναι χαμηλά και δεν επηρεάζουν ακόμα έντονα την υπόφυση,
οι τιμές αντανακλούν καθαρά τη λειτουργία των ωοθηκών και της υπόφυσης.

Αν η εξέταση γίνει αργότερα:

η LH μπορεί να αυξηθεί απότομα (LH surge),
η FSH επηρεάζεται από τα αυξανόμενα οιστρογόνα,
η ερμηνεία γίνεται δύσκολη ή λανθασμένη.

4.2 Τι γίνεται σε γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο;

Σε γυναίκες με ασταθή ή αραιομηνόρροια, η μέτρηση γίνεται:

όταν εμφανιστεί περίοδος → Ημέρα 2–4, ή
αν η περίοδος λείπει > 2–3 μήνες → μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα, αλλά σε συνδυασμό με E2 & προλακτίνη.

4.3 Εξαιρέσεις

Η μέτρηση μπορεί να γίνει άλλη ημέρα στις εξής περιπτώσεις:

μοναχικές ωορρηξίες,
διερεύνηση ανωορρηξίας,
παρακολούθηση θεραπειών υπογονιμότητας,
έλεγχος περιεμμηνόπαυσης / εμμηνόπαυσης.

Η μέρα του κύκλου καθορίζει αν μια τιμή FSH ή LH θα εκτιμηθεί ως φυσιολογική ή όχι – γι’ αυτό η
σωστή χρονική στιγμή είναι εξίσου σημαντική με το αποτέλεσμα.

5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (γυναίκες)

Ημέρα 2–4: FSH 3–10 mIU/mL, LH 2–10 mIU/mL
LH/FSH ratio ≈ 1 (φυσιολογικά)
Υψηλή FSH → μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία
Υψηλή LH → συχνά συνδέεται με PCOS
Μετά την εμμηνόπαυση: πολύ υψηλές FSH & LH

Οι φυσιολογικές τιμές των FSH και LH στις γυναίκες εξαρτώνται από τη φάση του κύκλου. Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές
και μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο.

5.1 Φυσιολογικές τιμές ανά φάση κύκλου

🩸 Ημέρα 2–4 (πρώιμη θυλακική φάση)

FSH: 3–10 mIU/mL
LH: 2–10 mIU/mL
Η αναλογία LH/FSH ≈ 1 θεωρείται φυσιολογική.

🌱 Ωοθυλακική φάση (Ημέρες 6–12)

FSH: 3–9 mIU/mL
LH: 2–15 mIU/mL

⚡ Ωορρηξία (Ημέρες 13–15)

FSH: 4–15 mIU/mL
LH: 20–90 mIU/mL (LH surge)

🌙 Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

FSH: 1–9 mIU/mL
LH: 1–14 mIU/mL

5.2 FSH & LH στην εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται → δεν υπάρχει φυσιολογική παλίνδρομη ρύθμιση → οι τιμές FSH και LH
αυξάνονται σημαντικά.

FSH: 25–140+ mIU/mL
LH: 15–60+ mIU/mL

5.3 Πότε οι τιμές θεωρούνται «ύποπτες»

FSH > 10–12 mIU/mL (Ημέρα 2–4): πιθανή μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.
LH/FSH > 2: συχνά ενδεικτικό PCOS.
Πολύ χαμηλές FSH & LH: πιθανός υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός.
Υψηλή LH χωρίς ωορρηξία: ανωορρηξία / PCOS.

Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί εξέταση στη σωστή ημέρα και συσχέτιση με άλλους δείκτες:
AMH, οιστραδιόλη (E2), προλακτίνη, θυρεοειδικό έλεγχο, υπερηχογράφημα ωοθηκών.

6️⃣ PCOS: Ο λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη

💜 Γρήγορη σύνοψη για PCOS & LH/FSH

Ο λόγος LH/FSH φυσιολογικά ≈ 1.
Στο PCOS συχνά γίνεται LH/FSH > 2 ή και > 3.
Η υψηλή LH προκαλεί αύξηση ανδρογόνων → ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών.
Η χαμηλότερη FSH εμποδίζει την ωρίμανση ωαρίου → ανωορρηξία.
Δεν είναι απόλυτος δείκτης: το PCOS χρειάζεται συνδυασμό εργαστηριακών + υπερηχογραφικών κριτηρίων.

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες
αναπαραγωγικής ηλικίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των ορμονών
LH και FSH.

6.1 Τι συμβαίνει ορμονικά στο PCOS;

Στο PCOS, η υπόφυση παράγει συχνά περισσότερη LH από το φυσιολογικό, ενώ η FSH παραμένει σχετικά χαμηλή.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:

LH υψηλή → αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων (τεστοστερόνη, ανδροστενεδιόνη).
FSH χαμηλότερη → δυσκολία στην ωρίμανση ωοθυλακίων.
Ανωορρηξία → ακανόνιστοι κύκλοι, δυσκολία σύλληψης.

6.2 Ο λόγος LH/FSH στο PCOS

Σε υγιείς γυναίκες ο λόγος είναι περίπου 1:1.

Στο PCOS:

LH/FSH = 2 θεωρείται ύποπτο.
LH/FSH > 2 ή > 3 παρατηρείται πολύ συχνά.

Ωστόσο, η αναλογία LH/FSH από μόνη της δεν αρκεί για τη διάγνωση PCOS.
Πολλές γυναίκες με PCOS έχουν φυσιολογικές τιμές LH, οπότε απαιτείται:

υπερηχογράφημα ωοθηκών (πολυκυστική μορφολογία),
κλινικά συμπτώματα (ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών),
εξετάσεις ανδρογόνων (τεστοστερόνη, DHEA-S, ανδροστενεδιόνη).

6.3 Συμπτώματα που σχετίζονται με αυξημένη LH στο PCOS

Ακμή και λιπαρότητα.
Υπερτρίχωση (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά, πλάτη).
Τριχόπτωση / αραίωση στο τριχωτό.
Ακανόνιστοι κύκλοι ή αμηνόρροια.
Δυσκολία σύλληψης λόγω ανωορρηξίας.

6.4 Γιατί το PCOS επηρεάζει την ωορρηξία;

Η χαμηλή FSH → δεν ωριμάζει το ωοθυλάκιο.
Η υψηλή LH → αυξάνει τα ανδρογόνα που «μπλοκάρουν» περαιτέρω την ωρίμανση.

Έτσι τα ωοθυλάκια ξεκινούν να αναπτύσσονται αλλά δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο → δημιουργούνται οι γνωστές
«πολυκυστικές» ωοθήκες στο υπερηχογράφημα.

6.5 Πότε υποψιαζόμαστε PCOS από τα αποτελέσματα;

Υψηλή LH με φυσιολογική ή χαμηλή FSH.
LH/FSH > 2 σε Ημέρα 2–4 του κύκλου.
Αυξημένα ανδρογόνα.
Ακανόνιστος κύκλος.
Υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών.

Η ερμηνεία του λόγου LH/FSH πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με βάση πλήρη
ορμονικό έλεγχο και κλινική αξιολόγηση.

7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – Ρόλος στη σπερματογένεση & την παραγωγή τεστοστερόνης

👨 Γρήγορη σύνοψη για άνδρες

FSH: Διεγείρει τα κύτταρα Sertoli → παραγωγή και ωρίμανση σπερματοζωαρίων.
LH: Διεγείρει τα κύτταρα Leydig → παραγωγή τεστοστερόνης.
Και οι δύο ορμόνες είναι απαραίτητες για φυσιολογική ανδρική γονιμότητα.
Υψηλή FSH: πιθανή βλάβη στους όρχεις ή μειωμένη σπερματογένεση.
Χαμηλή LH: χαμηλή τεστοστερόνη → κόπωση, μειωμένη libido, μειωμένη μυϊκή μάζα.

Στους άνδρες, οι ορμόνες FSH και LH έχουν καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία των όρχεων,
στην παραγωγή τεστοστερόνης και στη γονιμότητα. Οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν τη λειτουργία τόσο της υπόφυσης
όσο και των ίδιων των όρχεων.

7.1 FSH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η FSH δρα στα κύτταρα Sertoli μέσα στους όρχεις και ρυθμίζει:

την παραγωγή σπερματοζωαρίων,
την ωρίμανση των σπερματικών κυττάρων,
τη στήριξη της σπερματογένεσης σε όλα τα στάδια.

Μια αυξημένη FSH μπορεί να υποδηλώνει:

πρωτοπαθή βλάβη όρχεων (primary testicular failure),
χαμηλή σπερματογένεση,
σύνδρομο Klinefelter,
παλαιότερες λοιμώξεις, τραύματα ή κιρσοκήλη.

7.2 LH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η LH δρα στα κύτταρα Leydig και ρυθμίζει την:

παραγωγή τεστοστερόνης,
υποστήριξη της λίμπιντο,
ψυχοσωματική ενέργεια και μυϊκή μάζα.

Όταν η LH είναι υψηλή αλλά η τεστοστερόνη χαμηλή, αυτό υποδηλώνει:

πρωτοπαθή υπογοναδισμό (βλάβη στους όρχεις).

Όταν LH & τεστοστερόνη είναι και οι δύο χαμηλές:

δευτεροπαθής / κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος).

7.3 FSH & LH και προβλήματα γονιμότητας

Στους άνδρες που ελέγχονται για υπογονιμότητα, οι τιμές FSH/LH βοηθούν στον εντοπισμό του προβλήματος:

Υψηλή FSH + χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων.
Χαμηλή ή φυσιολογική FSH + χαμηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη → κεντρικός υπογοναδισμός.
Φυσιολογικές FSH/LH + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → παρεμπόδιση εκσπερμάτισης/απόφραξη ή μικροβιακή αιτιολογία.

7.4 Συμπτώματα χαμηλής LH/τεστοστερόνης

Μειωμένη libido.
Κόπωση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
Μείωση μυϊκής μάζας & δύναμης.
Αύξηση κοιλιακού λίπους.
Κακή συγκέντρωση & διάθεση.
Προβλήματα στύσης.

7.5 Συμπτώματα αυξημένης FSH

Μειωμένη ποιότητα ή αριθμός σπερματοζωαρίων.
Ατροφικοί όρχεις.
Ιστορικό τραυματισμού, χημειοθεραπείας, λοιμώξεων (π.χ. παρωτίτιδα).

Η FSH και η LH στους άνδρες πρέπει πάντα να αξιολογούνται μαζί με:

τεστοστερόνη (σύνολο & ελεύθερη),
προλακτίνη,
TSH,
σπερμοδιάγραμμα.

Ο συνδυασμός FSH, LH και τεστοστερόνης αποτελεί τον βασικό αλγόριθμο διάγνωσης του
ανδρικού υπογοναδισμού και προβλημάτων γονιμότητας.

8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (άνδρες)

FSH: 1–12 mIU/mL
LH: 1.5–9 mIU/mL
Υψηλή FSH → πιθανή βλάβη όρχεων / μειωμένη σπερματογένεση
Χαμηλή LH → χαμηλή τεστοστερόνη (κεντρική αιτιολογία)
LH υψηλή + χαμηλή Τ → πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Οι FSH και LH στους άνδρες αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της υπόφυσης αλλά και των όρχεων.
Οι τιμές τους, σε συνδυασμό με την τεστοστερόνη και το σπερμοδιάγραμμα, αποτελούν βασικό δείκτη γονιμότητας.

8.1 Φυσιολογικές τιμές FSH στους άνδρες

FSH φυσιολογική: 1–12 mIU/mL
FSH υψηλή (>12–15): ένδειξη μειωμένης λειτουργίας των όρχεων
→ π.χ. μετά από λοιμώξεις, κιρσοκήλη, χημειοθεραπεία, γενετικές ανωμαλίες (π.χ. Klinefelter).
FSH πολύ χαμηλή: πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.

8.2 Φυσιολογικές τιμές LH στους άνδρες

LH φυσιολογική: 1.5–9 mIU/mL
LH υψηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός
(η υπόφυση προσπαθεί να “πιέσει” τους όρχεις να παράγουν Τ).
LH χαμηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: κεντρικός/δευτεροπαθής υπογοναδισμός
(υπόφυση/υποθάλαμος).

8.3 Τι σημαίνουν οι τιμές στην πράξη;

FSH υψηλή:

ανεπαρκής σπερματογένεση,
ιστορικό βλάβης των όρχεων,
κρυψορχία στο παρελθόν,
γονιδιακά σύνδρομα.

LH υψηλή:

οι όρχεις δεν παράγουν αρκετή τεστοστερόνη → η LH προσπαθεί να τους “διεγείρει”.

FSH & LH και οι δύο χαμηλές:

υποθαλαμική ή υποφυσιακή δυσλειτουργία,
κάποιες φορές υψηλή προλακτίνη (PRL),
υπερβολική άσκηση, πολύ χαμηλό λίπος σώματος, στρες.

8.4 Συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη

Οι τιμές FSH και LH έχουν νόημα μόνο σε συνδυασμό με:

Ολική τεστοστερόνη
Ελεύθερη τεστοστερόνη
SHBG (δεσμευτική σφαιρίνη)
Προλακτίνη
TSH

Αυτός ο συνδυασμός χρησιμοποιείται για τον ακριβή εντοπισμό προβλημάτων
όπως ο υπογοναδισμός, η ανδρική υπογονιμότητα και οι διαταραχές υπόφυσης.

9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – Ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε πρέπει να κάνω FSH & LH;

Ακανόνιστος κύκλος, αμηνόρροια ή συχνοί καθυστερημένοι κύκλοι.
Υποψία PCOS ή διαταραχής ωορρηξίας.
Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα).
Υψηλή ή χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες.
Μειωμένη libido, κόπωση, συμπτώματα υπογοναδισμού.
Έλεγχος εμμηνόπαυσης ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.

Η μέτρηση FSH και LH είναι από τις πιο συχνές ορμονολογικές εξετάσεις και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση
πλήθους καταστάσεων που αφορούν τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την παραγωγή τεστοστερόνης,
αλλά και τη λειτουργία υπόφυσης/υποθαλάμου.

9.1 Ενδείξεις στις γυναίκες

Ακανόνιστος κύκλος (αραιομηνόρροια, πολυμηνόρροια)
Αμηνόρροια (απουσία περιόδου)
Καθυστερημένη περίοδος που επαναλαμβάνεται συχνά
Υποψία PCOS (ακμή, τριχοφυΐα, αυξημένα ανδρογόνα, κύκλοι χωρίς ωορρηξία)
Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής αμηνόρροια
Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα ζευγαριού)
Υποψία πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (ΠΟΑ)
Ελεγχος εμμηνόπαυσης / περιεμμηνόπαυσης
Παρατεταμένη υψηλή προλακτίνη (PRL)
Εξάψεις, ταχυκαρδίες, διαταραχές ύπνου σε νεότερες γυναίκες → έλεγχος FSH

9.2 Ενδείξεις στους άνδρες

Χαμηλή τεστοστερόνη σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
Μειωμένη libido, στυτική δυσλειτουργία
Κόπωση, χαμηλή ενέργεια, μειωμένη μυϊκή μάζα
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (ολιγοσπερμία, ασθενοσπερμία)
Υποψία υπογοναδισμού (πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής)
Ατροφικοί όρχεις ή ιστορικό τραύματος/λοιμώξεων
Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης >12 μήνες
Ελεγχος υπόφυσης/υποθαλάμου

9.3 Ενδείξεις που αφορούν και τα δύο φύλα

Υποψία ενδοκρινικής διαταραχής
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Διαταραχές θυρεοειδούς που επηρεάζουν άμεσα και τον άξονα FSH–LH
Καθυστέρηση ή επιτάχυνση ήβης σε εφήβους
Έλεγχος υπόφυσης (υποφυσιακοί όγκοι, μικροαδενώματα)
Μεταβολικά σύνδρομα (παχυσαρκία, IR, υπερινσουλιναιμία)
Χρόνιο στρες, υπερβολική άσκηση (αθλητικός υπογοναδισμός)

9.4 Πότε η εξέταση θεωρείται επείγουσα;

Ξαφνική αμηνόρροια σε γυναίκα με κανονικούς κύκλους
Σημαντική πτώση τεστοστερόνης με συμπτώματα
Γαλακτόρροια → πιθανή υπερπρολακτιναιμία
Σοβαρή κόπωση / ζάλη → πιθανή δυσλειτουργία υπόφυσης

Η μέτρηση FSH & LH είναι βασικό βήμα στη διερεύνηση του ορμονικού άξονα
υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες και συχνά αποτελεί το πρώτο σημείο που οδηγεί σε διάγνωση προβλημάτων
γονιμότητας, κύκλου, τεστοστερόνης ή ωοθηκικής λειτουργίας.

🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – Πρακτικές οδηγίες

📝 Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν κάνετε FSH & LH

Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
Η αιμοληψία ιδανικά γίνεται 07:30–10:00 για σταθερότερες τιμές.
Στις γυναίκες η μέτρηση πρέπει να γίνει Ημέρα 2–4 του κύκλου, εκτός ειδικών περιπτώσεων.
Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι την προηγούμενη ημέρα.
Ενημερώστε το εργαστήριο για:
- αντισυλληπτικά χάπια,
- θεραπείες γονιμότητας,
- κορτιζόνη/στεροειδή,
- αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά (επηρεάζουν προλακτίνη → FSH/LH).
Αποφύγετε σεξουαλική επαφή και πολύωρη ορθοστασία πριν την αιμοληψία.
Σε άνδρες: αν γίνεται παράλληλα έλεγχος τεστοστερόνης, η αιμοληψία πρέπει να γίνει πρωινές ώρες.

Η προετοιμασία για τη μέτρηση FSH και LH είναι σχετικά απλή, αλλά υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που μπορούν να
επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Η ορμονική ισορροπία είναι ευαίσθητη σε στρες, ύπνο, άσκηση, φάρμακα και σε γυναίκες
καθορίζεται από τη φάση του κύκλου.

10.1 Τι να αποφύγετε την προηγούμενη ημέρα

Έντονη άσκηση και πολύωρη γυμναστική
Αλκοόλ και υπερβολική καφεΐνη
Έντονο στρες – αυξάνει κορτιζόλη → επηρεάζει GnRH/FSH/LH
Ξενύχτι – επηρεάζει τη ρύθμιση της υπόφυσης

10.2 Γυναίκες – Σωστή ημέρα κύκλου

Για ακριβή ερμηνεία, η αιμοληψία πρέπει να γίνει:

Ημέρα 2–4 του κύκλου (τυπικό πρωτόκολλο)
Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενδέχεται να γίνει οποιαδήποτε ημέρα
Σε αμηνόρροια > 3 μηνών → μέτρηση ανεξαρτήτως ημέρας + E2/PRL

10.3 Άνδρες – Τεστοστερόνη & FSH/LH

Αν η εξέταση FSH/LH συνδυάζεται με έλεγχο τεστοστερόνης:

Η αιμοληψία γίνεται 07:30–10:00.
Αποφύγετε σάουνα/πολύ ζεστά ντους πριν την αιμοληψία.
Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

10.4 Φάρμακα που επηρεάζουν FSH & LH

Πείτε στον γιατρό αν λαμβάνετε:

Αντισυλληπτικά χάπια
Θεραπείες εξωσωματικής (FSH injections, hCG, GnRH agonists/antagonists)
Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικά
Κορτιζόνη και στεροειδή
Οπιοειδή
Αναβολικά

10.5 Τι να κάνετε την ημέρα της εξέτασης

Πιείτε λίγο νερό – βοηθά στη φλεβική αιμοληψία.
Μην κάνετε έντονη άσκηση το πρωί.
Προσέλθετε σε ήρεμη κατάσταση (10 λεπτά καθιστοί → σταθεροποίηση ορμονών).

Η σωστή προετοιμασία εξασφαλίζει αξιόπιστα αποτελέσματα και επιτρέπει στον γιατρό να κάνει
ακριβή ερμηνεία της ορμονικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, ΠΟΑ, ανωορρηξία)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

Υψηλή FSH → χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία / περιεμμηνόπαυση / ΠΟΑ
Υψηλή LH → συχνά PCOS / ανωορρηξία
Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός)
LH/FSH > 2 → PCOS (όχι απόλυτος δείκτης, αλλά σημαντικός)
FSH Ημέρας 2–4 = το «gold standard» για εκτίμηση εφεδρείας

Η ερμηνεία των τιμών FSH και LH στις γυναίκες απαιτεί αξιολόγηση της ημέρας του κύκλου, των συμπτωμάτων,
αλλά και συσχέτιση με άλλες ορμονικές εξετάσεις (AMH, E2, PRL, TSH). Οι τιμές από μόνες τους δεν δίνουν διάγνωση,
αλλά αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της εικόνας.

11.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Υψηλή FSH (ιδίως Ημέρα 2–4) υποδεικνύει ότι οι ωοθήκες δεν ανταποκρίνονται φυσιολογικά στην ορμονική διέγερση.
Η υπόφυση «προσπαθεί» να διεγείρει τα ωοθυλάκια αυξάνοντας την παραγωγή FSH.

Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
Περιεμμηνόπαυση / εμμηνόπαυση
Χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία
Συνεχώς υψηλή FSH → ανεπαρκής παραγωγή οιστρογόνων

Ενδεικτικό εύρος υψηλής FSH (Ημέρα 2–4): > 10–12 mIU/mL

11.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η χαμηλή FSH σημαίνει ότι η υπόφυση δεν εκκρίνει αρκετή ορμόνη ή ότι η GnRH δεν παράγεται σωστά από τον υποθάλαμο.

Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Στρες, υποσιτισμός, έντονη άσκηση
Συγγενείς διαταραχές

11.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

PCOS – χαρακτηριστικά υψηλή LH με χαμηλή/φυσιολογική FSH
Ανωορρηξία → LH δεν αυξάνεται με σωστό τρόπο για ωορρηξία
Προεμμηνόπαυση – ανοδική τάση LH

LH > FSH (αναλογία > 2) είναι κλασική εικόνα στο PCOS.

11.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

Κεντρική διαταραχή (υποθάλαμος/υπόφυση)
Υψηλή προλακτίνη
Υποσιτισμός, στρες
Λήψη αντισυλληπτικών ή ορμονικών θεραπειών

11.5 LH/FSH ratio – Πότε γίνεται χρήσιμο;

LH/FSH ≈ 1 → φυσιολογικό
LH/FSH > 2 → ισχυρή ένδειξη PCOS
LH/FSH < 1 → πιθανή χαμηλή LH, διαταραχή GnRH

11.6 FSH & ωοθηκική εφεδρεία

Η FSH ημέρας 2–4 αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες της ωοθηκικής εφεδρείας.

Χαμηλή AMH + υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
Υπερηχογράφημα ωοθηκών βοηθά στην τελική εκτίμηση

11.7 Παραδείγματα για πρακτική κατανόηση

Παράδειγμα 1 – FSH 4, LH 5 (Ημέρα 3): Φυσιολογικό μοτίβο, ισορροπημένη λειτουργία.

Παράδειγμα 2 – FSH 8, LH 18: Ύποπτο για PCOS → αυξημένη LH.

Παράδειγμα 3 – FSH 15, LH 10 (Ημέρα 3): Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία / προεμμηνόπαυση.

Παράδειγμα 4 – FSH 2, LH 1: Χαμηλές και οι δύο → πιθανή υπόφυση / υψηλή προλακτίνη.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με πλήρες ορμονικό προφίλ και κλινική εικόνα.

1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH στους άνδρες (υπογοναδισμός, βλάβη όρχεων, υπόφυση)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στους άνδρες

Υψηλή FSH: πιθανή μειωμένη σπερματογένεση / βλάβη όρχεων.
Υψηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
Χαμηλές FSH & LH: κεντρικός (δευτεροπαθής) υπογοναδισμός.
Φυσιολογικές FSH/LH + χαμηλή Τ: πιθανή υπερπρολακτιναιμία ή SHBG διαταραχή.
FSH/LH με τεστοστερόνη → ο βασικός άξονας διάγνωσης.

Στους άνδρες, η ερμηνεία των FSH και LH επικεντρώνεται στη λειτουργία των όρχεων (σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης)
αλλά και στη λειτουργία της υπόφυσης/υποθαλάμου. Ο συνδυασμός των τιμών δείχνει με ακρίβεια αν το πρόβλημα προέρχεται
από τους όρχεις ή από τον «κεντρικό» άξονα.

12.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η FSH αυξάνεται όταν οι όρχεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στη διέγερση για παραγωγή σπέρματος.

Πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
Χαμηλή σπερματογένεση (ολιγοσπερμία/αζωοσπερμία)
Σύνδρομο Klinefelter
Παλιό τραύμα, κιρσοκήλη, όρχις-συστροφή
Παρωτίτιδα (ιογενής ορχίτιδα) στο παρελθόν
Μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία

FSH > 12–15 mIU/mL θεωρείται ύποπτη για πρωτοπαθή βλάβη.

12.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Χαμηλή FSH προκύπτει όταν η υπόφυση ή ο υποθάλαμος δεν παράγουν επαρκή διέγερση.

Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση
Χρόνια χρήση οπιοειδών/στεροειδών

12.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (οι όρχεις δεν παράγουν τεστοστερόνη)
LH υψηλή + Τ χαμηλή = η υπόφυση «πιέζει» αλλά οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται

12.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

Κεντρικός υπογοναδισμός (υποθάλαμος/υπόφυση)
Υψηλή προλακτίνη → καταστολή GnRH → χαμηλή LH
Χρόνιο στρες ή έντονη απώλεια βάρους

12.5 Συνδυασμοί που δείχνουν τη διάγνωση

Σενάριο 1 – Υψηλή FSH, υψηλή LH, χαμηλή Τ:

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (βλάβη όρχεων)

Σενάριο 2 – Χαμηλές FSH & LH, χαμηλή Τ:

Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)

Σενάριο 3 – Φυσιολογικές FSH/LH, χαμηλή Τ:

Υψηλή SHBG → χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη
Ήπια δυσλειτουργία Leydig cells

Σενάριο 4 – Φυσιολογικές FSH/LH, παθολογικό σπερμοδιάγραμμα:

Απόφραξη σπερματικών πόρων
Λοίμωξη ή φλεγμονή

12.6 Ποιες εξετάσεις συμπληρώνουν FSH/LH σε άνδρες;

Τεστοστερόνη (ολική & ελεύθερη)
SHBG
Προλακτίνη
TSH
Σπερμοδιάγραμμα (για έλεγχο γονιμότητας)
Σε ειδικές περιπτώσεις → MRI υπόφυσης

Ο συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τη διάγνωση
υπογοναδισμού και για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας.

1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)

📌 Συχνά κλινικά μοτίβα που βλέπουμε στις εξετάσεις FSH/LH

Αμηνόρροια με χαμηλές FSH/LH → πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.
Καθυστερημένη περίοδος με υψηλή LH → συχνά PCOS.
Υψηλή FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.
Χαμηλή τεστοστερόνη με υψηλή LH → πρωτοπαθής υπογοναδισμός στους άνδρες.
Φυσιολογική FSH αλλά παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → πιθανή απόφραξη.

Οι FSH και LH αποτελούν πυλώνα στην αξιολόγηση προβλημάτων κύκλου, γονιμότητας και ορμονικής λειτουργίας.
Οι παρακάτω περιπτώσεις είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα που βοηθούν στην πρακτική κατανόηση των τιμών.

13.1 Αμηνόρροια

Σενάριο 1 – FSH χαμηλή, LH χαμηλή:
Πιθανή διαταραχή υπόφυσης ή υποθαλάμου.
Συνοδεύεται συχνά από υψηλή προλακτίνη, στρες, υπερβολική άσκηση ή υποσιτισμό.

Σενάριο 2 – FSH υψηλή, LH φυσιολογική/υψηλή:
Υποδηλώνει πρωτοπαθή ωοθηκική δυσλειτουργία ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ).

13.2 Ακανόνιστος κύκλος / Καθυστερημένη περίοδος

Σενάριο – Υψηλή LH, φυσιολογική FSH:
Πολύ συχνό εύρημα στο PCOS με ή χωρίς αυξημένα ανδρογόνα.

Σενάριο – FSH χαμηλή και LH χαμηλή:
Πιθανή αναστολή GnRH λόγω στρες, υπερβολικής άσκησης, αποχής.

13.3 Προεμμηνόπαυση / Εμμηνόπαυση

FSH υψηλή (>20–25 mIU/mL)
LH υψηλή, αλλά λιγότερο από FSH
Συμπτώματα: εξάψεις, διαταραχές ύπνου, αϋπνία, μεταπτώσεις διάθεσης

13.4 PCOS – Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

LH 15, FSH 6 → κλασικό μοτίβο PCOS
LH 10, FSH 4 → ήπια διαταραχή ωορρηξίας
LH 25, FSH 8 → έντονη ανωορρηξία

13.5 Υπογονιμότητα ζευγαριού

Γυναίκα:

Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
Υψηλή LH → PCOS
Χαμηλές FSH/LH → υπόφυση/υποθάλαμος

Άνδρας:

Υψηλή FSH με χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
Υψηλή LH + χαμηλή Τ → υπογοναδισμός
FSH/LH φυσιολογικές + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → απόφραξη / φλεγμονή

13.6 Χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες – Πρακτικά παραδείγματα

Τ χαμηλή, LH υψηλή → οι όρχεις δεν παράγουν επαρκή τεστοστερόνη → πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
Τ χαμηλή, LH χαμηλή → η υπόφυση/υποθάλαμος δεν λειτουργούν → κεντρικός υπογοναδισμός.
Τ χαμηλή, LH φυσιολογική → αυξημένη SHBG ή ήπια βλάβη Leydig cells.

Τα παραδείγματα αυτά βοηθούν στη σωστή κλινική κατανόηση και στη στοχευμένη διερεύνηση,
τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.

1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πώς ξεχωρίζουν οι δύο τύποι υπογοναδισμού

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός: FSH ↑, LH ↑, τεστοστερόνη/οιστρογόνα ↓
Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός: FSH ↓, LH ↓, Τ/Ε2 ↓
Το μοτίβο των FSH/LH δείχνει αν το πρόβλημα είναι στους όρχεις/ωοθήκες ή στην υπόφυση/υποθάλαμο.
Η προλακτίνη (PRL) και η GnRH επηρεάζουν άμεσα FSH/LH.

Οι τιμές FSH και LH αποτελούν τον βασικότερο εργαστηριακό δείκτη για τη διάκριση μεταξύ
πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς (κεντρικού) υπογοναδισμού — τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.

14.1 Πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Η βλάβη βρίσκεται στα όργανα-στόχους (όρχεις στους άνδρες, ωοθήκες στις γυναίκες).
Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης → η υπόφυση αυξάνει FSH και LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

FSH ↑
LH ↑
Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συχνά αίτια σε γυναίκες:

Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
Εμμηνόπαυση
Χημειοθεραπεία / ακτινοβολία
Χρωμοσωμικές ανωμαλίες (π.χ. Turner)

Συχνά αίτια σε άνδρες:

Klinefelter σύνδρομο
Βλάβη των όρχεων από λοιμώξεις (π.χ. παρωτίτιδα)
Κιρσοκήλη
Τραύμα, συστροφή όρχεως
Τοξικότητα (χημειοθεραπεία)

14.2 Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός

Εδώ το πρόβλημα βρίσκεται στην υπόφυση ή τον υποθάλαμο που δεν παράγουν επαρκή GnRH, FSH, LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

FSH ↓ ή στα χαμηλά φυσιολογικά
LH ↓
Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συνήθη αίτια:

Υψηλή προλακτίνη (PRL) – υπερπρολακτιναιμία
Όγκοι υπόφυσης (micro/macroadenoma)
Λειτουργική αναστολή GnRH (στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση)
Χρόνια χρήση στεροειδών, οπιοειδών
Συγγενής ανεπάρκεια GnRH (σύνδρομο Kallmann)

14.3 Πώς διακρίνουμε τα δύο στην πράξη;

Πρωτοπαθής: Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται → υπόφυση ↑ FSH/LH

Δευτεροπαθής: Η υπόφυση δεν παράγει αρκετή FSH/LH → χαμηλές τιμές και των δύο

14.4 Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

FSH 18, LH 22, Τ χαμηλή → Πρωτοπαθής υπογοναδισμός
FSH 1.2, LH 1.8, Τ χαμηλή → Κεντρικός υπογοναδισμός
FSH 6, LH 5, Τ χαμηλή → Ίσως υψηλή SHBG, όχι καθαρά υπογοναδισμός

14.5 Ποια εξέταση συμπληρώνει FSH/LH;

Προλακτίνη (PRL) → συχνή αιτία καταστολής GnRH
Οιστραδιόλη (E2) / Τεστοστερόνη
Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, FT4)
SHBG για αξιολόγηση ελεύθερης Τ
MRI υπόφυσης σε υποψία κεντρικής διαταραχής

Η σωστή διάκριση πρωτοπαθούς–δευτεροπαθούς υπογοναδισμού καθορίζει
τη θεραπευτική προσέγγιση και την περαιτέρω διερεύνηση.

1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε χρειάζεται ειδικός

Ακανόνιστοι κύκλοι, αμηνόρροια ή συχνές καθυστερήσεις.
Υποψία PCOS ή δυσκολία ωορρηξίας.
Δυσκολία σύλληψης > 12 μήνες (ή > 6 μήνες αν >35 ετών).
Χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη libido ή στυτική δυσλειτουργία.
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.
Υψηλή FSH/LH ή ύποπτες τιμές σε επαναληπτικές εξετάσεις.
Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης σε ηλικία < 40 ετών.

Οι ορμόνες FSH και LH δίνουν κρίσιμες πληροφορίες για τη γονιμότητα και τον ορμονικό άξονα, αλλά η
εξειδικευμένη αξιολόγηση από γιατρό είναι απαραίτητη όταν οι τιμές αποκλίνουν από το φυσιολογικό ή όταν υπάρχουν
συμπτώματα που επηρεάζουν τη γονιμότητα, τη libido ή τον κύκλο.

15.1 Πότε να δείτε γυναικολόγο

Ακανόνιστος ή απών κύκλος
Υποψία PCOS
Πόνοι περιόδου + ανωορρηξία
Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης < 40 ετών
Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης
Υψηλή FSH ή LH στις Ημέρες 2–4
Ελάχιστη ή καθόλου ωορρηξία

15.2 Πότε να δείτε ενδοκρινολόγο

Υποψία ορμονικής διαταραχής (PRL, TSH, κορτιζόλη)
Διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου
Υποθυρεοειδισμός που επηρεάζει κύκλο/τεστοστερόνη
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Εξερεύνηση χαμηλής AMH + υψηλή FSH

15.3 Πότε να δείτε ανδρολόγο / ουρολόγο

Χαμηλή τεστοστερόνη
Στυτική δυσλειτουργία
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα
Υψηλή FSH ή LH
Κιρσοκήλη, τραύμα ή πόνος στους όρχεις

15.4 Πότε απαιτείται άμεση αξιολόγηση

Γαλακτόρροια ή πολύ υψηλή προλακτίνη
Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους
Πολύ χαμηλή τεστοστερόνη με έντονη κόπωση
Απότομη απώλεια libido
Σημαντική αδυναμία, υπόταση, ορθοστατική ζάλη

Η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό εξασφαλίζει σωστή διάγνωση και στοχευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.

1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH

📌 Γρήγορη σύνοψη για ασθενείς

Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
Η αιμοληψία γίνεται ιδανικά 07:30–10:00.
Γυναίκες: Ημέρα 2–4 του κύκλου για σωστή ερμηνεία.
Άνδρες: Κάντε ταυτόχρονα μέτρηση τεστοστερόνης.
Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι πριν την εξέταση.
Πείτε στον γιατρό για ορμονικά σκευάσματα, PRL, αντισυλληπτικά ή θεραπείες γονιμότητας.
Επαναλάβετε την εξέταση αν η ημέρα ήταν λάθος ή αν υπάρχουν αμφίβολες τιμές.

Οι ορμόνες FSH και LH αποτελούν βασικό κομμάτι του ορμονικού ελέγχου που σχετίζεται με τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο
και την παραγωγή τεστοστερόνης. Ακολουθώντας μερικές απλές οδηγίες, διασφαλίζετε ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης θα είναι
αξιόπιστα και κατάλληλα για ακριβή ιατρική ερμηνεία.

16.1 Τι πρέπει να κάνετε πριν την εξέταση

Κοιμηθείτε καλά το προηγούμενο βράδυ.
Αποφύγετε αλκοόλ και πολλή καφεΐνη.
Μην κάνετε έντονη άσκηση 24 ώρες πριν.
Πιείτε λίγο νερό πριν την αιμοληψία.

16.2 Γυναίκες – Ειδικές οδηγίες

Προσέλθετε για αιμοληψία Ημέρα 2, 3 ή 4 του κύκλου.
Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενημερώστε το εργαστήριο.
Αν υπάρχει υποψία PCOS, συνήθως ζητούνται και: Τεστοστερόνη, DHEA-S, Προλακτίνη, AMH, E2.

16.3 Άνδρες – Ειδικές οδηγίες

Μαζί με FSH/LH, συστήνεται μέτρηση τεστοστερόνης πρωινής ώρας.
Αν γίνεται διερεύνηση υπογονιμότητας → παράλληλα σπερμοδιάγραμμα.
Αποφύγετε σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

16.4 Τι να περιμένετε μετά την εξέταση

Τα αποτελέσματα είναι έτοιμα συνήθως εντός της ίδιας ημέρας.
Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναληπτική εξέταση αν:
- η ημέρα του κύκλου ήταν λάθος,
- τα επίπεδα επηρεάστηκαν από στρες/ύπνο,
- οι τιμές είναι οριακές ή αντιφατικές.

16.5 Πότε χρειάζεται άμεσα ιατρική εκτίμηση;

Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους.
Πολύ χαμηλή libido, εξάντληση, απώλεια μυϊκής μάζας (άνδρες).
Γαλακτόρροια ή συμπτώματα υψηλής προλακτίνης.
Συνεχώς αυξημένη FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.

Η σωστή προετοιμασία και η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό συμβάλλουν στη σωστή διάγνωση και στη βέλτιστη
διαχείριση θεμάτων γονιμότητας και ορμονικής υγείας.

1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές Ερωτήσεις για FSH & LH

💬 Οι πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν ασθενείς στο ιατρείο

1. Τι είναι οι ορμόνες FSH και LH;

Η FSH και η LH είναι ορμόνες της υπόφυσης που ρυθμίζουν τη γονιμότητα, την ωορρηξία, τον κύκλο της γυναίκας και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

2. Πρέπει να είμαι νηστικός/νηστική για FSH & LH;

Όχι. Δεν απαιτείται νηστεία. Συνιστάται η αιμοληψία 07:30–10:00 για πιο σταθερές τιμές.

3. Ποια ημέρα του κύκλου πρέπει να κάνω τις εξετάσεις;

Ημέρα 2–4 του κύκλου. Είναι η πιο αξιόπιστη περίοδος για ερμηνεία FSH/LH.

4. Μπορώ να κάνω την εξέταση με ακανόνιστο κύκλο;

Ναι, αλλά ενημερώστε το εργαστήριο. Αν η περίοδος απουσιάζει για μήνες, η εξέταση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα μαζί με οιστραδιόλη και προλακτίνη.

5. Τι σημαίνει υψηλή FSH στις γυναίκες;

Υποδηλώνει μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία ή έναρξη περιεμμηνόπαυσης. Σπάνια, μπορεί να αφορά ΠΟΑ (Πρόωρη Ωοθηκική Ανεπάρκεια).

6. Τι σημαίνει υψηλή LH στις γυναίκες;

Συχνά σχετίζεται με PCOS. Μπορεί επίσης να υποδηλώνει διαταραχή ωορρηξίας ή ηωρρηξία χωρίς ωοθυλακιορρηξία.

7. Τι σημαίνει υψηλή FSH στους άνδρες;

Συνήθως υποδηλώνει μειωμένη σπερματογένεση ή βλάβη των όρχεων (π.χ. κιρσοκήλη, λοιμώξεις, σύνδρομο Klinefelter).

8. Τι σημαίνει υψηλή LH στους άνδρες;

Υψηλή LH με χαμηλή τεστοστερόνη δείχνει πρωτοπαθή υπογοναδισμό — οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης.

9. Ποια συμπτώματα προκαλεί η χαμηλή LH στους άνδρες;

Μειωμένη libido, κόπωση, ελάττωση μυϊκής μάζας, δυσκολία συγκέντρωσης, πτώση ενέργειας και στυτική δυσλειτουργία.

10. Τι σημαίνει λόγος LH/FSH > 2;

Είναι συχνός δείκτης PCOS, αλλά δεν αρκεί από μόνος του για διάγνωση. Απαιτείται συνδυασμός υπερηχογραφήματος και ανδρογόνων.

11. Επηρεάζουν τα αντισυλληπτικά τις τιμές;

Ναι. Τα αντισυλληπτικά χαμηλώνουν τεχνητά FSH & LH. Η ερμηνεία γίνεται μόνο μετά από διακοπή 2–3 μηνών.

12. Μπορεί το στρες να επηρεάσει τα αποτελέσματα;

Το έντονο ψυχολογικό ή σωματικό στρες μπορεί να καταστείλει την GnRH → μείωση FSH & LH → προσωρινές διαταραχές κύκλου ή libido.

13. Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Αν έγινε σε λάθος ημέρα κύκλου, αν οι τιμές είναι οριακές, αν λείπει ο ύπνος ή υπάρχει στρες, ή αν υπάρχουν αντιφατικά αποτελέσματα.

14. Μπορώ να κάνω FSH/LH ενώ παίρνω θεραπεία γονιμότητας;

Συνήθως όχι. Οι τιμές επηρεάζονται από ενέσιμες FSH, hCG, GnRH agonists/antagonists. Η εξέταση πρέπει να ρυθμιστεί από τον γυναικολόγο.

15. Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Συνήθως αυθημερόν. Η αξιολόγηση γίνεται μαζί με E2, AMH, PRL, T και TSH ανάλογα με το φύλο και το κλινικό ερώτημα.

1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Κλείστε εύκολα εξέταση FSH/LH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Ενδεικτικές αξιόπιστες πηγές:

- American Society for Reproductive Medicine (ASRM) – Οδηγίες για ορμονικές εξετάσεις, εκτίμηση γονιμότητας και έλεγχο ωοθηκικής λειτουργίας.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://www.asrm.org
- European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) – Κατευθυντήριες οδηγίες για ωοθηκική εφεδρεία, AMH, FSH και αξιολόγηση γονιμότητας.
  Επίσημος σύνδεσμος (Guidelines):
  https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal
- UpToDate – Επιστημονικά άρθρα για τη διερεύνηση του εμμηνορρυσιακού κύκλου, του ανδρικού υπογοναδισμού, της διάγνωσης PCOS και των ορμονικών διαταραχών.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://www.uptodate.com
- LabCorp – Εργαστηριακές τιμές αναφοράς για FSH, LH, οιστραδιόλη (E2), τεστοστερόνη και άλλες ορμόνες.
  Επίσημος σύνδεσμος (Tests):
  https://www.labcorp.com/tests
- Medscape – Endocrinology – Ανασκοπήσεις για τις γοναδοτροπίνες (FSH/LH), τον υποθαλαμο-υποφυσιακό άξονα και τις διαταραχές γονιμότητας.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://emedicine.medscape.com
- World Health Organization (WHO) – WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th Edition.
  Επίσημος σύνδεσμος (Publications):
  https://www.who.int/publications
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Κατευθυντήριες οδηγίες για αξιολόγηση ωοθηκικής λειτουργίας, εμμηνορρυσιακού κύκλου και ορμονικών διαταραχών.
  Επίσημος σύνδεσμος (Clinical Guidance):
  https://www.acog.org/clinical

Παντελής Αναγνωστόπουλος

18/Nov/2025

AMH (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) – Εξέταση Αίματος, Τιμές & Ερμηνεία

Τελευταία ενημέρωση: 15 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση AMH (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) εκτιμά το ωοθηκικό απόθεμα, δηλαδή πόσα λειτουργικά ωάρια διαθέτουν οι ωοθήκες. Χρησιμοποιείται στον έλεγχο γονιμότητας, στον σχεδιασμό εξωσωματικής και στη διερεύνηση PCOS ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.

📑 Περιεχόμενα

1 Τι είναι η AMH;
2 Πώς συνδέεται με τη γονιμότητα;
3 Πού παράγεται η AMH;
4 Γιατί ζητείται η εξέταση;
5 Φυσιολογικές τιμές AMH ανά ηλικία
6 Τι σημαίνει χαμηλή AMH;
7 Τι σημαίνει υψηλή AMH;
8 Προετοιμασία για την εξέταση
9 Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα;
10 Υπάρχει τρόπος να αυξηθεί η AMH;
11 AMH και ηλικία – πόσο γρήγορα πέφτει
12 Σχετικές εξετάσεις
13 Πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η AMH
14 Τι να κάνω αν η AMH είναι χαμηλή
15 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
16 Κλείστε Ραντεβού
17 Βιβλιογραφία

1

Τι είναι η AMH

Η Αντιμυλλέριος Ορμόνη (AMH – Anti-Müllerian Hormone) είναι ορμόνη που παράγεται από τα κοκκιώδη κύτταρα των μικρών αναπτυσσόμενων ωοθυλακίων στις ωοθήκες. Στην πράξη, αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους εργαστηριακούς δείκτες του ωοθηκικού αποθέματος, δηλαδή του αριθμού των ωαρίων που παραμένουν «διαθέσιμα» για μελλοντική ωορρηξία ή για διέγερση σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Τι απαντά η AMH σε 1 πρόταση: «Πόσα ωάρια περίπου απομένουν ως απόθεμα για την ηλικία σας;»

Δεν επηρεάζεται σημαντικά από το πότε ακριβώς γίνεται μέσα στον κύκλο.
Παραμένει σχετικά σταθερή μέσα στον μήνα σε σύγκριση με άλλες ορμόνες.
Αντανακλά τη «δεξαμενή» μικρών ωοθυλακίων (ωοθηκική εφεδρεία).
Βοηθά στην πρόβλεψη της ανταπόκρισης σε διέγερση/IVF (πόσα ωάρια μπορεί να συλλεχθούν).

Σύντομη περίληψη: Η AMH δείχνει πόσα ωάρια υπάρχουν σε λειτουργικό απόθεμα. Υψηλή = μεγαλύτερο απόθεμα, χαμηλή = μειωμένο.

Τι ΔΕΝ δείχνει η AMH: Δεν «μετρά» την ποιότητα των ωαρίων. Η ποιότητα σχετίζεται κυρίως με την ηλικία (γι’ αυτό δύο γυναίκες με ίδια AMH μπορεί να έχουν διαφορετικές πιθανότητες, ανάλογα με την ηλικία τους).

Πρακτικό σημείο (για να μην υπάρξει λάθος συμπέρασμα): Μια χαμηλή AMH μπορεί να σημαίνει ότι θα υπάρξει μικρότερη ανταπόκριση σε διέγερση, αλλά δεν σημαίνει αυτόματα «δεν μπορώ να μείνω έγκυος». Αντίστοιχα, μια υψηλή AMH δεν εγγυάται εγκυμοσύνη—συχνά απλώς σημαίνει «υπάρχουν πολλά μικρά ωοθυλάκια», κάτι που θέλει σωστή κλινική ερμηνεία.Μάθετε περισσότερα για την εξέταση Antimyllereios Ορμόνη (AMH), την κλινική της αξία και πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματά της.

2

Πώς συνδέεται με τη γονιμότητα

Η AMH θεωρείται βασικός βιοδείκτης της αναπαραγωγικής εφεδρείας (ovarian reserve). Με απλά λόγια, δίνει εικόνα για το «πόσο απόθεμα» υπάρχει, όχι για το αν θα υπάρξει σύλληψη σε συγκεκριμένο μήνα. Γι’ αυτό και χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στη διερεύνηση υπογονιμότητας όσο και στον οικογενειακό προγραμματισμό.

Αριθμός αντρικών ωοθυλακίων (AFC) — συχνά «ταιριάζει» με την AMH.
Ωοθηκική εφεδρεία — πόσο υλικό υπάρχει για μελλοντική ωορρηξία.
Πιθανότητα ανταπόκρισης σε IVF — πόσα ωάρια μπορεί να συλλεχθούν.
Κίνδυνος πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας — όταν η AMH πέφτει νωρίτερα από το αναμενόμενο.

Το βασικό «μήνυμα» για τον/την ασθενή: Η γονιμότητα δεν εξαρτάται από μία εξέταση. Η AMH όμως βοηθά να εκτιμηθεί αν υπάρχει χρόνος και αν χρειάζεται πιο έγκαιρος σχεδιασμός.

Κλινικό νόημα: Χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική σύλληψη· προβλέπει κυρίως την ανταπόκριση σε διέγερση και το πόσα ωάρια μπορεί να ληφθούν.

Γιατί η ηλικία παραμένει «νούμερο 1»; Επειδή η ηλικία επηρεάζει άμεσα την πιθανότητα χρωμοσωμικών ανωμαλιών και τη συνολική ποιότητα των ωαρίων. Έτσι, μια γυναίκα 32 ετών με χαμηλή AMH μπορεί να έχει καλύτερη πρόγνωση από μια γυναίκα 40 ετών με μέτρια AMH—ακριβώς επειδή η ηλικία «βαραίνει» περισσότερο στην ποιότητα.Για λεπτομερή ανάλυση της ορολογίας και των ενδείξεων της ορμόνης, δείτε την πλήρη σελίδα για την Αντι-Μυλλέριο Ορμόνη (AMH).

3

Πού παράγεται η AMH

Η AMH παράγεται σχεδόν αποκλειστικά από τα κοκκιώδη κύτταρα των μικρών αναπτυσσόμενων ωοθυλακίων (πρωτογενή, προαντρικά και αντρικά). Δεν προέρχεται κυρίως από τα «μεγάλα» ωοθυλάκια που ετοιμάζονται άμεσα για ωορρηξία· γι’ αυτό και λειτουργεί ως δείκτης «δεξαμενής» και όχι ως δείκτης της ωορρηξίας του συγκεκριμένου μήνα.

Ξεκινά στην εφηβεία και ανεβαίνει στην πρώιμη ενήλικη ζωή.
Συχνά κορυφώνεται περίπου στα 25–30 έτη.
Μειώνεται προοδευτικά, με πιο εμφανή πτώση μετά τα 35.
Πλησιάζει το μηδέν στην εμμηνόπαυση.

Κλινική αξία: Περισσότερα αντρικά ωοθυλάκια → υψηλότερη AMH → μεγαλύτερο ωοθηκικό απόθεμα.

Συχνό κλινικό λάθος: Να θεωρείται ότι «υψηλή AMH = είμαι καλυμμένη για χρόνια». Η AMH δείχνει ποσότητα, αλλά η γονιμότητα επηρεάζεται έντονα από την ηλικία και την ωορρηξία/κύκλο.

4

Γιατί ζητείται η εξέταση

Η μέτρηση της AMH είναι από τις πιο χρήσιμες εργαστηριακές εξετάσεις στη γυναικολογική ενδοκρινολογία. Ζητείται για την αξιολόγηση της ωοθηκικής λειτουργίας και για την εξατομίκευση της αντιμετώπισης στην υπογονιμότητα.

Κύριοι λόγοι για τους οποίους ζητείται:

Αξιολόγηση ωοθηκικού αποθέματος
Υπογονιμότητα ή δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης
Προγραμματισμός εξωσωματικής (IVF), για επιλογή κατάλληλης δόσης διέγερσης
Διάγνωση ή υποψία PCOS (πολυκυστικών ωοθηκών)
Έλεγχος πριν από ωοθηκεκτομή ή άλλες επεμβατικές θεραπείες
Παρακολούθηση μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία
Έλεγχος πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας
Αξιολόγηση ενδοκρινολογικών διαταραχών που επηρεάζουν τον κύκλο

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση η AMH βοηθά στον καθορισμό:

της σωστής δόσης διέγερσης
του κινδύνου υπερδιέγερσης (OHSS)
της πιθανής ανταπόκρισης των ωοθηκών

Σημαντικό: Μία χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική σύλληψη. Είναι δείκτης αποθέματος, όχι ποιότητας ωαρίων.

Δείτε επίσης:

Αντι-Μυλλέριος Ορμόνη (AMH) – Πλήρης οδηγός

5

Φυσιολογικές τιμές AMH ανά ηλικία

Οι τιμές της AMH διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία και τη λειτουργική κατάσταση των ωοθηκών. Η AMH μειώνεται φυσιολογικά καθώς μεγαλώνει μια γυναίκα, ακολουθώντας την ίδια πορεία με το ωοθηκικό απόθεμα.

Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές AMH (ng/mL) ανά ηλικία:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Ηλικία	AMH (ng/mL)	Ερμηνεία
20–24	3.0 – 6.8	Υψηλό ωοθηκικό απόθεμα
25–29	2.5 – 6.0	Καλό απόθεμα
30–34	1.5 – 4.5	Φυσιολογικό
35–39	1.0 – 3.0	Μέτριο προς χαμηλό απόθεμα
40–44	0.2 – 1.5	Χαμηλό απόθεμα
45+	0.0 – 0.5	Πολύ χαμηλό – κοντά στην εμμηνόπαυση

Οι τιμές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με:

τη μέθοδο μέτρησης του εργαστηρίου
το αν υπάρχει PCOS (οι τιμές είναι συχνά πολύ υψηλότερες)
την ατομική γενετική και ορμονική κατάσταση

Σημείωση: Μία AMH < 1.0 ng/mL θεωρείται συχνά ένδειξη μειωμένου ωοθηκικού αποθέματος, ειδικά σε γυναίκες > 35 ετών.

6

Τι σημαίνει χαμηλή AMH

Η χαμηλή AMH υποδηλώνει ότι το ωοθηκικό απόθεμα μειώνεται. Αυτό είναι συχνά φυσιολογικό με την ηλικία, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες γυναίκες λόγω γενετικών ή ιατρικών παραγόντων.

Τιμές που θεωρούνται χαμηλές:

< 1.0 ng/mL → μειωμένο απόθεμα
< 0.5 ng/mL → πολύ χαμηλό απόθεμα
< 0.2 ng/mL → εξαιρετικά χαμηλό, συχνά ελάχιστη ανταπόκριση

Πιθανές αιτίες:

Ηλικία > 35 ετών
Γενετικοί παράγοντες (π.χ. οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης)
Χημειοθεραπεία / Ακτινοθεραπεία
Ενδομητρίωση (ιδίως με ενδομητριώματα)
Χειρουργείο ωοθηκών
Αυτοάνοσα νοσήματα
Κάπνισμα
Παχυσαρκία
Ιδιοπαθής ωοθηκική ανεπάρκεια

Στην υπογονιμότητα, η χαμηλή AMH σημαίνει:

μικρότερη πιθανότητα συλλογής πολλών ωαρίων σε διέγερση
ανάγκη για εξατομικευμένα πρωτόκολλα IVF
προσεκτικό οικογενειακό προγραμματισμό

Συμπέρασμα: Η χαμηλή AMH δεν αποκλείει εγκυμοσύνη. Δείχνει ότι το «παράθυρο γονιμότητας» μπορεί να είναι μικρότερο.

7

Τι σημαίνει υψηλή AMH (PCOS κ.ά.)

Η υψηλή AMH συνδέεται με μεγάλο αριθμό αντρικών ωοθυλακίων. Μπορεί να είναι φυσιολογική σε νεαρές γυναίκες, αλλά συχνά σχετίζεται με PCOS.

Τιμές που θεωρούνται υψηλές:

> 4.5 – 5.0 ng/mL → αυξημένο απόθεμα
> 6.0 – 7.0 ng/mL → συχνή συσχέτιση με PCOS
> 10 ng/mL → πολύ υψηλή, κίνδυνος υπερανταπόκρισης

Κύριες αιτίες:

PCOS
Μεγάλος αριθμός αντρικών ωοθυλακίων
Νεαρή ηλικία
Γενετικοί παράγοντες

Στην IVF, η υψηλή AMH σημαίνει:

υψηλή πιθανότητα υπερανταπόκρισης
αυξημένο κίνδυνο OHSS
ανάγκη για χαμηλότερες δόσεις διέγερσης

Υψηλή AMH και PCOS:

Η AMH αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο αξιολόγησης PCOS.
Οι γυναίκες με PCOS έχουν υπερπαραγωγή AMH λόγω πολλών μικρών ωοθυλακίων.

Συμπέρασμα: Η υψηλή AMH δείχνει καλό απόθεμα, αλλά απαιτεί προσοχή όταν συνοδεύεται από PCOS ή τιμές > 6–7 ng/mL.

8

Προετοιμασία για την εξέταση

Η εξέταση AMH γίνεται με απλή αιμοληψία και δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Υπάρχουν όμως ορισμένες πρακτικές οδηγίες που βοηθούν σε αξιόπιστο αποτέλεσμα.

Τι χρειάζεται να γνωρίζετε:

Δεν απαιτείται νηστεία.
Δεν επηρεάζεται από τον κύκλο – μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα.
Τα αντισυλληπτικά μπορεί να μειώσουν ελαφρά την AMH (συνήθως προσωρινά).
Φάρμακα IVF μπορούν να μεταβάλουν την τιμή παροδικά.
Μετά από κύστη ή χειρουργείο ωοθηκών η AMH μπορεί να είναι χαμηλότερη.
Μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία η AMH συχνά μειώνεται.

Πότε είναι πιο χρήσιμη η μέτρηση:

στη διερεύνηση υπογονιμότητας
πριν από IVF για καθορισμό πρωτοκόλλου
σε ύποπτα συμπτώματα PCOS
πριν από κατάψυξη ωαρίων

Χρήσιμη συμβουλή: Αν γίνουν και FSH/LH/E2, προτιμώνται ημέρες 2–5 του κύκλου. Η AMH μπορεί να ληφθεί οποτεδήποτε.

9

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η AMH ερμηνεύεται πάντα σε συνδυασμό με ηλικία, AFC (υπέρηχος ωοθηκών) και ιατρικό ιστορικό. Από μόνη της είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης ωοθηκικού αποθέματος, αλλά δεν επαρκεί για πλήρη διάγνωση.

Βασικοί κανόνες

Υψηλή AMH → αυξημένο απόθεμα, συχνά καλή ανταπόκριση σε IVF
Φυσιολογική AMH → επαρκές απόθεμα για την ηλικία
Χαμηλή AMH → περιορισμένο απόθεμα
Πολύ χαμηλή AMH → προειδοποίηση για μείωση γονιμότητας

Ερμηνεία βάσει τιμών

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

AMH (ng/mL)	Ερμηνεία
> 4.5	Υψηλό απόθεμα – πιθανή υπερανταπόκριση (PCOS)
2.0 – 4.5	Φυσιολογικό εύρος
1.0 – 2.0	Μέτριο απόθεμα
0.5 – 1.0	Χαμηλό απόθεμα
< 0.5	Πολύ χαμηλό απόθεμα

Συνδυαστική αξιολόγηση

AFC: χαμηλό AFC + χαμηλή AMH = μειωμένη εφεδρεία
FSH (ημέρα 2–5): αυξημένη FSH υποδηλώνει μειωμένο απόθεμα
Estradiol: εκτιμά τη λειτουργία των ωοθυλακίων

Θυμηθείτε: Η AMH δείχνει ποσότητα ωαρίων, όχι την ποιότητα — αυτή εξαρτάται κυρίως από την ηλικία.

10

Υπάρχει τρόπος να αυξηθεί η AMH

Η AMH αντανακλά τον αριθμό των διαθέσιμων ωαρίων. Επειδή το ωοθηκικό απόθεμα καθορίζεται από τη γέννηση, δεν υπάρχει τρόπος να αυξηθεί μόνιμα. Υπάρχουν όμως παρεμβάσεις που μπορούν να επιβραδύνουν την πτώση ή να βελτιώσουν τη λειτουργία των ωοθηκών.

Τι μπορεί να βοηθήσει

Διακοπή καπνίσματος
Έλεγχος ενδομητρίωσης (ιατρικός ή χειρουργικός)
Μείωση σωματικού βάρους σε PCOS
Βιταμίνη D (μικρή πιθανή θετική επίδραση)
CoQ10 (Ubiquinol) – βελτιώνει λειτουργία, όχι το απόθεμα

Τι δεν αυξάνει την AMH

Ορμόνες (FSH, LH)
Βότανα ή «φυσικά» σκευάσματα χωρίς τεκμηρίωση
Δίαιτες αποτοξίνωσης
Αντισυλληπτικά (μπορούν να μειώσουν προσωρινά την AMH)

Σημαντικό για χαμηλή AMH

Δεν σημαίνει αδυναμία εγκυμοσύνης.
Η ποιότητα των ωαρίων εξαρτάται από την ηλικία.
Κάτω των 35 ετών, ακόμη και με AMH < 1.0, η πιθανότητα φυσικής σύλληψης παραμένει υψηλή.
Δείχνει κυρίως ότι ο χρόνος για τεκνοποίηση είναι περιορισμένος.

Συμπέρασμα: Η AMH δεν αυξάνεται ουσιαστικά με θεραπείες. Ο στόχος είναι η προστασία της ωοθηκικής λειτουργίας και ο έγκαιρος οικογενειακός προγραμματισμός.

11

AMH και ηλικία – πόσο γρήγορα πέφτει πραγματικά

Η πτώση της AMH δεν είναι γραμμική. Σε πολλές γυναίκες παραμένει σχετικά σταθερή μέχρι τα 30–32 έτη και στη συνέχεια επιταχύνεται μετά τα 35, ακολουθώντας τη μείωση του ωοθηκικού αποθέματος.

Κλινικό μοτίβο: Μεταξύ 35–40 ετών, η AMH μπορεί να μειώνεται κατά 15–25% τον χρόνο σε αρκετές γυναίκες, ακόμη και αν ο κύκλος παραμένει φυσιολογικός.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Μια «φυσιολογική» AMH στα 30 δεν εγγυάται το ίδιο επίπεδο στα 35.
Η ταχεία πτώση εξηγεί γιατί η γονιμότητα μειώνεται πριν εμφανιστούν διαταραχές κύκλου.
Η ηλικία παραμένει ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας ποιότητας ωαρίων.
AMH, ρυθμός πτώσης και “βιολογική ηλικία” ωοθηκώνΔύο γυναίκες της ίδιας χρονολογικής ηλικίας μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική βιολογική ηλικία ωοθηκών. Η AMH αποτυπώνει αυτή τη διαφορά καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη ορμόνη. Για παράδειγμα, μία γυναίκα 32 ετών με AMH 0.8 ng/mL μπορεί να έχει ωοθηκική εφεδρεία παρόμοια με γυναίκα 40 ετών, ενώ μια άλλη 38 ετών με AMH 3.5 ng/mL μπορεί να έχει σημαντικά μεγαλύτερο απόθεμα από τον μέσο όρο της ηλικίας της.
Αυτός ο λόγος κάνει την AMH εξαιρετικά χρήσιμη όχι μόνο για υπογονιμότητα, αλλά και για προληπτικό οικογενειακό προγραμματισμό. Σε γυναίκες που δεν προσπαθούν ακόμη να μείνουν έγκυες, μια χαμηλή AMH μπορεί να λειτουργήσει ως “σήμα κινδύνου” ότι το χρονικό παράθυρο γονιμότητας ίσως είναι μικρότερο από το αναμενόμενο.
Στην κλινική πράξη, οι ειδικοί δεν κοιτούν μόνο την απόλυτη τιμή της AMH, αλλά και την ταχύτητα πτώσης όταν υπάρχουν παλαιότερες μετρήσεις. Μια πτώση από 2.5 σε 1.4 μέσα σε 18–24 μήνες είναι πιο ανησυχητική από μια σταθερή τιμή 1.2 επί σειρά ετών. Αυτό βοηθά στον εντοπισμό γυναικών με επιταχυνόμενη ωοθηκική γήρανση.
Η γνώση αυτή επιτρέπει έγκαιρες αποφάσεις όπως προσπάθεια για φυσική σύλληψη νωρίτερα ή κατάψυξη ωαρίων σε νεότερη ηλικία, όταν η ποιότητα είναι καλύτερη. Με αυτόν τον τρόπο, η AMH μετατρέπεται από απλή εργαστηριακή τιμή σε εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού γονιμότητας.

Συμπέρασμα: Η AMH δείχνει «πόσα» ωάρια απομένουν· η ηλικία δείχνει «πόσο καλά» είναι.

12

Σχετικές εξετάσεις που ερμηνεύονται μαζί με την AMH

Η AMH αποκτά πλήρη κλινική αξία όταν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις που αξιολογούν την ωοθηκική εφεδρεία και την ορμονική ισορροπία.

AFC (Antral Follicle Count) — υπερηχογραφικός αριθμός μικρών ωοθυλακίων.
FSH (ημέρα 2–5) — αυξημένη FSH υποδηλώνει μειωμένο απόθεμα.
Estradiol (E2) — αξιολογεί την ωοθυλακική δραστηριότητα.
LH — χρήσιμη στη διερεύνηση PCOS.
TSH & Προλακτίνη — αποκλείουν ενδοκρινικές αιτίες ανωοθυλακιορρηξίας.

Κλινική πρακτική: Χαμηλή AMH + χαμηλό AFC επιβεβαιώνουν πραγματική μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.

13

Πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η AMH

Η AMH δεν αλλάζει γρήγορα. Η επανάληψη της εξέτασης έχει νόημα μόνο σε συγκεκριμένα κλινικά πλαίσια.

Κάθε 6–12 μήνες σε γυναίκες με χαμηλή AMH ή υπογονιμότητα.
Μετά από χειρουργείο ωοθηκών ή ενδομητρίωμα.
Μετά από χημειοθεραπεία ή γοναδοτοξικές θεραπείες.
Πριν και μετά από κατάψυξη ωαρίων.

Σημαντικό: Μικρές διακυμάνσεις μεταξύ μετρήσεων είναι συχνά εργαστηριακές και όχι πραγματική αλλαγή αποθέματος.

14

Τι να κάνω αν η AMH είναι χαμηλή

Η χαμηλή AMH σημαίνει ότι το χρονικό παράθυρο γονιμότητας μπορεί να είναι περιορισμένο — όχι ότι η εγκυμοσύνη είναι αδύνατη.

Συζήτηση με ειδικό αναπαραγωγής για ρεαλιστικό πλάνο.
Μην καθυστερείτε τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Εξετάστε κατάψυξη ωαρίων αν δεν σχεδιάζετε άμεσα εγκυμοσύνη.
Ρύθμιση παραγόντων που επιταχύνουν την πτώση (κάπνισμα, ενδομητρίωση).

Κλινική αλήθεια: Η ποιότητα των ωαρίων εξαρτάται κυρίως από την ηλικία — όχι από την AMH.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορεί η AMH να προβλέψει αν θα μείνω έγκυος;

Η AMH δείχνει το απόθεμα ωαρίων, όχι την ποιότητα. Χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική εγκυμοσύνη, ειδικά κάτω των 35.

Επηρεάζει η AMH την εξωσωματική;

Ναι. Βοηθά στην επιλογή πρωτοκόλλου και στην πρόβλεψη ανταπόκρισης των ωοθηκών.

Πέφτει φυσιολογικά η AMH;

Ναι. Μειώνεται μετά τα 30, πιο έντονα μετά τα 35, και μηδενίζεται στην εμμηνόπαυση.

Μπορώ να κάνω AMH οποιαδήποτε μέρα;

Ναι. Η AMH είναι σχεδόν σταθερή μέσα στον κύκλο.

Τα αντισυλληπτικά επηρεάζουν την AMH;

Μπορούν να τη μειώσουν ελαφρά και προσωρινά.

Η AMH μπορεί να είναι ψευδώς χαμηλή;

Ναι, μετά από κύστη, χειρουργείο ή ορμονική θεραπεία μπορεί να πέσει παροδικά.

Υπάρχει θεραπεία για αύξηση AMH;

Όχι. Βελτιώνεται η λειτουργία, όχι ο αριθμός ωαρίων.

Η υψηλή AMH σημαίνει υπογονιμότητα;

Όχι. Δείχνει αυξημένο απόθεμα. Πρόβλημα υπάρχει μόνο όταν συνδυάζεται με PCOS.

AMH ή FSH – ποια είναι καλύτερη;

Η AMH είναι πιο σταθερή και αξιόπιστη για εκτίμηση αποθέματος.

Με πολύ χαμηλή AMH μπορώ να κάνω IVF;

Ναι, με ειδικά πρωτόκολλα. Η ποιότητα ωαρίου εξαρτάται κυρίως από την ηλικία.

Μπορεί η AMH να προβλέψει πόσα ωάρια θα ληφθούν στην εξωσωματική;

Ναι. Η AMH συσχετίζεται ισχυρά με τον αριθμό ωαρίων που θα συλλεχθούν μετά από διέγερση, αλλά δεν προβλέπει την ποιότητά τους ή την πιθανότητα εμφύτευσης.

Αξίζει να κάνω κατάψυξη ωαρίων με βάση την AMH;

Ναι. Η AMH βοηθά να εκτιμηθεί πόσα ωάρια μπορούν να συλλεχθούν ανά κύκλο και να σχεδιαστεί αν απαιτούνται περισσότεροι κύκλοι για επαρκή αποθήκευση.

Μπορεί το PCOS να “φουσκώνει” ψευδώς την AMH;

Ναι. Στο PCOS η AMH είναι συχνά πολύ υψηλή λόγω πολλών μικρών ωοθυλακίων, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα καλή ποιότητα ωαρίων ή φυσιολογική ωορρηξία.

16

Κλείστε εξέταση AMH

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση AMH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

Ovarian Reserve Testing and Reproductive Aging, ACOG
acog.org

Ovarian Reserve Markers – AMH and AFC, ESHRE
eshre.eu

Anti-Müllerian hormone: clinical applications, The Lancet
thelancet.com

AMH as predictor of ovarian reserve, Reproductive Biology and Endocrinology
rbej.biomedcentral.com

Κατάλογος Εξετάσεων AMH – Μικροβιολογικό Λαμίας
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Εξετάσεις για Υποθυρεοειδισμό – Πλήρης Οδηγός Ασθενών

📑 Περιεχόμενα

1) Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός;
2) Συχνά συμπτώματα
3) Πότε χρειάζονται εξετάσεις;
4) Ποιες εξετάσεις ζητούνται;
5) Προετοιμασία για τις εξετάσεις
6) Ερμηνεία αποτελεσμάτων
7) Ειδικές ομάδες: εγκυμοσύνη, παιδιά, ηλικιωμένοι
8) Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγετε
9) Πότε να επικοινωνήσω με γιατρό
10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
11) Κλείστε εξέταση θυρεοειδούς
12) Βιβλιογραφία & Πηγές

1) Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός;

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας δεν παράγει επαρκείς ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών, κυρίως της θυροξίνης (T4) και της τριιωδοθυρονίνης (T3). Αυτές οι ορμόνες ρυθμίζουν σχεδόν όλες τις μεταβολικές λειτουργίες του σώματος, όπως τη θερμοκρασία, την καύση ενέργειας, τη λειτουργία της καρδιάς, του εγκεφάλου και των μυών. Όταν οι συγκεντρώσεις τους μειωθούν, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται και προκαλούνται χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι πρωτοπαθής (όταν το πρόβλημα εντοπίζεται στον ίδιο τον θυρεοειδή αδένα), δευτεροπαθής (λόγω διαταραχής στην υπόφυση που παράγει την TSH) ή τριτοπαθής (λόγω υποθαλαμικής δυσλειτουργίας). Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων (>90%), πρόκειται για πρωτοπαθή υποθυρεοειδισμό που σχετίζεται με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

🔬 Επιστημονικά δεδομένα:
Η νόσος Hashimoto χαρακτηρίζεται από την παρουσία αντισωμάτων anti-TPO και anti-Tg, τα οποία καταστρέφουν σταδιακά τα θυρεοειδικά κύτταρα, οδηγώντας σε μειωμένη παραγωγή ορμονών. Με την πάροδο των ετών, μπορεί να εξελιχθεί από υποκλινική σε εμφανή μορφή υποθυρεοειδισμού.

Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι πιο συχνός στις γυναίκες και αυξάνεται μετά την ηλικία των 50 ετών. Σε γυναίκες μετά τον τοκετό μπορεί να εκδηλωθεί ως μεταγεννητικός υποθυρεοειδισμός (postpartum thyroiditis). Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν:

Χειρουργική αφαίρεση θυρεοειδούς (θυρεοειδεκτομή)
Θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο (I-131)
Φάρμακα όπως αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη ή αναστολείς τυροσινικής κινάσης
Έλλειψη ή περίσσεια ιωδίου στη διατροφή
Συγγενής υποθυρεοειδισμός (σε νεογνά)

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας, γιατί η κατάσταση εξελίσσεται αργά και τα συμπτώματα μπορεί να συγχέονται με άλλες διαταραχές. Ο προσυμπτωματικός εργαστηριακός έλεγχος με TSH και FT4 είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για την ανίχνευσή του.

ℹ️ Συνοπτικά:
Ο υποθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση μειωμένης λειτουργίας του θυρεοειδούς, προκαλεί βραδύ μεταβολισμό και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με χορήγηση λεβοθυροξίνης (Τ4), υπό ιατρική παρακολούθηση.

2) Συχνά συμπτώματα

Τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του μεταβολισμού. Εμφανίζονται σταδιακά και ποικίλλουν ανάλογα με τη βαρύτητα και τη διάρκεια της ορμονικής ανεπάρκειας. Πολλοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται την έναρξη της νόσου, αποδίδοντας τα συμπτώματα στην ηλικία, το στρες ή την κόπωση.

🔹 Κύρια συμπτώματα που πρέπει να σας κινητοποιήσουν:

Γενικά: Συνεχής κόπωση, αίσθημα υπνηλίας, βραδύτητα στις κινήσεις και στη σκέψη, μειωμένη συγκέντρωση.
Δέρμα και μαλλιά: Ξηροδερμία, ωχρότητα, απώλεια μαλλιών, εύθραυστα νύχια.
Βάρος: Ήπια αύξηση βάρους χωρίς αλλαγή διατροφής ή δραστηριότητας.
Θερμοκρασία: Αίσθημα ψύχους, χαμηλή αντοχή στο κρύο.
Καρδιαγγειακό: Βραδυκαρδία, χαμηλή πίεση, οίδημα προσώπου ή άκρων.
Νευροψυχιατρικά: Κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, απώλεια μνήμης, μειωμένη διάθεση.
Πεπτικό: Δυσκοιλιότητα, φούσκωμα, βραδύτητα πέψης.
Μυοσκελετικό: Μυϊκοί πόνοι, κράμπες, δυσκαμψία αρθρώσεων.
Αναπαραγωγικό: Διαταραχές εμμήνου ρύσεως (ολιγομηνόρροια ή αμηνόρροια), μειωμένη libido, δυσκολία σύλληψης.
Μεταβολικό: Αυξημένη LDL-χοληστερόλη, ήπια αναιμία, χαμηλή θερμοκρασία σώματος.

👩‍⚕️ Ειδικά στις γυναίκες:
Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει διαταραχές κύκλου, καθυστέρηση ωορρηξίας και αυξημένο κίνδυνο αποβολών. Κατά την κύηση, απαιτεί στενή ρύθμιση της TSH, καθώς επηρεάζει την ανάπτυξη του εμβρύου.

Σε προχωρημένα στάδια, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να εμφανιστεί το λεγόμενο μυξοίδημα, με έντονη κατακράτηση υγρών, υποθερμία και σοβαρή βραδυκαρδία — μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί νοσηλεία.

⚠️ Προσοχή: Πολλά από τα παραπάνω συμπτώματα είναι μη ειδικά. Η επιβεβαίωση γίνεται μόνο με εργαστηριακό έλεγχο TSH και FT4 σε αξιόπιστο μικροβιολογικό εργαστήριο.

3) Πότε χρειάζονται εξετάσεις;

Οι εξετάσεις για υποθυρεοειδισμό είναι απαραίτητες κάθε φορά που υπάρχουν ενδείξεις μειωμένης λειτουργίας του θυρεοειδούς ή παράγοντες κινδύνου. Ο έγκαιρος έλεγχος επιτρέπει τη διάγνωση πριν την πλήρη εκδήλωση συμπτωμάτων, αποτρέποντας μεταβολικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές.

🔍 Ενδείξεις για εργαστηριακό έλεγχο TSH και FT4:

Παρουσία συμπτωμάτων όπως κόπωση, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ξηροδερμία ή αίσθημα ψύχους.
Οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό θυρεοειδοπάθειας ή αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης τύπου 1, κοιλιοκάκη).
Γυναίκες μετά τον τοκετό (έλεγχος για μεταγεννητική θυρεοειδίτιδα).
Ασθενείς με υψηλή χοληστερίνη που δεν ανταποκρίνονται στη δίαιτα ή στη φαρμακευτική αγωγή.
Πριν ή κατά τη διάρκεια κύησης, για αποφυγή επιπλοκών στο έμβρυο και στη μητέρα.
Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.
Σε λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν τη θυρεοειδική λειτουργία, όπως αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη.
Σε ηλικιωμένα άτομα με γνωστική βραδύτητα, κατάθλιψη ή ανεξήγητη κόπωση.
Σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη λεβοθυροξίνη, για τακτικό έλεγχο ρύθμισης της δόσης.

📆 Συνιστώμενη συχνότητα ελέγχου:

Ενήλικες χωρίς συμπτώματα: κάθε 3–5 χρόνια.
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό ή αυτοάνοσα: κάθε 1–2 χρόνια.
Γυναίκες κατά την κύηση: σε κάθε τρίμηνο.
Ασθενείς σε θεραπεία: επανέλεγχος 6–8 εβδομάδες μετά από αλλαγή δόσης.

Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται με αιμοληψία το πρωί και περιλαμβάνει TSH, FT4 και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, FT3 ή αντισώματα anti-TPO και anti-Tg.

📍 Συμβουλή:
Αν υπάρχει ιστορικό Hashimoto ή προηγούμενη ανωμαλία στις τιμές TSH, καλό είναι να γίνεται ετήσιος έλεγχος θυρεοειδούς, ακόμη και αν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.

4) Ποιες εξετάσεις ζητούνται;

Ο έλεγχος του θυρεοειδούς για υποθυρεοειδισμό περιλαμβάνει συγκεκριμένες αιματολογικές εξετάσεις που αξιολογούν τόσο τη λειτουργία του αδένα όσο και την ύπαρξη αυτοάνοσων αντισωμάτων. Η σωστή ερμηνεία τους επιτρέπει στον ιατρό να καθορίσει τον τύπο και το στάδιο της νόσου.

🔹 Βασικός θυρεοειδικός έλεγχος: TSH, FT4, FT3

TSH (Θυρεοειδοτρόπος Ορμόνη): Παράγεται από την υπόφυση και διεγείρει τον θυρεοειδή να εκκρίνει T4 και T3. Είναι ο πιο ευαίσθητος δείκτης. Αυξημένη TSH με χαμηλή FT4 υποδηλώνει πρωτοπαθή υποθυρεοειδισμό.
FT4 (Ελεύθερη Θυροξίνη): Αντιπροσωπεύει το βιολογικά ενεργό κλάσμα της T4. Χαμηλή FT4 δείχνει ανεπαρκή παραγωγή ορμονών από τον θυρεοειδή.
FT3 (Ελεύθερη Τριιωδοθυρονίνη): Είναι η δραστική μορφή της ορμόνης, προκύπτει από τη μετατροπή της T4. Σε αρχικά στάδια υποθυρεοειδισμού μπορεί να παραμένει φυσιολογική.

🧪 Ανίχνευση αυτοάνοσου υποστρώματος:

anti-TPO (Αντισώματα κατά της Θυρεοειδικής Υπεροξειδάσης): Ανιχνεύονται σε πάνω από 90% των περιπτώσεων Hashimoto. Η παρουσία τους επιβεβαιώνει την αυτοάνοση φύση της νόσου.
anti-Tg (Αντισώματα κατά της Θυρεοσφαιρίνης): Συχνά συνυπάρχουν με anti-TPO και υποδηλώνουν ενεργό φλεγμονώδη διεργασία στον θυρεοειδή.
TRAb (Αντισώματα έναντι του Υποδοχέα TSH): Χρησιμοποιούνται κυρίως για διάγνωση Graves, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις βοηθούν στη διαφοροδιάγνωση μικτών μορφών θυρεοειδίτιδας.

🧩 Εξειδικευμένες εξετάσεις (σε επιλεγμένες περιπτώσεις):

Θυρεοσφαιρίνη (Tg): Παρακολούθηση μετά από θυρεοειδεκτομή ή καρκίνο θυρεοειδούς.
Απεικονιστικός έλεγχος (Υπέρηχος θυρεοειδούς): Αξιολογεί τη μορφολογία, τον όγκο και την παρουσία όζων ή φλεγμονής.
Ραδιοϊωδικό σπινθηρογράφημα: Ελέγχει τη λειτουργικότητα του αδένα, αλλά δεν απαιτείται στη συνήθη διάγνωση υποθυρεοειδισμού.

📌 Παράδειγμα πλήρους ελέγχου υποψίας υποθυρεοειδισμού:

TSH
FT4
FT3 (αν χρειαστεί)
anti-TPO
anti-Tg
Υπέρηχος θυρεοειδούς (προαιρετικά)

Η σωστή ερμηνεία όλων αυτών των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται από ενδοκρινολόγο ή ιατρό μικροβιολόγο που γνωρίζει τη συνολική κλινική εικόνα και τη φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς.

5) Προετοιμασία για τις εξετάσεις

Η σωστή προετοιμασία πριν τον έλεγχο του θυρεοειδούς είναι σημαντική για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Παρότι οι εξετάσεις αυτές δεν απαιτούν νηστεία, ορισμένοι παράγοντες μπορούν να αλλοιώσουν τις τιμές των ορμονών ή της TSH, οδηγώντας σε λανθασμένη διάγνωση.

📋 Οδηγίες πριν την αιμοληψία:

Χρόνος αιμοληψίας: Οι εξετάσεις TSH, FT4 και FT3 πρέπει να γίνονται πρωινές ώρες (07:30–10:00), γιατί η TSH παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση (κορυφώνεται νωρίς το πρωί).
Νηστεία: Δεν είναι απαραίτητη, αλλά συνιστάται να μην καταναλώνεται φαγητό ή καφές 1–2 ώρες πριν.
Λήψη θυροξίνης (λεβοθυροξίνη): Πάρτε το φάρμακο μετά την αιμοληψία, εκτός εάν ο θεράπων ιατρός έχει δώσει διαφορετική οδηγία.
Βιοτίνη (συμπλήρωμα βιταμίνης B7): Διακόψτε 24–48 ώρες πριν, γιατί παρεμβαίνει στις ανοσοδοκιμασίες, προκαλώντας ψευδή αποτελέσματα (ιδίως ψευδώς χαμηλή TSH).
Άλλα φάρμακα: Ενημερώστε τον ιατρό αν λαμβάνετε αμιοδαρόνη, λίθιο, κορτικοστεροειδή, ιντερφερόνη ή αναστολείς τυροσινικής κινάσης. Αυτά μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές των θυρεοειδικών δεικτών.
Άσκηση & στρες: Αποφύγετε έντονη άσκηση ή στρες πριν την εξέταση, καθώς μπορεί να μεταβάλει ορμονικές τιμές.
Συνέπεια ώρας: Σε επαναληπτικούς ελέγχους, κρατήστε σταθερή ώρα αιμοληψίας για συγκρίσιμα αποτελέσματα.

💡 Χρήσιμες συμβουλές:

Αποφύγετε τη λήψη πολυβιταμινών που περιέχουν ιώδιο ή σελήνιο πριν την εξέταση, εκτός αν το έχει εγκρίνει ο ιατρός.
Μην αλλάζετε τη δόση ή τη μάρκα του φαρμάκου σας χωρίς ιατρική συμβουλή, γιατί επηρεάζει άμεσα την TSH.
Αν η εξέταση γίνεται για παρακολούθηση θεραπείας, σημειώστε πότε λάβατε τελευταία δόση λεβοθυροξίνης.

⚠️ Προσοχή:
Η βιοτίνη είναι συχνή αιτία ψευδών αποτελεσμάτων. Ακόμη και συμπληρώματα “μαλλιών–νυχιών” περιέχουν υψηλές δόσεις και μπορεί να αλλοιώσουν τη μέτρηση των θυρεοειδικών δεικτών.

Ακολουθώντας τις παραπάνω οδηγίες, διασφαλίζετε ότι τα αποτελέσματα των εξετάσεων σας αντικατοπτρίζουν την πραγματική λειτουργία του θυρεοειδούς και επιτρέπουν στον ιατρό να τα αξιολογήσει αξιόπιστα.

6) Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των εξετάσεων θυρεοειδούς απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση όλων των τιμών (TSH, FT4, FT3, αντισώματα), του ιστορικού και της κλινικής εικόνας του ασθενούς. Τα φυσιολογικά όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης και το εργαστήριο, γι’ αυτό οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται πάντα με τις αντίστοιχες τιμές αναφοράς του ίδιου εργαστηρίου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Δείκτης	Ενδεικτικά όρια ενηλίκων	Ερμηνεία / Υπόνοια
TSH	0.4 – 4.0 mIU/L	↑ με χαμηλή FT4 → Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός
FT4	0.8 – 1.8 ng/dL	Χαμηλή FT4 με αυξημένη TSH → Υποθυρεοειδισμός
FT3	2.3 – 4.2 pg/mL	Φυσιολογική ή ελαφρώς μειωμένη σε υποθυρεοειδισμό
anti-TPO / anti-Tg	Αρνητικά	Θετικά → Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός: Αυξημένη TSH και χαμηλή FT4. Οφείλεται σε βλάβη του θυρεοειδούς και είναι η συχνότερη μορφή. Αν τα anti-TPO είναι θετικά, πρόκειται συνήθως για νόσο Hashimoto.

Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός: Αυξημένη TSH αλλά φυσιολογική FT4. Η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε εμφανή υποθυρεοειδισμό, ιδίως αν τα αντισώματα είναι θετικά ή η TSH >10 mIU/L.

Κεντρικός υποθυρεοειδισμός: Χαμηλή ή φυσιολογική TSH με χαμηλή FT4. Οφείλεται σε βλάβη της υπόφυσης ή του υποθαλάμου. Απαιτεί εξειδικευμένο ενδοκρινολογικό έλεγχο.

⚠️ Συχνά σφάλματα ερμηνείας:

Η TSH μπορεί να παραμένει υψηλή 4–6 εβδομάδες μετά την έναρξη θεραπείας — δεν σημαίνει αποτυχία αγωγής.
Η λήψη βιοτίνης ή θυροξίνης πριν την αιμοληψία μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα.
Η FT3 συχνά φυσιολογική σε πρώιμα στάδια — δεν αποκλείει τη νόσο.

Η τελική διάγνωση τίθεται από τον θεράποντα ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις εργαστηριακές τιμές όσο και την κλινική εικόνα του ασθενούς.

💬 Παράδειγμα:
Ασθενής με TSH 6.5 mIU/L και FT4 φυσιολογική: πιθανός υποκλινικός υποθυρεοειδισμός – χρειάζεται επανέλεγχο και έλεγχο αντισωμάτων anti-TPO.
Ασθενής με TSH 12 και FT4 χαμηλή: σαφής υποθυρεοειδισμός – ενδείκνυται θεραπεία με λεβοθυροξίνη.

7) Ειδικές ομάδες: εγκυμοσύνη, παιδιά, ηλικιωμένοι

Ο υποθυρεοειδισμός επηρεάζει διαφορετικά κάθε ηλικιακή και βιολογική ομάδα. Οι ορμονικές απαιτήσεις, τα φυσιολογικά όρια TSH και η αντιμετώπιση ποικίλλουν ανάλογα με την περίπτωση, γι’ αυτό η παρακολούθηση πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα.

🤰 Εγκυμοσύνη

Κατά την κύηση, ο θυρεοειδής εργάζεται εντονότερα για να καλύψει τις ανάγκες της μητέρας και του εμβρύου. Οι θυρεοειδικές ορμόνες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος του εμβρύου. Ακόμη και ήπια μείωση των επιπέδων FT4 μπορεί να επηρεάσει την κύηση, γι’ αυτό απαιτείται στενή παρακολούθηση.

Η φυσιολογική TSH στην εγκυμοσύνη είναι χαμηλότερη, ειδικά στο Α’ τρίμηνο (0.1–2.5 mIU/L).
Οι ανάγκες σε θυροξίνη αυξάνονται κατά 25–50%, οπότε συχνά απαιτείται προσαρμογή δόσης.
Οι γυναίκες με Hashimoto ή θετικά anti-TPO χρειάζονται έλεγχο κάθε 4–6 εβδομάδες.
Ο υποθυρεοειδισμός που δεν ρυθμίζεται σωστά αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού και καθυστέρησης ανάπτυξης εμβρύου.

👶 Παιδιά και έφηβοι

Ο συγγενής υποθυρεοειδισμός (παρουσία από τη γέννηση) είναι σπάνιος αλλά σοβαρός. Ο προληπτικός νεογνικός έλεγχος επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, αποτρέποντας μόνιμες νευροαναπτυξιακές βλάβες.

Σε νεογνά και παιδιά, η TSH είναι φυσιολογικά υψηλότερη από των ενηλίκων.
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν υπνηλία, μειωμένη όρεξη, δυσκοιλιότητα και βραδύ ρυθμό ανάπτυξης.
Η έγκαιρη θεραπεία με λεβοθυροξίνη οδηγεί σε φυσιολογική ανάπτυξη και πνευματική εξέλιξη.
Σε εφήβους, η νόσος Hashimoto είναι η πιο συχνή αιτία επίκτητου υποθυρεοειδισμού.

👵 Ηλικιωμένοι

Σε ηλικιωμένους, τα φυσιολογικά επίπεδα TSH μπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερα χωρίς να υπάρχει πραγματικός υποθυρεοειδισμός. Η έναρξη θεραπείας πρέπει να γίνεται με προσοχή και χαμηλές δόσεις, γιατί η υπερθεραπεία μπορεί να προκαλέσει αρρυθμίες ή οστεοπόρωση.

Ο έλεγχος συνιστάται σε κάθε ανεξήγητη κόπωση, ψυχρότητα ή κατάθλιψη.
Η παρακολούθηση γίνεται κάθε 6–12 μήνες με προσεκτική προσαρμογή δόσης λεβοθυροξίνης.
Η ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων (π.χ. αντιπηκτικά, αντιεπιληπτικά) μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών.

📘 Συνοπτικά:

Έγκυες: αυξημένες ανάγκες, συχνός έλεγχος TSH.
Παιδιά: κρίσιμος έλεγχος ανάπτυξης, Hashimoto συχνή αιτία.
Ηλικιωμένοι: προσεκτική θεραπεία για αποφυγή υπερδοσολογίας.

8) Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγετε

Η ερμηνεία και η παρακολούθηση του υποθυρεοειδισμού μπορεί να περιπλέκεται από λάθη στην προετοιμασία, τη λήψη φαρμάκων ή την κατανόηση των αποτελεσμάτων. Τα παρακάτω είναι τα πιο συχνά σφάλματα που παρατηρούνται σε ασθενείς.

⚠️ Συχνά λάθη που επηρεάζουν τα αποτελέσματα:

Λήψη λεβοθυροξίνης πριν την αιμοληψία, με αποτέλεσμα ψευδώς φυσιολογικά επίπεδα FT4.
Αλλαγή ώρας δειγματοληψίας από εξέταση σε εξέταση, χωρίς σταθερό ωράριο.
Χρήση συμπληρωμάτων βιοτίνης λίγο πριν την αιμοληψία, που αλλοιώνει τις μετρήσεις.
Μη ενημέρωση για τη λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν τον θυρεοειδή (π.χ. λίθιο, αμιοδαρόνη).
Σύγκριση αποτελεσμάτων από διαφορετικά εργαστήρια χωρίς συνεκτίμηση της μεθόδου μέτρησης.
Παράλειψη παρακολούθησης μετά από αλλαγή δόσης λεβοθυροξίνης (απαιτείται επανέλεγχος σε 6–8 εβδομάδες).
Αυθαίρετη αλλαγή ή διακοπή φαρμάκου χωρίς ιατρική οδηγία.
Μη συμμόρφωση στην ώρα λήψης λεβοθυροξίνης (πρέπει να λαμβάνεται πρωί, νηστικός, 30’ πριν το φαγητό).
Παρερμηνεία “οριακών” τιμών TSH ως παθολογικών χωρίς εκτίμηση FT4 και FT3.

✅ Ορθές πρακτικές:

Σταθερή ώρα αιμοληψίας και σταθερό εργαστήριο για συγκρίσιμα αποτελέσματα.
Ενημέρωση του ιατρού για κάθε νέο φάρμακο ή συμπλήρωμα.
Τήρηση των οδηγιών για τη λήψη λεβοθυροξίνης.
Επαναλαμβανόμενος έλεγχος μετά από κάθε προσαρμογή δόσης.

💡 Συμβουλή:
Αν παρατηρήσετε απότομες μεταβολές TSH χωρίς αλλαγή στη θεραπεία, συζητήστε το με τον ιατρό σας. Εξωγενείς παράγοντες όπως στρες, λοιμώξεις ή νέα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

9) Πότε να επικοινωνήσω με γιατρό

Η έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό είναι κρίσιμη για την ορθή παρακολούθηση του υποθυρεοειδισμού και την αποφυγή επιπλοκών. Ακόμη και ήπιες μεταβολές στις τιμές TSH ή FT4 μπορεί να έχουν σημασία, ιδίως σε εγκύους, παιδιά και ηλικιωμένους.

📞 Επικοινωνήστε με γιατρό όταν:

Εμφανίζετε επίμονη κόπωση, υπνηλία ή αίσθημα βραδύτητας στις σκέψεις και κινήσεις.
Παρατηρείτε αύξηση βάρους χωρίς αλλαγές στη διατροφή ή στην άσκηση.
Νιώθετε έντονη δυσανεξία στο κρύο ή ξηροδερμία που επιμένει.
Εμφανίζετε διαταραχές εμμήνου ρύσεως ή δυσκολία σύλληψης.
Παρατηρείτε οίδημα στο πρόσωπο, στα βλέφαρα ή στα κάτω άκρα.
Παρουσιάζετε χαμηλούς καρδιακούς παλμούς (βραδυκαρδία) ή αίσθημα παλμών.
Είστε σε θεραπεία με λεβοθυροξίνη και αισθάνεστε ότι τα συμπτώματα επανέρχονται.
Η TSH σας μεταβάλλεται απότομα μεταξύ δύο ελέγχων χωρίς εμφανή λόγο.
Είστε έγκυος ή σχεδιάζετε κύηση – η ορμονική ισορροπία είναι καθοριστική για το έμβρυο.

💡 Συμβουλή:
Κρατήστε αρχείο με τα αποτελέσματα των εξετάσεών σας (TSH, FT4, FT3, anti-TPO, anti-Tg) για σύγκριση σε βάθος χρόνου. Μικρές αποκλίσεις έχουν αξία μόνο αν αξιολογηθούν σε συνέχεια με προηγούμενες μετρήσεις.

👩‍⚕️ Ο ρόλος του Μικροβιολόγου και του Ενδοκρινολόγου:

Ο Μικροβιολόγος φροντίζει για την αξιόπιστη λήψη και μέτρηση των δεικτών.
Ο Ενδοκρινολόγος αξιολογεί τα αποτελέσματα σε συνδυασμό με τα συμπτώματα και προσαρμόζει τη θεραπεία.

Η επικοινωνία με εξειδικευμένο ιατρό είναι απαραίτητη κάθε φορά που τα συμπτώματα αλλάζουν ή όταν οι εξετάσεις δείχνουν τιμές εκτός των φυσιολογικών ορίων. Η σωστή παρακολούθηση εξασφαλίζει σταθερή ρύθμιση και αποφυγή επιπλοκών όπως υπερθυρεοειδισμός από υπερδοσολογία.

10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για TSH, FT4 και FT3;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία. Ωστόσο, προτιμάται η αιμοληψία να γίνεται το πρωί (07:30–10:00) ώστε να υπάρχει συνέπεια στις μετρήσεις, επειδή η TSH έχει ημερήσιο ρυθμό μεταβολής.

Μπορώ να πάρω τη λεβοθυροξίνη πριν την εξέταση;

Καλό είναι να την πάρετε μετά την αιμοληψία, εκτός αν ο γιατρός σας έχει δώσει άλλη οδηγία. Η λήψη του φαρμάκου πριν την εξέταση μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της FT4.

Τι σημαίνει “υποκλινικός υποθυρεοειδισμός”;

Πρόκειται για ήπια μορφή της νόσου όπου η TSH είναι αυξημένη, αλλά η FT4 παραμένει φυσιολογική. Μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα, ωστόσο χρειάζεται τακτικός έλεγχος και ενδεχομένως θεραπεία αν η TSH υπερβαίνει τα 10 mIU/L.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω τον θυρεοειδή μου;

Αν δεν λαμβάνετε θεραπεία, ένας έλεγχος κάθε 2–3 χρόνια είναι επαρκής. Εάν λαμβάνετε λεβοθυροξίνη, ο επανέλεγχος γίνεται 6–8 εβδομάδες μετά από κάθε αλλαγή δόσης και στη συνέχεια κάθε 6–12 μήνες.

Τα αντισώματα anti-TPO και anti-Tg χρειάζονται πάντα;

Όχι σε όλες τις περιπτώσεις. Συνιστώνται όταν υπάρχει υποψία αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας (Hashimoto) ή ανεξήγητη αύξηση TSH, καθώς βοηθούν στη διάγνωση και πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου.

Μπορεί ο υποθυρεοειδισμός να προκαλέσει κατάθλιψη;

Ναι. Η ανεπάρκεια θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζει τον εγκέφαλο και μπορεί να προκαλέσει καταθλιπτικά συμπτώματα, μειωμένη ενέργεια και δυσκολία συγκέντρωσης. Ορμονική ρύθμιση με λεβοθυροξίνη συνήθως βελτιώνει την ψυχική διάθεση.

Η διατροφή επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς;

Ναι, η πρόσληψη ιωδίου είναι καθοριστική. Η υπερβολή ή η έλλειψη ιωδίου μπορεί να προκαλέσει διαταραχές. Επίσης, η λήψη σεληνίου και βιταμίνης D βοηθά στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς, εφόσον υπάρχει ανεπάρκεια.

Μπορώ να πίνω καφέ μετά τη λεβοθυροξίνη;

Ο καφές μειώνει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης. Πίνετέ τον τουλάχιστον 30–60 λεπτά μετά τη λήψη του φαρμάκου.

Τι γίνεται αν ξεχάσω τη δόση του φαρμάκου;

Αν περάσουν λίγες ώρες, πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε. Αν πλησιάζει η επόμενη ημέρα, παραλείψτε τη δόση και συνεχίστε κανονικά. Μην παίρνετε διπλή δόση χωρίς ιατρική οδηγία.

Ο υποθυρεοειδισμός θεραπεύεται;

Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι χρόνια κατάσταση που ελέγχεται επιτυχώς με καθημερινή λήψη λεβοθυροξίνης. Με σωστή ρύθμιση, οι ασθενείς έχουν φυσιολογική ζωή και μεταβολισμό.

11) Κλείστε εξέταση θυρεοειδούς

Κλείστε εύκολα εξέταση θυρεοειδούς (TSH, FT4, FT3, anti-TPO) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

12) Βιβλιογραφία & Πηγές

Παντελής Αναγνωστόπουλος

25/Oct/2025

🧪 Αυξημένη TSH – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

1) Τι είναι η TSH και τι σημαίνει «αυξημένη»

📊 Ερμηνεία με απλά λόγια

Αυξημένη TSH + χαμηλή FT4: Υποδηλώνει κλινικό υποθυρεοειδισμό.
Αυξημένη TSH + φυσιολογική FT4: Υποδηλώνει υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, δηλαδή πρώιμο στάδιο.
Φυσιολογική ή χαμηλή TSH: Συνήθως σημαίνει ευθυρεοειδία ή υπερθυρεοειδισμό, αντίστοιχα.

2) Ενδεικτικές τιμές TSH & κατηγορίες

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες

Κατηγορία	TSH (mIU/L)	FT4	Ερμηνεία
Φυσιολογική λειτουργία	0.4 – 4.0*	Φυσιολογική	Ευθυρεοειδία
Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός	4.0 – 10	Φυσιολογική	Πρώιμη ή ήπια δυσλειτουργία
Κλινικός υποθυρεοειδισμός	>10	Χαμηλή	Ανάγκη θεραπείας με λεβοθυροξίνη
Κύηση (1ο τρίμηνο)	0.1 – 2.5	Φυσιολογική	Αυστηρότερα όρια λόγω εμβρυϊκής ανάπτυξης

*Οι τιμές αναφοράς ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης και το εργαστήριο.

*Τα όρια διαφέρουν ανά αναλυτή και ηλικία.

3) Συμπτώματα αυξημένης TSH (υποθυρεοειδισμός)

Κούραση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
Αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ψυχρότητα.
Ξηροδερμία, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια.
Βραδυκαρδία, μυαλγίες, κράμπες.
Διαταραχές περιόδου, υπογονιμότητα.
Θολή σκέψη, βραδύτητα λόγου.
Υπερλιπιδαιμία, οιδήματα (ιδίως πρόσωπο/βλέφαρα).

Σημείωση: Τα συμπτώματα εξελίσσονται αργά και είναι μη ειδικά. Η διάγνωση βασίζεται σε TSH και FT4.

4) Κύριες αιτίες αυξημένης TSH

🔹 Πρωτοπαθείς αιτίες (θυρεοειδικής προέλευσης)

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: Αυτοάνοση προσβολή του θυρεοειδούς με παρουσία αντισωμάτων anti-TPO και anti-Tg.
Έλλειψη ιωδίου: Ο θυρεοειδής δεν έχει επαρκές ιώδιο για τη σύνθεση Τ4/Τ3.
Μετά από θεραπεία: Ραδιενεργό ιώδιο, θυρεοειδεκτομή ή αντικαρκινική θεραπεία.
Φυσιολογική γήρανση: Ελαφρά αύξηση TSH παρατηρείται με την ηλικία.

🔹 Δευτεροπαθείς αιτίες

Ανεπαρκής πρόσληψη λεβοθυροξίνης: Λανθασμένη δόση ή κακή συμμόρφωση.
Φάρμακα: Αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη, αναστολείς τυροσινικών κινασών, γλυκοκορτικοειδή.
Ανάκαμψη μετά υπερθυρεοειδισμό: Μεταβατική αύξηση TSH (αναπήδηση).
Σοβαρή συστηματική νόσος: Μπορεί να μεταβάλει παροδικά την TSH (non-thyroidal illness).

5) Πότε χρειάζεται ιατρός άμεσα

Η αυξημένη TSH απαιτεί ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με έντονα συμπτώματα ή οριακά χαμηλή FT4.

TSH >10 mIU/L ανεξάρτητα από συμπτώματα.
FT4 χαμηλή ή κάτω από το φυσιολογικό.
Κύηση ή προσπάθεια σύλληψης (ακόμη και με ήπια αύξηση).
Παιδιά ή έφηβοι με καθυστέρηση ανάπτυξης ή σχολική δυσκολία.
Ασθενείς με υπερλιπιδαιμία, καρδιαγγειακή νόσο ή βραδυκαρδία.
Αίσθημα έντονης κόπωσης, ψυχρότητας ή καταθλιπτικής διάθεσης.

🚨 Ζητήστε άμεσα ιατρική καθοδήγηση: Αν η TSH είναι >10, αν συνυπάρχουν συμπτώματα ή αν είστε έγκυος. Ο υποθυρεοειδισμός επηρεάζει το έμβρυο και τη γονιμότητα.

6) Διαγνωστικός έλεγχος – Πώς επιβεβαιώνεται η αιτία

Η διερεύνηση της αυξημένης TSH γίνεται για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για πραγματικό υποθυρεοειδισμό ή παροδική μεταβολή.

Επανάληψη TSH μετά από 4–8 εβδομάδες για επιβεβαίωση σταθερής αύξησης.
FT4 (± FT3): εκτίμηση βαρύτητας και διαφοροδιάγνωση κλινικού/υποκλινικού υποθυρεοειδισμού.
Αντισώματα anti-TPO και anti-Tg: θετικά → θυρεοειδίτιδα Hashimoto.
Υπέρηχος θυρεοειδούς: εκτίμηση μεγέθους, υφής και ύπαρξης βρογχοκήλης ή οζιδίων.
Λιπιδαιμικό & γλυκαιμικό προφίλ: συχνά διαταράσσονται στον υποθυρεοειδισμό.
Φάρμακα & πρόσφατες νόσοι: καταγραφή πιθανών επιδράσεων στην TSH.

📋 Υπενθύμιση: Αν η TSH είναι ήπια αυξημένη (4–6 mIU/L), χωρίς αντισώματα και φυσιολογική FT4, επανέλεγχος αρκεί. Δεν ξεκινά πάντα θεραπεία άμεσα.

7) Αντιμετώπιση / θεραπεία

Λεβοθυροξίνη (LT4)

Κλινικός υποθυρεοειδισμός: έναρξη LT4. Τυπική αρχική δόση ≈1.6 μg/kg/ημέρα. Προσαρμογή ανά ηλικία/συννοσηρότητες.
Υποκλινικός (TSH 4–10): θεραπεία αν συμπτώματα, θετικά anti-TPO, κύηση/υπογονιμότητα, βρογχοκήλη, TSH κοντά στο 10 ή ΣΚΝ/δυσλιπιδαιμία.
Ηλικιωμένοι/ΚΑΝ: έναρξη 12.5–25 μg και βραδεία τιτλοποίηση.

Λήψη σωστά

Νηστικός/ή, 30–60′ πριν από καφέ/τροφή ή βράδυ 3–4 ώρες μετά γεύμα.
Απόσταση ≥4 ωρών από σίδηρο, ασβέστιο, πολυβιταμίνες, αντιόξινα, σόγια, ίνες.

Παρακολούθηση

Έλεγχος TSH 6–8 εβδομάδες μετά από κάθε αλλαγή δόσης.
Στόχος: TSH εντός αναφοράς (ειδικοί στόχοι στην κύηση).
Σταθεροποίηση: επανέλεγχος κάθε 6–12 μήνες.

Ειδικές περιπτώσεις

Κύηση: συχνά χρειάζεται ↑ δόσης LT4 κατά 25–30% μόλις επιβεβαιωθεί. Έλεγχος ανά τρίμηνο.
Μετά ραδιοϊώδιο/θυρεοειδεκτομή: LT4 δια βίου, εξατομίκευση δόσης.
Κακή ρύθμιση παρά συμμόρφωση: έλεγχος αλληλεπιδράσεων, δυσαπορρόφησης, εναλλακτική ώρα λήψης.

Σημαντικό: Η απόφαση για έναρξη/δόση LT4 είναι ιατρική. Μην αλλάζετε δόση χωρίς οδηγία.

8) Κύηση, παιδιά & τρίτη ηλικία

🔹 Κύηση

Η αυξημένη TSH στην κύηση μπορεί να επηρεάσει την εμβρυϊκή ανάπτυξη και τη νευρογνωστική λειτουργία του εμβρύου.
Στόχος: TSH <2.5 mIU/L (1ο τρίμηνο), <3.0 (2ο–3ο τρίμηνο).
Απαιτείται στενός έλεγχος κάθε 4–6 εβδομάδες και συχνά αύξηση δόσης LT4 25–30%.
Η έγκυος δεν πρέπει να διακόπτει ή να τροποποιεί θεραπεία χωρίς ενδοκρινολόγο.

🔹 Παιδιά & έφηβοι

Οι φυσιολογικές τιμές TSH είναι υψηλότερες σε σχέση με τους ενήλικες.
Κάθε περίπτωση αξιολογείται από παιδοενδοκρινολόγο.
Συχνή αιτία: αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα ή συγγενής δυσλειτουργία.

🔹 Τρίτη ηλικία

Μικρή αύξηση TSH (<7 mIU/L) χωρίς συμπτώματα μπορεί να είναι φυσιολογική για την ηλικία.
Η θεραπεία ξεκινά με πολύ χαμηλή δόση (12.5–25 μg) και αργή προσαρμογή.
Στόχος TSH: συνήθως 2–6 mIU/L, αποφυγή υπερθεραπείας.

💡 Συνοψίζοντας: Οι ανάγκες θυρεοειδικών ορμονών διαφέρουν ανά ηλικία και κατάσταση. Η παρακολούθηση πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα.

9) Διατροφή & αλληλεπιδράσεις

Η διατροφή δεν θεραπεύει τον υποθυρεοειδισμό, αλλά επηρεάζει την απορρόφηση και την αποτελεσματικότητα της λεβοθυροξίνης (LT4).

🔹 Σωστή λήψη φαρμάκου

Πάρτε τη δόση σας νηστικοί/ές, 30–60′ πριν το πρωινό ή 3–4 ώρες μετά το δείπνο.
Αποφύγετε ταυτόχρονη λήψη με σίδηρο, ασβέστιο, πολυβιταμίνες, σόγια, καφέ, φυτικές ίνες ή αντιόξινα.
Κρατήστε απόσταση τουλάχιστον 4 ωρών μεταξύ LT4 και άλλων σκευασμάτων.

🔹 Διατροφικά στοιχεία που επηρεάζουν

Ιώδιο: απαραίτητο για τη σύνθεση θυρεοειδικών ορμονών, αλλά σε υπερβολή μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργία.
Σελήνιο: υποστηρίζει τη δράση της δεϊοδινάσης (μετατροπή T4 → T3). Βρίσκεται σε ψάρια, καρύδια Βραζιλίας, δημητριακά ολικής.
Σόγια: μειώνει την απορρόφηση LT4 – αποφύγετε λήψη κοντά στη φαρμακευτική δόση.
Φυτικές ίνες: χρήσιμες για πέψη, αλλά να απέχουν χρονικά από τη θυροξίνη.

🔹 Τι να προτιμάτε

Ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή με φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο.
Αρκετό νερό και φυσική άσκηση για καλύτερο μεταβολισμό.
Τακτικούς ελέγχους και επικαιροποίηση δόσης LT4 από ιατρό.

📋 Θυμηθείτε: Η θεραπεία με LT4 λειτουργεί μόνο αν λαμβάνεται σωστά. Η διατροφή βοηθά στη σταθερότητα της ρύθμισης, όχι στην αντικατάσταση της αγωγής.

10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι σημαίνει αυξημένη TSH;

Συνήθως υποδηλώνει ότι ο θυρεοειδής υπολειτουργεί (υποθυρεοειδισμός). Χρειάζεται έλεγχος FT4 και αντισωμάτων για επιβεβαίωση.

Πότε χρειάζεται θεραπεία;

Αν η TSH είναι >10 mIU/L, αν υπάρχουν συμπτώματα, κύηση ή θετικά αντισώματα anti-TPO. Η απόφαση λαμβάνεται από ενδοκρινολόγο.

Θα παίρνω θυροξίνη για πάντα;

Στην αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto, συνήθως ναι. Σε παροδικές περιπτώσεις μπορεί να διακοπεί μετά από επανεκτίμηση.

Η διατροφή επηρεάζει τη TSH;

Έμμεσα ναι. Η λανθασμένη λήψη LT4 με φαγητό ή σίδηρο μπορεί να μεταβάλει την απορρόφηση και να αλλάξει τη μέτρηση.

Μπορεί η TSH να ανέβει προσωρινά;

Ναι. Οξύ στρες, λοίμωξη ή ανάρρωση μπορεί να προκαλέσουν παροδική αύξηση. Συνιστάται επανάληψη σε 4–8 εβδομάδες.

Η αύξηση της TSH προκαλεί συμπτώματα;

Ναι, κυρίως κόπωση, βραδυψυχισμό, αύξηση βάρους και δυσκοιλιότητα. Η βαρύτητα εξαρτάται από τα επίπεδα FT4 και τη διάρκεια.

💡 Συνοψίζοντας: Αν η TSH είναι αυξημένη, μην βιαστείτε να πάρετε ή να αλλάξετε θεραπεία. Η σωστή διάγνωση απαιτεί FT4, αντισώματα και ιατρική καθοδήγηση.

11) Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

🔹 Αυξημένη TSH σημαίνει συνήθως υποθυρεοειδισμό ή τάση προς αυτόν.
🔹 Η διάγνωση βασίζεται πάντα σε συνδυασμό TSH + FT4 ± αντισωμάτων.
🔹 Αν η TSH >10 mIU/L ή υπάρχουν συμπτώματα, χρειάζεται θεραπεία με λεβοθυροξίνη.
🔹 Η σωστή λήψη του φαρμάκου (νηστικός/ή, χωρίς καφέ ή συμπληρώματα) είναι κρίσιμη.
🔹 Επανέλεγχος TSH κάθε 6–8 εβδομάδες μετά από αλλαγή δόσης και τακτικά στη σταθεροποίηση.

📌 Εν συντομία: Η TSH είναι η πιο αξιόπιστη εξέταση για τη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Με έγκαιρη διάγνωση και σωστή ρύθμιση, τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού υποχωρούν πλήρως.

Κλείστε εξέταση TSH/FT4 ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

12) Βιβλιογραφία & Πηγές

📘 Ο παρών οδηγός έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Συμβουλευτείτε ιατρό για εξατομικευμένη ρύθμιση.

Older Posts