grippi-a-h1n1-symptomata-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Γρίπη Α: H1N1 & H3N2 – Συμπτώματα, Διάρκεια, Αντιμετώπιση & Εμβόλιο

Σύντομη περίληψη
  • Η Γρίπη Α είναι ο συχνότερος τύπος γρίπης και περιλαμβάνει υποτύπους όπως H1N1 και H3N2.
  • Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με άλλες ιώσεις, αλλά η εργαστηριακή επιβεβαίωση βοηθά σε σωστές αποφάσεις.
  • Η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή, απομόνωση όταν είμαστε άρρωστοι και εμβολιασμό στις ομάδες που συστήνεται.

<

Πίνακας Περιεχομένων

  1. Τι είναι η Γρίπη Α
  2. Υπότυποι Γρίπης Α
    1. Τι είναι η H1N1
    2. Τι είναι η H3N2
  3. Συμπτώματα Γρίπης Α
  4. Μετάδοση & Χρόνος Επώασης
  5. Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
  6. Είδη Εξετάσεων για Γρίπη Α
  7. Θεραπεία & Οσελταμιβίρη
  8. Επιπλοκές της Γρίπης Α
  9. Πρόληψη της Γρίπης Α
  10. Η Γρίπη Α στα Παιδιά
  11. Η Γρίπη Α σε Ηλικιωμένους & Άτομα με Χρόνια Νοσήματα
  12. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
  13. Κλείστε Ραντεβού
  14. Βιβλιογραφία & Επιστημονικές Πηγές

1️⃣ Τι είναι η Γρίπη Α

Η Γρίπη Α (επιστημονικά Influenza A) είναι ο πιο συχνός τύπος γρίπης που προσβάλλει τον άνθρωπο
και ευθύνεται για τα περισσότερα εποχικά κύματα κάθε χειμώνα. Προκαλείται από ιό που μεταδίδεται κυρίως
με σταγονίδια (βήχας/φτέρνισμα/ομιλία) και δευτερευόντως με επαφή από μολυσμένα χέρια ή επιφάνειες.

Αυτό που κάνει τη γρίπη Α ιδιαίτερη είναι ότι μπορεί να εμφανίζει διαφορετικούς υποτύπους (όπως H1N1 και H3N2),
επειδή αλλάζουν ορισμένα “επιφανειακά” χαρακτηριστικά του ιού. Έτσι, είναι δυνατόν να βλέπουμε διαφορετική ένταση
συμπτωμάτων και διαφορετική επίπτωση σε ευπαθείς ομάδες ανά χρονιά.

Σημαντικό: Τα συμπτώματα της γρίπης Α συχνά μοιάζουν με άλλες ιώσεις (RSV, COVID-19, κοινό κρυολόγημα).
Γι’ αυτό, σε άτομα υψηλού κινδύνου ή όταν η εικόνα είναι έντονη/παρατεταμένη, η εργαστηριακή επιβεβαίωση μπορεί να είναι καθοριστική.

2️⃣ Υπότυποι Γρίπης Α

Οι υπότυποι της γρίπης Α ονομάζονται με βάση δύο πρωτεΐνες της επιφάνειας του ιού:
την αιμοσυγκολλητίνη (H) και τη νευραμινιδάση (N). Ο συνδυασμός τους δίνει ονομασίες όπως
H1N1 ή H3N2. Και οι δύο μπορεί να κυκλοφορούν την ίδια περίοδο, αλλά συχνά ένας υπότυπος υπερισχύει.

2.1 Τι είναι η H1N1

Η H1N1 έγινε ευρύτερα γνωστή από την πανδημία του 2009 και έκτοτε κυκλοφορεί ως εποχικός ιός.
Τυπικά μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια έναρξη με πυρετό, ρίγος, έντονη κόπωση, μυαλγίες και πονοκέφαλο.
Σε αρκετούς ασθενείς εμφανίζεται επίσης βήχας και πονόλαιμος.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η πορεία είναι αυτοπεριοριζόμενη, όμως σε ομάδες υψηλού κινδύνου
(π.χ. εγκυμοσύνη, χρόνια αναπνευστικά/καρδιαγγειακά νοσήματα, ανοσοκαταστολή) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών.

2.2 Τι είναι η H3N2

Η H3N2 συχνά συσχετίζεται με πιο έντονη επιβάρυνση σε ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα.
Σε ορισμένες περιόδους έχει συνδεθεί με αυξημένα ποσοστά επιπλοκών (όπως πνευμονία) και ανάγκη νοσηλείας.

Ένα πρακτικό σημείο είναι ότι η H3N2 μπορεί να εμφανίζει συχνότερα μικρές γενετικές αλλαγές,
γεγονός που επηρεάζει το πόσο “εύκολα” αναγνωρίζεται από την προϋπάρχουσα ανοσία στον πληθυσμό.
Αυτός είναι ένας λόγος που η ετήσια προσαρμογή του αντιγριπικού εμβολίου παραμένει σημαντική.

3️⃣ Συμπτώματα Γρίπης Α (H1N1 & H3N2)

Τα συμπτώματα της Γρίπης Α εμφανίζονται συνήθως αιφνίδια και είναι πιο έντονα σε σύγκριση με το κοινό
κρυολόγημα. Αν και οι υπότυποι H1N1 και H3N2 προκαλούν παρόμοια κλινική εικόνα, η βαρύτητα μπορεί να
διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, τα υποκείμενα νοσήματα και τη γενική κατάσταση του οργανισμού.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

ΣύμπτωμαΣυχνότηταΚλινική περιγραφή
Υψηλός πυρετόςΠολύ συχνόςΣυνήθως >38–38,5°C, με αιφνίδια έναρξη και ρίγος.
ΡίγοςΣυχνόΈντονο αίσθημα ψύχους, συχνά με μυϊκό τρόμο.
Κόπωση / εξάντλησηΠολύ συχνήΜπορεί να επιμείνει και μετά την υποχώρηση του πυρετού.
Μυαλγίες & αρθραλγίεςΣυχνέςΔιάχυτοι πόνοι σε μύες και αρθρώσεις, χαρακτηριστικό σύμπτωμα γρίπης.
ΠονοκέφαλοςΣυχνόςΣυνήθως μετωπιαίος ή διάχυτος.
Ξηρός βήχαςΣυχνόςΜπορεί να επιμένει αρκετές ημέρες.
ΠονόλαιμοςΜέτριοςΣυνήθως ηπιότερος από το κοινό κρυολόγημα.
Ρινική καταρροήΛιγότερο συχνήΔεν είναι κυρίαρχο σύμπτωμα της γρίπης.
Ναυτία / έμετοι / διάρροιαΣπανιότεραΠιο συχνά σε παιδιά (ιδίως H1N1).

⚠️ Πότε τα συμπτώματα θεωρούνται ανησυχητικά:

  • Πυρετός >39°C ή πυρετός που επιμένει >3 ημέρες.
  • Δύσπνοια, πόνος στο στήθος ή κυάνωση.
  • Σύγχυση, υπνηλία ή έντονη αδυναμία.
  • Απότομη επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.

Σε άτομα υψηλού κινδύνου ή όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, ο
εργαστηριακός έλεγχος
βοηθά στη διάκριση της γρίπης Α από άλλες ιογενείς λοιμώξεις και στην έγκαιρη έναρξη κατάλληλης αγωγής.


Ιός γρίπης Α (H1N1) με απεικόνιση συμπτωμάτων στο λαιμό – μικροβιολογικός οδηγός

4️⃣ Μετάδοση & Χρόνος Επώασης

Η Γρίπη Α (συμπεριλαμβανομένων των υποτύπων H1N1 και H3N2) μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο,
κυρίως μέσω σταγονιδίων που παράγονται κατά το βήχα, το φτέρνισμα ή την ομιλία. Μπορεί επίσης να εξαπλωθεί
μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια αγγίζοντας στόμα, μύτη ή μάτια.

Μετάδοση:

  • Σταγονίδια από βήχα, φτέρνισμα ή ομιλία.
  • Έμμεση μετάδοση μέσω μολυσμένων επιφανειών.
  • Υψηλός κίνδυνος σε κλειστούς, κακώς αεριζόμενους χώρους.

Επώαση & μεταδοτικότητα:

  • Περίοδος επώασης: 1–4 ημέρες (μέσος όρος ~2 ημέρες).
  • Μεταδοτικότητα: από 1 ημέρα πριν την έναρξη συμπτωμάτων έως 5–7 ημέρες μετά.
  • Παιδιά και ανοσοκατεσταλμένοι μπορεί να μεταδίδουν για μεγαλύτερο διάστημα.

Η κατανόηση της μετάδοσης βοηθά στην πρόληψη της εξάπλωσης, ιδιαίτερα σε περιόδους έξαρσης.
Σε συμβατά συμπτώματα, ο εργαστηριακός έλεγχος γρίπης
μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση και να καθοδηγήσει σωστές αποφάσεις, ειδικά σε ευπαθείς ομάδες.

5️⃣ Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Αν και η Γρίπη Α μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, ορισμένες ομάδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν
σοβαρή νόσηση ή επιπλοκές. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ομάδων βοηθά στην άμεση ιατρική εκτίμηση
και, όταν ενδείκνυται, στην έγκαιρη έναρξη αντιιικής αγωγής.

Ομάδες υψηλού κινδύνου:

  • Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
  • Παιδιά <2 ετών.
  • Έγκυες και λεχωΐδες.
  • Άτομα με χρόνια νοσήματα (ΧΑΠ, άσθμα, καρδιοπάθειες, διαβήτης).
  • Ανοσοκατεσταλμένοι και άτομα με σοβαρή παχυσαρκία.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση:

  • Δύσπνοια ή πόνος/πίεση στο στήθος.
  • Πυρετός που επιμένει ή επανέρχεται.
  • Σύγχυση, υπνηλία ή έντονη αδυναμία.
  • Αιφνίδια επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.

Για τις ομάδες υψηλού κινδύνου συνιστάται ετήσιος εμβολιασμός και, σε εμπύρετη λοίμωξη του αναπνευστικού,
έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση και κατά περίπτωση έλεγχος γρίπης.

6️⃣ Είδη Εξετάσεων για Γρίπη Α (H1N1 & H3N2)

Η επιβεβαίωση της Γρίπης Α γίνεται με εργαστηριακές εξετάσεις που ανιχνεύουν είτε
το γενετικό υλικό (RNA) του ιού είτε τα αντιγόνα του. Η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης
εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τον χρόνο από την έναρξη και την ανάγκη για άμεσο αποτέλεσμα.

Κύριοι τύποι εξετάσεων:

  • PCR Γρίπης A/B – ανίχνευση RNA με πολύ υψηλή ευαισθησία.
  • Rapid test αντιγόνου – ταχεία εκτίμηση σε λίγα λεπτά.
  • PCR Πάνελ Αναπνευστικών Ιών – ταυτόχρονος έλεγχος για γρίπη, RSV, SARS-CoV-2 κ.ά.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΔείγμαΑκρίβειαΧρόνοςΠότε προτιμάται
PCR Γρίπης A/BΡινοφαρυγγικό επίχρισμαΥψηλή (>98%)Αυθημερόν–24 ώρεςGold standard, ευπαθείς ομάδες
Rapid test αντιγόνουΡινικό/ρινοφαρυγγικόΜέτρια (70–90%)15–30 λεπτάΓρήγορη αρχική εκτίμηση
PCR Πάνελ ΑναπνευστικώνΡινοφαρυγγικό επίχρισμαΥψηλή (>98%)12–24 ώρεςΔιαφορική διάγνωση (RSV, COVID-19)

Ο εργαστηριακός έλεγχος
βοηθά στην επιβεβαίωση της διάγνωσης και στην ορθή κλινική αντιμετώπιση, ιδιαίτερα σε παιδιά,
ηλικιωμένους και άτομα υψηλού κινδύνου.

7️⃣ Θεραπεία & Οσελταμιβίρη

Η θεραπεία της Γρίπης Α είναι κυρίως υποστηρικτική, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
ενδείκνυται αντιιική αγωγή.

  • Ανάπαυση, επαρκή υγρά και αντιπυρετικά.
  • Αποφυγή αντιβιοτικών χωρίς σαφή ένδειξη.
  • Παρακολούθηση για επιδείνωση ή επιπλοκές.

Οσελταμιβίρη (Tamiflu):

  • Πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά εντός 48 ωρών από την έναρξη συμπτωμάτων.
  • Μειώνει τη διάρκεια της νόσου και τον κίνδυνο επιπλοκών.
  • Μπορεί να χορηγηθεί και αργότερα σε σοβαρή νόσο ή νοσηλεία.

Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από αντιιική αγωγή:

  • Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
  • Έγκυες και λεχωΐδες.
  • Άτομα με χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή.
  • Ασθενείς με σοβαρή ή εξελισσόμενη νόσο.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή επιλογή θεραπείας μειώνουν τον κίνδυνο επιπλοκών
και τη διάρκεια της νόσου.

8️⃣ Επιπλοκές της Γρίπης Α (H1N1 & H3N2)

Οι περισσότερες περιπτώσεις Γρίπης Α είναι ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες. Ωστόσο, σε
ευπαθείς ομάδες ή όταν καθυστερεί η διάγνωση και η αντιμετώπιση, μπορεί να εμφανιστούν
σοβαρές επιπλοκές, κυρίως από το αναπνευστικό αλλά και από άλλα συστήματα.

Συχνότερες επιπλοκές:

  • Ιογενής πνευμονία με δύσπνοια, υποξία και ταχύπνοια.
  • Δευτερογενής βακτηριακή πνευμονία (π.χ. Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus).
  • Ωτίτιδα και ιγμορίτιδα, κυρίως σε παιδιά.
  • Μυοσίτιδα ή ραβδομυόλυση με αύξηση CPK (σπάνια).
  • Μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα.
  • Σπάνιες νευρολογικές επιπλοκές (π.χ. εγκεφαλίτιδα, επιληπτικές κρίσεις).

Ομάδες με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών:

  • Ηλικιωμένοι ≥65 ετών.
  • Παιδιά <2 ετών.
  • Έγκυες και λεχωΐδες.
  • Άτομα με χρόνια νοσήματα (καρδιοπάθειες, ΧΑΠ, διαβήτης).
  • Ανοσοκατεσταλμένοι.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, η εργαστηριακή επιβεβαίωση και η σωστή θεραπευτική
προσέγγιση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών από τη Γρίπη Α.

9️⃣ Πρόληψη της Γρίπης Α

Η πρόληψη αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο προστασίας από τη Γρίπη Α.
Περιλαμβάνει τον εμβολιασμό και βασικά μέτρα ατομικής και αναπνευστικής υγιεινής,
ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.

Εμβολιασμός κατά της γρίπης:

  • Το εποχικό εμβόλιο καλύπτει τα κυκλοφορούντα στελέχη Γρίπης Α (H1N1, H3N2).
  • Συνιστάται ετησίως, ιδανικά το φθινόπωρο.
  • Μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και επιπλοκών.
  • Συνιστάται ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, εγκύους και άτομα με χρόνια νοσήματα.

Μέτρα ατομικής & αναπνευστικής υγιεινής:

  • Συχνό πλύσιμο χεριών με σαπούνι ή χρήση αντισηπτικού.
  • Αποφυγή αγγίγματος ματιών, μύτης και στόματος.
  • Κάλυψη στόματος και μύτης κατά το βήχα ή το φτέρνισμα.
  • Παραμονή στο σπίτι όταν υπάρχει πυρετός ή έντονα συμπτώματα.
  • Επαρκής αερισμός κλειστών χώρων.

Ο συνδυασμός εμβολιασμού και σωστής υγιεινής μειώνει ουσιαστικά τη διασπορά
της Γρίπης Α και προστατεύει τόσο το άτομο όσο και το κοινωνικό σύνολο.

🔟 Η Γρίπη Α στα Παιδιά

Η Γρίπη Α είναι συχνή στα παιδιά, καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα
δεν έχει πλήρη ανοσία έναντι των κυκλοφορούντων στελεχών. Στις περισσότερες περιπτώσεις
η νόσηση είναι ήπια, ωστόσο σε ορισμένα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν
επιπλοκές, κυρίως από το αναπνευστικό.

Κλινική εικόνα & ομάδες κινδύνου στα παιδιά:

  • Υψηλός πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, ρινική καταρροή.
  • Γαστρεντερικά συμπτώματα (εμετοί, διάρροια), κυρίως σε μικρότερες ηλικίες.
  • Βρέφη <2 ετών, παιδιά με άσθμα, συγγενείς καρδιοπάθειες ή νευρολογικά νοσήματα έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
  • Προειδοποιητικά σημεία: δύσπνοια, αφυδάτωση, υπνηλία ή επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.

Η αντιμετώπιση στα παιδιά είναι κυρίως υποστηρικτική (υγρά, ανάπαυση, αντιπυρετικά),
ενώ αντιιική αγωγή χορηγείται μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Ο ετήσιος εμβολιασμός συνιστάται για όλα τα παιδιά ηλικίας άνω των 6 μηνών.

1️⃣1️⃣ Η Γρίπη Α σε Ηλικιωμένους & Άτομα με Χρόνια Νοσήματα

Στους ηλικιωμένους και στα άτομα με χρόνια νοσήματα,
η Γρίπη Α μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο με αυξημένο κίνδυνο
επιπλοκών, νοσηλείας και θνητότητας.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά & κίνδυνοι:

  • Ο πυρετός μπορεί να είναι χαμηλός ή να απουσιάζει, καθυστερώντας τη διάγνωση.
  • Συχνή επιδείνωση καρδιοπάθειας, ΧΑΠ, διαβήτη ή νεφρικής ανεπάρκειας.
  • Αυξημένος κίνδυνος πνευμονίας, αναπνευστικής ανεπάρκειας και αφυδάτωσης.
  • Η έγκαιρη έναρξη αντιιικής αγωγής βελτιώνει την πρόγνωση.

Για τις ευπαθείς αυτές ομάδες, η πρόληψη με εμβολιασμό, η έγκαιρη
ιατρική αξιολόγηση και η εργαστηριακή επιβεβαίωση της γρίπης σε κάθε εμπύρετη
λοίμωξη του αναπνευστικού είναι καθοριστικής σημασίας.

1️⃣2️⃣ Συχνές Ερωτήσεις για τη Γρίπη Α (H1N1)

Ακολουθούν απαντήσεις στις συχνότερες ερωτήσεις σχετικά με τη Γρίπη Α (H1N1),
τη διάρκεια, τη μεταδοτικότητα, τα τεστ, τον εμβολιασμό και τη θεραπεία.

Πόσο διαρκεί η λοίμωξη από H1N1;
Συνήθως 5–7 ημέρες σε ήπια περιστατικά. Ο βήχας και η καταβολή μπορεί να
επιμείνουν έως 10–14 ημέρες, ιδιαίτερα σε ενήλικες και ηλικιωμένους.
Πότε ξεκινά και πόσο διαρκεί η μεταδοτικότητα;
Η μετάδοση ξεκινά περίπου 1 ημέρα πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων και
διαρκεί 5–7 ημέρες μετά. Σε παιδιά και ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να φτάσει τις 10 ημέρες.
Ποια είναι η διαφορά H1N1 και εποχικής γρίπης;
Ο H1N1 είναι υπότυπος της Γρίπης Α. Σήμερα κυκλοφορεί μαζί με
τον H3N2 και αποτελεί μέρος της εποχικής γρίπης, με παρόμοια αλλά συχνά πιο έντονη κλινική εικόνα.
Ποιο τεστ είναι πιο αξιόπιστο: Rapid ή PCR;
Το PCR είναι το gold standard με ευαισθησία >98%.
Το Rapid test δίνει γρήγορο αποτέλεσμα αλλά σε αρνητικό αποτέλεσμα
με έντονα συμπτώματα συνιστάται επιβεβαίωση με PCR.
Πότε πρέπει να ξεκινήσει οσελταμιβίρη (Tamiflu);
Η μέγιστη αποτελεσματικότητα επιτυγχάνεται όταν η αγωγή ξεκινήσει
εντός 48 ωρών από την έναρξη συμπτωμάτων.
Σε σοβαρή νόσο ή νοσηλεία μπορεί να δοθεί και αργότερα, με ιατρική καθοδήγηση.
Είναι ασφαλές το εμβόλιο της γρίπης;
Ναι. Το εποχικό εμβόλιο είναι ασφαλές, καλύπτει H1N1, H3N2 και τύπο Β
και συνιστάται ετησίως σε ηλικιωμένους, εγκύους, υγειονομικούς και άτομα με χρόνια νοσήματα.
Μπορώ να νοσήσω περισσότερες από μία φορές;
Ναι. Η ανοσία μετά από φυσική νόσηση είναι περιορισμένης διάρκειας
και τα στελέχη της γρίπης μεταλλάσσονται συχνά. Ο ετήσιος εμβολιασμός παραμένει βασικός.
Ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση;
  • Δύσπνοια ή πόνος στο στήθος
  • Πυρετός >39°C που επιμένει
  • Σύγχυση, έντονη υπνηλία
  • Σημεία αφυδάτωσης
Μπορεί να συνυπάρχει με COVID-19 ή RSV;
Ναι. Η συνλοίμωξη είναι δυνατή και διαγιγνώσκεται μόνο με
PCR πάνελ αναπνευστικών ιών, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη διάγνωση συμβάλλουν καθοριστικά
στην αποφυγή επιπλοκών από τη Γρίπη Α.

1️⃣3️⃣ Κλείστε Ραντεβού

Θέλετε άμεσο έλεγχο για Γρίπη A (H1N1 / H3N2) ή συνδυαστικό πάνελ αναπνευστικών ιών;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Επιστημονικές Πηγές

Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
Influenza (Flu): Seasonal Influenza Information.
https://www.cdc.gov/flu/

World Health Organization (WHO).
Influenza – Fact sheets and global surveillance.
https://www.who.int/health-topics/influenza

European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).
Seasonal Influenza – Surveillance and epidemiology.
https://www.ecdc.europa.eu/en/seasonal-influenza

Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Οδηγίες για τη γρίπη και τον αντιγριπικό εμβολιασμό στην Ελλάδα.
https://eody.gov.gr/gripi/

Uyeki TM, Bernstein HH, Bradley JS, et al.
Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis, Treatment, Chemoprophylaxis, and Institutional Outbreak Management of Seasonal Influenza.
Clinical Infectious Diseases. 2019;68(6):895–902.
Clinical Infectious Diseases – Full text

Iuliano AD, et al.
Global Estimates of Influenza-Associated Respiratory Mortality.
The Lancet. 2018;391(10127):1285–1300.
The Lancet – Full text

Krammer F, Smith GJD, Fouchier RAM, et al.
Influenza.
Nature Reviews Disease Primers. 2020;6:3.
Nature Reviews – Full text

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

RSV-Αναπνευστικος-Συγκυτιακός-ιός.jpg

RSV (Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός): Τι Είναι, Συμπτώματα & Εξετάσεις

RSV σε 1 λεπτό
  • Ο RSV είναι συχνός αναπνευστικός ιός του χειμώνα.
  • Συνήθως ήπιος, αλλά επικίνδυνος για βρέφη, ηλικιωμένους και ευπαθείς.
  • Προκαλεί βήχα, καταρροή και συχνά συριγμό στα παιδιά.
  • Η PCR RSV είναι η πιο αξιόπιστη εξέταση.
  • Υπάρχει πρόληψη με nirsevimab και εμβόλια ενηλίκων.


1

Τι είναι ο RSV

Γρήγορη απάντηση:
Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) είναι RNA ιός που προκαλεί λοιμώξεις του αναπνευστικού,
από ήπιο κρυολόγημα έως βρογχιολίτιδα και πνευμονία, κυρίως σε βρέφη και ηλικιωμένους.

Ονομάζεται «συγκυτιακός» επειδή προκαλεί συγχώνευση κυττάρων στους αεραγωγούς,
δημιουργώντας φλεγμονή και απόφραξη, ιδιαίτερα στους μικρούς βρόγχους των βρεφών.

  • Τύποι: RSV-A και RSV-B
  • Εποχικότητα στην Ελλάδα: κυρίως Νοέμβριος–Μάρτιος
  • Έκθεση: σχεδόν όλα τα παιδιά μολύνονται έως την ηλικία των 2 ετώνΜηχανισμός νόσου:
    Ο RSV εισέρχεται από το ανώτερο αναπνευστικό και προσκολλάται
    στα επιθηλιακά κύτταρα των αεραγωγών.
    Η χαρακτηριστική του ιδιότητα είναι η δημιουργία
    συγκυτίων (συγχώνευση κυττάρων),
    που οδηγεί σε οίδημα,
    παχύρρευστες εκκρίσεις και
    απόφραξη μικρών βρόγχων.Στα βρέφη, όπου οι αεραγωγοί είναι στενοί,
    ακόμη και μικρή φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει
    συριγμό, υποξαιμία
    και αυξημένο έργο αναπνοής.
    Στους ενήλικες, η ίδια διεργασία
    εκδηλώνεται συχνότερα ως
    παρατεταμένος βήχας ή βρογχίτιδα.


2

Συμπτώματα RSV

Τι να περιμένετε:
Η κλινική εικόνα ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία και τα υποκείμενα νοσήματα.
  • Γενικά: καταρροή, βήχας, πυρετός
  • Βρέφη: συριγμός, ταχύπνοια, δυσκολία στη σίτιση
  • Ηλικιωμένοι: δύσπνοια, παρατεταμένος βήχας, επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων

Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η νόσος είναι αυτοπεριοριζόμενη
και διαρκεί συνήθως 7–14 ημέρες.

Κλινική πορεία:
Τα συμπτώματα συνήθως κορυφώνονται τις πρώτες 3–5 ημέρες
και στη συνέχεια υποχωρούν σταδιακά.
Ο βήχας μπορεί να επιμείνει 2–3 εβδομάδες,
ιδίως μετά από βρογχιολίτιδα ή σε καπνιστές και ηλικιωμένους.

Τι δεν είναι τυπικό:
Υψηλός και παρατεταμένος πυρετός >39°C,
έντονες μυαλγίες ή αιφνίδια καταβολή
στρέφουν περισσότερο τη σκέψη προς γρίπη,
ενώ η απώλεια όσφρησης/γεύσης
δεν αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα του RSV.


3

Μετάδοση & Επώαση

Πώς κολλάει:
Ο RSV μεταδίδεται πολύ εύκολα, ιδιαίτερα σε χώρους συγχρωτισμού.
  • Τρόποι μετάδοσης: σταγονίδια, άμεση επαφή, μολυσμένες επιφάνειες
  • Χρόνος επώασης: συνήθως 2–8 ημέρες
  • Μεταδοτικότητα: έως 8 ημέρες, συχνά περισσότερο στα βρέφη

Ακόμη και ήπια συμπτώματα μπορούν να μεταδώσουν τον ιό,
γι’ αυτό η υγιεινή χεριών και η απολύμανση επιφανειών
παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη.

Κλινική λεπτομέρεια:
Ο RSV παραμένει βιώσιμος σε επιφάνειες (π.χ. παιχνίδια, πόμολα, τραπέζια)
για αρκετές ώρες, γεγονός που εξηγεί τη γρήγορη διασπορά του
σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και οικογένειες με μικρά παιδιά.
Η μετάδοση συχνά γίνεται έμμεσα, μέσω των χεριών,
πριν καν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.

Στα βρέφη, η περίοδος μεταδοτικότητας μπορεί να είναι
παρατεταμένη (έως και 3–4 εβδομάδες),
ενώ στους ενήλικες περιορίζεται συνήθως σε λίγες ημέρες,
εκτός αν υπάρχει ανοσοκαταστολή.


4

Ποιοι Κινδυνεύουν Περισσότερο από τον RSV

Αν και ο RSV μπορεί να προσβάλει άτομα κάθε ηλικίας, ορισμένες ομάδες έχουν
αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσου και επιπλοκών.

  • Βρέφη, ιδιαίτερα κάτω των 6 μηνών
  • Πρόωρα νεογνά (<35 εβδομάδες κύησης)
  • Άτομα με χρόνια πνευμονικά ή καρδιακά νοσήματα
  • Ηλικιωμένοι ≥60 ετών
  • Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς

Κλινική διευκρίνιση:
Ο αυξημένος κίνδυνος δεν σχετίζεται μόνο με την ηλικία,
αλλά με τα περιορισμένα αναπνευστικά αποθέματα
και την αδυναμία επαρκούς αντιρρόπησης της λοίμωξης.
Στα βρέφη, ακόμη και ήπια φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει
σημαντική απόφραξη αεραγωγών,
ενώ στους ηλικιωμένους ο RSV συχνά οδηγεί σε
απορρύθμιση χρόνιων νοσημάτων.

Πρακτική σημασία:
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου,
η παρουσία RSV συνδέεται με
αυξημένα ποσοστά νοσηλείας,
μεγαλύτερη ανάγκη για οξυγονοθεραπεία
και παρατεταμένη ανάρρωση,
γεγονός που επιβάλλει
χαμηλότερο όριο ιατρικής εκτίμησης,
ακόμη και σε φαινομενικά ήπια συμπτώματα.

Κλινική σημασία:
Στους ηλικιωμένους, ο RSV μπορεί να προκαλέσει πνευμονία ή
επιδείνωση ΧΑΠ και καρδιακής ανεπάρκειας.


5

Πότε να Κάνω Τεστ για RSV

Πότε έχει νόημα:
Ο εργαστηριακός έλεγχος ενδείκνυται όταν το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει
τη θεραπεία, την απόφαση νοσηλείας ή τη διαφορική διάγνωση.
  • Βρέφος με δύσπνοια ή συριγμό
  • Παρατεταμένος βήχας ή πυρετός άγνωστης αιτίας
  • Διαφορική διάγνωση από γρίπη ή COVID-19
  • Ηλικιωμένοι και ανοσοκατεσταλμένοι με εικόνα πνευμονίας

Η μεγαλύτερη διαγνωστική αξία παρατηρείται τις πρώτες 3–5 ημέρες
από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Κλινική σύγκριση RSV – Γρίπη – COVID-19:
Οι τρεις λοιμώξεις μπορεί να ξεκινούν με παρόμοια συμπτώματα,
όπως καταρροή, βήχα και πυρετό,
όμως διαφέρουν στην κλινική τους συμπεριφορά.
Ο RSV προκαλεί συχνότερα συριγμό και
δυσκολία στην αναπνοή στα βρέφη και στα μικρά παιδιά,
ενώ στους ηλικιωμένους επιδεινώνει προϋπάρχοντα καρδιοπνευμονικά νοσήματα.
Η γρίπη χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έναρξη,
υψηλό πυρετό, έντονες μυαλγίες και καταβολή,
ενώ η COVID-19 παρουσιάζει μεγαλύτερη ποικιλία συμπτωμάτων,
από ήπια λοίμωξη έως σοβαρή πνευμονία, με πιθανή
απώλεια όσφρησης/γεύσης και παρατεταμένη κόπωση.
Η εργαστηριακή επιβεβαίωση με PCR ή rapid test είναι απαραίτητη,
καθώς μόνο αυτή επιτρέπει ασφαλή διάκριση και σωστή κλινική διαχείριση.


6

Εξετάσεις για RSV (PCR & Rapid)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΧρόνοςΣχόλια
RSV PCRΑυθημερόνΥψηλή ακρίβεια >98%
Rapid αντιγόνου15–30′Χρήσιμο κυρίως σε παιδιά
PCR πάνελ ιών12–24 ώρεςRSV, γρίπη, COVID-19

Συμπέρασμα: Η PCR RSV θεωρείται το διαγνωστικό gold standard.

Πρακτική ερμηνεία:
Η PCR RSV παραμένει η εξέταση εκλογής,
ιδίως σε βρέφη, ηλικιωμένους και
ευπαθείς ασθενείς, όπου η ακριβής διάγνωση
επηρεάζει άμεσα την απόφαση για νοσηλεία
και μέτρα απομόνωσης.
Τα rapid τεστ μπορούν να χρησιμοποιηθούν
ως αρχικός έλεγχος, όμως ένα αρνητικό αποτέλεσμα
δεν αποκλείει τον RSV όταν η κλινική υποψία είναι υψηλή.

Χρονισμός εξέτασης:
Η διαγνωστική ευαισθησία είναι μεγαλύτερη όταν το δείγμα
λαμβάνεται τις πρώτες 3–5 ημέρες από την έναρξη
των συμπτωμάτων.
Σε καθυστερημένη λήψη ή ήπια νόσο,
η ιική φόρτιση μπορεί να είναι χαμηλή,
οδηγώντας σε ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα,
ιδίως στα rapid τεστ.


7

Θεραπεία & Φροντίδα στο Σπίτι

Τι να γνωρίζετε:
Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία για τον RSV. Η αντιμετώπιση είναι
υποστηρικτική.
  • Επαρκής ενυδάτωση και ξεκούραση
  • Παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη (όχι ασπιρίνη)
  • Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό
  • Αποφυγή καπνού και ερεθιστικών παραγόντων

Νοσηλεία απαιτείται σε δύσπνοια, υποξαιμία (<92%)
ή αδυναμία σίτισης, ιδίως σε βρέφη.

Τι δεν συνιστάται ρουτίνα:
Η χρήση αντιβιοτικών δεν έχει θέση,
εκτός αν υπάρχει τεκμηριωμένη
δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη.
Ομοίως, βρογχοδιασταλτικά και
εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή
δεν χορηγούνται συστηματικά στον RSV,
καθώς δεν έχει αποδειχθεί σταθερό όφελος
στον γενικό παιδιατρικό πληθυσμό.

Κατ’ οίκον παρακολούθηση:
Σε ήπια νόσο, συνιστάται στενή παρακολούθηση
για επιδείνωση αναπνοής,
μείωση πρόσληψης υγρών ή
λήθαργο, ιδιαίτερα τις πρώτες
48–72 ώρες,
οπότε και μπορεί να εμφανιστεί κλινική επιδείνωση.

Κλινική στρατηγική αντιμετώπισης:
Στον RSV, η διαχείριση βασίζεται στην εκτίμηση βαρύτητας
και όχι αποκλειστικά στο εργαστηριακό αποτέλεσμα.
Σε ήπια νόσο, η υποστηρικτική αγωγή και η στενή παρακολούθηση
είναι επαρκείς.
Σε βρέφη και ηλικιωμένους, η κλινική εικόνα μπορεί να
επιδεινωθεί αιφνιδίως,
γι’ αυτό η επανεκτίμηση εντός 24–72 ωρών
έχει ιδιαίτερη σημασία.

Ρόλος της διάγνωσης:
Η επιβεβαίωση RSV βοηθά στη
στοχευμένη απομόνωση,
στην αποφυγή άσκοπης χορήγησης
αντιβιοτικών
και στον σωστό προγραμματισμό φροντίδας
σε οικογένειες με βρέφη ή ευπαθή άτομα.
Δεν αντικαθιστά, όμως, την
κλινική κρίση,
η οποία παραμένει καθοριστική
για την απόφαση νοσηλείας.

Τι να θυμάστε:
Ο RSV είναι συνήθως αυτοϊώμενος,
αλλά μπορεί να γίνει σοβαρός
σε συγκεκριμένες ομάδες.
Η έγκαιρη αναγνώριση σημείων επιβάρυνσης
και η σωστή παρακολούθηση
είναι πιο σημαντικές από οποιαδήποτε φαρμακευτική παρέμβαση.


8

Πρόληψη του RSV

  • Υγιεινή χεριών και απολύμανση επιφανειών
  • Αποφυγή στενής επαφής με συμπτωματικά άτομα
  • Καλός αερισμός χώρων, ιδίως σε συγχρωτισμό

Nirsevimab:
Μονοκλωνικό αντίσωμα για βρέφη,
με παθητική ανοσοποίηση που καλύπτει
ολόκληρη την εποχή RSV (≈5–6 μήνες).

Εμβόλια RSV:
Συνιστώνται σε ενήλικες ≥60 ετών
και σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο
για σοβαρή νόσο.


9

RSV σε Βρέφη και Παιδιά

Ο RSV αποτελεί τη συχνότερη αιτία βρογχιολίτιδας στα βρέφη
και μικρά παιδιά, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες.

  • Συριγμός, ταχύπνοια, δυσκολία στη σίτιση
  • Άπνοιες, κυρίως σε πρόωρα νεογνά
Απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό αν παρατηρήσετε
κυάνωση, έντονη δύσπνοια,
λήθαργο ή μειωμένες βρεγμένες πάνες.

Κλινική πορεία:
Η συμπτωματολογία συνήθως επιδεινώνεται τις ημέρες 3–5
από την έναρξη και στη συνέχεια βελτιώνεται σταδιακά.
Στα περισσότερα βρέφη, η νόσος είναι αυτοϊώμενη,
όμως απαιτείται στενή παρακολούθηση,
ιδίως σε ηλικία <6 μηνών.

Σημεία επιβάρυνσης:
Ταχύπνοια >60/min,
εισολκές θωρακικού τοιχώματος,
πτώση σίτισης ή
λήθαργος
αποτελούν ενδείξεις για άμεση ιατρική εκτίμηση,
ακόμη και χωρίς υψηλό πυρετό.


10

RSV σε Ηλικιωμένους και Ευπαθείς Ομάδες

Ο RSV δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Σε ηλικιωμένους και άτομα με
χρόνια νοσήματα μπορεί να προκαλέσει
σοβαρή λοίμωξη κατώτερου αναπνευστικού.

  • Ηλικία ≥60 ετών
  • ΧΑΠ, καρδιακή ανεπάρκεια, διαβήτης
  • Ανοσοκαταστολή ή κακοήθειες

Συχνές επιπλοκές περιλαμβάνουν πνευμονία,
ανάγκη οξυγονοθεραπείας και
επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων.

Πρόληψη:
Εμβολιασμός για RSV, γρίπη και COVID-19,
καθώς και αποφυγή συγχρωτισμού σε περιόδους έξαρσης.


11

Επιπλοκές του RSV & Πότε Απαιτείται Νοσηλεία

  • Βρογχιολίτιδα με υποξαιμία
  • Πνευμονία
  • Άπνοιες (κυρίως σε πρόωρα)
  • Παρόξυνση ΧΑΠ ή καρδιακής ανεπάρκειας
Άμεση νοσηλεία απαιτείται όταν υπάρχει
δύσπνοια, κορεσμός Ο₂ <92%,
αφυδάτωση ή αδυναμία σίτισης.

Κλινική διευκρίνιση:
Η βαρύτητα της λοίμωξης από RSV δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο τον ιό,
αλλά και από τα αποθέματα αναπνοής του ασθενούς.
Στα βρέφη, η ταχεία αναπνοή και η αυξημένη κατανάλωση ενέργειας
μπορούν να οδηγήσουν γρήγορα σε κόπωση και υποξαιμία,
ενώ στους ηλικιωμένους ακόμη και ήπια λοίμωξη
μπορεί να απορρυθμίσει ΧΑΠ, καρδιακή ανεπάρκεια
ή να προκαλέσει δευτερογενή βακτηριακή πνευμονία.

Παρακολούθηση:
Ασθενείς που δεν πληρούν αρχικά κριτήρια νοσηλείας
πρέπει να επανεκτιμώνται εάν εμφανίσουν
επιδείνωση δύσπνοιας,
πτώση κορεσμού,
λήθαργο ή μείωση πρόσληψης υγρών,
ιδίως τις πρώτες 48–72 ώρες.


12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τον RSV

Τι είναι ο RSV;

Αναπνευστικός ιός που συνήθως προκαλεί ήπια συμπτώματα, αλλά μπορεί να γίνει σοβαρός σε βρέφη και ηλικιωμένους.

Πόσο διαρκεί η λοίμωξη;

Συνήθως 7–14 ημέρες· ο βήχας μπορεί να επιμείνει έως 3 εβδομάδες.

Πώς ξεχωρίζει από γρίπη ή COVID-19;

Μόνο με εργαστηριακό έλεγχο (PCR ή rapid).

Υπάρχει αντιβίωση για RSV;

Όχι. Τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς.

Μπορώ να κολλήσω RSV ξανά;

Ναι. Η ανοσία δεν είναι μόνιμη, αλλά οι επαναλοιμώξεις είναι συνήθως ηπιότερες.


13

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση RSV ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


14

Βιβλιογραφία

Falsey AR et al. Respiratory Syncytial Virus Infection in Elderly and High-Risk Adults.
N Engl J Med. 2005.
Shi T et al. Global burden of RSV-associated pneumonia.
Lancet. 2017.
CDC. Respiratory Syncytial Virus (RSV).
cdc.gov
EMA. Beyfortus (nirsevimab).
ema.europa.eu
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας. Εξετάσεις αναπνευστικών λοιμώξεων.
mikrobiologikolamia.gr

Prolia-Denosumab-Φιλικός-Οδηγός-για-Ασθενείς-1200x800.jpg

Θέλετε να προγραμματίσετε παρακολούθηση μετρήσεων (ασβέστιο, φωσφόρο, βιταμίνη D) για θεραπεία με Prolia ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Prolia® (denosumab) – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

Ασφαλής χρήση, παρακολούθηση και συχνές ερωτήσεις για ασθενείς που ξεκινούν ή συνεχίζουν Prolia.

1) Τι είναι το Prolia

Το Prolia® (denosumab) είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει ειδικά τον παράγοντα RANKL, μια πρωτεΐνη-κλειδί που ρυθμίζει τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών, δηλαδή των κυττάρων που διασπούν το οστό.
Με την αναστολή του RANKL, το Prolia μειώνει τη φυσιολογική φθορά των οστών και βοηθά στην αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ απορρόφησης και δημιουργίας νέου οστού.

Η θεραπεία με Prolia δεν είναι αναβολική (δεν “χτίζει” απευθείας νέο οστό), αλλά επιβραδύνει τη φθορά και επιτρέπει στον οργανισμό να αυξήσει σταδιακά την οστική πυκνότητα.
Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις οστεοπόρωσης ή οστικής απώλειας που σχετίζεται με θεραπείες ορμονικής στέρησης ή άλλα νοσήματα.

🔍 Εν συντομία:

  • Μορφή: Ενέσιμο διάλυμα (60 mg/ml) σε προγεμισμένη σύριγγα.
  • Τρόπος δράσης: Αναστολή RANKL → μείωση οστικής απορρόφησης.
  • Διάρκεια δράσης: Περίπου 6 μήνες ανά ένεση.
  • Κατηγορία: Αντιοστεοκλαστικός παράγοντας.

Το Prolia δεν περιέχει ορμόνες ή κορτικοστεροειδή και δεν επηρεάζει το ασβέστιο μέσω του πεπτικού, αλλά μέσω του μεταβολισμού των οστών.
Για τον λόγο αυτό, είναι κρίσιμη η επάρκεια ασβεστίου και βιταμίνης D κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

2) Σε ποιους ενδείκνυται

Το Prolia® χρησιμοποιείται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, όπου η φυσιολογική αναδόμηση των οστών είναι μειωμένη. Η απόφαση για έναρξη θεραπείας λαμβάνεται από ιατρό, συνήθως μετά από μέτρηση οστικής πυκνότητας (DEXA) και αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου κατάγματος.

📋 Κύριες ενδείξεις:

  • Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση: Πρόληψη καταγμάτων σπονδυλικής στήλης, ισχίου και άλλων περιοχών.
  • Άνδρες με οστεοπόρωση υψηλού κινδύνου: Ιστορικό κατάγματος ή χαμηλή οστική πυκνότητα (T-score ≤ –2,5).
  • Απώλεια οστικής μάζας από θεραπείες ορμονικής αποστέρησης:
    • Σε άνδρες με καρκίνο προστάτη που λαμβάνουν αντιανδρογονική αγωγή.
    • Σε γυναίκες με καρκίνο μαστού που λαμβάνουν αναστολείς αρωματάσης.
  • Οστεοπενία με πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου: όπως ηλικία >65 ετών, χαμηλό σωματικό βάρος, κάπνισμα, κορτικοστεροειδή.
⚠️ Δεν ενδείκνυται για ήπια οστεοπενία χωρίς κίνδυνο καταγμάτων ή για προληπτική χρήση χωρίς ιατρική αξιολόγηση.
Δεν αποτελεί πρώτη επιλογή για όλους τους ασθενείς∙ συνήθως επιλέγεται όταν τα διφωσφονικά δεν είναι ανεκτά ή αντενδείκνυνται.

✅ Ενδείκνυται συνήθως όταν:

  • Υπάρχει ιστορικό καταγμάτων από οστεοπόρωση.
  • Το T-score στη DEXA είναι ≤ –2,5.
  • Υπάρχει αποτυχία ή δυσανεξία σε άλλη αντιοστεοπορωτική θεραπεία.
  • Υπάρχουν πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου και μειωμένη νεφρική λειτουργία, όπου τα διφωσφονικά αντενδείκνυνται.

Η θεραπεία με Prolia συνήθως είναι μακροχρόνια (πολλά έτη) και απαιτεί τακτική παρακολούθηση των τιμών ασβεστίου, βιταμίνης D και της οστικής πυκνότητας για εκτίμηση της αποτελεσματικότητας.

3) Πώς δρα

Το denosumab δεσμεύει εκλεκτικά τον RANKL. Εμποδίζει την πρόσδεσή του στον υποδοχέα RANK πάνω στους προ-οστεοκλάστες.
Έτσι αναστέλλεται η ωρίμανση και η επιβίωση των οστεοκλαστών → μειώνεται η οστική απορρόφηση.

🧩 Άξονας RANK/RANKL/OPG

  • RANKL: σήμα “ενεργοποίησης” οστεοκλαστών.
  • RANK: υποδοχέας στους προ-οστεοκλάστες.
  • OPG: φυσικός “παγιδευτής” RANKL. Το denosumab μιμείται τη δράση του.

⏱ Κινητική επίδρασης

  • Γρήγορη πτώση δεικτών οστικής απορρόφησης εντός εβδομάδων.
  • Σταδιακή άνοδος BMD (οστικής πυκνότητας) σε σπονδύλους/ισχίο με συνεχή θεραπεία.
  • Η δράση είναι αναστρέψιμη όταν περάσουν οι 6 μήνες.

📉 Τι κερδίζει ο ασθενής

  • Μείωση κινδύνου σπονδυλικών καταγμάτων.
  • Μείωση κινδύνου μη-σπονδυλικών καταγμάτων σε επιλεγμένους ασθενείς.
  • Βελτίωση BMD όταν τηρούνται οι δόσεις και η συμπλήρωση ασβεστίου/βιταμίνης D.

Η ισχύς της αναστολής φθίνει καθώς πλησιάζει ο 6ος μήνας. Ακρίβεια στο χρονοδιάγραμμα μειώνει τον κίνδυνο απώλειας οφέλους.

4) Δοσολογία & χορήγηση

💉 Τυπική δόση: 60 mg υποδόρια κάθε 6 μήνες.
Η ένεση χορηγείται από ιατρό ή νοσηλευτή, συνήθως σε βραχίονα, μηρό ή κοιλιά.

Η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται αυθαίρετα, καθώς η επίδραση του denosumab σταματά μόλις περάσουν οι 6 μήνες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος “rebound” απώλειας οστού και καταγμάτων.
Για αυτό, η συνέπεια στα ραντεβού είναι κρίσιμη.

📆 Εάν ξεχαστεί η δόση:

  • Κάνε την ένεση το συντομότερο δυνατόν.
  • Οι επόμενες δόσεις δίνονται κάθε 6 μήνες από τη νέα ημερομηνία.
  • Μην περιμένεις την “επόμενη” προγραμματισμένη ημέρα∙ η καθυστέρηση αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων.

⚙️ Τεχνικά στοιχεία χορήγησης:

  • Η σύριγγα φυλάσσεται στο ψυγείο (2–8°C).
  • Αφήνεται σε θερμοκρασία δωματίου για ~15–30 λεπτά πριν τη χρήση.
  • Δεν ανακινούμε το διάλυμα.
  • Χορηγείται αργά υποδόρια (όχι ενδοφλέβια ή ενδομυϊκά).

⚠️ Προσοχή:

  • Απαραίτητη η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
  • Αν έχεις υπασβεστιαιμία, πρέπει να διορθωθεί πριν από τη χορήγηση.
  • Ενημέρωσε τον ιατρό αν έχεις ιστορικό νεφρικής ανεπάρκειας ή παραθυρεοειδοπάθειας.

Η δόση είναι ίδια για γυναίκες και άνδρες. Δεν χρειάζεται προσαρμογή ανάλογα με την ηλικία ή το σωματικό βάρος, εκτός αν υπάρχουν σοβαρές μεταβολικές διαταραχές.

5) Πριν ξεκινήσεις

Πριν από την πρώτη ένεση Prolia®, είναι σημαντικό να γίνει πλήρης προετοιμασία ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι ανεπιθύμητων ενεργειών, ειδικά της υπασβεστιαιμίας και των στοματικών επιπλοκών.

✅ Βήματα πριν από την έναρξη:

  • Έλεγχος ασβεστίου, φωσφόρου, μαγνησίου και βιταμίνης D ορού.
  • Αν υπάρχουν χαμηλές τιμές, γίνεται διόρθωση με συμπληρώματα πριν από τη χορήγηση.
  • Προτείνεται οδοντιατρικός έλεγχος για αποφυγή προβλημάτων στη γνάθο (οστεονέκρωση).
  • Αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας (ουρία, κρεατινίνη, eGFR), κυρίως σε ηλικιωμένους ή ΧΝΝ.
  • Ανασκόπηση φαρμάκων που επηρεάζουν ασβέστιο ή οστά (διουρητικά αγκύλης, αντιεπιληπτικά, κορτικοστεροειδή).

💊 Συμπληρώματα που συχνά απαιτούνται:

  • Ασβέστιο: 1.000–1.200 mg ημερησίως (από διατροφή ή/και δισκία).
  • Βιταμίνη D: 800–1.000 IU ημερησίως (ή μεγαλύτερη δόση αν υπάρχει έλλειψη).
  • Ο ιατρός μπορεί να προτείνει σκεύασμα που περιέχει και τα δύο.
🦷 Οδοντιατρική πρόληψη:
Οδοντικά προβλήματα (φλεγμονές, εξαγωγές, κακή υγιεινή) πρέπει να αντιμετωπίζονται πριν την έναρξη.
Η θεραπεία με Prolia σχετίζεται σπάνια με οστεονέκρωση γνάθου – η πρόληψη μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.

⚠️ Αντενδείξεις:

  • Υπασβεστιαιμία που δεν έχει διορθωθεί.
  • Υπερευαισθησία στο denosumab ή στα έκδοχα.
  • Ενεργή λοίμωξη στα οστά ή στο στόμα.
  • Σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια χωρίς δυνατότητα παρακολούθησης ασβεστίου.

Η σωστή προετοιμασία εξασφαλίζει ότι η θεραπεία με Prolia θα ξεκινήσει με ασφάλεια και μέγιστη αποτελεσματικότητα.
Ο ιατρός συνήθως συνδυάζει τη φαρμακευτική αγωγή με άσκηση, επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και αποφυγή πτώσεων.

6) Παρακολούθηση εργαστηριακών

Η θεραπεία με Prolia® απαιτεί τακτική παρακολούθηση μέσω εξετάσεων αίματος για την ασφάλεια και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας.
Οι έλεγχοι βοηθούν στην έγκαιρη ανίχνευση υπασβεστιαιμίας ή ανεπαρκούς βιταμίνης D.

🧪 Προτεινόμενοι έλεγχοι πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας:
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα σε κινητό.
ΔείκτηςΠότεΣτόχος/Σχόλιο
Ασβέστιο ορού (Ca)Πριν από κάθε δόση και 1–2 εβδομάδες μετά σε ασθενείς υψηλού κινδύνουΑποφυγή υπασβεστιαιμίας
25-OH Βιταμίνη DΠριν από την έναρξη και κάθε 6–12 μήνεςΣτόχος ≥30 ng/mL
Φώσφορος (P), Μαγνήσιο (Mg)Όποτε υπάρχουν συμπτώματα ή υποψία διαταραχήςΈλεγχος ηλεκτρολυτικής ισορροπίας
Ουρία, Κρεατινίνη, eGFRΠριν από την έναρξη και περιοδικά σε ΧΝΝΑξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας
Οστική Πυκνότητα (DEXA)Ανά 12–24 μήνεςΑξιολόγηση ανταπόκρισης στη θεραπεία

📍 Ερμηνεία τιμών:

  • Η φυσιολογική τιμή ασβεστίου είναι περίπου 8.5–10.2 mg/dL.
  • Τιμές <8.5 mg/dL απαιτούν αναβολή της ένεσης και διόρθωση.
  • Επίπεδα βιταμίνης D <20 ng/mL υποδεικνύουν ανεπάρκεια που πρέπει να αντιμετωπιστεί.
⚠️ Προειδοποίηση:
Αν εμφανιστούν μυρμηκιάσεις, κράμπες, αδυναμία ή σύγχυση μετά την ένεση, ενδέχεται να υπάρχει υπασβεστιαιμία και πρέπει να γίνει άμεσος έλεγχος.

Η σωστή παρακολούθηση εξασφαλίζει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του Prolia, ειδικά σε μακροχρόνια θεραπεία. Οι τιμές πρέπει να αξιολογούνται πάντα από ιατρό.

7) Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες του Prolia® είναι ήπιες έως μέτριες και υποχωρούν χωρίς διακοπή της θεραπείας.
Παρόλα αυτά, η τακτική ενημέρωση του ιατρού είναι σημαντική για τη σωστή διαχείριση.

💊 Συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες:

  • Μυοσκελετικός πόνος: πόνος στην πλάτη, αρθρώσεις ή πόδια (πολύ συχνός, >1/10).
  • Πόνος στα άκρα ή στους μυς: ήπιος, συχνά παροδικός.
  • Εξάνθημα, εκζεματώδεις αντιδράσεις: ήπιες δερματικές εκδηλώσεις.
  • Κεφαλαλγία και κόπωση μετά την ένεση (σπάνια διαρκεί >2 ημέρες).
  • Ήπιες λοιμώξεις: ρινοφαρυγγίτιδα, ουρολοίμωξη, δερματίτιδα.

🧠 Μεταβολικές επιδράσεις:

  • Υπασβεστιαιμία: κυρίως σε ασθενείς με ΧΝΝ ή ανεπάρκεια βιταμίνης D.
  • Συνήθως εκδηλώνεται με μυρμηκίαση, κράμπες, παραισθησίες ή αδυναμία.
  • Αν παρατηρηθούν, χρειάζεται άμεση μέτρηση ασβεστίου ορού.

🩺 Αντιμετώπιση ήπιων συμπτωμάτων:

  • Αναλγητικά (παρακεταμόλη ή ΜΣΑΦ) για μυαλγίες/αρθραλγίες.
  • Τοπική φροντίδα δέρματος για ερεθισμούς.
  • Πρόσληψη επαρκούς υγρών και διατήρηση σωστής διατροφής.
  • Τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως σε 2–3 ημέρες.

⚠️ Επικοινώνησε άμεσα με ιατρό αν εμφανιστούν:

  • Έντονος ή παρατεταμένος μυϊκός πόνος ή κράμπες.
  • Μούδιασμα στα χείλη ή στα δάχτυλα.
  • Σημάδια λοίμωξης (πυρετός, ρίγη, ερυθρότητα ή πρήξιμο).
  • Οίδημα ή πόνος στη γνάθο.

Η συχνότητα των ήπιων αντιδράσεων μειώνεται μετά τις πρώτες δόσεις.
Οι περισσότεροι ασθενείς συνεχίζουν απρόσκοπτα τη θεραπεία, εφόσον τηρούνται οι οδηγίες για ασβέστιο και βιταμίνη D.

8) Σοβαρές αλλά σπάνιες επιπλοκές

Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες του Prolia® είναι πολύ σπάνιες (λιγότερο από 1% των ασθενών), αλλά χρειάζονται έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση.
Η πρόληψη και η σωστή ενημέρωση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο.

⚠️ 1. Οστεονέκρωση της γνάθου (ONJ)

  • Σπάνια επιπλοκή που αφορά κυρίως άτομα με κακή στοματική υγιεινή ή μετά από εξαγωγές.
  • Συμπτώματα: πόνος, οίδημα, έκθεση οστού ή καθυστέρηση επούλωσης.
  • Πρόληψη: οδοντιατρικός έλεγχος πριν τη θεραπεία, καλή στοματική φροντίδα, αποφυγή εξαγωγών κοντά στην ένεση.
  • Αν εμφανιστεί, διακόπτεται προσωρινά η θεραπεία και γίνεται συνεργασία ιατρού-οδοντιάτρου.

⚠️ 2. Άτυπα κατάγματα μηριαίου οστού

  • Πολύ σπάνια, κυρίως μετά από μακροχρόνια (>5 έτη) χρήση.
  • Πρόδρομο σύμπτωμα: πόνος στον μηρό ή στη βουβωνική περιοχή εβδομάδες ή μήνες πριν το κάταγμα.
  • Απαιτείται ακτινολογικός έλεγχος αν εμφανιστεί ανεξήγητος πόνος.

⚠️ 3. Σοβαρή υπασβεστιαιμία

  • Μπορεί να προκύψει κυρίως σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια ή ανεπάρκεια βιταμίνης D.
  • Συμπτώματα: μυρμηκίαση, κράμπες, τετανία, αίσθημα “ηλεκτρισμού” στα άκρα, αδυναμία.
  • Αντιμετώπιση: άμεση μέτρηση Ca, χορήγηση ασβεστίου/βιταμίνης D, παρακολούθηση.
  • Πρόληψη: διόρθωση βιταμίνης D και ασβεστίου πριν από κάθε δόση.

💡 Λιγότερο συχνές ανεπιθύμητες:

  • Σοβαρές λοιμώξεις (δέρματος, ουροποιητικού, αυτιού) – χρειάζονται ιατρική εκτίμηση.
  • Αλλεργική αντίδραση ή αναφυλαξία (εξαιρετικά σπάνια).

Οι επιπλοκές αυτές είναι διαχειρίσιμες όταν ανιχνεύονται έγκαιρα.
Ο ιατρός θα καθορίσει το κατάλληλο πρωτόκολλο παρακολούθησης και εναλλακτικές επιλογές εάν χρειαστεί.

9) Διακοπή & “Rebound” Οστεοπόρωσης

Η θεραπεία με Prolia® πρέπει να είναι συνεχής. Η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει ταχεία απώλεια του οφέλους και σημαντικό κίνδυνο για νέα κατάγματα, ιδιαίτερα στη σπονδυλική στήλη.

⚠️ Τι είναι το “rebound” φαινόμενο:

  • Μετά τη διακοπή του denosumab, ο RANKL ενεργοποιείται ξανά και οι οστεοκλάστες “υπεραντιδρούν”.
  • Αυτό οδηγεί σε απότομη αύξηση της οστικής απορρόφησης μέσα σε 3–6 μήνες.
  • Συνέπεια: πολλαπλά σπονδυλικά κατάγματα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ειδικά σε γυναίκες με προηγούμενη οστεοπόρωση.

🩺 Πρόληψη rebound:

  • Ποτέ μην σταματάς το Prolia χωρίς ιατρικό σχέδιο αντικατάστασης.
  • Ο ιατρός συνήθως προγραμματίζει μετάβαση σε διφωσφονικό (όπως ζολενδρονικό οξύ ή αλενδρονάτη).
  • Η μετάβαση γίνεται την ημέρα που θα έπρεπε να γίνει η επόμενη δόση Prolia.
  • Η αγωγή με διφωσφονικό συνεχίζεται για τουλάχιστον 12 μήνες για σταθεροποίηση της οστικής μάζας.

📅 Ενδεικτικό πλάνο μετάβασης (υπό ιατρική καθοδήγηση):

  1. 6 μήνες μετά την τελευταία δόση Prolia → Έναρξη διφωσφονικού (π.χ. ζολενδρονικό 5 mg IV).
  2. Έλεγχος Ca, βιταμίνης D και BMD στους 6–12 μήνες.
  3. Αξιολόγηση αν χρειάζεται δεύτερη έγχυση διφωσφονικού.

💡 Σημαντικό:

  • Η καθυστέρηση έστω και λίγων μηνών στη δόση του Prolia αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων.
  • Σε γυναίκες με ιστορικό σπονδυλικών καταγμάτων, η διακοπή χωρίς αντικατάσταση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.
  • Η παρακολούθηση της BMD και των δεικτών οστικού μεταβολισμού βοηθά στον έλεγχο της ανταπόκρισης μετά τη μετάβαση.

Η διακοπή του Prolia απαιτεί συντονισμένη στρατηγική με τον θεράποντα ιατρό.
Ο στόχος είναι να αποφευχθεί η απότομη απώλεια οστικής μάζας και να διατηρηθεί το θεραπευτικό όφελος μακροπρόθεσμα.

10) Οδοντιατρική Φροντίδα & Προληπτικά Μέτρα

Η στοματική υγεία αποτελεί κρίσιμο στοιχείο κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Prolia®, διότι, αν και σπάνια, μπορεί να εμφανιστεί οστεονέκρωση της γνάθου (ONJ).
Με τη σωστή πρόληψη, ο κίνδυνος αυτός μειώνεται σχεδόν στο μηδέν.

🦷 Πριν από την έναρξη:

  • Πραγματοποίησε πλήρη οδοντιατρικό έλεγχο πριν από την πρώτη δόση.
  • Αν υπάρχουν τερηδόνες, ουλίτιδα ή εξαγωγές που πρέπει να γίνουν, εκτέλεσέ τις πριν την έναρξη.
  • Η καλή στοματική υγιεινή (βούρτσισμα 2x/ημέρα, οδοντικό νήμα, αντισηπτικά διαλύματα) είναι υποχρεωτική.

🪥 Κατά τη διάρκεια της θεραπείας:

  • Συνέχισε τακτικούς ελέγχους κάθε 6 μήνες στον οδοντίατρο.
  • Απόφυγε μη επείγουσες επεμβάσεις κοντά στην ημερομηνία της ένεσης (±2 μήνες).
  • Αν απαιτείται εξαγωγή, ενημέρωσε τον οδοντίατρο ότι λαμβάνεις denosumab.
  • Προτίμησε συντηρητική θεραπεία (ενδοδοντική, περιοδοντική) αντί για εξαγωγή, αν είναι εφικτό.

🔍 Σημεία που χρειάζονται άμεση εκτίμηση:

  • Πόνος ή οίδημα στα ούλα ή στη γνάθο.
  • Έκθεση οστού μέσα στο στόμα.
  • Αίσθημα “βαριάς γνάθου” ή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος.
  • Αργή επούλωση μετά από εξαγωγή.

⚠️ Ενημέρωσε πάντα:

  • Τον οδοντίατρο σου πριν από κάθε οδοντιατρική πράξη.
  • Τον θεράποντα ιατρό σε περίπτωση πόνου ή φλεγμονής στο στόμα.

💡 Συνοπτικά:

  • Η ONJ είναι σπάνια (λιγότερο από 1/10.000 περιστατικά).
  • Η σωστή πρόληψη και η καλή στοματική υγιεινή την καθιστούν εξαιρετικά απίθανη.
  • Η έγκαιρη ενημέρωση του ιατρού αποτρέπει σοβαρές επιπλοκές.

Η στενή συνεργασία μεταξύ ιατρού, οδοντιάτρου και ασθενούς εξασφαλίζει τη μέγιστη ασφάλεια της θεραπείας με Prolia και τη διατήρηση της οστικής υγείας μακροπρόθεσμα.

11) Ειδικοί Πληθυσμοί

Η χρήση του Prolia® απαιτεί προσαρμοσμένη παρακολούθηση σε ορισμένες ομάδες ασθενών, όπου οι μεταβολές του ασβεστίου και η νεφρική λειτουργία επηρεάζουν τη φαρμακοδυναμική του denosumab.

👵 Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες:

  • Αποτελούν την κύρια ομάδα θεραπείας.
  • Η μακροχρόνια χρήση είναι ασφαλής με τακτική παρακολούθηση BMD και Ca.
  • Σε περίπτωση διακοπής, απαιτείται μετάβαση σε διφωσφονικό.

🧔 Άνδρες με οστεοπόρωση ή καρκίνο προστάτη:

  • Ασθενείς υπό ανδρογονo-αποστέρηση εμφανίζουν ταχεία απώλεια οστικής μάζας.
  • Το Prolia μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο καταγμάτων σε αυτήν την ομάδα.
  • Απαραίτητος ο τακτικός έλεγχος βιταμίνης D και Ca.

🧬 Ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ):

  • Αυξημένος κίνδυνος σοβαρής υπασβεστιαιμίας μετά την ένεση.
  • Απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση Ca, P, βιταμίνης D πριν και μετά τη δόση.
  • Σε στάδιο ΧΝΝ 4–5, συνιστάται νοσοκομειακή ή ιατρικά επιτηρούμενη χορήγηση.

🤰 Κύηση και Θηλασμός:

  • Το Prolia αντενδείκνυται στην εγκυμοσύνη (κατηγορία D – πιθανός κίνδυνος για το έμβρυο).
  • Δεν συνιστάται κατά τον θηλασμό – η απέκκριση στο μητρικό γάλα είναι άγνωστη.
  • Απαιτείται αντισύλληψη κατά τη διάρκεια της θεραπείας και για τουλάχιστον 5 μήνες μετά τη διακοπή.

⚕️ Άλλες ομάδες που χρειάζονται προσοχή:

  • Υποπαραθυρεοειδισμός: αυξημένος κίνδυνος υπασβεστιαιμίας∙ χρειάζεται προληπτική ρύθμιση Ca και D.
  • Δυσαπορρόφηση (π.χ. κοιλιοκάκη, γαστρική παράκαμψη): απαιτείται διόρθωση θρεπτικών ελλείψεων πριν τη θεραπεία.
  • Ανοσοκατεσταλμένοι: ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων∙ απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση.

Σε όλους τους ειδικούς πληθυσμούς, η παρακολούθηση των ηλεκτρολυτών και της βιταμίνης D αποτελεί το κλειδί για την ασφαλή συνέχιση της θεραπείας με Prolia.

12) Αποθήκευση & Μεταφορά του Prolia

Η σωστή αποθήκευση του Prolia® εξασφαλίζει τη σταθερότητα και την αποτελεσματικότητά του.
Το φάρμακο περιέχει πρωτεΐνη (denosumab), η οποία είναι ευαίσθητη στη θερμοκρασία και στις δονήσεις.

📦 Βασικοί κανόνες αποθήκευσης:

  • Φυλάσσεται σε ψυγείο 2–8°C.
  • Μην καταψύχετε το προϊόν.
  • Κρατήστε το στη πρωτότυπη συσκευασία για προστασία από το φως.
  • Μην τοποθετείτε τη σύριγγα κοντά σε ψυκτικά στοιχεία ή στο πίσω μέρος του ψυγείου (κίνδυνος παγώματος).

🌡 Μεταφορά:

  • Χρησιμοποιήστε ισοθερμική θήκη ή φορητό ψυγείο κατά τη μεταφορά.
  • Αποφύγετε την απευθείας έκθεση σε ήλιο ή θερμό περιβάλλον.
  • Εάν χρειαστεί να παραμείνει εκτός ψυγείου, μπορεί να διατηρηθεί έως 30°C για 30 ημέρες (μία φορά μόνο).
  • Αν δεν χρησιμοποιηθεί μέσα σε αυτό το διάστημα, πρέπει να απορριφθεί.

💉 Πριν τη χρήση:

  • Αφήστε τη σύριγγα σε θερμοκρασία δωματίου (15–25°C) για 15–30 λεπτά πριν τη χορήγηση.
  • Μην ανακινείτε τη σύριγγα.
  • Ελέγξτε οπτικά: το διάλυμα πρέπει να είναι διαυγές, άχρωμο ή ελαφρά κιτρινωπό, χωρίς σωματίδια.

⚠️ Μην χρησιμοποιείτε το προϊόν αν:

  • Έχει παραμείνει εκτός ψυγείου >30 ημέρες.
  • Το διάλυμα είναι θολό ή περιέχει σωματίδια.
  • Η σύριγγα έχει χτυπηθεί ή καταψυχθεί.

♻️ Απόρριψη:

  • Οι χρησιμοποιημένες σύριγγες απορρίπτονται σε ειδικό δοχείο αιχμηρών αντικειμένων.
  • Μην πετάτε το προϊόν στα κοινά απορρίμματα ή στην αποχέτευση.
  • Ρωτήστε το φαρμακοποιό σας για ασφαλή διάθεση.

Η σωστή αποθήκευση διασφαλίζει ότι το Prolia παραμένει βιολογικά ενεργό και ασφαλές καθ’ όλη τη διάρκεια της χρήσης του.
Η ευαισθησία του denosumab στη θερμότητα το καθιστά φάρμακο που πρέπει να χειρίζεται πάντα με προσοχή.

Κλείστε εύκολα έλεγχο ασβεστίου, φωσφόρου και βιταμίνης D ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

13) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Οι παρακάτω ερωτήσεις συγκεντρώνουν τις πιο συχνές απορίες ασθενών που λαμβάνουν Prolia®.
Οι απαντήσεις βασίζονται σε ιατρικές οδηγίες και κλινική εμπειρία, ωστόσο δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη συμβουλή του θεράποντος ιατρού.

🦴 Πόσο γρήγορα δρα το Prolia;
Οι δείκτες οστικής απορρόφησης μειώνονται μέσα σε μερικές εβδομάδες από την πρώτη δόση.
Η αύξηση της οστικής πυκνότητας (BMD) είναι ορατή συνήθως μετά από 6–12 μήνες συνεχούς θεραπείας.
💊 Χρειάζομαι πάντα ασβέστιο και βιταμίνη D;
Ναι. Το Prolia μπορεί να προκαλέσει πτώση του ασβεστίου εάν δεν υπάρχει επάρκεια.
Η καθημερινή λήψη ασβεστίου (1000–1200 mg) και βιταμίνης D (800–1000 IU) είναι ουσιώδης για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
⏰ Τι να κάνω αν καθυστερήσω τη δόση;
Εάν περάσουν πάνω από 6 μήνες από την τελευταία ένεση, προγραμμάτισε άμεσα ραντεβού.
Μην περιμένεις τον “επόμενο κύκλο”. Οι δόσεις συνεχίζονται ανά 6 μήνες από τη νέα ημερομηνία.
⚡ Νιώθω μυρμηκίαση ή κράμπες μετά την ένεση. Είναι φυσιολογικό;
Ήπιες παραισθησίες ή κράμπες μπορεί να υποδηλώνουν ήπια υπασβεστιαιμία.
Επικοινώνησε με τον ιατρό σου και κάνε μέτρηση ασβεστίου ορού. Συνήθως διορθώνεται με συμπληρώματα Ca/D.
🦷 Μπορώ να κάνω εξαγωγή δοντιού ενώ λαμβάνω Prolia;
Ναι, αλλά με προσοχή.
Ιδανικά, οι επεμβάσεις να γίνονται μακριά από την ημερομηνία της ένεσης (τουλάχιστον 2 μήνες πριν ή μετά).
Ενημέρωσε πάντα τον οδοντίατρο και ακολούθησε πιστά τις οδηγίες του ιατρού για την πρόληψη οστεονέκρωσης γνάθου.
🧪 Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνω κατά τη διάρκεια της θεραπείας;

Τουλάχιστον:

  • Ασβέστιο και φωσφόρο ορού πριν και μετά την ένεση.
  • Βιταμίνη D κάθε 6–12 μήνες.
  • DEXA (οστική πυκνότητα) κάθε 1–2 χρόνια.

Αν υπάρχει νεφρική νόσος ή άλλα προβλήματα, οι έλεγχοι γίνονται συχνότερα.

💉 Μπορώ να κάνω το Prolia μόνος/η μου στο σπίτι;
Όχι. Η ένεση πρέπει να γίνεται από επαγγελματία υγείας με εμπειρία στη χορήγηση υποδορίων βιολογικών φαρμάκων.
Εσφαλμένη τεχνική μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό ή μη αποτελεσματική δόση.
🔄 Τι συμβαίνει αν σταματήσω το Prolia;
Η διακοπή προκαλεί “rebound” απώλεια οστού και κίνδυνο πολλαπλών καταγμάτων μέσα σε λίγους μήνες.
Ο ιατρός πρέπει να σε μεταβιβάσει σε διφωσφονικό για να αποφευχθεί αυτό το φαινόμενο.
🚺 Είναι ασφαλές για μακροχρόνια χρήση;
Ναι, με τακτική παρακολούθηση. Μελέτες δείχνουν διατήρηση της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας έως και 10 χρόνια,
υπό την προϋπόθεση ότι ελέγχονται τα επίπεδα ασβεστίου και βιταμίνης D.
🌞 Μπορώ να συνδυάσω το Prolia με άλλες θεραπείες οστεοπόρωσης;
Συνήθως όχι ταυτόχρονα με άλλα αντιοστεοκλαστικά φάρμακα.
Ωστόσο, μπορεί να προηγηθεί ή να ακολουθήσει μετάβαση (π.χ. από ή προς διφωσφονικά) σύμφωνα με ιατρικό πρωτόκολλο.
🏋️‍♀️ Πρέπει να ασκούμαι ενώ παίρνω Prolia;
Ναι. Η άσκηση με βάρος και η μυϊκή ενδυνάμωση βοηθούν στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας,
βελτιώνουν την ισορροπία και μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
📆 Πόσο καιρό θα χρειαστεί να συνεχίσω τη θεραπεία;
Η διάρκεια εξαρτάται από το προφίλ κινδύνου σου.
Συνήθως χρειάζεται τουλάχιστον 3–5 έτη συνεχούς θεραπείας, με επανεκτίμηση κάθε 1–2 χρόνια.
Σε κάποιους ασθενείς, η θεραπεία συνεχίζεται μακροχρόνια υπό παρακολούθηση.

Η συνεργασία με τον ιατρό και ο τακτικός εργαστηριακός έλεγχος εξασφαλίζουν ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία με Prolia.
Η ενημέρωση του ασθενούς είναι καθοριστική για την αποφυγή λαθών, καθυστερήσεων ή επιπλοκών.

 

14) Βιβλιογραφία & Πηγές

Η ακόλουθη βιβλιογραφία περιλαμβάνει αξιόπιστες διεθνείς και ελληνικές πηγές σχετικά με το denosumab (Prolia®), την οστεοπόρωση και τη διαχείριση ασθενών υπό θεραπεία.

  • 1. Cummings SR, San Martin J, McClung MR, et al.
    Denosumab for prevention of fractures in postmenopausal women with osteoporosis.
    New England Journal of Medicine, 2009;361:756–765.
  • 2. Bone HG, et al.
    Ten years of denosumab treatment in postmenopausal women with osteoporosis: results from the FREEDOM Extension trial.
    Journal of Bone and Mineral Research, 2017.
  • 3. Eastell R, et al.
    Management of hypocalcemia during denosumab therapy for osteoporosis.
    Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2016.
  • 4. Tsourdi E, Zillikens MC, et al.
    Fracture risk and management after discontinuation of denosumab: a systematic review and position statement by ECTS.
    Bone, 2019.
  • 5. European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis (ESCEO) –
    Practical guidance for long-term management of osteoporosis with denosumab.
    Aging Clinical and Experimental Research, 2022.
  • 6. Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία –
    Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Μετεμμηνοπαυσιακής Οστεοπόρωσης.
    Διαθέσιμο στο www.endo.gr.
  • 7. ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων) –
    Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος (ΠΧΠ) Prolia® 60 mg/ml.
    Διαθέσιμο στο www.eof.gr.
  • 8. ΕΕΜΜΟ (Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Μεταβολισμού των Οστών) –
    Συστάσεις για τη διακοπή του denosumab και το φαινόμενο rebound.
    Διαθέσιμο στο www.eemmo.gr.

📘 Για περαιτέρω ανάγνωση:

📄 Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική γνωμάτευση.
Για εξατομικευμένες οδηγίες, συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό ή ενδοκρινολόγο σας.


Ηπατίτιδα-Β-1200x800.jpg

Ηπατίτιδα Β – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1) Τι είναι η ηπατίτιδα Β;

Η ηπατίτιδα Β είναι ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV) και προσβάλλει αποκλειστικά το ήπαρ. Ο ιός ανήκει στην οικογένεια Hepadnaviridae και περιέχει DNA, γεγονός που του επιτρέπει να ενσωματώνεται στα ηπατοκύτταρα και να επιμένει για χρόνια.

Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ως οξεία λοίμωξη (συνήθως αυτοϊώμενη) ή να εξελιχθεί σε χρόνια μορφή, η οποία χωρίς παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

📌 Βασικά σημεία:

  • Προσβάλλει περίπου 250 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
  • Περίπου 1 στους 3 έχει εκτεθεί κάποια στιγμή στον ιό.
  • Στην Ελλάδα, ο επιπολασμός κυμαίνεται στο 1–2% του πληθυσμού.
  • Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω αίματος, σεξουαλικής επαφής ή κάθετα από μητέρα σε νεογνό.

Ο ιός είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει σε επιφάνειες για τουλάχιστον 7 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ποσότητες αίματος ή σωματικών υγρών μπορεί να είναι μολυσματικές.

🧬 Δομή του ιού HBV:

  • HBsAg: Επιφανειακό αντιγόνο – δείκτης ενεργού λοίμωξης.
  • HBcAg: Πυρηνικό αντιγόνο – ενδεικτικό παρουσίας ιού στα ηπατοκύτταρα.
  • HBeAg: Δείκτης υψηλής μολυσματικότητας.
  • Το γενετικό του υλικό (DNA) επιτρέπει στον ιό να παραμένει “κρυμμένος” και να επανενεργοποιείται.

Η σοβαρότητα της νόσου εξαρτάται από την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού. Όσο ισχυρότερη η ανοσολογική αντίδραση, τόσο πιθανότερη η ίαση — αλλά και η οξεία συμπτωματολογία.

🧠 Διαφορές από άλλες μορφές ιογενούς ηπατίτιδας:

ΤύποςΜετάδοσηΧρονιότηταΕμβόλιο
Ηπατίτιδα ΑΤροφική / ύδρευσηςΌχιΝαι
Ηπατίτιδα ΒΑίμα / σεξουαλική / κάθετηΝαιΝαι
Ηπατίτιδα CΑίμαΝαιΌχι

Η ηπατίτιδα Β αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Παρόλα αυτά, η διάγνωση είναι απλή και ο εμβολιασμός προσφέρει ασφαλή και μακροχρόνια προστασία.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

2) Πώς μεταδίδεται;

Ο ιός της ηπατίτιδας Β (HBV) μεταδίδεται μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα ή άλλα βιολογικά υγρά (σπέρμα, κολπικά υγρά). Ο ιός είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει για εβδομάδες εκτός σώματος.

🔬 Κύριοι τρόποι μετάδοσης:

  • Μετάγγιση αίματος ή προϊόντων αίματος (σπάνιο πλέον λόγω ελέγχου).
  • Μοιρασμός βελόνων ή συρίγγων (χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών).
  • Σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις με φορέα του ιού.
  • Κάθετη μετάδοση από μητέρα σε νεογνό κατά τον τοκετό.
  • Ιατρικές ή οδοντιατρικές πράξεις χωρίς σωστή αποστείρωση.
  • Κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων (ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες).

Η ηπατίτιδα Β δεν μεταδίδεται με καθημερινή κοινωνική επαφή, όπως χειραψία, φιλιά, αγκαλιά ή κοινή χρήση μαχαιροπήρουνων.

🛡️ Συμβουλές για αποφυγή μετάδοσης:

  • Να χρησιμοποιείτε πάντα προφυλακτικό.
  • Να αποφεύγετε κοινή χρήση αιχμηρών αντικειμένων.
  • Να κάνετε τατουάζ ή piercing μόνο σε αδειοδοτημένους χώρους.
  • Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Β (τρεις δόσεις).
  • Αν είστε φορέας, ενημερώστε το ιατρικό προσωπικό πριν από ιατρικές πράξεις.

Ο εμβολιασμός είναι η αποτελεσματικότερη μέθοδος πρόληψης. Προσφέρει μακροχρόνια ανοσία και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.


Ηπατίτιδα-Β-τρόποι-μετάδοσης

3) Συμπτώματα & στάδια νόσου

Η λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β μπορεί να είναι οξεία (πρόσφατη) ή χρόνια (επιμένουσα πάνω από 6 μήνες). Η πορεία εξαρτάται από την ηλικία και την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού.

📅 Οξεία Ηπατίτιδα Β

  • Διάρκεια: έως 6 μήνες από τη μόλυνση.
  • Συχνά ασυμπτωματική σε παιδιά και νέους ενήλικες.
  • Σε 90–95% των ενηλίκων αυτοϊάται χωρίς χρόνια πορεία.

🩸 Χρόνια Ηπατίτιδα Β

  • Διάρκεια: πάνω από 6 μήνες.
  • Περίπου 5–10% των ενηλίκων και έως 90% των νεογνών γίνονται χρόνιοι φορείς.
  • Μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο και τη βαρύτητα της νόσου.

🧠 Συχνά συμπτώματα:

  • Κόπωση, μυαλγίες, ανορεξία.
  • Πυρετός, ναυτία, έμετος.
  • Σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
  • Ίκτερος (κιτρίνισμα δέρματος και ματιών).
  • Πόνος ή αίσθημα βάρους στο δεξιό υποχόνδριο.

Σε χρόνιους φορείς, η λοίμωξη μπορεί να παραμένει σιωπηλή για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Ο τακτικός εργαστηριακός έλεγχος είναι καθοριστικός για την έγκαιρη διάγνωση επιπλοκών.

🚨 Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

  • Έντονο ίκτερο ή κνησμό.
  • Αιμορραγική διάθεση ή οιδήματα.
  • Απότομη επιδείνωση κόπωσης ή σύγχυση.
  • Σημάδια κίρρωσης ή ηπατικής ανεπάρκειας.

    4) Πώς γίνεται η διάγνωση;

    Η διάγνωση της ηπατίτιδας Β βασίζεται σε αιματολογικές εξετάσεις που ανιχνεύουν αντιγόνα και αντισώματα του ιού, καθώς και τον ιικό φορτίο (HBV DNA). Οι εξετάσεις γίνονται συνήθως σε εργαστηριακό δείγμα αίματος.

    🔬 Κύριες Εξετάσεις για Ηπατίτιδα B:

    • HBsAg (Επιφανειακό Αντιγόνο): δείχνει ενεργό λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
    • Anti-HBs: αντισώματα που δείχνουν ανοσία (μετά από εμβολιασμό ή ίαση).
    • HBeAg: δείκτης υψηλής μολυσματικότητας και ενεργού αναπαραγωγής του ιού.
    • Anti-HBe: αντισώματα που υποδηλώνουν μείωση μολυσματικότητας.
    • Anti-HBc IgM: ένδειξη πρόσφατης οξείας λοίμωξης.
    • Anti-HBc IgG: παραμένει δια βίου, δείχνει παλαιά ή χρόνια λοίμωξη.
    • HBV DNA (μοριακή μέθοδος PCR): μετρά την ποσότητα ιικού φορτίου στο αίμα.

    Ο συνδυασμός των παραπάνω εξετάσεων επιτρέπει την ακριβή διάκριση μεταξύ οξείας, χρόνιας, ή παλαιάς λοίμωξης και αξιολόγηση της μεταδοτικότητας.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    ΔείκτηςΘετικόςΕρμηνεία
    HBsAgΝαιΕνεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια)
    Anti-HBsΝαιΑνοσία μετά από ίαση ή εμβολιασμό
    HBeAgΝαιΥψηλή μολυσματικότητα
    Anti-HBc IgMΝαιΟξεία λοίμωξη
    Anti-HBc IgGΝαιΠαλαιά ή χρόνια λοίμωξη
    HBV DNAΑνιχνεύσιμοΕνεργός πολλαπλασιασμός του ιού

    Η ποσοτική μέτρηση HBV DNA χρησιμοποιείται και για την παρακολούθηση της θεραπείας. Μείωση του ιικού φορτίου δείχνει αποτελεσματική ανταπόκριση.

    💡 Συμβουλή: Ο έλεγχος της ηπατίτιδας Β συνιστάται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο (επαγγελματίες υγείας, ασθενείς με χρόνια νόσο, αιμοδότες, εγκύους, χρήστες ουσιών, άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους).

    5) Ερμηνεία εξετάσεων αίματος

    Η ερμηνεία των εξετάσεων για ηπατίτιδα Β γίνεται με βάση τον συνδυασμό δεικτών (HBsAg, Anti-HBc, Anti-HBs). Κάθε προφίλ παρέχει διαφορετικές πληροφορίες σχετικά με τη φάση της λοίμωξης, την ανοσία ή την ανάγκη για εμβολιασμό.

    📋 Κύριοι δείκτες που αξιολογούνται:

    • HBsAg: Ανιχνεύει ενεργή παρουσία του ιού στο αίμα.
    • Anti-HBc: Υποδεικνύει επαφή με τον ιό (παλαιά ή πρόσφατη).
    • Anti-HBs: Δηλώνει ανοσία μέσω ίασης ή εμβολιασμού.

    Ο συνδυασμός αυτών των δεικτών επιτρέπει τον προσδιορισμό του σταδίου της νόσου ή της ανάγκης πρόληψης.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    HBsAgAnti-HBcAnti-HBsΕρμηνεία
    Καμία επαφή με τον ιό. Απαιτείται εμβολιασμός.
    +Ανοσία μετά από εμβολιασμό.
    ++Ενεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
    ++Ανοσία μετά από φυσική ίαση (προηγούμενη λοίμωξη).
    +Αμφίβολη κατάσταση. Μπορεί να σημαίνει:

    • παλαιά λοίμωξη με χαμηλά αντισώματα
    • λανθάνουσα λοίμωξη (occult HBV)
    • ψευδώς θετικό αποτέλεσμα

    Συνιστάται επανάληψη και HBV DNA test.

    ⚠️ Προσοχή:

    • Ο εμβολιασμός δεν επηρεάζει τον δείκτη Anti-HBc — μόνο το Anti-HBs γίνεται θετικό.
    • Σε οξεία λοίμωξη, το HBsAg και το Anti-HBc IgM είναι θετικά, ενώ το Anti-HBs είναι αρνητικό.
    • Σε χρόνια λοίμωξη, το HBsAg παραμένει θετικό για περισσότερο από 6 μήνες.

    Η πλήρης αξιολόγηση πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό με βάση το ιστορικό, τις συνυπάρχουσες εξετάσεις (ALT, AST, υπέρηχο ήπατος) και την παρουσία ιικού DNA.

    6) Θεραπευτικές επιλογές

    Η θεραπεία της ηπατίτιδας Β εξαρτάται από το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή, το επίπεδο του ιικού φορτίου και τη βαρύτητα της ηπατικής βλάβης. Στόχος είναι η αναστολή του πολλαπλασιασμού του ιού και η αποτροπή εξέλιξης σε κίρρωση ή καρκίνο ήπατος.

    🧩 Οξεία Ηπατίτιδα Β

    • Συνήθως δεν απαιτείται ειδική αντι-ιική αγωγή.
    • Ανάπαυση, επαρκής ενυδάτωση και αποφυγή ηπατοτοξικών ουσιών (αλκοόλ, φάρμακα).
    • Στενή ιατρική παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων και επιπλοκών.
    • Σε σοβαρή οξεία ηπατίτιδα: μπορεί να χορηγηθούν αντι-ιικά φάρμακα (π.χ. εντεκαβίρη).

    💊 Χρόνια Ηπατίτιδα ΒΑπαιτεί μακροχρόνια θεραπευτική στρατηγική και τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση (ALT, AST, HBV DNA, υπέρηχος ήπατος).

    • Στόχος: καταστολή πολλαπλασιασμού του ιού και πρόληψη κίρρωσης/ΗΚΚ.
    • Η πλήρης εκρίζωση του ιού (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    ΚατηγορίαΦάρμακαΠλεονεκτήματαΠεριορισμοί
    Νουκλεοσιδικά/νουκλεοτιδικά ανάλογαΕντεκαβίρη, Τενοφοβίρη (DF ή AF), ΛαμιβουδίνηΚαθημερινή από του στόματος χορήγηση, αποτελεσματική καταστολή ιού, λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες.Απαιτείται μακροχρόνια λήψη, πιθανότητα αντοχής με παλαιότερα φάρμακα.
    Πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη-άλφα (Peg-IFN)Peg-IFN α-2a, Peg-IFN α-2bΠεριορισμένη διάρκεια (48 εβδομάδες), πιθανότητα μακροχρόνιας ανοσολογικής ανταπόκρισης.Παρενέργειες (πυρετός, κόπωση, κατάθλιψη), όχι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς.

    🎯 Στόχοι θεραπείας:

    • Μείωση HBV DNA σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.
    • Φυσιολογικοποίηση των ηπατικών ενζύμων (ALT/AST).
    • Αναστολή εξέλιξης ίνωσης ή κίρρωσης.
    • Πρόληψη καρκίνου ήπατος.

    Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον ιατρό με βάση την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τις συννοσηρότητες και την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Σε πολλούς ασθενείς απαιτείται μακροχρόνια ή και δια βίου παρακολούθηση.

    7) Πρόληψη & Εμβολιασμός

    Η ηπατίτιδα Β είναι αποτρέψιμη νόσος. Ο εμβολιασμός, η σωστή ιατρική πρακτική και η αποφυγή επαφής με μολυσμένο αίμα αποτελούν τα θεμέλια της πρόληψης.

    💉 Εμβόλιο Ηπατίτιδας ΒΤο εμβόλιο περιέχει ανασυνδυασμένο HBsAg και προκαλεί την παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων (anti-HBs).

    • Χορηγείται σε 3 δόσεις: 0 – 1 – 6 μήνες.
    • Σε νεογνά: πρώτη δόση εντός 24 ωρών από τη γέννηση.
    • Σε ενήλικες χωρίς ανοσία: μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή.
    • Εναλλακτικά σχήματα (π.χ. 0–1–2–12 μήνες) εφαρμόζονται σε ειδικές ομάδες (αιμοκαθαιρόμενοι).

    👥 Ομάδες υψηλού κινδύνου που πρέπει να εμβολιαστούν:

    • Επαγγελματίες υγείας και εργαστηριακό προσωπικό.
    • Άτομα που υποβάλλονται σε συχνές μεταγγίσεις ή αιμοκάθαρση.
    • Άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους ή ΣΜΝ.
    • Χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών.
    • Μέλη οικογενειών φορέων HBV.
    • Φοιτητές ιατρικών και παραϊατρικών σχολών.

    🧪 Έλεγχος ανοσίας (Anti-HBs):

    • Ο έλεγχος γίνεται 1–2 μήνες μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού.
    • Τιμή ≥10 mIU/mL θεωρείται προστατευτική.
    • Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, απαιτείται επανάληψη σχήματος ή booster δόση.
    • Σε επαγγελματίες υγείας συνιστάται επανέλεγχος κάθε 5–10 έτη.

    👶 Πρόληψη μετάδοσης από μητέρα σε νεογνό:

    • Σε μητέρα HBsAg (+), το νεογνό πρέπει να λάβει:
      • 1η δόση εμβολίου εντός 12–24 ωρών από τη γέννηση
      • + ανοσοσφαιρίνη HBIG στο ίδιο χρονικό διάστημα αλλά σε διαφορετικό σημείο έγχυσης
    • Ακολουθούν οι επόμενες δόσεις στους 1 και 6 μήνες.
    • Έλεγχος HBsAg και Anti-HBs του βρέφους στους 9–12 μήνες.

    🧠 Πρόσθετα μέτρα πρόληψης:

    • Αποφυγή κοινής χρήσης βελόνων, ξυραφιών και οδοντόβουρτσας.
    • Έλεγχος εγκύων για HBsAg σε κάθε κύηση.
    • Ασφαλείς πρακτικές αιμοληψίας και μετάγγισης αίματος.
    • Χρήση προφυλακτικών σε σεξουαλικές επαφές.
    • Άμεση ιατρική φροντίδα σε περίπτωση έκθεσης σε αίμα.

    Η εμβολιαστική κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο έχει μειώσει θεαματικά τα ποσοστά νέων λοιμώξεων. Η διατήρηση υψηλού επιπέδου ανοσίας στον πληθυσμό είναι ζωτικής σημασίας για τη σταδιακή εξάλειψη του ιού.

    8) Παρακολούθηση & Πρόγνωση

    Η χρόνια ηπατίτιδα Β απαιτεί δια βίου παρακολούθηση. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση επιπλοκών (ίνωση, κίρρωση, καρκίνος ήπατος) και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Η πρόγνωση εξαρτάται από τη δραστηριότητα του ιού, την ηλικία, το φύλο και τη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπεία.

    📆 Συνιστώμενη παρακολούθηση:

    • ALT, AST: κάθε 3–6 μήνες.
    • HBV DNA: κάθε 6–12 μήνες (ανάλογα με τη φάση).
    • Υπέρηχος ήπατος ± AFP: κάθε 6 μήνες σε όλους τους χρόνιους φορείς.
    • Μη επεμβατική εκτίμηση ίνωσης: με ελαστογραφία (FibroScan) κάθε 1–2 έτη.
    • Έλεγχος για HIV, HCV, HDV: σε κάθε νέο ασθενή.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    Στάδιο ΊνωσηςΠεριγραφήΚλινική σημασία
    F0Χωρίς ίνωσηΦυσιολογικό ήπαρ, παρακολούθηση κάθε 12 μήνες
    F1–F2Ήπια έως μέτρια ίνωσηΑπαιτείται θεραπευτική απόφαση και τακτική παρακολούθηση
    F3Σοβαρή ίνωση / προ-κίρρωσηΑυξημένος κίνδυνος κίρρωσης — στενή ιατρική παρακολούθηση
    F4ΚίρρωσηΥψηλός κίνδυνος ΗΚΚ, έλεγχος κάθε 6 μήνες με υπέρηχο και AFP

    ⚠️ Πιθανές επιπλοκές της χρόνιας ηπατίτιδας Β:

    • Ηπατική ίνωση και κίρρωση.
    • Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).
    • Ηπατική ανεπάρκεια.
    • Συγχρόνως λοίμωξη με άλλους ιούς (HCV, HDV, HIV).

    💡 Πρακτικές οδηγίες για ασθενείς:

    • Αποφύγετε το αλκοόλ και τα μη απαραίτητα φάρμακα που επιβαρύνουν το ήπαρ.
    • Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και υγιεινή διατροφή χαμηλή σε λιπαρά.
    • Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Α αν δεν έχετε ανοσία.
    • Ενημερώστε τον γιατρό πριν από κάθε νέα θεραπεία ή εγκυμοσύνη.
    • Οικογενειακός έλεγχος όλων των μελών για HBV δείκτες.

    Η έγκαιρη διάγνωση και η τακτική παρακολούθηση βελτιώνουν σημαντικά τη μακροχρόνια πρόγνωση. Με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, οι περισσότεροι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς επιπλοκές.

    9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

    Ακολουθούν οι πιο συχνές ερωτήσεις που θέτουν οι ασθενείς σχετικά με την ηπατίτιδα Β, με αναλυτικές και κατανοητές απαντήσεις βασισμένες στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (EASL, WHO, CDC).

    🧠 Τι είναι ακριβώς η ηπατίτιδα Β;

    Είναι λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό HBV. Ο ιός μεταδίδεται μέσω αίματος ή βιολογικών υγρών και μπορεί να προκαλέσει είτε παροδική οξεία λοίμωξη είτε χρόνια, η οποία οδηγεί με την πάροδο του χρόνου σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατικό καρκίνο. Ο ιός δεν καταστρέφει άμεσα τα ηπατικά κύτταρα, αλλά ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα που προκαλεί τη φλεγμονή.

    🩸 Πώς μπορώ να ξέρω αν έχω ηπατίτιδα Β;

    Με απλή εξέταση αίματος που περιλαμβάνει HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αν το HBsAg είναι θετικό, υπάρχει ενεργός λοίμωξη. Οι γιατροί συνήθως ζητούν και άλλους δείκτες όπως HBeAg, HBV DNA, καθώς και ηπατικά ένζυμα (ALT, AST) για αξιολόγηση της βαρύτητας.

    💉 Πώς θεραπεύεται;

    Η οξεία ηπατίτιδα Β αντιμετωπίζεται υποστηρικτικά. Στη χρόνια μορφή χρησιμοποιούνται φάρμακα που καταστέλλουν την αναπαραγωγή του ιού, όπως τενοφοβίρη και εντεκαβίρη, ενώ σε ορισμένους επιλεγμένους ασθενείς χρησιμοποιείται πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη. Ο ιατρός καθορίζει τη θεραπεία βάσει HBV DNA, HBeAg, ALT και βαθμού ίνωσης.

    🧬 Τι σημαίνει “φορέας ηπατίτιδας Β”;

    Ο όρος “φορέας” αναφέρεται σε άτομα με HBsAg θετικό για πάνω από 6 μήνες. Μπορεί να έχουν χαμηλό ιικό φορτίο και φυσιολογικά ηπατικά ένζυμα, χωρίς συμπτώματα. Παρόλα αυτά, είναι μεταδοτικοί και χρειάζονται περιοδικό έλεγχο για να προληφθούν επιπλοκές.

    🧠 Μπορεί να μεταδοθεί με φιλιά, φαγητό ή χειραψία;

    Όχι. Ο ιός δεν μεταδίδεται με κοινωνική επαφή, φιλιά, φαγητό, νερό ή κοινά μαχαιροπήρουνα. Η μετάδοση απαιτεί επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά (π.χ. σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, κοινή χρήση βελόνων ή εργαλεία τατουάζ χωρίς αποστείρωση).

    👶 Μπορεί το μωρό μου να κολλήσει αν έχω ηπατίτιδα Β;

    Ναι, αν δεν ληφθούν μέτρα κατά τον τοκετό. Το νεογνό πρέπει να λάβει εμβόλιο + HBIG μέσα σε 12–24 ώρες από τη γέννηση. Με αυτόν τον τρόπο, η πιθανότητα μετάδοσης μειώνεται κάτω από 1%. Ο θηλασμός επιτρέπεται εφόσον το νεογνό έχει εμβολιαστεί σωστά.

    ⚕️ Μπορώ να κάνω εμβόλιο αν είμαι ήδη φορέας;

    Όχι. Ο εμβολιασμός δεν έχει νόημα όταν υπάρχει ήδη ενεργός ή χρόνια λοίμωξη. Αντίθετα, είναι απαραίτητος για τα άτομα του περιβάλλοντός σας (οικογένεια, σύντροφοι).

    🧪 Πώς θα ξέρω αν έχω ανοσία μετά το εμβόλιο;

    Μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού (3 δόσεις), γίνεται μέτρηση Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι ≥10 mIU/mL, υπάρχει ανοσία. Αν είναι χαμηλότερα, συνιστάται επαναληπτική δόση ή νέο σχήμα.

    🍷 Μπορώ να πίνω αλκοόλ αν είμαι φορέας;

    Όχι. Το αλκοόλ επιβαρύνει το ήπαρ και επιταχύνει την ίνωση. Συνιστάται πλήρης αποχή, ειδικά σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή έχουν αυξημένα ένζυμα.

    🏃‍♂️ Μπορώ να αθλούμαι ή να κάνω φυσιολογική ζωή;

    Ναι, εφόσον τα ηπατικά ένζυμα είναι φυσιολογικά και υπάρχει ιατρική παρακολούθηση. Η φυσική δραστηριότητα και η ισορροπημένη διατροφή βοηθούν στη μακροχρόνια υγεία του ήπατος.

    🧭 Μπορεί να ιαθεί πλήρως η χρόνια ηπατίτιδα Β;

    Η πλήρης ίαση (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια, αλλά η νόσος μπορεί να τεθεί σε ανενεργό φάση με μακροχρόνια καταστολή του ιού. Με σωστή αγωγή και τακτικούς ελέγχους, οι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς ηπατική ανεπάρκεια.

    🧫 Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ηπατίτιδας Α, Β και C;

    • Ηπατίτιδα Α: μεταδίδεται με τροφή/νερό, δεν γίνεται χρόνια.
    • Ηπατίτιδα Β: μεταδίδεται με αίμα/σεξουαλική επαφή, μπορεί να γίνει χρόνια.
    • Ηπατίτιδα C: μεταδίδεται κυρίως με αίμα, συχνά χρόνια, αλλά σήμερα ιάσιμη με αντι-ιική αγωγή.

    🧍‍♀️ Τι πρέπει να γνωρίζουν οι συγγενείς μου;

    Τα μέλη της οικογένειας και οι σεξουαλικοί σύντροφοι πρέπει να κάνουν έλεγχο για HBsAg, Anti-HBs και Anti-HBc. Αν δεν έχουν ανοσία, να εμβολιαστούν. Δεν απαιτείται απομόνωση, αλλά τηρούνται βασικοί κανόνες υγιεινής.

    🧭 Τι γίνεται αν εκτεθώ σε αίμα φορέα HBV;

    Αν είστε ανεμβολίαστοι, πρέπει να λάβετε HBIG και 1η δόση εμβολίου μέσα σε 24 ώρες. Αν είστε εμβολιασμένοι, γίνεται έλεγχος Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, δίνεται επαναληπτική δόση.

    🧠 Υπάρχει σχέση ηπατίτιδας Β και καρκίνου ήπατος;

    Ναι. Η χρόνια λοίμωξη με HBV είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ), ακόμα και χωρίς προϋπάρχουσα κίρρωση. Η τακτική παρακολούθηση με υπέρηχο και AFP κάθε 6 μήνες μειώνει τη θνησιμότητα.

    ⚕️ Τι πρέπει να κάνω πριν τη λήψη φαρμάκων ή βοτάνων;

    Πάντα να ενημερώνετε τον γιατρό σας. Ορισμένα φάρμακα και φυτικά σκευάσματα είναι ηπατοτοξικά (π.χ. αναλγητικά, αναβολικά, συμπληρώματα με “detox” δράση). Μην τα λαμβάνετε χωρίς έγκριση.

    🧭 Πότε χρειάζεται βιοψία ήπατος;

    Όταν υπάρχουν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα στις μη επεμβατικές εξετάσεις ή αυξημένα ένζυμα χωρίς εξήγηση. Η βιοψία καθορίζει το στάδιο ίνωσης και βοηθά στη λήψη θεραπευτικής απόφασης.

    🧩 Πώς μπορώ να προστατεύσω το ήπαρ μου;

    • Αποφύγετε το αλκοόλ και το κάπνισμα.
    • Κάντε ισορροπημένη διατροφή (φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο).
    • Αποφύγετε υπερβολική κατανάλωση λιπαρών και ζάχαρης.
    • Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και σωματική δραστηριότητα.

    Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
    📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

     

    10) Βιβλιογραφία & Πηγές

    Οι ακόλουθες πηγές αποτελούν αξιόπιστα και ενημερωμένα επιστημονικά δεδομένα για την ηπατίτιδα Β, βασισμένα σε διεθνείς οδηγίες και ελληνικούς οργανισμούς υγείας.

    • 1. World Health Organization (WHO).
      Hepatitis B Fact Sheet, 2024.
      https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b
    • 2. European Association for the Study of the Liver (EASL).
      EASL Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection.
      Journal of Hepatology, 2023;79(1):112–150.
      EASL 2023 Guidelines
    • 3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
      Hepatitis B – Questions and Answers for the Public.
      https://www.cdc.gov/hepatitis/hbv/bfaq.htm
    • 4. Ελληνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
      Ηπατίτιδα Β – Πληροφορίες για επαγγελματίες και πολίτες.
      https://eody.gov.gr/disease/ipatitida-v/
    • 5. Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών Ελλάδας.
      Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2024.
      https://emvolio.gov.gr
    • 6. Terrault NA, Lok ASF, et al.
      Update on Prevention, Diagnosis, and Treatment of Chronic Hepatitis B: AASLD 2018 Hepatitis B Guidance.
      Hepatology 2018;67(4):1560–1599.
      PubMed: 29405329
    • 7. Papatheodoridis GV et al.
      Hepatitis B in Greece: epidemiology, prevention, and clinical management.
      Annals of Gastroenterology 2021;34(2):195–204.
      PubMed: 33717459
    • 8. Μητρώο Εμβολιασμού Ενηλίκων – Ελληνική Εταιρεία Ηπατολογίας (ΕΕΗ).
      Κατευθυντήριες Οδηγίες για Ηπατίτιδα Β.
      https://www.hsg.gr
    • 9. Liaw YF, Chu CM.
      Hepatitis B virus infection.
      Lancet. 2009;373(9663):582–592.
      PubMed: 19217993
    • 10. Lampertico P, Agarwal K, et al.
      New perspectives in HBV management: toward functional cure.
      Journal of Hepatology. 2024;81(2):333–347.
      PubMed: 38561210

    📚 Οι παραπάνω πηγές συνιστώνται για περαιτέρω ανάγνωση από επαγγελματίες υγείας και ασθενείς που επιθυμούν πλήρη ενημέρωση σχετικά με τη διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία της ηπατίτιδας Β.


Βιολογικοι-παραγοντες-1200x800.jpg



1

Τι είναι οι βιολογικοί παράγοντες

Σύντομη περίληψη:
Οι βιολογικοί παράγοντες είναι στοχευμένα φάρμακα που παράγονται με
τεχνολογίες βιοτεχνολογίας (ανασυνδυασμένο DNA, μονοκλωνικά αντισώματα) και
στοχεύουν συγκεκριμένα μόρια του ανοσοποιητικού.
Σε αντίθεση με τα κλασικά ανοσοκατασταλτικά, δεν καταστέλλουν συνολικά το ανοσοποιητικό,
αλλά τροποποιούν εκλεκτικά τη φλεγμονώδη απόκριση.

Οι βιολογικοί παράγοντες (biologic DMARDs) είναι πρωτεΐνες ή αντισώματα που
δρουν σε μοριακό επίπεδο. Αντιγράφουν φυσικές ουσίες του οργανισμού ή
μπλοκάρουν υποδοχείς και κυτοκίνες που ευθύνονται για τη χρόνια φλεγμονή.
Παράγονται σε ειδικά κύτταρα μέσω γενετικής μηχανικής και υπόκεινται σε
αυστηρό έλεγχο καθαρότητας και σταθερότητας.

Πώς δρουν

  • Αναστέλλουν μόρια-«κλειδιά» της φλεγμονής, όπως TNF-α, IL-6, IL-17 ή IL-23.
  • Εμποδίζουν την ενεργοποίηση Β ή Τ λεμφοκυττάρων που συμμετέχουν στην αυτοανοσία.
  • Μειώνουν σταδιακά πόνο, οίδημα και φλεγμονώδεις δείκτες (CRP, ΤΚΕ), προστατεύοντας
    αρθρώσεις και όργανα από μόνιμη βλάβη.

Πλεονεκτήματα έναντι των κλασικών ανοσοκατασταλτικών

  • Μεγαλύτερη στοχευτικότητα → λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες από κορτικοστεροειδή.
  • Καλύτερη ανταπόκριση σε ασθενείς που δεν ελέγχονται με μεθοτρεξάτη ή αζαθειοπρίνη.
  • Επιβραδύνουν ή αναστέλλουν τη μόνιμη καταστροφή αρθρώσεων σε RA και PsA.

Παραδείγματα κυτοκινών-στόχων

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚυτοκίνηΡόλος στη φλεγμονήΦάρμακα που την αναστέλλουν
TNF-αΚεντρική κυτοκίνη σε RA, Crohn, ψωρίασηInfliximab, Adalimumab, Etanercept
IL-6Προάγει πυρετό, CRP και αρθρική φλεγμονήTocilizumab, Sarilumab
IL-17 / IL-23Κύρια οδός στην ψωρίαση και σπονδυλαρθρίτιδεςSecukinumab, Ixekizumab, Ustekinumab, Guselkumab

Χρήση σε διάφορες παθήσεις

Οι βιολογικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα,
την ψωριασική αρθρίτιδα, την αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα,
τη νόσο Crohn, την ελκώδη κολίτιδα,
καθώς και σε δερματολογικά ή σπανιότερα ενδοκρινολογικά νοσήματα.
Κάθε κατηγορία στοχεύει διαφορετικό βιολογικό μονοπάτι,
με ξεχωριστό μηχανισμό δράσης και δοσολογία.

Η επιλογή του κατάλληλου παράγοντα γίνεται αποκλειστικά από τον ειδικό ιατρό,
μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση και προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο.


2

Κύριες ενδείξεις

Περίληψη:
Οι βιολογικοί παράγοντες χρησιμοποιούνται σε χρόνια φλεγμονώδη και αυτοάνοσα νοσήματα,
όταν τα συμβατικά φάρμακα (μεθοτρεξάτη, κορτικοστεροειδή, αζαθειοπρίνη)
δεν επαρκούν ή προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Η επιλογή γίνεται βάσει κλινικών οδηγιών (EULAR, ACR, ECCO, ΕΡΕ, ΕΔΑΕ)
και εξατομικεύεται ανάλογα με την πάθηση, το προφίλ του ασθενούς
και τις συννοσηρότητες.

Οι ενδείξεις των βιολογικών παραγόντων καλύπτουν ευρύ φάσμα παθήσεων,
με στόχο τον έλεγχο της φλεγμονής, τη μείωση των υποτροπών
και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Ρευματολογικές παθήσεις

  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα (RA):
    Μείωση φλεγμονής, καθυστέρηση καταστροφής αρθρώσεων,
    βελτίωση λειτουργικότητας.
  • Ψωριασική αρθρίτιδα (PsA):
    Έλεγχος αρθρικών και δερματικών εκδηλώσεων,
    πρόληψη παραμορφώσεων.
  • Αξονική σπονδυλαρθρίτιδα / Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (axSpA):
    Ανακούφιση από πόνο και δυσκαμψία,
    διατήρηση κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης.

Δερματολογικές παθήσεις

  • Ψωρίαση μέτρια–σοβαρή:
    Τα anti-IL-17, anti-IL-23 και anti-TNF εξαλείφουν ψωριασικές πλάκες
    και βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.
    Χρησιμοποιούνται όταν η τοπική θεραπεία ή η μεθοτρεξάτη αποτυγχάνει.
  • Χρόνια κνίδωση, ατοπική δερματίτιδα:
    Νεότεροι βιολογικοί παράγοντες (omalizumab, dupilumab)
    στοχεύουν την IgE ή τις IL-4/IL-13.

Γαστρεντερολογικές παθήσεις

  • Νόσος Crohn & Ελκώδης κολίτιδα:
    Η αναστολή TNF-α, IL-12/23 ή της α4β7-ιντεγκρίνης (vedolizumab)
    οδηγεί σε ύφεση και επούλωση του βλεννογόνου.
    Οι βιολογικοί παράγοντες μειώνουν την ανάγκη για κορτικοστεροειδή
    και τις υποτροπές.

Άλλες ενδείξεις (κατά περίπτωση)

  • Αγγειίτιδες:
    Rituximab για ANCA-αγγειίτιδες
    (Granulomatosis with polyangiitis, Microscopic polyangiitis).
  • Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ):
    Belimumab, anifrolumab για ενεργό νόσο.
  • Βρογχικό άσθμα / Ηωσινοφιλικό άσθμα:
    Anti-IgE (omalizumab), anti-IL-5 (mepolizumab, benralizumab).
  • Νευρολογικά:
    Anti-CD20 (ocrelizumab) για Πολλαπλή Σκλήρυνση.
  • Αιματολογικά:
    Eltrombopag, romiplostim για χρόνια ιδιοπαθή θρομβοπενία.

Σημαντικό:
Η χορήγηση βιολογικού παράγοντα απαιτεί τεκμηριωμένη διάγνωση,
προληπτικό έλεγχο λοιμώξεων και συστηματική ιατρική παρακολούθηση.
Δεν ξεκινά ποτέ χωρίς συνταγογράφηση από ειδικό
(ρευματολόγο, δερματολόγο, γαστρεντερολόγο ή πνευμονολόγο).


3

Κατηγορίες & παραδείγματα

Οι βιολογικοί παράγοντες ταξινομούνται με βάση τον μοριακό στόχο τους
(κυτοκίνες, υποδοχείς ή κύτταρα του ανοσοποιητικού).
Κάθε κατηγορία έχει διαφορετικό μηχανισμό δράσης, ενδείξεις
και προφίλ ασφάλειας.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατηγορίαΣτόχοςΕνδεικτικά φάρμακαΣυχνές ενδείξεις
Αντι-TNFTNF-αInfliximab, Adalimumab, Etanercept, Golimumab, CertolizumabRA, PsA, AxSpA, Crohn, UC, ψωρίαση
Αντι-IL-6RΥποδοχέας IL-6Tocilizumab, SarilumabRA, γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα
Αντι-IL-17IL-17A / υποδοχέαςSecukinumab, Ixekizumab, BrodalumabΨωρίαση, PsA, AxSpA
Αντι-IL-12/23 & Αντι-IL-23p40 / p19Ustekinumab, Guselkumab, Risankizumab, TildrakizumabΨωρίαση, PsA, Crohn
Β-κύτταραCD20RituximabRA, αγγειίτιδες
T-κυτταρική συνδιέγερσηCTLA-4 (CD80/86)AbataceptRA, PsA

Πώς επιλέγεται η κατηγορία

  • Τύπος νόσου: π.χ. anti-IL-17/23 στην ψωρίαση, anti-TNF ή anti-IL-12/23 σε IBD.
  • Συννοσηρότητες: καρδιακή ανεπάρκεια, ιστορικό απομυελινωτικής νόσου, χρόνια HBV.
  • Προηγούμενη έκθεση: πρωτοπαθής αποτυχία → αλλαγή μηχανισμού· δευτεροπαθής → εντός κατηγορίας.
  • Πρακτικοί παράγοντες: IV vs SC, συχνότητα δόσεων, συμμόρφωση.

Κλινικό μήνυμα:
Δεν υπάρχει «καλύτερος» βιολογικός για όλους·
η επιλογή είναι εξατομικευμένη και επανεκτιμάται με βάση
την ανταπόκριση και την ασφάλεια.

Η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον ειδικό ιατρό,
σύμφωνα με κατευθυντήριες οδηγίες και το προφίλ του ασθενούς.

4

Πριν την έναρξη: προληπτικός έλεγχος

Βασικός προ-θεραπευτικός έλεγχος

  • Φυματίωση: QuantiFERON-TB Gold ή Mantoux ± ακτινογραφία θώρακος.
  • Ιοί ήπατος: HBsAg, anti-HBc (ολικά/IgG), anti-HBs, anti-HCV. HBV DNA όπου ενδείκνυται.
  • HIV: έλεγχος κατά περίπτωση/κατευθυντήριες.
  • Αιματολογικός/βιοχημικός: Γενική αίματος, ΤΚΕ, CRP, AST/ALT, αλκαλική φωσφατάση, χολερυθρίνη, κρεατινίνη/eGFR.
  • Κύηση: τεστ κύησης σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εφόσον απαιτείται.
  • Εμβολιασμοί: επικαιροποίηση πριν την έναρξη (π.χ. γρίπη, πνευμονιόκοκκος, HBV, ανεμοβλογιά/έρπητας ζωστήρας με ανασυνδυασμένο εμβόλιο).
  • Baseline νόσου: δείκτες δραστηριότητας (π.χ. DAS28, PASI), φωτογραφικό αρχείο σε δερματολογικές ενδείξεις.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΠότεΤι ψάχνουμε / Ενέργεια
QuantiFERON ή MantouxΠριν την έναρξηΛανθάνουσα TB → προφυλακτική αγωγή πριν/παράλληλα· έναρξη βιολογικού μετά από 3–4 εβδομάδες προφύλαξης (σύμφωνα με πρωτόκολλο).
HBsAg, anti-HBc, anti-HBsΠριν την έναρξηΑν HBsAg(+) ή/και anti-HBc(+): έλεγχος HBV DNA και αντιική προφύλαξη (π.χ. εντεκαβίρη/τενοφοβίρη) κατά περίπτωση.
Anti-HCV ± HCV RNAΠριν την έναρξηΕνεργός HCV → ηπατολογική εκτίμηση/θεραπεία, εξατομίκευση ανοσοκαταστολής.
HIV Ag/AbΚατά περίπτωσηΣυν-διαχείριση με λοιμωξιολόγο αν θετικό.
CBC, CRP/ΤΚΕ, AST/ALT, κρεατινίνηΠριν και ανά 8–12 εβδομ.Ασφάλεια/αποτελεσματικότητα, προσαρμογή δόσης ή διακοπή αν διαταραχές.
ΕμβολιασμοίΠριν την έναρξηΑδρανοποιημένα επιτρέπονται· ζώντες εξασθενημένοι ≥4 εβδομάδες πριν την ανοσοκαταστολή.

Mini-αλγόριθμοι γρήγορης πράξης

  • TB θετική: έναρξη προφύλαξης κατά TB· αναβολή βιολογικού έως τη συμπλήρωση του ελάχιστου απαιτούμενου χρόνου.
  • HBsAg(+)/ή anti-HBc(+): έλεγχος HBV DNA· αν υψηλός κίνδυνος επανενεργοποίησης → αντιική προφύλαξη και στενή παρακολούθηση τρανσαμινασών/HBV DNA.
  • Εμβολιασμοί: γρίπη ετησίως, πνευμονιόκοκκος (PCV20 ή PCV15→PPSV23), HBV σειρά, ανασυνδυασμένο έρπητα ζωστήρα όπου ενδείκνυται.

Σημ.: Το ακριβές πρόγραμμα προφύλαξης/παρακολούθησης καθορίζεται από τον θεράποντα βάσει νόσου, φαρμάκου και συννοσηροτήτων.


5

Χορήγηση & παρακολούθηση

Η χορήγηση των βιολογικών παραγόντων ακολουθεί τυποποιημένα πρωτόκολλα
με στόχο τη μέγιστη αποτελεσματικότητα και την έγκαιρη αναγνώριση ανεπιθύμητων ενεργειών.
Η παρακολούθηση είναι συνεχής και προσαρμόζεται στο φάρμακο και τη νόσο.

Τρόποι χορήγησης

  • Ενδοφλέβια έγχυση (IV): σε νοσοκομειακό/ημερήσιο νοσηλευτικό χώρο, με παρακολούθηση κατά την έγχυση.
  • Υποδόρια ένεση (SC): στο σπίτι μετά από εκπαίδευση· συνήθως κάθε 1–4 εβδομάδες.

Συνδυασμοί θεραπειών

  • Μεθοτρεξάτη: συχνός συνδυασμός στη ρευματοειδή αρθρίτιδα για
    μείωση ανοσογονικότητας και καλύτερη ανταπόκριση.
  • Κορτικοστεροειδή: χαμηλές δόσεις, συνήθως προσωρινά, μέχρι να δράσει ο βιολογικός.

Παρακολούθηση στην πράξη

  • Κλινική εκτίμηση: συμπτώματα, πόνος, δυσκαμψία, δερματικές βλάβες, ποιότητα ζωής.
  • Εργαστηριακά: Γενική αίματος, AST/ALT, CRP/ΤΚΕ ανά 8–12 εβδομάδες.
  • Λοίμωξη: αξιολόγηση σε κάθε επίσκεψη (πυρετός, βήχας, ουρολογικά συμπτώματα).

Πρακτικό σημείο:
Αν εμφανιστεί λοίμωξη ή πυρετός, ο βιολογικός
διακόπτεται προσωρινά μέχρι την ιατρική επανεκτίμηση.

Συμμόρφωση & ασφάλεια

  • Τήρηση σταθερού μεσοδιαστήματος δόσεων.
  • Αποφυγή αυθαίρετης διακοπής (κίνδυνος υποτροπής).
  • Άμεση ενημέρωση ιατρού για νέα συμπτώματα.

Η σωστή χορήγηση και η τακτική παρακολούθηση
εξασφαλίζουν μέγιστο θεραπευτικό όφελος με ελεγχόμενο κίνδυνο.


6

Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα

Περίληψη:
Η δράση των βιολογικών παραγόντων δεν είναι άμεση.
Τα περισσότερα αρχίζουν να δρουν σταδιακά μέσα σε 4–12 εβδομάδες,
ανάλογα με το φάρμακο, την πάθηση και τη βαρύτητα της φλεγμονής.

Ενδεικτικός χρόνος ανταπόκρισης ανά πάθηση

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Νόσος / ΚατηγορίαΤύπος βιολογικού παράγονταΜέσος χρόνος βελτίωσηςΔείκτες που βελτιώνονται
Ρευματοειδής αρθρίτιδαAnti-TNF, Anti-IL-6R, Abatacept6–12 εβδομάδεςCRP, ΤΚΕ, DAS28
Ψωρίαση / Ψωριασική αρθρίτιδαAnti-IL-17, Anti-IL-23, Anti-TNF4–10 εβδομάδεςPASI75, DLQI
Νόσος Crohn / Ελκώδης κολίτιδαAnti-TNF, Anti-IL-12/23, Anti-Integrin8–14 εβδομάδεςΚαλπροτεκτίνη κοπράνων, CRP, ύφεση συμπτωμάτων
Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδαAnti-TNF, Anti-IL-176–12 εβδομάδεςASDAS, BASDAI, CRP
Χρόνια ουρτικάρια / άσθμαAnti-IgE, Anti-IL-52–8 εβδομάδεςΒήχας, δύσπνοια, εξανθήματα

Τι να περιμένει ο ασθενής

  • Η βελτίωση είναι προοδευτική: πρώτα μειώνονται τα συμπτώματα και ακολουθούν οι δείκτες φλεγμονής.
  • Σε περίπου 1 στους 4 ασθενείς απαιτείται αλλαγή κατηγορίας μετά από 3–6 μήνες αν δεν υπάρξει επαρκής ανταπόκριση.
  • Η μακροχρόνια συνέχιση (>1 έτος) συνδέεται με σταθερή ύφεση και μικρότερη ανάγκη για κορτικοστεροειδή.

Προσοχή:
Αν δεν παρατηρείται βελτίωση εντός 3–4 μηνών, ο θεράπων ιατρός επανεκτιμά
τη δοσολογία, τη συμμόρφωση ή την αλλαγή φαρμάκου.
Η αυτόβουλη διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε υποτροπή ή ανοσογονικότητα
(ανάπτυξη αντισωμάτων έναντι του φαρμάκου).

Η συχνή παρακολούθηση με CRP, ΤΚΕ, καλπροτεκτίνη και (όπου ενδείκνυται) επίπεδα φαρμάκου
βοηθά στη βέλτιστη προσαρμογή της θεραπείας.


7

Ανεπιθύμητες ενέργειες & διαχείριση

Σημαντικό:
Οι βιολογικοί παράγοντες είναι γενικά καλά ανεκτοί, αλλά επειδή επηρεάζουν το ανοσοποιητικό,
μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα ορισμένων λοιμώξεων ή εργαστηριακών διαταραχών.
Η στενή ιατρική παρακολούθηση και η έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων
μειώνουν δραστικά τους κινδύνους.

Συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες

  • Τοπικές αντιδράσεις στη θέση ένεσης: ερυθρότητα, κνησμός ή ήπιο άλγος· συνήθως υποχωρούν εντός 24–48 ωρών.
  • Αντιδράσεις κατά τη διάρκεια έγχυσης (IV): πυρετός, ρίγος, κεφαλαλγία, ναυτία· αντιμετωπίζονται με βραδύτερη έγχυση ή προθεραπεία με αντιισταμινικό.
  • Ήπιες λοιμώξεις: φαρυγγίτιδα, βρογχίτιδα, έρπης, ουρολοιμώξεις· απαιτείται ενημέρωση του ιατρού αν ο πυρετός επιμένει.

Σοβαρότερες ή σπανιότερες επιπλοκές

  • Φυματίωση ή επανενεργοποίηση HBV: προκύπτουν σε ανεπαρκή προέλεγχο ή διακοπή προφύλαξης· τα anti-TNF έχουν τη μεγαλύτερη συσχέτιση.
  • Κυτταροπενίες: μείωση λευκών ή αιμοπεταλίων· απαιτείται CBC ανά 8–12 εβδομάδες.
  • Αυξημένες τρανσαμινάσες: συνήθως παροδικές· διακοπή ή αλλαγή φαρμάκου αν υπερβούν 3× ULN.
  • Νευρολογικές επιπλοκές: πολύ σπάνιες απομυελινωτικές διαταραχές (οπτική νευρίτιδα, MS-like) κυρίως με anti-TNF.
  • Καρδιακή ανεπάρκεια: αντένδειξη για ορισμένα anti-TNF· ελέγχεται πριν την έναρξη.
  • Αναφυλακτικές αντιδράσεις: εξαιρετικά σπάνιες· συνήθως στην 1η–2η έγχυση και αντιμετωπίζονται άμεσα σε νοσοκομειακό περιβάλλον.

Διαχείριση & παρακολούθηση

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία παρενέργειαςΣυχνότητα / ΚίνδυνοςΔιαχείριση
Τοπικές αντιδράσεις~1:10Ψύξη, παρακεταμόλη· συνέχιση θεραπείας αν ήπια.
Ήπιες λοιμώξειςΣυχνέςΠροσωρινή διακοπή έως ίαση· επανέναρξη με ιατρική έγκριση.
Σοβαρές λοιμώξεις / TB / HBVΣπάνιες (0,5–1%)Διακοπή, κατάλληλη αγωγή, αναφορά στο ΚΕΕΛΠΝΟ.
ΗπατοτοξικότηταΠαροδική (2–3%)Παρακολούθηση AST/ALT· διακοπή αν >3× ULN.
Απομυελινωτικά συμβάματαΠολύ σπάνια (<0,1%)Άμεση διακοπή· νευρολογική εκτίμηση.
Αναφυλαξία / ΥπερευαισθησίαΕξαιρετικά σπάνιαΕπείγουσα αντιμετώπιση (αδρεναλίνη, κορτικοειδή, παρακολούθηση).

Εργαστηριακή παρακολούθηση

  • Ανά 8–12 εβδομάδες: Γενική αίματος, AST/ALT, CRP, ΤΚΕ.
  • Ετήσια επανεκτίμηση: Mantoux ή QuantiFERON σε άτομα υψηλού κινδύνου.
  • HBV DNA / HCV RNA: κάθε 6 μήνες σε φορείς ή με θετικούς δείκτες.
  • Αντι-φαρμακευτικά αντισώματα: όπου διαθέσιμα (ιδίως σε anti-TNF) για εκτίμηση ανοσογονικότητας.

Συνοπτικά:

  • Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και αναστρέψιμες.
  • Η έγκαιρη αναφορά συμπτωμάτων προλαμβάνει σοβαρές επιπλοκές.
  • Ο συνδυασμός ιατρικής παρακολούθησης & εργαστηριακού ελέγχου μεγιστοποιεί την ασφάλεια.

Επικοινωνήστε άμεσα με τον θεράποντα ιατρό σε περίπτωση πυρετού, επίμονου βήχα,
απώλειας βάρους, ίκτερου ή νέου εξανθήματος.


8

Ειδικοί πληθυσμοί

Η χρήση βιολογικών παραγόντων σε ειδικούς πληθυσμούς απαιτεί
εξατομικευμένη εκτίμηση οφέλους–κινδύνου
και στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

  • Κύηση / Γαλουχία:
    Ορισμένοι βιολογικοί παράγοντες μπορούν να συνεχιστούν
    έως συγκεκριμένη εβδομάδα κύησης·
    η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με το φάρμακο,
    τη δραστηριότητα της νόσου και τις διεθνείς οδηγίες.
  • Ηλικιωμένοι:
    Παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων
    λόγω συννοσηροτήτων και ανοσογήρανσης·
    απαιτείται στενή κλινική και εργαστηριακή επιτήρηση.
  • Χρόνια HBV / HCV:
    Απαιτείται έλεγχος ιικού φορτίου και
    αντιική προφύλαξη ή θεραπεία
    σύμφωνα με ηπατολογικές οδηγίες
    πριν από την έναρξη ανοσοκαταστολής.


9

Τι κάνουμε αν δεν υπάρχει ανταπόκριση στη θεραπεία

Αν ένας βιολογικός παράγοντας δεν αποδώσει μέσα σε 12–24 εβδομάδες, η θεραπεία δεν θεωρείται αυτόματα αποτυχημένη.
Προηγείται συστηματική επανεκτίμηση πριν από κάθε αλλαγή.

Βήματα επανεκτίμησης

  • Επιβεβαίωση ενεργότητας νόσου: κλινικοί δείκτες (DAS28, PASI, ASDAS) και CRP/ΤΚΕ ή καλπροτεκτίνη.
  • Συμμόρφωση & φαρμακοκινητική: σωστή χορήγηση και, όπου υπάρχει δυνατότητα, μέτρηση επιπέδων φαρμάκου/αντισωμάτων.
  • Δοσολογία: έλεγχος αν απαιτείται αύξηση δόσης ή μείωση μεσοδιαστήματος.

Στρατηγικές αλλαγής

  • Αλλαγή εντός ίδιας κατηγορίας: συχνή επιλογή σε δευτεροπαθή απώλεια ανταπόκρισης.
  • Αλλαγή μηχανισμού δράσης: προτιμάται σε πρωτοπαθή αποτυχία.
  • Συνδυασμός με μεθοτρεξάτη: μειώνει ανοσογονικότητα σε anti-TNF.
Κλινικό μήνυμα: Η πλειονότητα των ασθενών επιτυγχάνει ύφεση μετά από σωστή αλλαγή στρατηγικής.


10

Κίνδυνος λοιμώξεων – τι πρέπει να γνωρίζετε

Οι βιολογικοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο λοιμώξεων,
επειδή τροποποιούν εκλεκτικά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ο κίνδυνος παραμένει διαχειρίσιμος όταν προηγείται σωστός προληπτικός έλεγχος
και τηρείται τακτική παρακολούθηση.

Λοιμώξεις αυξημένου κινδύνου

  • Φυματίωση (TB): κυρίως με anti-TNF· αφορά λανθάνουσα επανενεργοποίηση χωρίς προφύλαξη.
  • Ιοί ήπατος (HBV/HCV): πιθανή επανενεργοποίηση σε φορείς χωρίς αντιική κάλυψη.
  • Ευκαιριακές λοιμώξεις: έρπης ζωστήρας, πνευμονία από άτυπα παθογόνα, μυκητιάσεις (σπάνια).

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο

  • Συνδυασμός με κορτικοστεροειδή ή άλλα ανοσοκατασταλτικά.
  • Ηλικία >65 ετών και πολλαπλές συννοσηρότητες.
  • Ανεπαρκής εμβολιαστική κάλυψη.
  • Ιστορικό συχνών λοιμώξεων.

Πότε επικοινωνείτε άμεσα με ιατρό

  • Πυρετός >38°C που επιμένει ή συνοδεύεται από ρίγος.
  • Επίμονος βήχας, δύσπνοια ή νυχτερινοί ιδρώτες.
  • Επώδυνο εξάνθημα με φυσαλίδες (ύποπτο για έρπητα ζωστήρα).
  • Δυσουρία ή συμπτώματα ουρολοίμωξης που δεν υποχωρούν.

Τι να θυμάστε:
Οι περισσότερες λοιμώξεις αντιμετωπίζονται με
προσωρινή διακοπή του βιολογικού και έγκαιρη θεραπεία.
Η πρώιμη αναγνώριση μειώνει δραστικά τον κίνδυνο επιπλοκών.

Η πρόληψη περιλαμβάνει προ-θεραπευτικό έλεγχο (TB, HBV/HCV),
επικαιροποίηση εμβολιασμών και τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση.

11

Ανεπιθύμητες ενέργειες – συνοπτικά

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των βιολογικών παραγόντων είναι
ήπιες, προβλέψιμες και αναστρέψιμες.

Οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες και συνήθως προλαμβάνονται
με σωστό προληπτικό έλεγχο και παρακολούθηση.

Πολύ συχνές / συχνές

  • Τοπικές αντιδράσεις στο σημείο ένεσης: ερυθρότητα, άλγος, κνησμός (υποχωρούν σε 24–48 ώρες).
  • Ήπιες λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού: ρινίτιδα, φαρυγγίτιδα, βήχας.

Λιγότερο συχνές

  • Κεφαλαλγία, κόπωση, ναυτία τις πρώτες εβδομάδες.
  • Παροδική αύξηση τρανσαμινασών (συνήθως χωρίς συμπτώματα).

Σπάνιες αλλά σοβαρές

  • Σοβαρές λοιμώξεις: πνευμονία, φυματίωση, σηψαιμία.
  • Επανενεργοποίηση HBV χωρίς αντιική προφύλαξη.
  • Αναφυλακτική αντίδραση ή σοβαρή υπερευαισθησία (κυρίως σε IV σκευάσματα).

Πότε επικοινωνείτε άμεσα με ιατρό:
πυρετός >38°C, επίμονος βήχας, δύσπνοια, ίκτερος,
επώδυνο εξάνθημα τύπου ζωστήρα ή έντονη αλλεργική αντίδραση.

Για αναλυτική περιγραφή, μηχανισμούς και διαχείριση,
δείτε την ενότητα «Ανεπιθύμητες ενέργειες & διαχείριση».


12

Εργαστηριακές εξετάσεις παρακολούθησης

Κατά τη θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες απαιτείται συστηματικός εργαστηριακός έλεγχος,
ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια, η αποτελεσματικότητα
και η έγκαιρη αναγνώριση ανεπιθύμητων ενεργειών ή λοιμώξεων.

Βασικός έλεγχος ρουτίνας (ανά 8–12 εβδομάδες)

  • Γενική αίματος (CBC): έλεγχος λευκοπενίας, ουδετεροπενίας ή θρομβοπενίας.
  • Ηπατικά ένζυμα (AST, ALT ± ALP, χολερυθρίνη): ανίχνευση ηπατοτοξικότητας.
  • Δείκτες φλεγμονής: CRP και ΤΚΕ για εκτίμηση ανταπόκρισης.
  • Νεφρική λειτουργία: κρεατινίνη / eGFR, ιδίως σε συνδυασμούς θεραπειών.

Εξετάσεις ειδικών ενδείξεων (κατά περίπτωση)

  • Καλπροτεκτίνη κοπράνων: σε νόσο Crohn ή ελκώδη κολίτιδα για αντικειμενική εκτίμηση ύφεσης.
  • HBV DNA / HCV RNA: κάθε 3–6 μήνες σε φορείς ή anti-HBc(+).
  • QuantiFERON-TB ή Mantoux: ετήσιος επανέλεγχος σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.
  • Λιπίδια: κυρίως σε anti-IL-6 (π.χ. tocilizumab).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΣυχνότηταΤι αξιολογείΠότε χρειάζεται δράση
CBC8–12 εβδομ.ΚυτταροπενίεςΟυδετερόφιλα <1.000/μL → διακοπή/επανεκτίμηση
AST / ALT8–12 εβδομ.Ηπατική ασφάλεια>3× ULN → διακοπή/αλλαγή
CRP / ΤΚΕ8–12 εβδομ.Ενεργότητα νόσουΕπιμονή ↑ → έλεγχος ανταπόκρισης
HBV DNA3–6 μήνεςΕπανενεργοποίηση HBVΑνίχνευση → άμεση αντιική αγωγή
ΚαλπροτεκτίνηΚατά περίπτωσηΕντερική φλεγμονήΆνοδος → τροποποίηση θεραπείας

Κλινικό μήνυμα:
Η τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση επιτρέπει
έγκαιρη παρέμβαση πριν εμφανιστούν συμπτώματα
και μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Το ακριβές πρόγραμμα εξετάσεων εξατομικεύεται ανάλογα με
το φάρμακο, τη νόσο, τις συννοσηρότητες και το ιστορικό λοιμώξεων.


13

Αποθήκευση, ψυγείο & ταξίδια

Οι περισσότεροι βιολογικοί παράγοντες είναι ευαίσθητα βιολογικά σκευάσματα
και απαιτούν σωστή συντήρηση ώστε να διατηρούν σταθερότητα και αποτελεσματικότητα.
Η λανθασμένη αποθήκευση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δράσης χωρίς εμφανή αλλοίωση.

Αποθήκευση στο σπίτι

  • Θερμοκρασία: ψυγείο στους 2–8°C (όχι κατάψυξη).
  • Θέση: μεσαίο ράφι· αποφεύγετε πόρτα ψυγείου (θερμικές διακυμάνσεις).
  • Συσκευασία: παραμένει στο αρχικό κουτί για προστασία από φως.
  • Έλεγχος: μην χρησιμοποιείτε αν το διάλυμα είναι θολό, με σωματίδια ή έχει παγώσει.

Χρήση εκτός ψυγείου (όπου επιτρέπεται)

  • Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να παραμείνουν σε θερμοκρασία δωματίου για περιορισμένο χρόνο (π.χ. 7–28 ημέρες).
  • Μετά την έξοδο από το ψυγείο δεν επανατοποθετούνται.
  • Ακολουθείτε πάντα το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου φαρμάκου.

Ταξίδια & μεταφορά

  • Ισοθερμική θήκη: με παγοκύστες (όχι άμεση επαφή με το φιαλίδιο).
  • Χρόνος μεταφοράς: όσο το δυνατόν συντομότερος.
  • Αεροπορικά ταξίδια: μεταφορά στη χειραποσκευή, μαζί με ιατρική βεβαίωση.
  • Ξενοδοχεία: επιβεβαιώστε πρόσβαση σε ψυγείο (2–8°C).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΣενάριοΤι κάνετεΤι αποφεύγετε
Καθημερινή αποθήκευσηΜεσαίο ράφι ψυγείουΠόρτα / κατάψυξη
Ολιγόωρη μεταφοράΙσοθερμική θήκηΆμεση επαφή με πάγο
Αεροπορικό ταξίδιΧειραποσκευή + βεβαίωσηΑποσκευή cargo
Διακοπές πολλών ημερώνΨυγείο στο κατάλυμαΑποθήκευση σε θερμό περιβάλλον

Προσοχή:
Αν ένα σκεύασμα παγώσει, υπερθερμανθεί ή παραμείνει εκτός ψυγείου
πέρα από το επιτρεπτό διάστημα, δεν χρησιμοποιείται
επικοινωνήστε με τον φαρμακοποιό ή τον θεράποντα ιατρό.

Η σωστή αποθήκευση διασφαλίζει ότι κάθε δόση αποδίδει το μέγιστο θεραπευτικό όφελος.


14

Διακοπή βιολογικού παράγοντα – πότε, γιατί και τι ακολουθεί

Η διακοπή βιολογικού παράγοντα δεν γίνεται αυθαίρετα.
Αποφασίζεται από τον θεράποντα ιατρό όταν το όφελος δεν υπερτερεί του κινδύνου
ή όταν υπάρχουν συγκεκριμένες κλινικές ενδείξεις.

Πότε απαιτείται προσωρινή διακοπή

  • Οξεία λοίμωξη: πυρετός, πνευμονία, ουρολοίμωξη, COVID-19 με συμπτώματα.
  • Χειρουργική επέμβαση: διακοπή 1–2 δοσολογικά διαστήματα πριν και επανέναρξη μετά από επούλωση.
  • Σοβαρές εργαστηριακές διαταραχές: ουδετεροπενία, AST/ALT >3× ULN.

Πότε απαιτείται οριστική διακοπή

  • Σοβαρή λοίμωξη (π.χ. ενεργός φυματίωση, σηψαιμία).
  • Επανενεργοποίηση HBV χωρίς δυνατότητα ασφαλούς αντιικής προφύλαξης.
  • Σοβαρή αλλεργική / αναφυλακτική αντίδραση.
  • Απομυελινωτικό συμβάν ή αποδεδειγμένη καρδιακή επιδείνωση (σε anti-TNF).

Τι συμβαίνει μετά τη διακοπή

  • Σε πολλούς ασθενείς η νόσος παραμένει σε ύφεση για εβδομάδες ή μήνες.
  • Σε υποτροπή, εξετάζεται επανέναρξη ή αλλαγή κατηγορίας.
  • Η σταδιακή διακοπή (spacing δόσεων) προτιμάται όταν είναι εφικτή.

Κλινικό μήνυμα:
Η απότομη διακοπή χωρίς ιατρική καθοδήγηση αυξάνει τον κίνδυνο
υποτροπής και ανοσογονικότητας.

Η απόφαση διακοπής ή επανέναρξης βασίζεται στη δραστηριότητα της νόσου,
τους δείκτες φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ, καλπροτεκτίνη),
το ιστορικό λοιμώξεων και το συνολικό προφίλ ασφάλειας.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζονται πάντα εξετάσεις πριν την έναρξη βιολογικού παράγοντα;

Ναι, απαιτείται προληπτικός έλεγχος (TB, HBV/HCV, HIV, γενική αίματος, δείκτες φλεγμονής και εμβολιασμοί) για ασφαλή έναρξη και πρόληψη λανθανουσών λοιμώξεων.

Πώς χορηγούνται οι βιολογικοί παράγοντες;

Χορηγούνται ενδοφλεβίως σε νοσηλευτικό χώρο ή υποδορίως στο σπίτι μετά από εκπαίδευση, με μεσοδιαστήματα συνήθως 1–4 εβδομάδων.

Πόσο γρήγορα φαίνεται βελτίωση;

Η ανταπόκριση εμφανίζεται συνήθως σε 4–12 εβδομάδες, νωρίτερα σε ψωρίαση/RA και αργότερα σε Crohn ή ελκώδη κολίτιδα.

Τι πρέπει να προσέχω κατά τη θεραπεία;

Αποφύγετε επαφή με άτομα με λοιμώξεις, ενημερώστε άμεσα για πυρετό ή βήχα και κάνετε τακτικό εργαστηριακό έλεγχο ανά 8–12 εβδομάδες.

Μπορώ να συνεχίσω τα υπόλοιπα φάρμακά μου;

Ναι, υπό ιατρική καθοδήγηση, συχνά σε συνδυασμό με μεθοτρεξάτη ή χαμηλές δόσεις κορτικοστεροειδών για καλύτερη αποτελεσματικότητα.

Ποιες είναι οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες;

Συνήθως ήπιες αντιδράσεις στο σημείο ένεσης, κεφαλαλγία ή καταρροή, ενώ σοβαρές λοιμώξεις είναι σπάνιες αλλά απαιτούν άμεση εκτίμηση.

Μπορώ να κάνω εμβόλια ενώ λαμβάνω βιολογικό παράγοντα;

Επιτρέπονται τα αδρανοποιημένα εμβόλια, ενώ τα ζώντα εξασθενημένα γίνονται μόνο πριν την έναρξη ή μετά τη διακοπή.

Επιτρέπεται η εγκυμοσύνη κατά τη θεραπεία;

Εξαρτάται από το φάρμακο και απαιτείται εξατομικευμένος προγραμματισμός με τον θεράποντα ιατρό.

Τι γίνεται αν εμφανίσω λοίμωξη;

Ο βιολογικός διακόπτεται προσωρινά έως την ανάρρωση και επανεκκινεί μόνο μετά από ιατρική αξιολόγηση.

Αν δεν ανταποκρίνομαι, ποιες επιλογές υπάρχουν;

Μπορεί να μετρηθούν επίπεδα φαρμάκου/αντισώματα και να γίνει αλλαγή κατηγορίας ή προσαρμογή της θεραπευτικής στρατηγικής.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.


Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση σχετική με βιολογικούς παράγοντες
(π.χ. QuantiFERON-TB, HBV/HCV, CRP) ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. Smolen JS et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis.

2. Singh JA et al. ACR guideline for the treatment of rheumatoid arthritis. Arthritis Care Res.

3. Harbord M et al. ECCO guidelines on inflammatory bowel disease. J Crohns Colitis.

4. Menter A et al. Guidelines of care for the management of psoriasis with biologics. J Am Acad Dermatol.

5. Ελληνική Εταιρεία Ρευματολογίας. Οδηγίες για βιολογικούς παράγοντες.

6. Μικροβιολογικό Λαμίας – Κατάλογος εξετάσεων.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία – Διαγνωστική ιατρική φροντίδα από το 2004.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.