Παντελής Αναγνωστόπουλος

06/Oct/2025

Φιλικός Οδηγός: Διάγνωση Κοιλιοκάκης

Περιεχόμενα

Τι είναι η Κοιλιοκάκη
Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος
Εξετάσεις αίματος
Ενδοσκόπηση και βιοψία
Παιδιά και εγκυμοσύνη
Συχνές Ερωτήσεις
Κλείστε Εξέταση

1. Τι είναι η Κοιλιοκάκη (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Η κοιλιοκάκη είναι χρόνια αυτοάνοση πάθηση του λεπτού εντέρου, που προκαλείται από την αντίδραση του ανοσοποιητικού στη γλουτένη, πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Όταν άτομα με κοιλιοκάκη καταναλώνουν γλουτένη, το ανοσοποιητικό επιτίθεται στον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, προκαλώντας ατροφία των λαχνών και δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών.

Η νόσος είναι αρκετά συχνή (1% του πληθυσμού), αλλά παραμένει υποδιαγνωσμένη. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, από τη βρεφική μέχρι την ενήλικη ζωή. Υπάρχει ισχυρή γενετική προδιάθεση μέσω των αντιγόνων HLA-DQ2 και HLA-DQ8.

Κύρια συμπτώματα:

Χρόνια διάρροια ή δυσκοιλιότητα
Φούσκωμα, μετεωρισμός, κοιλιακό άλγος
Απώλεια βάρους ή στασιμότητα ανάπτυξης στα παιδιά
Αναιμία (σιδηροπενική), κόπωση
Οστεοπενία/οστεοπόρωση
Εξωεντερικές εκδηλώσεις (δερματίτιδα herpetiformis, στοματικά έλκη, νευρολογικά συμπτώματα)

Η έγκαιρη διάγνωση και η δια βίου δίαιτα χωρίς γλουτένη οδηγεί σε πλήρη ύφεση συμπτωμάτων και αποκατάσταση του εντερικού βλεννογόνου. Η καθυστέρηση στη διάγνωση αυξάνει τον κίνδυνο για επιπλοκές όπως σοβαρή αναιμία, υπογονιμότητα και αυξημένο κίνδυνο για ορισμένα νεοπλάσματα του εντέρου.

2. Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Ο έλεγχος για κοιλιοκάκη συνιστάται όταν υπάρχει είτε τυπική συμπτωματολογία είτε αυξημένος κίνδυνος λόγω οικογενειακού ή ιατρικού ιστορικού. Η έγκαιρη αναγνώριση επιτρέπει την αποφυγή μακροχρόνιων επιπλοκών.

Ενδείξεις για έλεγχο:

Επίμονη διάρροια, μετεωρισμός, κοιλιακό άλγος, απώλεια βάρους
Σιδηροπενική αναιμία χωρίς σαφή αιτία
Καθυστέρηση ανάπτυξης ή χαμηλό βάρος σε παιδιά
Οστεοπενία ή οστεοπόρωση σε νεαρή ηλικία
Δερματίτιδα herpetiformis
Συγγενείς πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη
Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, θυρεοειδίτιδα Hashimoto, αυτοάνοση ηπατίτιδα
Υπογονιμότητα, καθ’ έξιν αποβολές

Σε ασθενείς με υψηλό κίνδυνο προτείνεται περιοδικός έλεγχος ακόμη και αν είναι ασυμπτωματικοί. Ο έλεγχος περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις αντισωμάτων και, εφόσον χρειάζεται, ενδοσκόπηση με βιοψία.

3. Εξετάσεις Αίματος (Πολύ Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Οι αιματολογικές εξετάσεις είναι το πρώτο βήμα στη διάγνωση της κοιλιοκάκης. Εντοπίζουν την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού στη γλουτένη και καθοδηγούν την ανάγκη για ενδοσκόπηση.

Κύριοι δείκτες αντισωμάτων:

Anti-tTG IgA (Αντισώματα κατά ιστικής τρανσγλουταμινάσης) – πρώτη επιλογή. Ευαισθησία >90%, ειδικότητα >95% όταν ο ασθενής καταναλώνει γλουτένη.
EMA IgA (Αντισώματα κατά ενδομυΐου) – πολύ υψηλή ειδικότητα. Χρησιμοποιείται για επιβεβαίωση.
Ολική IgA – για ανίχνευση ανεπάρκειας IgA, που αλλοιώνει τα αποτελέσματα των παραπάνω τεστ.
Anti-DGP IgG/IgA (Αποδιαμυδωμένα πεπτίδια γλιαδίνης) – χρήσιμα σε παιδιά μικρής ηλικίας ή σε ασθενείς με ανεπάρκεια IgA.

Πρακτικές οδηγίες:

Συνέχιση κατανάλωσης γλουτένης τουλάχιστον 6 εβδομάδες πριν τον έλεγχο.
Αποφυγή δίαιτας χωρίς γλουτένη πριν τις εξετάσεις για αποφυγή ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων.
Σε υψηλούς τίτλους anti-tTG IgA (>10x ULN) και θετικά EMA IgA, σε παιδιά μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία.
Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό, μαζί με το ιστορικό και την κλινική εικόνα.

Οι αιματολογικές εξετάσεις δεν είναι θεραπευτικές αλλά καθοδηγητικές. Θετικό αποτέλεσμα οδηγεί σε παραπομπή για ενδοσκόπηση με λήψη βιοψιών για επιβεβαίωση. Αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει τη νόσο αν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία· σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται επανέλεγχος ή γενετικός έλεγχος HLA-DQ2/DQ8.

Η σωστή δειγματοληψία, η παραμονή στη γλουτένη και η επιλογή των κατάλληλων τεστ αυξάνουν σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης.

4. Ενδοσκόπηση και Βιοψία (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Η γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών από το δωδεκαδάκτυλο αποτελεί το χρυσό πρότυπο για την επιβεβαίωση της κοιλιοκάκης. Η ενδοσκόπηση επιτρέπει την άμεση επισκόπηση του βλεννογόνου και τη λήψη δειγμάτων για ιστολογική ανάλυση.

Βασικά σημεία:

Γίνεται μετά από θετικές αιματολογικές εξετάσεις για αντισώματα.
Απαιτείται λήψη πολλαπλών βιοψιών από διαφορετικές περιοχές του δωδεκαδακτύλου.
Ο ασθενής πρέπει να συνεχίζει κατανάλωση γλουτένης μέχρι την εξέταση.
Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά και γίνεται με μέθη.

Η ιστολογική εικόνα αξιολογείται με την κλίμακα Marsh–Oberhuber (Marsh 0–3). Χαρακτηριστικά ευρήματα είναι υπερπλασία κρυπτών, αυξημένα ενδοεπιθηλιακά λεμφοκύτταρα και ατροφία λαχνών. Ο συνδυασμός θετικών αντισωμάτων και συμβατής ιστολογίας επιβεβαιώνει τη διάγνωση.

Σε παιδιά με πολύ υψηλούς τίτλους αντισωμάτων (π.χ. anti-tTG IgA >10x ULN) και θετικά EMA IgA μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία, βάσει οδηγιών ESPGHAN, υπό την προϋπόθεση ότι τα αποτελέσματα ερμηνεύονται από εξειδικευμένο γιατρό.

Μετά την επιβεβαίωση, συστήνεται άμεση έναρξη δίαιτας χωρίς γλουτένη με παρακολούθηση από διαιτολόγο και περιοδικό έλεγχο αντισωμάτων για την εκτίμηση συμμόρφωσης.

5. Παιδιά και Εγκυμοσύνη (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Η κοιλιοκάκη μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία. Η διάγνωση στα παιδιά και στις εγκύους έχει ιδιαιτερότητες, γιατί η έγκαιρη παρέμβαση προλαμβάνει σοβαρές συνέπειες στην ανάπτυξη και στην κύηση.

Παιδιά:

Συχνά παρουσιάζουν καθυστέρηση ανάπτυξης, χαμηλό βάρος, κοιλιακή διάταση, διάρροια ή αναιμία.
Η διάγνωση βασίζεται σε αντισώματα (anti-tTG IgA) και, αν οι τίτλοι είναι >10x ULN και EMA IgA θετικά, μπορεί να τεθεί διάγνωση χωρίς βιοψία (ESPGHAN).
Είναι σημαντική η έγκαιρη εφαρμογή δίαιτας χωρίς γλουτένη για φυσιολογική ανάπτυξη.

Εγκυμοσύνη:

Η αδιάγνωστη κοιλιοκάκη σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αποβολών, πρόωρου τοκετού, χαμηλού βάρους γέννησης.
Ο έλεγχος αντισωμάτων είναι ασφαλής κατά την κύηση.
Η δίαιτα χωρίς γλουτένη μετά τη διάγνωση μειώνει τους κινδύνους και βελτιώνει την πρόγνωση.

Σε όλες τις ηλικίες η διάγνωση πρέπει να γίνεται ενώ ο ασθενής καταναλώνει γλουτένη. Μετά την επιβεβαίωση, απαιτείται στενή παρακολούθηση και εκπαίδευση για σωστή δίαιτα χωρίς γλουτένη.

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ – Πλήρως Εμπλουτισμένη Ενότητα)

Πρέπει να σταματήσω τη γλουτένη πριν από τις εξετάσεις;
Όχι. Η κατανάλωση γλουτένης είναι απαραίτητη τουλάχιστον 6 εβδομάδες πριν και κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.

Πόσο αξιόπιστες είναι οι αιματολογικές εξετάσεις;
Τα αντισώματα anti-tTG IgA έχουν ευαισθησία >90% και ειδικότητα >95% όταν λαμβάνονται σωστά. Ο συνδυασμός με EMA IgA αυξάνει ακόμη περισσότερο την ακρίβεια.

Πότε χρειάζεται βιοψία;
Στους περισσότερους ενήλικες μετά από θετικές εξετάσεις αντισωμάτων απαιτείται ενδοσκόπηση με πολλαπλές βιοψίες. Στα παιδιά μπορεί να παραλειφθεί εφόσον πληρούνται τα κριτήρια ESPGHAN (τίτλοι anti-tTG IgA >10x ULN και θετικά EMA IgA).

Τι είναι το γενετικό τεστ HLA-DQ2/DQ8;
Αν είναι αρνητικό αποκλείει σχεδόν πλήρως την κοιλιοκάκη. Αν είναι θετικό δεν επιβεβαιώνει τη νόσο, δείχνει μόνο προδιάθεση. Δεν χρησιμοποιείται μόνο του για διάγνωση.

Πόσο συχνός είναι ο έλεγχος σε συγγενείς;
Σε συγγενείς πρώτου βαθμού συστήνεται έλεγχος ακόμη και αν δεν έχουν συμπτώματα. Αν είναι αρνητικός και παραμένουν ασυμπτωματικοί, επαναλαμβάνεται περιοδικά ανά 2–3 έτη.

Ποιες είναι οι εξωεντερικές εκδηλώσεις της νόσου;
Αναιμία, οστεοπόρωση, δερματίτιδα herpetiformis, στοματικά έλκη, νευρολογικά συμπτώματα, υπογονιμότητα, ηπατικές διαταραχές.

Μετά τη διάγνωση πώς παρακολουθούμαι;
Με επανέλεγχο αντισωμάτων anti-tTG κάθε 6–12 μήνες για συμμόρφωση στη δίαιτα, έλεγχο θρεπτικών ελλείψεων (σίδηρο, φερριτίνη, βιταμίνη D, φυλλικό), και περιοδική εκτίμηση από γαστρεντερολόγο/διαιτολόγο.

Πότε βλέπω βελτίωση;
Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν υποχώρηση συμπτωμάτων σε εβδομάδες. Η πλήρης αποκατάσταση των λαχνών μπορεί να απαιτήσει μήνες έως χρόνια, ιδιαίτερα στους ενήλικες.

Υπάρχουν νέες θεραπείες;
Η μόνη εγκεκριμένη θεραπεία είναι η αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη. Κλινικές δοκιμές για φάρμακα ή εμβόλια βρίσκονται σε εξέλιξη αλλά δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.

7. Κλείστε Εξέταση

📞 Για να προγραμματίσετε έλεγχο για κοιλιοκάκη ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις:

Δείτε Όλες τις Εξετάσεις
Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841
Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

mikrobiologikolamia.gr

8. Βιβλιογραφία

Παντελής Αναγνωστόπουλος

04/Oct/2025

Εξετάσεις Αίματος για Βιταμίνες – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

🧪 Σε 1 λεπτό:

Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες ανιχνεύουν ελλείψεις ή υπερδοσολογία.
Οι συχνότερα ελεγχόμενες βιταμίνες είναι η βιταμίνη D, η B12 και το φυλλικό οξύ.
Η σωστή προετοιμασία πριν την αιμοληψία αυξάνει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Η ερμηνεία των τιμών πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό.

1. Τι είναι οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες

Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες είναι βιοχημικές ή ανοσοχημικές
μετρήσεις που προσδιορίζουν τις συγκεντρώσεις υδατοδιαλυτών και
λιποδιαλυτών βιταμινών στον ορό ή στο πλάσμα.

Για αναλυτική λίστα και διαθεσιμότητα, μπορείτε να δείτε τον
κατάλογο εξετάσεων αίματος για βιταμίνες.

Οι συχνότερα ελεγχόμενες παράμετροι περιλαμβάνουν την
25-υδροξυβιταμίνη D (δείκτης αποθηκών βιταμίνης D),
τη βιταμίνη B12 (κοβαλαμίνη), το φυλλικό οξύ,
καθώς και, σε ειδικές περιπτώσεις, τις βιταμίνες A, E και K.

Οι εξετάσεις αυτές χρησιμοποιούνται για:

Διάγνωση ελλείψεων (π.χ. υποβιταμίνωση D, ανεπάρκεια B12).
Παρακολούθηση θεραπείας με συμπληρώματα ή ενέσιμα σκευάσματα.
Εκτίμηση διατροφικής κατάστασης σε ειδικές ομάδες πληθυσμού.
Ανίχνευση υπερβιταμινώσεων σε περιπτώσεις υπερβολικής λήψης συμπληρωμάτων.

Το δείγμα λαμβάνεται με απλή φλεβική αιμοληψία.
Η ανάλυση πραγματοποιείται σε σύγχρονους αναλυτές
(ανοσοχημικές μέθοδοι, HPLC ή LC-MS/MS, ανάλογα με τη βιταμίνη).

2. Σε ποιους συνιστώνται

Οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες συνιστώνται όταν υπάρχει
υποψία έλλειψης, υπερβιταμίνωσης ή ανάγκη παρακολούθησης θεραπείας.

Άτομα με συμπτώματα έλλειψης: κόπωση, μυϊκή αδυναμία, αναιμία, νευρολογικές διαταραχές.
Έγκυες και θηλάζουσες: αυξημένες ανάγκες σε φυλλικό οξύ, B12 και βιταμίνη D.
Ηλικιωμένοι: μειωμένη απορρόφηση B12 και αυξημένος κίνδυνος υποβιταμίνωσης D.
Ασθενείς με χρόνιες παθήσεις: νοσήματα δυσαπορρόφησης, νεφρική ή ηπατική νόσο.
Άτομα σε ειδικές δίαιτες: vegan/vegetarian ή υποθερμιδικές δίαιτες.
Λήψη φαρμάκων: ουσίες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό βιταμινών.
Προληπτικός έλεγχος: στο πλαίσιο γενικού check-up ή πριν την έναρξη συμπληρωμάτων.

Ο στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος επιτρέπει την τεκμηριωμένη
διάγνωση και τη σωστή προσαρμογή της διατροφής ή της θεραπείας.

3. Ποιες βιταμίνες ελέγχονται

Οι συχνότερες βιταμίνες που ελέγχονται στο αίμα
στον προληπτικό ή διαγνωστικό έλεγχο είναι οι ακόλουθες:

Βιταμίνη D (25-OH D): εκτίμηση αποθηκών βιταμίνης D, σχετίζεται με οστά, μύες και ανοσία.
Βιταμίνη B12: ανεπάρκεια → αναιμία, νευρολογικά συμπτώματα.
Φυλλικό οξύ: κρίσιμο για αιμοποίηση και εγκυμοσύνη.
Βιταμίνη A: έλεγχος σε δυσαπορρόφηση ή υπερβιταμίνωση.
Βιταμίνη E: αντιοξειδωτική, έλεγχος σε δυσαπορρόφηση λιπών.
Βιταμίνη K: σχετίζεται με την πήξη του αίματος.

4. Προετοιμασία πριν την εξέταση

Η σωστή προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
είναι σημαντική για την ακρίβεια και τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων.
Οι βασικές οδηγίες περιλαμβάνουν:

Νηστεία:
Συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών για τις
λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K),
ώστε να μειωθεί η επίδραση των λιπιδίων του γεύματος.
Για υδατοδιαλυτές βιταμίνες (B12, φυλλικό οξύ),
η νηστεία δεν είναι απολύτως απαραίτητη,
αλλά προτιμάται πρωινή αιμοληψία.
Αποφυγή συμπληρωμάτων:
Εφόσον το επιτρέπει ο θεράπων ιατρός,
συνιστάται διακοπή βιταμινών ή πολυβιταμινών
24–48 ώρες πριν την αιμοληψία,
ώστε να αποτυπωθούν τα πραγματικά επίπεδα
και όχι η πρόσφατη λήψη.
Σωματική άσκηση:
Αποφύγετε έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα,
καθώς μπορεί να επηρεάσει παροδικά
ορισμένους βιοχημικούς δείκτες.

Σε περιπτώσεις θεραπευτικής παρακολούθησης
(π.χ. ενέσιμη βιταμίνη B12 ή υψηλές δόσεις βιταμίνης D),
ο χρόνος της αιμοληψίας πρέπει να καθορίζεται
σε συνεννόηση με τον ιατρό.

5. Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων αίματος για βιταμίνες
πρέπει να γίνεται πάντα από ιατρό,
καθώς οι φυσιολογικές τιμές επηρεάζονται
από την ηλικία, το φύλο, την εγκυμοσύνη,
την κλινική κατάσταση και τη μέθοδο μέτρησης.

Χαμηλά επίπεδα:
Υποδηλώνουν έλλειψη ή ανεπαρκή πρόσληψη/απορρόφηση.
Για παράδειγμα, χαμηλή 25-OH βιταμίνη D
σχετίζεται με διαταραχές οστικού μεταβολισμού,
ενώ χαμηλή βιταμίνη B12 μπορεί να προκαλέσει
αναιμία ή νευρολογικά συμπτώματα.
Υψηλά επίπεδα:
Συνήθως οφείλονται σε υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων.
Η υπέρβαση των φυσιολογικών ορίων,
ιδιαίτερα στις λιποδιαλυτές βιταμίνες,
μπορεί να έχει τοξικές επιπτώσεις
και απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.
Επανέλεγχος:
Σε περίπτωση θεραπείας,
συνιστάται επανέλεγχος μετά από
2–3 μήνες,
ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση
και να προσαρμοστεί η αγωγή.

Τα εύρη αναφοράς διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων
λόγω διαφορετικών αναλυτικών μεθόδων.
Γι’ αυτό τα αποτελέσματα πρέπει να συγκρίνονται
πάντα με τα όρια του ίδιου εργαστηρίου
και όχι με τιμές από άλλες πηγές.

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Παρακάτω απαντάμε στις συχνότερες ερωτήσεις που δεχόμαστε
σχετικά με τις εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
στο μικροβιολογικό εργαστήριο.

Χρειάζεται νηστεία για όλες τις βιταμίνες;

Όχι για όλες. Η νηστεία συνιστάται κυρίως για τις
λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K),
ώστε να μειωθεί η επίδραση των λιπιδίων του γεύματος.
Για τη βιταμίνη B12 και το φυλλικό οξύ
δεν είναι απολύτως απαραίτητη,
αλλά προτιμάται η αιμοληψία τις πρωινές ώρες
για μεγαλύτερη σταθερότητα των τιμών.

Πρέπει να διακόψω τα συμπληρώματα πριν την εξέταση;

Συνιστάται, εφόσον το εγκρίνει ο θεράπων ιατρός,
να διακοπούν τα συμπληρώματα βιταμινών
24–48 ώρες πριν την αιμοληψία.
Έτσι αποτυπώνονται πιο αξιόπιστα
τα πραγματικά επίπεδα στον οργανισμό
και όχι η πρόσφατη λήψη.

Κάθε πότε χρειάζεται να επαναλαμβάνω τον έλεγχο;

Σε περίπτωση θεραπείας υποκατάστασης
ή γνωστής έλλειψης,
ο επανέλεγχος συνιστάται μετά από
2–3 μήνες,
ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση.
Σε προληπτικό έλεγχο,
μία φορά τον χρόνο είναι συνήθως επαρκής,
εκτός αν εμφανιστούν νέα συμπτώματα.

Πόσο γρήγορα παίρνω τα αποτελέσματα;

Για τις πιο συχνές εξετάσεις
(βιταμίνη D, B12, φυλλικό οξύ),
τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα
σε 1–2 εργάσιμες ημέρες.
Για ειδικές βιταμίνες που απαιτούν
μεθόδους υψηλής ακρίβειας
(π.χ. LC-MS/MS για βιταμίνη A ή E),
ο χρόνος μπορεί να φτάσει
τις 3–5 εργάσιμες ημέρες.

Πώς γίνεται η αιμοληψία;

Η αιμοληψία γίνεται με
απλή φλεβική λήψη αίματος
από το χέρι, όπως σε κάθε
τυπική βιοχημική εξέταση.
Δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία
πέρα από τις οδηγίες για νηστεία
και αποφυγή συμπληρωμάτων.

Γιατί οι τιμές αναφοράς διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων;

Οι τιμές αναφοράς εξαρτώνται από
τη μέθοδο μέτρησης
(ανοσοχημικές τεχνικές, HPLC, LC-MS/MS)
και τον αναλυτή που χρησιμοποιείται.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό
να συγκρίνετε τα αποτελέσματά σας
με τα όρια του ίδιου εργαστηρίου.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τα επίπεδα βιταμινών;

Η διατροφή, η απορρόφηση από το έντερο,
η ηπατική και νεφρική λειτουργία,
η ηλικία, η εγκυμοσύνη,
η λήψη φαρμάκων
και γενετικοί παράγοντες
μπορούν να επηρεάσουν
τις συγκεντρώσεις βιταμινών.

Τι είναι η υπερβιταμίνωση;

Η υπερβιταμίνωση είναι
τοξική κατάσταση που προκαλείται
από υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων,
κυρίως λιποδιαλυτών βιταμινών
(A, D, E, K).
Μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές
και απαιτεί άμεση διακοπή
και ιατρική παρακολούθηση.

7. Προγραμματισμός Εξέτασης

Κλείστε εύκολα εξετάσεις αίματος για βιταμίνες
ή δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

8. Βιβλιογραφία

World Health Organization (WHO).
Micronutrient deficiencies.
Link

National Health Service (NHS).
Vitamins and minerals overview.
Link

NIH – Office of Dietary Supplements.
Dietary Supplement Fact Sheets.
Link

O’Leary F, Samman S.
Vitamin B12 in health and disease.
Nutrients.
PubMed

Allen LH.
Causes of vitamin deficiencies in humans.
Am J Clin Nutr.
PubMed

ΕΟΔΥ.
Διατροφή & μικροθρεπτικά συστατικά.
Link

Μικροβιολογικό Λαμία.
Κατάλογος εργαστηριακών εξετάσεων βιταμινών.
Link

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος,
Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας
Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

04/Oct/2025

Δf508 Μετάλλαξη CFTR – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

Περιεχόμενα:

1. Τι είναι η Δf508 μετάλλαξη
2. Σε ποιους αφορά
3. Συμπτώματα & Επιπτώσεις
4. Διάγνωση & Εργαστηριακός Έλεγχος
5. Θεραπευτικές επιλογές
6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
7. Προγραμματισμός Εξέτασης
8. Βιβλιογραφία

1. Τι είναι η Δf508 μετάλλαξη

Η μετάλλαξη Δf508 (διαγραφή φαινυλαλανίνης στη θέση 508) είναι η συχνότερη παθογόνος αλλαγή στο γονίδιο CFTR (Cystic Fibrosis Transmembrane Conductance Regulator).
Πρόκειται για διαγραφή τριών νουκλεοτιδίων που οδηγεί στην απώλεια ενός αμινοξέος (φαινυλαλανίνης) στην πρωτεΐνη CFTR. Η πρωτεΐνη αυτή λειτουργεί ως διαύλος ιόντων χλωρίου στην επιφάνεια των επιθηλιακών κυττάρων και είναι κρίσιμη για τη σωστή ισορροπία νερού και άλατος στους βλεννογόνους.

Η παρουσία της μετάλλαξης σε δύο αντίγραφα (ομοζυγωτία) προκαλεί την κυστική ίνωση, μια χρόνια και πολυσυστηματική νόσο που επηρεάζει κυρίως το αναπνευστικό και το πεπτικό σύστημα. Η παρουσία της σε ένα μόνο αντίγραφο (ετεροζυγωτία) καθιστά το άτομο φορέα χωρίς συνήθως εμφανή συμπτώματα, αλλά με σημασία για τον οικογενειακό προγραμματισμό.

Η Δf508 αντιπροσωπεύει περίπου το 70% των μεταλλάξεων που σχετίζονται με την κυστική ίνωση στις ευρωπαϊκές πληθυσμιακές ομάδες, κάτι που την καθιστά βασικό στόχο στον γενετικό έλεγχο και στην ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών θεραπειών.

2. Σε ποιους αφορά

Ο έλεγχος για τη μετάλλαξη Δf508 αφορά κυρίως τρεις κατηγορίες ατόμων:

Ασθενείς με ύποπτα συμπτώματα κυστικής ίνωσης: παιδιά ή ενήλικες με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, παγκρεατική ανεπάρκεια, συχνές λοιμώξεις, καθυστέρηση ανάπτυξης.
Συγγενείς ατόμων με κυστική ίνωση: αδέλφια, γονείς και άλλα μέλη οικογενειών όπου έχει ήδη διαγνωστεί η νόσος.
Μελλοντικοί γονείς: ζευγάρια που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη και θέλουν να γνωρίζουν αν είναι φορείς ώστε να εκτιμηθεί ο κίνδυνος να αποκτήσουν παιδί με κυστική ίνωση.

Επιπλέον, η εξέταση συνιστάται σε:

Άτομα που έχουν θετικό νεογνικό έλεγχο για κυστική ίνωση.
Γονείς που έχουν ήδη παιδί με κυστική ίνωση.
Περιπτώσεις προγεννητικού ελέγχου όπου έχει ανιχνευθεί η μετάλλαξη στον έναν γονέα.
Ασθενείς με άτυπες μορφές της νόσου ή μεμονωμένα συμπτώματα όπως υπογονιμότητα στους άνδρες (συγγενής απουσία σπερματικού πόρου).

Ο εντοπισμός φορείας είναι σημαντικός γιατί δύο φορείς έχουν 25% πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί με κυστική ίνωση, 50% πιθανότητα παιδί-φορέα και 25% πιθανότητα παιδί χωρίς τη μετάλλαξη.

3. Συμπτώματα & Επιπτώσεις

Η μετάλλαξη Δf508 όταν είναι παρούσα σε δύο αντίγραφα (ομοζυγωτία) οδηγεί στην εμφάνιση της κλασικής μορφής κυστικής ίνωσης. Πρόκειται για πολυσυστηματική νόσο με κυριότερα τα εξής χαρακτηριστικά:

Αναπνευστικό σύστημα: χρόνια βήχας, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, βρογχεκτασίες, προοδευτική επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας.
Πεπτικό σύστημα: παγκρεατική ανεπάρκεια με δυσαπορρόφηση λιπών και βιταμινών, στεατόρροια, καθυστέρηση αύξησης και απώλεια βάρους.
Ηπατοχολικά προβλήματα: λιπώδης διήθηση, κίρρωση, χολόλιθοι.
Αναπαραγωγικό σύστημα: συγγενής απουσία σπερματικού πόρου στους άνδρες, μειωμένη γονιμότητα στις γυναίκες.
Ηλεκτρολυτικές διαταραχές: υψηλή περιεκτικότητα νατρίου και χλωρίου στον ιδρώτα, που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση ή υπονατριαιμία.

Σε άτομα που είναι ετερόζυγα (φορείς), συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα. Ωστόσο, η γνώση της φορείας είναι κρίσιμη για τον οικογενειακό προγραμματισμό, γιατί δύο φορείς έχουν αυξημένο κίνδυνο να αποκτήσουν παιδί με τη νόσο.

Η βαρύτητα των συμπτωμάτων μπορεί να διαφέρει ακόμη και μεταξύ ατόμων με την ίδια μετάλλαξη, λόγω περιβαλλοντικών παραγόντων ή άλλων γενετικών μεταλλάξεων. Η πρώιμη διάγνωση και η εξειδικευμένη φροντίδα βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα και το προσδόκιμο ζωής.

4. Διάγνωση & Εργαστηριακός Έλεγχος

Η διάγνωση της μετάλλαξης Δf508 γίνεται αποκλειστικά με γενετική/μοριακή ανάλυση DNA. Στα περισσότερα εργαστήρια χρησιμοποιούνται τεχνικές PCR σε συνδυασμό με ανάλυση αλληλουχίας ή υβριδισμό για την ανίχνευση της συγκεκριμένης διαγραφής στο γονίδιο CFTR. Το δείγμα μπορεί να είναι:

Αίμα (EDTA) από φλεβική αιμοληψία
Στοματικό επίχρισμα (buccal swab) για μη επεμβατικό έλεγχο
Αμνιακό υγρό ή χοριακές λάχνες σε προγεννητικό έλεγχο

Στην πράξη, η αναζήτηση της Δf508 γίνεται:

Ως μεμονωμένος έλεγχος (targeted mutation) για φορείς ή γνωστούς ασθενείς.
Ως μέρος εκτεταμένου πάνελ μεταλλάξεων CFTR που περιλαμβάνει δεκάδες κοινές μεταλλάξεις για πληρέστερη εικόνα.
Σε νεογνικό έλεγχο σε χώρες που έχει ενταχθεί στα υποχρεωτικά screening.

Η δοκιμασία ιδρώτα (μέτρηση χλωρίου στον ιδρώτα) εξακολουθεί να είναι η βασική λειτουργική δοκιμασία για τη διάγνωση της κυστικής ίνωσης· ωστόσο, ο γενετικός έλεγχος παρέχει την αιτιολογική επιβεβαίωση και είναι κρίσιμος για:

Επιβεβαίωση διάγνωσης σε ασθενείς με ύποπτα ή αμφίβολα αποτελέσματα.
Εντοπισμό φορέων στην οικογένεια.
Προγεννητικό και προεμφυτευτικό έλεγχο.
Καθοδήγηση θεραπείας (π.χ. επιλογή CFTR modulators που στοχεύουν ειδικά τη Δf508).

Η εξέταση δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Ο χρόνος αποτελέσματος κυμαίνεται συνήθως από λίγες εργάσιμες ημέρες έως μία εβδομάδα, ανάλογα με το εργαστήριο. Τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται από ειδικό ιατρό/γενετιστή, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις σύνθετης ετεροζυγωτίας με διαφορετικές μεταλλάξεις.

Συχνά, το εργαστήριο συνοδεύει την έκθεση με σαφή αναφορά: «Ομοζυγωτία Δf508 – διάγνωση κυστικής ίνωσης» ή «Ετεροζυγωτία Δf508 – φορεία». Αυτές οι πληροφορίες είναι καθοριστικές για τη συμβουλευτική και τον οικογενειακό σχεδιασμό.

5. Θεραπευτικές επιλογές

Η διαχείριση της κυστικής ίνωσης που οφείλεται σε ομοζυγωτία της μετάλλαξης Δf508 έχει εξελιχθεί σημαντικά. Η θεραπευτική προσέγγιση σήμερα περιλαμβάνει τόσο συμπτωματική αγωγή όσο και στοχευμένες θεραπείες για την πρωτεΐνη CFTR.

Α. Συμπτωματική αντιμετώπιση

Αναπνευστικό σύστημα: καθημερινή φυσιοθεραπεία και παροχέτευση εκκρίσεων, εισπνεόμενα βλεννολυτικά (δινάση άλφα, υπέρτονο διάλυμα NaCl), προφυλακτικά και θεραπευτικά αντιβιοτικά για χρόνιες λοιμώξεις.
Πεπτικό σύστημα: χορήγηση παγκρεατικών ενζύμων με τα γεύματα, λιποδιαλυτές βιταμίνες (A, D, E, K), θερμιδικά πλούσια διατροφή για κάλυψη αυξημένων αναγκών.
Υποστήριξη αναπνοής: οξυγονοθεραπεία και σε προχωρημένα στάδια εκτίμηση για μεταμόσχευση πνευμόνων.
Αντιμετώπιση επιπλοκών: έλεγχος διαβήτη που σχετίζεται με κυστική ίνωση, ηπατική νόσος, υπογονιμότητα.

Β. Στοχευμένες θεραπείες CFTR modulators

Η μετάλλαξη Δf508 προκαλεί διαταραχή στη σωστή αναδίπλωση και διακίνηση της πρωτεΐνης CFTR. Σήμερα κυκλοφορούν φάρμακα που δρουν στην αιτία:

Ivacaftor: επιλεκτικός ποτενσιαλιστής για ορισμένες μεταλλάξεις (όχι επαρκής ως μονοθεραπεία για Δf508).
Lumacaftor/Ivacaftor: συνδυασμός διορθωτή + ποτενσιαλιστή, εγκεκριμένος για ομοζυγωτία Δf508 σε συγκεκριμένες ηλικίες.
Tezacaftor/Ivacaftor: νεότερος συνδυασμός με βελτιωμένο προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών.
Elexacaftor/Tezacaftor/Ivacaftor (Trikafta®): τριπλός συνδυασμός που έχει δείξει σημαντική βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας και ποιότητας ζωής σε ασθενείς με τουλάχιστον ένα αλληλόμορφο Δf508.

Η επιλογή του κατάλληλου σχήματος γίνεται βάσει του γονοτύπου, της ηλικίας και της ανοχής του ασθενούς, σε συνεργασία με εξειδικευμένο κέντρο κυστικής ίνωσης.

Γ. Γενετική συμβουλευτική

Η αναγνώριση φορείας ή διάγνωσης κυστικής ίνωσης πρέπει να συνοδεύεται από γενετική συμβουλευτική. Τα ζευγάρια φορέων ενημερώνονται για τις πιθανότητες κληρονόμησης (25% παιδί με νόσο, 50% φορέας, 25% χωρίς τη μετάλλαξη) και τις διαθέσιμες επιλογές προγεννητικού ή προεμφυτευτικού ελέγχου.

Δ. Υποστηρικτικές παρεμβάσεις

Εμβολιασμός (γρίπη, πνευμονιόκοκκος) για μείωση λοιμώξεων.
Ψυχολογική υποστήριξη ασθενούς και οικογένειας.
Συμμετοχή σε μητρώα και κλινικές μελέτες για πρόσβαση σε νεότερες θεραπείες.

Η πρώιμη διάγνωση και ένα πολυεπιστημονικό πρόγραμμα φροντίδας έχουν αυξήσει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής των ασθενών με Δf508 κυστική ίνωση. Ο φορέας δεν χρειάζεται θεραπεία αλλά ωφελείται από ενημέρωση και συμβουλευτική.

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι ακριβώς είναι η μετάλλαξη Δf508;

Η Δf508 είναι διαγραφή τριών νουκλεοτιδίων στο γονίδιο CFTR που οδηγεί στην απώλεια ενός αμινοξέος (φαινυλαλανίνης) στην πρωτεΐνη CFTR. Η πρωτεΐνη χάνει τη σωστή αναδίπλωσή της και δεν φθάνει σωστά στην κυτταρική μεμβράνη, με αποτέλεσμα μειωμένη μεταφορά ιόντων χλωρίου.

Ποιος πρέπει να κάνει τον έλεγχο για Δf508;

Άτομα με ύποπτα συμπτώματα κυστικής ίνωσης (χρόνιος βήχας, παγκρεατική ανεπάρκεια), νεογνά με θετικό screening, συγγενείς ατόμων με κυστική ίνωση και ζευγάρια που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη. Η εξέταση είναι χρήσιμη και σε άνδρες με συγγενή απουσία σπερματικού πόρου που παρουσιάζουν υπογονιμότητα.

Πώς γίνεται η εξέταση;

Με λήψη δείγματος αίματος ή στοματικού επιχρίσματος. Ακολουθεί μοριακή ανάλυση DNA με PCR και υβριδισμό ή αλληλούχηση για ανίχνευση της διαγραφής. Σε προγεννητικό έλεγχο χρησιμοποιούνται δείγματα αμνιακού υγρού ή χοριακών λαχνών.

Πόσο αξιόπιστη είναι;

Η ανίχνευση της συγκεκριμένης μετάλλαξης είναι σχεδόν 100% αξιόπιστη όταν χρησιμοποιούνται τυποποιημένες μέθοδοι. Ωστόσο, άλλες σπάνιες μεταλλάξεις του CFTR δεν καλύπτονται από τον μεμονωμένο έλεγχο Δf508 και απαιτούν ευρύτερο πάνελ ή αλληλούχηση ολόκληρου του γονιδίου.

Χρειάζεται προετοιμασία για την εξέταση;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία ή άλλη ειδική προετοιμασία. Η λήψη είναι απλή και ανώδυνη.

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Συνήθως εντός 3–7 εργάσιμων ημερών ανάλογα με το εργαστήριο και τον φόρτο εργασίας. Σε επείγουσες προγεννητικές περιπτώσεις μπορεί να γίνει ταχύτερη ανάλυση.

Τι σημαίνει αν είμαι ετεροζυγώτης (φορέας);

Δεν έχετε συμπτώματα κυστικής ίνωσης, αλλά μπορείτε να μεταδώσετε τη μετάλλαξη στους απογόνους σας. Εάν και ο/η σύντροφός σας είναι φορέας, υπάρχει 25% πιθανότητα το παιδί να έχει κυστική ίνωση. Η γενετική συμβουλευτική είναι απαραίτητη.

Τι σημαίνει αν είμαι ομοζυγώτης;

Η παρουσία δύο αλληλομόρφων Δf508 συνεπάγεται διάγνωση κυστικής ίνωσης. Χρειάζεται παρακολούθηση από εξειδικευμένο κέντρο, έναρξη θεραπείας και πολυεπιστημονική φροντίδα.

Πώς επηρεάζει η μετάλλαξη τη θεραπεία;

Τα νεότερα CFTR modulators (όπως ο τριπλός συνδυασμός elexacaftor/tezacaftor/ivacaftor) έχουν ένδειξη ειδικά για ασθενείς με τουλάχιστον ένα αλληλόμορφο Δf508. Η γνώση του γονοτύπου καθοδηγεί την επιλογή θεραπείας.

Πού μπορώ να κάνω την εξέταση;

Σε εξειδικευμένα μικροβιολογικά και γενετικά εργαστήρια με εμπειρία στον μοριακό έλεγχο CFTR. Ζητήστε εργαστήριο που παρέχει πλήρη αναφορά και δυνατότητα γενετικής συμβουλευτικής.

7. Προγραμματισμός Εξέτασης & Επικοινωνία

Η εξέταση για τη μετάλλαξη Δf508 πραγματοποιείται με ασφάλεια και αξιοπιστία στο μικροβιολογικό μας εργαστήριο. Το δείγμα λαμβάνεται εύκολα (αίμα ή στοματικό επίχρισμα) και αποστέλλεται για μοριακή ανάλυση DNA. Η διαδικασία δεν απαιτεί καμία ιδιαίτερη προετοιμασία από τον εξεταζόμενο και τα αποτελέσματα παραδίδονται εντός λίγων εργάσιμων ημερών, συνοδευόμενα από λεπτομερή αναφορά και δυνατότητα γενετικής συμβουλευτικής.

Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας για:

Κλείσιμο ραντεβού για την εξέταση Δf508.
Ενημέρωση για το κόστος και τον χρόνο παράδοσης αποτελεσμάτων.
Συμβουλευτική για φορείς και οικογενειακό προγραμματισμό.

Για να προγραμματίσετε την εξέταση Δf508 ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις:

Κατάλογος Εξετάσεων
Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞Τηλ. +30-22310-66841
Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Για πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την κυστική ίνωση, τις μεταλλάξεις του CFTR και τις νεότερες θεραπευτικές επιλογές, μπορείτε να απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό σας ή να ζητήσετε γενετική συμβουλευτική από πιστοποιημένο γενετιστή.

8. Βιβλιογραφία

Προβολή Βιβλιογραφίας

ΚΕΕΛΠΝΟ – Κυστική Ίνωση. https://eody.gov.gr/
Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Κυστικής Ίνωσης. https://www.cysticfibrosis.gr/
Cystic Fibrosis Foundation. Δf508 Mutation Information. https://www.cff.org/
Cutting GR. Cystic fibrosis genetics: from molecular understanding to clinical application. Nat Rev Genet. 2015;16(1):45–56. PubMed
Bell SC et al. Cystic fibrosis: The past, present and future of a genetic disease. Eur Respir J. 2020;56(1):2001583. PubMed

Παντελής Αναγνωστόπουλος

02/Oct/2025

QuantiFERON-TB Gold – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

Απλά και κατανοητά: τι είναι η εξέταση QuantiFERON, πότε χρειάζεται και τι σημαίνουν τα αποτελέσματα.

Πίνακας Περιεχομένων

1. Τι είναι η QuantiFERON-TB Gold

Η QuantiFERON-TB Gold (IGRA) είναι μια αιματολογική εξέταση που ανιχνεύει εάν ο οργανισμός έχει έρθει σε επαφή με το βακτήριο Mycobacterium tuberculosis, το οποίο προκαλεί τη φυματίωση. Μετρά την παραγωγή ιντερφερόνης-γ από τα Τ-λεμφοκύτταρα μετά από διέγερση με ειδικά αντιγόνα της φυματίωσης.

Η εξέταση δεν ανιχνεύει άμεσα το μικρόβιο αλλά την ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού, επομένως είναι χρήσιμη για τον εντοπισμό λανθάνουσας αλλά και ενεργής φυματίωσης σε συνδυασμό με άλλα κριτήρια.

Κύρια χαρακτηριστικά:

Είναι εξέταση αίματος· δεν απαιτείται ενδοδερμική έγχυση όπως στη Mantoux.
Δεν χρειάζεται επιστροφή για «ανάγνωση» 48–72 ώρες μετά· αποτέλεσμα διαθέσιμο σε 1–2 ημέρες.
Δεν επηρεάζεται από προηγούμενο εμβολιασμό BCG· λιγότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα.
Κατάλληλη για επιβεβαίωση θετικής Mantoux, για ανοσοκατασταλμένους και για έλεγχο προσωπικού υγείας.

Η QuantiFERON-TB Gold έχει υιοθετηθεί από διεθνείς οργανισμούς (WHO, CDC) ως αξιόπιστο εργαλείο ελέγχου φυματίωσης σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

2. Σε ποιους απευθύνεται η QuantiFERON-TB Gold

Η QuantiFERON-TB Gold δεν είναι εξέταση ρουτίνας για όλους. Χρησιμοποιείται κυρίως σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο λανθάνουσας ή ενεργής φυματίωσης ή σε περιπτώσεις που χρειάζεται επιβεβαίωση θετικής Mantoux.

Ενδεικτικές ομάδες:

Άτομα με θετική Mantoux όπου απαιτείται επιβεβαίωση πριν από θεραπεία για λανθάνουσα φυματίωση.
Υγειονομικοί και προσωπικό σε ιδρύματα (νοσοκομεία, φυλακές, δομές φιλοξενίας) με συνεχή έκθεση σε κίνδυνο.
Άτομα που πρόκειται να λάβουν ανοσοκατασταλτική/βιολογική αγωγή (π.χ. anti-TNF, κορτικοστεροειδή, μεταμόσχευση).
Μετανάστες ή ταξιδιώτες από/προς χώρες με υψηλή επίπτωση φυματίωσης.
Άτομα με στενή επαφή με επιβεβαιωμένο περιστατικό φυματίωσης.
Άτομα με HIV ή άλλες καταστάσεις που μειώνουν την άμυνα του οργανισμού.

Η επιλογή της εξέτασης γίνεται μετά από ιατρική εκτίμηση ώστε να αποφευχθούν περιττές εξετάσεις και να δοθεί προτεραιότητα σε όσους έχουν μεγαλύτερο όφελος.

3. Πώς γίνεται η εξέταση QuantiFERON-TB Gold

Η εξέταση είναι απλή αιμοληψία. Λαμβάνονται μερικά ml αίματος σε ειδικούς σωλήνες που περιέχουν αντιγόνα της φυματίωσης. Το δείγμα αποστέλλεται στο εργαστήριο όπου γίνεται η μέτρηση της ιντερφερόνης-γ (IFN-γ) που παράγουν τα Τ-λεμφοκύτταρα όταν εκτεθούν στα αντιγόνα του M. tuberculosis.

Οδηγίες για τον εξεταζόμενο:

Δεν απαιτείται νηστεία· μπορείτε να έρθετε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Αποφύγετε την εξέταση κατά τη διάρκεια οξείας εμπύρετης λοίμωξης.
Ενημερώστε το εργαστήριο για τυχόν ανοσοκατασταλτική ή βιολογική αγωγή.
Δεν χρειάζεται επανεπίσκεψη για «ανάγνωση» όπως στη Mantoux.

Το αποτέλεσμα είναι συνήθως διαθέσιμο μέσα σε 1–2 εργάσιμες ημέρες. Σε περιπτώσεις «ακαθόριστου» αποτελέσματος μπορεί να χρειαστεί επανάληψη.

4. Πλεονεκτήματα έναντι Mantoux

Η QuantiFERON-TB Gold θεωρείται πιο σύγχρονη και πιο ειδική από τη δοκιμασία Mantoux. Σε πολλές περιπτώσεις αντικαθιστά ή επιβεβαιώνει τη Mantoux, ειδικά όταν υπάρχει εμβολιασμός BCG ή ανάγκη για γρήγορη, αντικειμενική μέτρηση.

Κύρια πλεονεκτήματα:

Μόνο μία αιμοληψία, χωρίς επιστροφή για ανάγνωση μετά από 48–72 ώρες.
Δεν επηρεάζεται από προηγούμενο εμβολιασμό BCG ή από τα περισσότερα μη φυματιώδη μυκοβακτήρια.
Υψηλότερη ειδικότητα για λανθάνουσα φυματίωση σε σύγκριση με Mantoux.
Πιο πρακτική για μαζικό έλεγχο υγειονομικού προσωπικού και άλλων ομάδων κινδύνου.
Αντικειμενικό αποτέλεσμα (εργαστηριακή μέτρηση, όχι οπτική ανάγνωση).

Αν και έχει υψηλότερο κόστος, μειώνει τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα και την ταλαιπωρία πολλαπλών επισκέψεων.

5. Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα

Η QuantiFERON-TB Gold δεν ανιχνεύει το ίδιο το μυκοβακτήριο αλλά την αντίδραση του ανοσοποιητικού. Γι’ αυτό η ερμηνεία των αποτελεσμάτων γίνεται πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και άλλες εξετάσεις (π.χ. ακτινογραφία θώρακος).

Βασικές κατηγορίες αποτελεσμάτων:

Θετικό: Υπάρχει ανοσολογική απάντηση σε αντιγόνα του M. tuberculosis. Δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργό νόσο· χρειάζεται κλινική εκτίμηση και έλεγχος για ενεργή φυματίωση.
Αρνητικό: Δεν ανιχνεύθηκε απάντηση. Αν υπάρχει πρόσφατη έκθεση, ίσως χρειάζεται επανάληψη μετά 8 εβδομάδες για αποκλεισμό.
Ακαθόριστο (indeterminate): Η εξέταση δεν μπορεί να ερμηνευθεί (π.χ. λόγω ανοσοκαταστολής ή προβλήματος δείγματος). Συστήνεται επανάληψη.

Η σωστή ερμηνεία γίνεται από τον ιατρό σας, ο οποίος θα συνεκτιμήσει το αποτέλεσμα με το ιστορικό και τον κίνδυνο για φυματίωση.

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Απαντήσεις σε βασικές απορίες για την εξέταση QuantiFERON-TB Gold:

Χρειάζεται νηστεία;

Όχι. Η εξέταση γίνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Επηρεάζεται από το εμβόλιο BCG;

Όχι. Σε αντίθεση με τη Mantoux, το BCG δεν δίνει ψευδώς θετικά αποτελέσματα.

Μπορεί να γίνει σε παιδιά;

Ναι, αλλά η ευαισθησία είναι χαμηλότερη κάτω των 5 ετών. Συζητήστε με παιδίατρο.

Πότε θα πάρω αποτέλεσμα;

Συνήθως μέσα σε 1–2 εργάσιμες ημέρες από την αιμοληψία.

Τι σημαίνει “ακαθόριστο” αποτέλεσμα;

Ότι η εξέταση δεν μπορεί να ερμηνευτεί (π.χ. λόγω ανοσοκαταστολής ή προβλήματος δείγματος). Συστήνεται επανάληψη.

Συμβουλή: Συζητήστε τυχόν απορίες με τον ιατρό ή το εργαστήριο σας πριν και μετά την εξέταση.

7. Κλείστε ραντεβού & Κατάλογος Εξετάσεων

📋 Για να προγραμματίσετε την εξέταση QuantiFERON-TB Gold ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις:

📅 Κλείστε Ραντεβού
🧪 Κατάλογος Εξετάσεων

☎️ Τηλ.: +30-22310-66841 • Ώρες: Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

8. Βιβλιογραφία & πηγές

Αξιόπιστες πηγές για την QuantiFERON-TB Gold και τη φυματίωση:

Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) – Tuberculosis Programme
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Interferon-Gamma Release Assays
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) – Φυματίωση
QuantiFERON-TB Gold Package Insert – QIAGEN
Πρόσφατες δημοσιεύσεις PubMed για IGRA και διάγνωση φυματίωσης

Σημείωση: Οι πληροφορίες του οδηγού είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν ιατρική διάγνωση ή θεραπεία.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

02/Oct/2025

Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) – Φιλικός Οδηγός

Πίνακας Περιεχομένων

1. Τι είναι τα ΣΜΝ

Τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) είναι λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια (χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη), ιούς (HPV, HIV, ηπατίτιδες, έρπης) και παράσιτα (τριχομονάδα). Μεταδίδονται κυρίως μέσω σεξουαλικής επαφής – κολπικής, πρωκτικής ή στοματικής – αλλά και με στενή επαφή δέρμα με δέρμα, κοινή χρήση βελονών ή από μητέρα σε παιδί κατά τον τοκετό.

Παγκοσμίως καταγράφονται εκατοντάδες εκατομμύρια νέα κρούσματα κάθε χρόνο. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μειώνει σοβαρές επιπλοκές όπως στειρότητα, χρόνια πυελική φλεγμονή, επιπλοκές εγκυμοσύνης, αυξημένο κίνδυνο HIV.

Κύρια σημεία:

Πολλά ΣΜΝ είναι ασυμπτωματικά στα αρχικά στάδια.
Ο έλεγχος γίνεται με απλές, διακριτικές εξετάσεις αίματος, ούρων ή επιχρισμάτων.
Η έγκαιρη διάγνωση προλαμβάνει επιπλοκές και περιορίζει τη μετάδοση.
Πρόληψη με προφυλακτικό, εμβολιασμό (HPV, HBV) και τακτικό έλεγχο σε ομάδες κινδύνου.

Η ενημέρωση μειώνει το στίγμα και αυξάνει τη συμμόρφωση στον έλεγχο. Οι εργαστηριακές εξετάσεις ΣΜΝ προσφέρονται ανώνυμα και εμπιστευτικά.

2. Πώς μεταδίδονται τα ΣΜΝ

Η μετάδοση των Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων γίνεται κυρίως κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας, αλλά όχι μόνο. Ο μηχανισμός εξαρτάται από το παθογόνο:

Κολπική, πρωκτική και στοματική επαφή: τα περισσότερα βακτηριακά και ιογενή ΣΜΝ (χλαμύδια, γονόρροια, HIV, σύφιλη, HPV, έρπης) μεταδίδονται μέσω ανταλλαγής υγρών ή επαφής με βλάβες.
Δερματική επαφή με βλάβες: HPV, έρπης και κονδυλώματα μεταδίδονται ακόμη και χωρίς ορατές βλάβες.
Αίμα και κοινή χρήση βελονών/εργαλείων: HIV, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C.
Κάθετη μετάδοση (μητέρα–παιδί): HIV, σύφιλη, ηπατίτιδα B/C, έρπης κατά τον τοκετό.
Μεταγγίσεις/επεμβάσεις χωρίς έλεγχο: σπάνιο σε χώρες με αυστηρό έλεγχο αίματος.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:

Απροστάτευτες επαφές και πολλαπλοί σύντροφοι.
Πρώιμη έναρξη σεξουαλικών σχέσεων.
Άλλες ΣΜΝ που αυξάνουν ευαισθησία στον HIV.
Χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών/κοινή χρήση βελονών.

Η κατανόηση των τρόπων μετάδοσης είναι το πρώτο βήμα για αποτελεσματική πρόληψη: προφυλακτικό, εμβολιασμοί, τακτικός έλεγχος και σωστή ενημέρωση συντρόφων.

3. Συμπτώματα & πότε να εξεταστώ

Πολλά ΣΜΝ μπορεί να μην προκαλούν καθόλου συμπτώματα για εβδομάδες ή μήνες. Ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις που πρέπει να σας οδηγήσουν σε έλεγχο:

Τσούξιμο ή πόνος κατά την ούρηση, αλλαγή στη ροή ούρων.
Ασυνήθιστο έκκριμα από κόλπο ή πέος, δύσοσμη ή αλλαγμένη υφή.
Έλκη, φυσαλίδες, κονδυλώματα, κνησμός ή κάψιμο στα γεννητικά όργανα ή στο στόμα.
Πόνος χαμηλά στην κοιλιά, αιμορραγία εκτός περιόδου, πόνος στη σεξουαλική επαφή.
Πυρετός, εξάνθημα, πρησμένοι λεμφαδένες ή γενική κακουχία.
Καμία ενόχληση αλλά υπήρξε απροστάτευτη επαφή ή νέος/πολλαπλοί σύντροφοι.

Συνιστώμενος έλεγχος:

Μετά από απροστάτευτη επαφή (ιδίως με άγνωστο σύντροφο).
Σε κάθε αλλαγή ή πολλαπλούς συντρόφους.
Ετήσιος έλεγχος για χλαμύδια/γονόρροια σε γυναίκες <25 ετών με ενεργή σεξουαλική ζωή.
Τακτικός έλεγχος HIV, σύφιλης, ηπατίτιδων σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Επαναληπτικός έλεγχος μετά την περίοδο «παραθύρου» που σας συστήνει ο ιατρός.

Η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων και η προληπτική εξέταση μειώνει τις επιπλοκές και τη μετάδοση στους συντρόφους.

4. Συχνότερα ΣΜΝ & χαρακτηριστικά

Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται τα πιο συχνά ΣΜΝ με το παθογόνο, τον τρόπο μετάδοσης, το προτεινόμενο τεστ και τη βασική θεραπεία. Ο πίνακας είναι κινητο-φιλικός (scroll οριζόντια):

Νόσημα	Παθογόνο	Μετάδοση	Τεστ	Θεραπεία/Παρακολούθηση
Χλαμύδια	C. trachomatis	Σεξουαλική επαφή	NAAT σε ούρα/επίχρισμα	Αντιβιοτικά, έλεγχος συντρόφου, επανέλεγχος 3 μηνών
Γονόρροια	N. gonorrhoeae	Σεξουαλική επαφή	NAAT / Καλλιέργεια	Αντιβιοτικά σύμφωνα με ευαισθησία
Σύφιλη	T. pallidum	Έλκη/αίμα, σεξουαλική επαφή	VDRL/RPR + επιβεβαιωτικό TPHA	Πενικιλίνη, παρακολούθηση τίτλου αντισωμάτων
HPV (Κονδυλώματα)	Ιός HPV	Δερματική επαφή, ακόμη και χωρίς ορατές βλάβες	Κλινική εκτίμηση / HPV DNA test	Τοπικές θεραπείες, παρακολούθηση, εμβόλιο για πρόληψη
Έρπης γεννητικών HSV	HSV-1, HSV-2	Επαφή/στοματική επαφή	PCR υλικού βλάβης	Αντιιικά για κρίσεις, εκπαίδευση για μείωση μετάδοσης
HIV	Ιός HIV	Αίμα/σεξουαλική επαφή, βελόνες	Ag/Ab 4ης γενιάς (2–4 εβδομάδες μετά την έκθεση)	Αντιρετροϊκή αγωγή, τακτικός έλεγχος ιικού φορτίου
Ηπατίτιδα B	HBV	Αίμα/σεξουαλική επαφή, μητέρα-παιδί	HBsAg, anti-HBc	Εμβολιασμός για πρόληψη, αντιιικά σε χρόνιους φορείς
Τριχομονάδα	Trichomonas vaginalis	Σεξουαλική επαφή	Μικροσκόπηση / NAAT	Μετρονιδαζόλη, έλεγχος συντρόφου

Η λίστα δεν είναι εξαντλητική· συμβουλευθείτε ιατρό για σπανιότερες λοιμώξεις όπως μυκόπλασμα, ουρεόπλασμα, ηπατίτιδα C και άλλες.

5. Εξετάσεις ΣΜΝ

ΣΜΝ εξετάσεις αίματος

Οι εξετάσεις για ΣΜΝ είναι απλές, ανώδυνες και γίνονται με απόλυτη εχεμύθεια. Περιλαμβάνουν δείγματα ούρων, επιχρίσματα και αιματολογικό έλεγχο ανάλογα με το παθογόνο και την πρακτική.

Ούρα 1ης ροής: για χλαμύδια και γονόρροια με NAAT. Αποφυγή ούρησης 1–2 ώρες πριν.
Επιχρίσματα: τραχήλου, ουρήθρας, ορθού ή στοματοφάρυγγα ανά πρακτικές. PCR ή καλλιέργεια.
Υλικό βλάβης: PCR για HSV, HPV, άλλους ιούς/βακτήρια.
Αιματολογικός έλεγχος:
- HIV: αντιγόνο/αντίσωμα 4ης γενιάς.
- Σύφιλη: VDRL/RPR + TPHA/FTA-ABS επιβεβαιωτικά.
- Ηπατίτιδα B: HBsAg, anti-HBs, anti-HBc.
- Ηπατίτιδα C: anti-HCV + PCR εφόσον απαιτείται.
- HTLV-I/II: σε συγκεκριμένες ομάδες.

Χρήσιμες οδηγίες πριν την εξέταση:

Αποχή από σεξουαλική επαφή 24–48 ώρες πριν το δείγμα.
Μην εφαρμόζετε κολπικά προϊόντα πριν το τεστ.
Η νηστεία δεν απαιτείται για τις περισσότερες αιματολογικές εξετάσεις.
Ακολουθήστε το προτεινόμενο «παράθυρο» από την πιθανή έκθεση για μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Σε αρκετές περιπτώσεις συνιστάται επαναληπτικός έλεγχος μετά από μερικές εβδομάδες εφόσον η πρώτη εξέταση έγινε νωρίς από την πιθανή έκθεση.

6. Παράθυρα ανίχνευσης & επαναληπτικός έλεγχος

Το «παράθυρο ανίχνευσης» είναι ο χρόνος που μεσολαβεί από την πιθανή έκθεση μέχρι η εξέταση να μπορεί να ανιχνεύσει αξιόπιστα τη λοίμωξη. Αν το τεστ γίνει πολύ νωρίς, μπορεί να είναι αρνητικό ενώ υπάρχει μόλυνση. Γι’ αυτό πολλές φορές συνιστάται επαναληπτικός έλεγχος μετά το τέλος του παραθύρου.

Νόσημα	Αξιόπιστο από	Σύσταση επανελέγχου
Χλαμύδια	7 ημέρες μετά την επαφή	Επανάληψη σε 3 μήνες για υψηλό κίνδυνο
Γονόρροια	7 ημέρες	Επανάληψη σε 3 μήνες για υψηλό κίνδυνο
Σύφιλη	3–6 εβδομάδες	Επανάληψη στους 3 μήνες αν αρχικά αρνητική
HIV (Ag/Ab 4ης γενιάς)	2–4 εβδομάδες (95% ανίχνευση)	Επανάληψη στις 6 εβδομάδες και στους 3 μήνες για επιβεβαίωση
Ηπατίτιδα B	4–8 εβδομάδες	Επανάληψη στους 3–6 μήνες αν υπάρχει κίνδυνος
Ηπατίτιδα C	8–12 εβδομάδες για αντισώματα	PCR νωρίτερα, επανάληψη στους 3–6 μήνες
Έρπης (PCR)	Άμεσα σε ενεργή βλάβη	Δεν απαιτείται αν PCR θετικό

Οδηγίες:

Αν η εξέταση γίνει πολύ νωρίς μπορεί να χρειαστεί επανάληψη.
Ο εργαστηριακός ή ιατρός σας θα σας υποδείξει τον κατάλληλο χρόνο επανελέγχου.
Η επιβεβαίωση αρνητικού αποτελέσματος μετά το τέλος του παραθύρου αυξάνει την αξιοπιστία.

7. Αποτελέσματα & ερμηνεία

Η σωστή κατανόηση των αποτελεσμάτων είναι κρίσιμη. Ένα «αρνητικό» αποτέλεσμα δεν σημαίνει πάντα απουσία λοίμωξης αν η εξέταση έγινε νωρίς· ένα «θετικό» αποτέλεσμα πρέπει να επιβεβαιώνεται και να ακολουθείται από θεραπεία ή παρακολούθηση.

Τύποι αποτελεσμάτων:

Αρνητικό: Δεν ανιχνεύθηκε το παθογόνο. Αν υπάρχει πρόσφατη έκθεση επαναλάβετε την εξέταση μετά το τέλος του «παραθύρου».
Θετικό: Επιβεβαιωμένη ανίχνευση. Συζητήστε άμεσα θεραπεία, ενημερώστε συντρόφους και ακολουθήστε οδηγίες επανελέγχου.
Αμφίβολο/Οριακό: Ίσως χρειάζεται δεύτερο δείγμα ή άλλη μέθοδος για επιβεβαίωση.

Κρατήστε αντίγραφα αποτελεσμάτων για παρακολούθηση.
Η εργαστηριακή αναφορά μπορεί να περιλαμβάνει δείκτες (π.χ. τίτλους αντισωμάτων). Ο ιατρός σας θα εξηγήσει την κλινική σημασία.
Για HIV, σύφιλη, ηπατίτιδες τα «θετικά» αποτελέσματα συνοδεύονται από επιβεβαιωτικά τεστ.

Η έγκαιρη ενημέρωση και σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων μειώνει το άγχος και οδηγεί σε καλύτερη αντιμετώπιση και πρόληψη επιπλοκών.

8. Αντιμετώπιση & θεραπεία

Η αντιμετώπιση των ΣΜΝ εξαρτάται από το παθογόνο. Τα περισσότερα βακτηριακά και παρασιτικά ΣΜΝ είναι ιάσιμα με αντιβιοτικά ή αντιπαρασιτικά, ενώ τα ιογενή ελέγχονται με αντιιικά και τακτική παρακολούθηση.

Βακτηριακά ΣΜΝ (χλαμύδια, γονόρροια, σύφιλη): κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή, θεραπεία και του/των συντρόφων, επανέλεγχος 3 μηνών σε υψηλό κίνδυνο.
Παρασιτικά (τριχομονάδα): μετρονιδαζόλη/τινιδαζόλη, θεραπεία συντρόφου.
Ιογενή (έρπης, HIV, ηπατίτιδες): αντιιικά για έλεγχο υποτροπών και ιικού φορτίου, τακτική ιατρική παρακολούθηση, εμβόλια όπου διαθέσιμα.

Γενικές οδηγίες:

Αποχή από σεξουαλική επαφή μέχρι την ολοκλήρωση της θεραπείας και σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.
Ενημέρωση και θεραπεία των συντρόφων για να αποφευχθεί επαναμόλυνση.
Προγραμματισμός επαναληπτικού ελέγχου για να διαπιστωθεί η επιτυχία της θεραπείας.
Συμβουλευτική για πρόληψη, εμβολιασμό και ασφαλείς πρακτικές.

Η έγκαιρη και πλήρης θεραπεία προστατεύει την υγεία σας και μειώνει τον κίνδυνο εξάπλωσης των ΣΜΝ στον πληθυσμό.

9. Πρόληψη & εμβολιασμοί

Η πρόληψη είναι το αποτελεσματικότερο μέτρο ενάντια στα ΣΜΝ. Περιλαμβάνει αλλαγές στη συμπεριφορά, χρήση προστατευτικών μέσων και εμβολιασμό.

Προφυλακτικό: Συνεπής και σωστή χρήση σε κάθε μορφή σεξουαλικής επαφής μειώνει σημαντικά τη μετάδοση βακτηριακών και ιογενών ΣΜΝ.
Περιορισμός συντρόφων: Λιγότεροι σύντροφοι και σταθερές σχέσεις μειώνουν τον κίνδυνο.
Τακτικός έλεγχος: Ετήσιος ή συχνότερος έλεγχος ανάλογα με τον κίνδυνο και τη σύσταση του ιατρού.
Εμβολιασμός HPV: Προστατεύει από στελέχη που προκαλούν καρκίνο τραχήλου μήτρας και κονδυλώματα. Ιδανικά πριν την έναρξη της σεξουαλικής ζωής.
Εμβολιασμός Ηπατίτιδας Β: Προστατεύει από τον HBV. Προτείνεται σε όλους τους ανεμβολίαστους ενήλικες και ειδικά σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Προφυλακτική αγωγή για HIV (PrEP): Αντιρετροϊκά φάρμακα σε άτομα υψηλού κινδύνου μειώνουν την πιθανότητα μόλυνσης.
Μετα-εκθεσιακή αγωγή για HIV (PEP): Αντιρετροϊκή αγωγή μέσα σε 72 ώρες από πιθανή έκθεση.
Ενημέρωση & εκπαίδευση: Κατανόηση των τρόπων μετάδοσης και διάψευση μύθων.

Συμβουλές για καθημερινή ζωή:

Να εξετάζεστε πριν ξεκινήσετε νέα σχέση.
Συζητήστε ανοιχτά με τον/την σύντροφό σας για ιστορικό ΣΜΝ.
Μην κάνετε κοινή χρήση ξυραφιών, βελονών, εργαλείων.
Ακολουθήστε τα προγράμματα εμβολιασμού του ΕΟΔΥ.

Η πρόληψη μειώνει τα νέα κρούσματα ΣΜΝ, προστατεύει την προσωπική και τη δημόσια υγεία και περιορίζει το στίγμα που συνοδεύει αυτές τις λοιμώξεις.

10. Ειδικές καταστάσεις

Ορισμένες ομάδες έχουν ειδικές ανάγκες όσον αφορά την πρόληψη, τον έλεγχο και τη θεραπεία των ΣΜΝ. Η εξατομίκευση των οδηγιών είναι κρίσιμη.

Εγκυμοσύνη: Έλεγχος για HIV, σύφιλη, ηπατίτιδα Β και C, χλαμύδια, γονόρροια κατά την πρώτη επίσκεψη. Επαναληπτικός έλεγχος όπου ενδείκνυται. Άμεση θεραπεία για να προστατευθεί το έμβρυο.
Νεογνά: Προφύλαξη ηπατίτιδας Β με εμβόλιο/ανοσοσφαιρίνη, προφύλαξη οφθαλμικής γονόρροιας.
Έφηβοι/νεαροί ενήλικες: Εκπαίδευση σε ασφαλείς πρακτικές, απόρρητο κατά την επίσκεψη, εμβόλιο HPV. Συζήτηση για PrEP σε υψηλό κίνδυνο.
Άτομα LGBTQ+ / MSM: Συχνότερος προληπτικός έλεγχος (π.χ. κάθε 3–6 μήνες), έλεγχος σε πολλαπλά σημεία (ουρήθρα, ορθό, στοματοφάρυγγας), αξιολόγηση για PrEP/PEP HIV, εμβολιασμός HBV, HAV.
Άτομα που κάνουν χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών: Ανταλλακτικά προγράμματα συριγγών, τακτικός έλεγχος HIV/ηπατίτιδες, εμβολιασμός HBV.
Σεξουαλική κακοποίηση: Άμεση ιατρική φροντίδα, τεκμηρίωση, προφυλακτική αγωγή για HIV και άλλα ΣΜΝ, εμβόλιο ηπατίτιδας Β, ψυχολογική υποστήριξη.

Τι να θυμάστε:

Οι ομάδες αυτές χρειάζονται πιο συχνό έλεγχο και στοχευμένη πρόληψη.
Οι εξετάσεις μπορούν να γίνουν με απόρρητο και διακριτικότητα.
Συμβουλευτείτε ιατρό για εξατομικευμένο πρόγραμμα ελέγχου.

Η προσαρμογή του ελέγχου και της θεραπείας σε ειδικές καταστάσεις αυξάνει την ασφάλεια για το ίδιο το άτομο και το περιβάλλον του.

11. Ενημέρωση συντρόφων

Η ενημέρωση των σεξουαλικών συντρόφων είναι βασικό στοιχείο στην αντιμετώπιση των ΣΜΝ. Προστατεύει την υγεία τους, προλαμβάνει την επαναμόλυνση και μειώνει τη διασπορά.

Άμεση ενημέρωση: Αν διαγνωστείτε με ΣΜΝ, ενημερώστε όλους τους πρόσφατους συντρόφους για να εξεταστούν και να θεραπευτούν αν χρειάζεται.
Διακριτικότητα: Η ενημέρωση μπορεί να γίνει με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και χωρίς στιγματισμό. Σε κάποιες χώρες υπάρχουν υπηρεσίες ανώνυμης ειδοποίησης.
Συντονισμός θεραπείας: Η θεραπεία όλων των εμπλεκομένων αποτρέπει το «ping-pong effect» (συνεχή επαναμόλυνση).
Εκπαίδευση συντρόφου: Παροχή βασικών πληροφοριών για πρόληψη, χρήση προφυλακτικού και σημασία τακτικού ελέγχου.

Χρήσιμες πρακτικές:

Καταγράψτε τους συντρόφους των τελευταίων 60–90 ημερών ανάλογα με το ΣΜΝ.
Ζητήστε βοήθεια από τον ιατρό ή το εργαστήριο για οδηγίες ενημέρωσης.
Συνεχίστε ασφαλείς πρακτικές μέχρι όλοι να ολοκληρώσουν θεραπεία.

Η υπεύθυνη στάση απέναντι στους συντρόφους προστατεύει τόσο εσάς όσο και την κοινότητα.

12. Μύθοι & αλήθειες

Η παραπληροφόρηση για τα ΣΜΝ είναι συχνή και οδηγεί σε λανθασμένες συμπεριφορές. Παρακάτω μερικοί διαδεδομένοι μύθοι και η πραγματικότητα πίσω από αυτούς:

Συχνότεροι μύθοι:

Μύθος: «Δεν έχω συμπτώματα, άρα είμαι υγιής.»
Αλήθεια: Πολλά ΣΜΝ είναι ασυμπτωματικά για μεγάλο διάστημα.
Μύθος: «Το στοματικό σεξ είναι απολύτως ασφαλές.»
Αλήθεια: Μεταδίδονται αρκετά ΣΜΝ μέσω στοματικής επαφής (σύφιλη, έρπης, γονόρροια, HPV).
Μύθος: «Τα αντιβιοτικά καλύπτουν όλα τα ΣΜΝ.»
Αλήθεια: Δεν καλύπτουν ιούς· χρειάζεται διάγνωση και ειδική θεραπεία.
Μύθος: «Το προφυλακτικό προστατεύει από όλα.»
Αλήθεια: Μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αλλά δεν προστατεύει πλήρως από HPV/έρπη όταν οι βλάβες είναι εκτός της καλυπτόμενης περιοχής.
Μύθος: «Τα ΣΜΝ αφορούν μόνο τους νέους.»
Αλήθεια: Μπορούν να προσβάλουν κάθε ηλικία, ανάλογα με την έκθεση και τις πρακτικές.

Η ενημέρωση και η σωστή επιστημονική πληροφόρηση βοηθούν στην πρόληψη, στη μείωση του στίγματος και στην έγκαιρη διάγνωση.

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Απαντήσεις σε βασικές απορίες που έχουν οι ασθενείς για τα ΣΜΝ. Η ενότητα είναι κινητο-φιλική με collapsible κουτιά ώστε να βρίσκετε γρήγορα την απάντηση που σας ενδιαφέρει.

Πόσο σύντομα μετά από επαφή να κάνω εξετάσεις;

Κάθε νόσημα έχει διαφορετικό «παράθυρο ανίχνευσης».
– Χλαμύδια/Γονόρροια: 7 ημέρες.
– HIV (Ag/Ab 4ης γενιάς): 2–4 εβδομάδες.
– Σύφιλη: 3–6 εβδομάδες.
Αν η πρώτη εξέταση γίνει νωρίς, επαναλάβετε μετά το τέλος του παραθύρου.

Γίνονται οι εξετάσεις ανώνυμα;

Ναι. Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται με απόλυτη εχεμύθεια.
Σε πολλές περιπτώσεις μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κωδικό αντί για όνομα.

Χρειάζεται νηστεία πριν τις εξετάσεις;

Όχι για τις περισσότερες εξετάσεις ΣΜΝ. Ορισμένα ειδικά τεστ μπορεί να έχουν προϋποθέσεις· θα ενημερωθείτε από το εργαστήριο.

Μπορώ να κάνω έλεγχο κατά την έμμηνο ρύση;

Αιματολογικές και PCR γίνονται κανονικά. Για κολπικά επιχρίσματα προτιμήστε άλλη ημέρα για καλύτερη αξιοπιστία.

Πώς προστατεύομαι μετά τη θεραπεία;

Αποχή από σεξ μέχρι την ολοκλήρωση της θεραπείας και επανεξέταση αν χρειάζεται. Συνεπής χρήση προφυλακτικού και τακτικός έλεγχος μειώνουν τον κίνδυνο επαναμόλυνσης.

Πρέπει να ενημερώσω τον/την σύντροφό μου;

Ναι. Είναι απαραίτητο για να εξεταστεί και να θεραπευτεί αν χρειάζεται και για να μην υπάρξει επαναμόλυνση.

Μπορώ να κάνω όλες τις εξετάσεις ΣΜΝ μαζί;

Ναι. Υπάρχουν ολοκληρωμένα panels που περιλαμβάνουν αίμα, ούρα και επιχρίσματα για τα συχνότερα ΣΜΝ.

Tip: Κρατήστε τις ερωτήσεις σας και συζητήστε τις με τον ιατρό ή το εργαστήριο. Η σωστή ενημέρωση μειώνει το άγχος και βελτιώνει τη φροντίδα.

14. Κλείσιμο ραντεβού & Κατάλογος Εξετάσεων

Για να κάνετε έλεγχο ΣΜΝ με απόλυτη εχεμύθεια και ακρίβεια, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού ή να δείτε αναλυτικά όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις.

📅 Κλείστε Ραντεβού
📋 Κατάλογος Εξετάσεων

Τηλ.: +30-22310-66841 • Ώρες: Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

15. Βιβλιογραφία & πηγές

Οι παρακάτω επιστημονικές πηγές χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη του οδηγού. Παρέχουν αξιόπιστες, ενημερωμένες πληροφορίες για τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα:

Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) – Sexually Transmitted Infections
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – STD / STI Information
Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία – Κατευθυντήριες οδηγίες ΣΜΝ
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) – Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα
European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) – STI Surveillance & Guidelines
Πρόσφατες δημοσιεύσεις PubMed σχετικά με HIV, HPV, σύφιλη και χλαμύδια.

Σημείωση: Οι πληροφορίες του οδηγού είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Συμβουλευτείτε τον ιατρό σας για εξατομικευμένη καθοδήγηση.

Newer Posts

Older Posts

Φιλικός Οδηγός: Διάγνωση Κοιλιοκάκης

1. Τι είναι η Κοιλιοκάκη (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

2. Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

3. Εξετάσεις Αίματος (Πολύ Εμπλουτισμένη Ενότητα)

4. Ενδοσκόπηση και Βιοψία (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

5. Παιδιά και Εγκυμοσύνη (Εμπλουτισμένη Ενότητα)

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ – Πλήρως Εμπλουτισμένη Ενότητα)

7. Κλείστε Εξέταση

8. Βιβλιογραφία

Εξετάσεις Αίματος για Βιταμίνες – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1. Τι είναι οι εξετάσεις αίματος για βιταμίνες

2. Σε ποιους συνιστώνται

3. Ποιες βιταμίνες ελέγχονται

4. Προετοιμασία πριν την εξέταση

5. Ερμηνεία αποτελεσμάτων

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

7. Προγραμματισμός Εξέτασης

8. Βιβλιογραφία

Δf508 Μετάλλαξη CFTR – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1. Τι είναι η Δf508 μετάλλαξη

2. Σε ποιους αφορά

3. Συμπτώματα & Επιπτώσεις

4. Διάγνωση & Εργαστηριακός Έλεγχος

5. Θεραπευτικές επιλογές

Α. Συμπτωματική αντιμετώπιση

Β. Στοχευμένες θεραπείες CFTR modulators

Γ. Γενετική συμβουλευτική

Δ. Υποστηρικτικές παρεμβάσεις

6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

7. Προγραμματισμός Εξέτασης & Επικοινωνία

8. Βιβλιογραφία

1. Τι είναι τα ΣΜΝ

2. Πώς μεταδίδονται τα ΣΜΝ

3. Συμπτώματα & πότε να εξεταστώ

4. Συχνότερα ΣΜΝ & χαρακτηριστικά

5. Εξετάσεις ΣΜΝ

6. Παράθυρα ανίχνευσης & επαναληπτικός έλεγχος

7. Αποτελέσματα & ερμηνεία

8. Αντιμετώπιση & θεραπεία

9. Πρόληψη & εμβολιασμοί

10. Ειδικές καταστάσεις

11. Ενημέρωση συντρόφων

12. Μύθοι & αλήθειες

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

14. Κλείσιμο ραντεβού & Κατάλογος Εξετάσεων

15. Βιβλιογραφία & πηγές

Το Εργαστήριό μας

Social Networks

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία