Πρέπει να είμαι νηστικός για FSH και LH;

Όχι. Δεν χρειάζεται νηστεία. Η αιμοληψία γίνεται ιδανικά 07:30–10:00.

Ποια ημέρα του κύκλου γίνεται η εξέταση FSH/LH;

Ημέρα 2–4 του κύκλου για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

Μπορώ να κάνω FSH/LH με ακανόνιστο κύκλο;

Ναι. Αν η περίοδος λείπει για μήνες, η μέτρηση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα μαζί με E2 και PRL.

Είναι το Ponstan πιο δυνατό από την παρακεταμόλη;

Το Ponstan ανήκει στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και έχει τόσο αναλγητική όσο και αντιφλεγμονώδη δράση, ενώ η παρακεταμόλη είναι κυρίως αναλγητική και αντιπυρετική. Σε πολλές περιπτώσεις η παρακεταμόλη θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή πρώτης γραμμής, ενώ το Ponstan χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες καταστάσεις, όπως έντονος πόνος περιόδου, πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

Πόσο καιρό μπορώ να παίρνω Ponstan συνεχόμενα;

Το Ponstan προορίζεται για βραχυχρόνια χρήση και πρέπει να λαμβάνεται για όσο το δυνατόν μικρότερο χρονικό διάστημα, στη μικρότερη δόση που ελέγχει τον πόνο, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού και του φύλλου οδηγιών. Παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση χωρίς ιατρική παρακολούθηση αυξάνει τον κίνδυνο γαστρεντερικών, καρδιαγγειακών, νεφρικών και ηπατικών επιπλοκών.

Είναι ασφαλές το Ponstan στην εγκυμοσύνη;

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, συμπεριλαμβανομένου του Ponstan, γενικά αποφεύγονται στην εγκυμοσύνη και ειδικά στο τρίτο τρίμηνο, λόγω πιθανού κινδύνου για το έμβρυο και τη μητέρα. Η χρήση τους επιτρέπεται μόνο αν το κρίνει απολύτως απαραίτητο ο γυναικολόγος ή άλλος ειδικός ιατρός, για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα.

Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν αν παίρνω συχνά Ponstan;

Σε ασθενείς που λαμβάνουν συχνά ή για μεγαλύτερο διάστημα Ponstan ή άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, ο ιατρός μπορεί να συστήσει εξετάσεις αίματος για έλεγχο νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας, καθώς και γενική αίματος. Η ανάγκη για εξετάσεις καθορίζεται εξατομικευμένα με βάση το ιστορικό και τα συνοδά φάρμακα.

Μπορώ να παίρνω Losec (ομεπραζόλη) για μήνες ή χρόνια συνεχόμενα;

Σε ορισμένες παθήσεις (όπως σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, Barrett ή πρόληψη αιμορραγίας σε ασθενείς υψηλού κινδύνου) επιτρέπεται και μακροχρόνια χρήση ομεπραζόλης, εφόσον υπάρχει τεκμηριωμένη ένδειξη και τακτική ιατρική επανεκτίμηση. Δεν είναι σωστό να συνεχίζεται αυτόματα για χρόνια χωρίς έλεγχο της ανάγκης.

Τι πρέπει να κάνω αν ξεχάσω μια δόση ομεπραζόλης;

Αν ξεχάσετε μια δόση, πάρτε την μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης. Τότε παραλείψτε την ξεχασμένη δόση και συνεχίστε κανονικά. Δεν πρέπει να πάρετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε.

Είναι ασφαλής η ομεπραζόλη στην εγκυμοσύνη;

Πολλές μελέτες δεν έχουν δείξει σαφή αύξηση του κινδύνου σοβαρών συγγενών ανωμαλιών με τη χρήση ομεπραζόλης στην εγκυμοσύνη. Ωστόσο, κάθε φάρμακο στην κύηση πρέπει να χορηγείται μόνο όταν είναι απαραίτητο και μετά από εκτίμηση του θεράποντος ιατρού.

Ποιο είναι καλύτερο: Losec ή άλλο PPI όπως το Nexium;

Τα περισσότερα φάρμακα της κατηγορίας PPI έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα σε ισοδύναμες δόσεις. Η επιλογή ομεπραζόλης, εσομεπραζόλης ή άλλου PPI εξαρτάται από το προφίλ του ασθενούς, τις πιθανές αλληλεπιδράσεις και την κρίση του θεράποντος ιατρού.

Χρειάζεται να κάνω εξετάσεις αίματος αν παίρνω ομεπραζόλη για μεγάλο διάστημα;

Σε βραχυχρόνια χρήση δεν απαιτούνται ειδικές εξετάσεις για όλους. Σε μακροχρόνια χρήση, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή σε ασθενείς με πολλαπλά φάρμακα και συννοσηρότητες, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κατά περίπτωση έλεγχο μαγνησίου, βιταμίνης B12, νεφρικής λειτουργίας ή οστικής πυκνότητας.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Nov/2025

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;
2️⃣ Πώς παράγονται – Άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες
3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – ρόλος στον εμμηνορρυσιακό κύκλο
4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;
5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες
6️⃣ PCOS: Λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη
7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – ρόλος στη σπερματογένεση & τεστοστερόνη
8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες
9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες
🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – πρακτικές οδηγίες
1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια)
1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε άνδρες (υπογοναδισμός, πρόβλημα στους όρχεις ή στην υπόφυση)
1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)
1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό
1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;
1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH
1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές ερωτήσεις για FSH & LH
1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;

ℹ️ Γρήγορη σύνοψη (FSH & LH)

FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη): Ρυθμίζει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων στις γυναίκες & τη σπερματογένεση στους άνδρες.
LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη): Προκαλεί ωορρηξία στις γυναίκες & διεγείρει παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.
Και οι δύο παράγονται από την υπόφυση.
Αποτελούν βασικό δείκτη για γονιμότητα, ορμονική ισορροπία, εμμηνορρυσιακό κύκλο & λειτουργία γονάδων.
Η σχέση τους (LH/FSH ratio) έχει μεγάλη σημασία – ειδικά στο PCOS.

Οι ορμόνες FSH (Follicle-Stimulating Hormone) και LH (Luteinizing Hormone) είναι δύο από τις
σημαντικότερες ορμόνες της ανθρώπινης αναπαραγωγικής λειτουργίας. Παράγονται από την πρόσθια υπόφυση
και συνεργάζονται στενά για να ρυθμίσουν τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την ωορρηξία, την παραγωγή οιστρογόνων/προγεστερόνης
στις γυναίκες, καθώς και τη σπερματογένεση και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

Χωρίς τη σωστή ισορροπία FSH–LH, το αναπαραγωγικό σύστημα δεν λειτουργεί ομαλά: οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν
διαταραχές κύκλου, υπογονιμότητα ή ωοθηκική δυσλειτουργία, ενώ οι άνδρες μπορεί να παρουσιάσουν
χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη σπερματογένεση και προβλήματα γονιμότητας.

Η εξέταση FSH και LH αποτελεί θεμελιώδη βιοδείκτη στον έλεγχο γονιμότητας, στον ορμονικό έλεγχο της γυναίκας,
στη διερεύνηση αμηνόρροιας, καθώς και στη διάγνωση υπογοναδισμού στους άνδρες.

Η ερμηνεία τους όμως απαιτεί κατανόηση του κύκλου στις γυναίκες, καθώς και συσχέτιση με άλλα
ορμονικά επίπεδα όπως οιστραδιόλη (E2), AMH, προλακτίνη και τεστοστερόνη.

2️⃣ Πώς παράγονται – Ο άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες

🧠 Σύντομη εικόνα του άξονα HPG (Hypothalamus–Pituitary–Gonadal)

Ο υποθάλαμος εκκρίνει GnRH → ενεργοποιεί την υπόφυση.
Η υπόφυση παράγει FSH & LH.
Στις γυναίκες ρυθμίζουν ωοθηκικό κύκλο, οιστρογόνα, προγεστερόνη.
Στους άνδρες διεγείρουν σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης.
Τα οιστρογόνα / τεστοστερόνη ασκούν αρνητική ή θετική παλίνδρομη ρύθμιση.

Η παραγωγή των FSH και LH αποτελεί μέρος ενός πολύ σημαντικού ορμονικού συστήματος, γνωστού ως
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες (HPG axis). Ο άξονας αυτός αποτελεί τον “κεντρικό έλεγχο”
της αναπαραγωγικής λειτουργίας σε άνδρες και γυναίκες.

2.1 Ο υποθάλαμος – Η αρχή της ρύθμισης

Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) σε παλμούς.
Ο ρυθμός και η συχνότητα αυτών των παλμών καθορίζουν πόση FSH και πόση LH θα παραχθεί από την υπόφυση.

• Γρήγοροι παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως LH
• Αργοί παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως FSH

2.2 Η υπόφυση – Ο παραγωγός των FSH και LH

Η πρόσθια υπόφυση ανταποκρίνεται στη GnRH και εκκρίνει:

FSH (Follicle-Stimulating Hormone)
LH (Luteinizing Hormone)

Οι δύο αυτές ορμόνες δρουν σε:

ωοθήκες στις γυναίκες,
όρχεις στους άνδρες.

2.3 Οι γονάδες – Η περιφερική δράση

Στις γυναίκες:

Η FSH διεγείρει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και την παραγωγή οιστρογόνων.
Η LH προκαλεί ωορρηξία και στη συνέχεια την παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο.

Στους άνδρες:

Η FSH διεγείρει τη σπερματογένεση στα κύτταρα Sertoli.
Η LH διεγείρει τα κύτταρα Leydig να παράγουν τεστοστερόνη.

2.4 Παλίνδρομη ρύθμιση – Το «feedback»

Τα επίπεδα των ορμονών φύλου δημιουργούν ένα σύστημα
αρνητικής ή θετικής παλίνδρομης ρύθμισης:

Οιστρογόνα και προγεστερόνη ρυθμίζουν FSH/LH στις γυναίκες.
Τεστοστερόνη ρυθμίζει FSH/LH στους άνδρες.
Η υψηλή προλακτίνη (PRL) μπορεί να καταστείλει FSH/LH → συχνή αιτία αμηνόρροιας.
Το στρες, ο υποσιτισμός, η έντονη άσκηση και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης την GnRH.

Η κατανόηση του άξονα είναι απαραίτητη για τη σωστή ερμηνεία των τιμών FSH και LH
τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα.

3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – Ο ρόλος τους στον εμμηνορρυσιακό κύκλο

👩 Γρήγορη σύνοψη για γυναίκες

FSH: Ξεκινά την ανάπτυξη ωοθυλακίων → παραγωγή οιστρογόνων.
LH: Κάνει την «έκρηξη LH» → προκαλεί ωορρηξία.
Η σχέση FSH/LH αλλάζει σε κάθε φάση του κύκλου.
Ασυνήθιστες τιμές → πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, PCOS ή διαταραχές κύκλου.
Οι τιμές έχουν νόημα μόνο σε σωστή ημέρα του κύκλου.

Στη γυναίκα, οι ορμόνες FSH και LH συντονίζουν ολόκληρη τη διαδικασία της ωοθυλακικής ανάπτυξης,
της ωορρηξίας και της προετοιμασίας του ενδομητρίου για πιθανή εγκυμοσύνη.
Ο τρόπος που μεταβάλλονται μέσα στον μηνιαίο κύκλο αποτελεί βασική ένδειξη της
ωοθηκικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

3.1 Πώς δρουν οι FSH & LH κατά τη διάρκεια του κύκλου

🩸 Φάση 1 – Πρώιμη θυλακική (Ημέρες 1–5)

Η FSH αυξάνεται για να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη ωοθυλακίων.
Τα ωοθυλάκια παράγουν οιστρογόνα (E2).
Η LH βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα.

🌱 Φάση 2 – Μέση–όψιμη θυλακική (Ημέρες 6–12)

Η FSH μειώνεται ελαφρά καθώς επιλέγεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο.
Τα οιστρογόνα αυξάνονται σημαντικά.
Η LH παραμένει σταθερή μέχρι τα μέσα του κύκλου.

⚡ Φάση 3 – Ωορρηξία (Ημέρα 13–15)

Η απότομη αύξηση των οιστρογόνων πυροδοτεί την “LH surge”.
Η LH εκτοξεύεται → προκαλεί ωορρηξία.
Η FSH αυξάνεται ήπια.

🌙 Φάση 4 – Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

Η LH διεγείρει το ωχρό σωμάτιο → παραγωγή προγεστερόνης.
Η FSH παραμένει χαμηλή.
Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη → πτώση προγεστερόνης → έναρξη περιόδου.

3.2 FSH, LH και ποιότητα ωοθηκών

Η FSH, ειδικά η πρωινή τιμή της Ημέρας 2–4, αποτελεί ένδειξη για την
ωοθηκική εφεδρεία (ποσότητα και ποιότητα ωαρίων).

Υψηλή FSH → υποδηλώνει μειωμένη εφεδρεία (ιδίως κοντά στην εμμηνόπαυση).
Χαμηλή LH μπορεί να δείχνει κεντρική διαταραχή (υπόφυση ή υποθάλαμος).
Η σχέση LH/FSH είναι σημαντική στην αξιολόγηση του PCOS (βλ. ενότητα 6).

3.3 FSH, LH & προλακτίνη (PRL)

Η υψηλή προλακτίνη μπορεί να καταστείλει την παραγωγή GnRH → χαμηλή FSH & LH → αμηνόρροια,
ανωορρηξία ή διαταραχές κύκλου.

Γι’ αυτό συχνά εξετάζονται μαζί: FSH – LH – PRL – E2 – AMH.

3.4 Τι σημαίνουν γενικά οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία, ΠΟΑ, εμμηνόπαυση.
Υψηλή LH → PCOS, ανωοθυλακιορρηξία.
Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός).
Ημέρα μέτρησης = κρίσιμη για σωστή αξιολόγηση.

Η FSH και η LH αποτελούν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την εκτίμηση της
γονιμότητας, της ωορρηξίας και της λειτουργίας των ωοθηκών.

4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;

📌 Σημαντικό για σωστή ερμηνεία

Οι τιμές FSH & LH έχουν νόημα μόνο αν μετρηθούν στη σωστή ημέρα του κύκλου.
Η καλύτερη ημέρα είναι συνήθως η Ημέρα 2–4 της περιόδου.
Η ωορρηξία μεταβάλλει απότομα τη LH → λάθος ημέρα = λανθασμένη ερμηνεία.
Οι γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο χρειάζονται ειδικές οδηγίες.

Οι ορμόνες FSH και LH παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μέσα σε έναν φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Γι’ αυτό η ημέρα που γίνεται η εξέταση είναι απολύτως κρίσιμη για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

4.1 Γιατί η μέτρηση γίνεται στη Φάση 2–4 Ημέρας;

Η πρώιμη θυλακική φάση (Ημέρες 2–4) είναι η περίοδος όπου:

η FSH βρίσκεται στη βασική γραμμή (baseline),
η LH είναι χαμηλή και σταθερή,
τα οιστρογόνα (E2) είναι χαμηλά και δεν επηρεάζουν ακόμα έντονα την υπόφυση,
οι τιμές αντανακλούν καθαρά τη λειτουργία των ωοθηκών και της υπόφυσης.

Αν η εξέταση γίνει αργότερα:

η LH μπορεί να αυξηθεί απότομα (LH surge),
η FSH επηρεάζεται από τα αυξανόμενα οιστρογόνα,
η ερμηνεία γίνεται δύσκολη ή λανθασμένη.

4.2 Τι γίνεται σε γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο;

Σε γυναίκες με ασταθή ή αραιομηνόρροια, η μέτρηση γίνεται:

όταν εμφανιστεί περίοδος → Ημέρα 2–4, ή
αν η περίοδος λείπει > 2–3 μήνες → μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα, αλλά σε συνδυασμό με E2 & προλακτίνη.

4.3 Εξαιρέσεις

Η μέτρηση μπορεί να γίνει άλλη ημέρα στις εξής περιπτώσεις:

μοναχικές ωορρηξίες,
διερεύνηση ανωορρηξίας,
παρακολούθηση θεραπειών υπογονιμότητας,
έλεγχος περιεμμηνόπαυσης / εμμηνόπαυσης.

Η μέρα του κύκλου καθορίζει αν μια τιμή FSH ή LH θα εκτιμηθεί ως φυσιολογική ή όχι – γι’ αυτό η
σωστή χρονική στιγμή είναι εξίσου σημαντική με το αποτέλεσμα.

5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (γυναίκες)

Ημέρα 2–4: FSH 3–10 mIU/mL, LH 2–10 mIU/mL
LH/FSH ratio ≈ 1 (φυσιολογικά)
Υψηλή FSH → μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία
Υψηλή LH → συχνά συνδέεται με PCOS
Μετά την εμμηνόπαυση: πολύ υψηλές FSH & LH

Οι φυσιολογικές τιμές των FSH και LH στις γυναίκες εξαρτώνται από τη φάση του κύκλου. Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές
και μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο.

5.1 Φυσιολογικές τιμές ανά φάση κύκλου

🩸 Ημέρα 2–4 (πρώιμη θυλακική φάση)

FSH: 3–10 mIU/mL
LH: 2–10 mIU/mL
Η αναλογία LH/FSH ≈ 1 θεωρείται φυσιολογική.

🌱 Ωοθυλακική φάση (Ημέρες 6–12)

FSH: 3–9 mIU/mL
LH: 2–15 mIU/mL

⚡ Ωορρηξία (Ημέρες 13–15)

FSH: 4–15 mIU/mL
LH: 20–90 mIU/mL (LH surge)

🌙 Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

FSH: 1–9 mIU/mL
LH: 1–14 mIU/mL

5.2 FSH & LH στην εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται → δεν υπάρχει φυσιολογική παλίνδρομη ρύθμιση → οι τιμές FSH και LH
αυξάνονται σημαντικά.

FSH: 25–140+ mIU/mL
LH: 15–60+ mIU/mL

5.3 Πότε οι τιμές θεωρούνται «ύποπτες»

FSH > 10–12 mIU/mL (Ημέρα 2–4): πιθανή μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.
LH/FSH > 2: συχνά ενδεικτικό PCOS.
Πολύ χαμηλές FSH & LH: πιθανός υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός.
Υψηλή LH χωρίς ωορρηξία: ανωορρηξία / PCOS.

Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί εξέταση στη σωστή ημέρα και συσχέτιση με άλλους δείκτες:
AMH, οιστραδιόλη (E2), προλακτίνη, θυρεοειδικό έλεγχο, υπερηχογράφημα ωοθηκών.

6️⃣ PCOS: Ο λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη

💜 Γρήγορη σύνοψη για PCOS & LH/FSH

Ο λόγος LH/FSH φυσιολογικά ≈ 1.
Στο PCOS συχνά γίνεται LH/FSH > 2 ή και > 3.
Η υψηλή LH προκαλεί αύξηση ανδρογόνων → ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών.
Η χαμηλότερη FSH εμποδίζει την ωρίμανση ωαρίου → ανωορρηξία.
Δεν είναι απόλυτος δείκτης: το PCOS χρειάζεται συνδυασμό εργαστηριακών + υπερηχογραφικών κριτηρίων.

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες
αναπαραγωγικής ηλικίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των ορμονών
LH και FSH.

6.1 Τι συμβαίνει ορμονικά στο PCOS;

Στο PCOS, η υπόφυση παράγει συχνά περισσότερη LH από το φυσιολογικό, ενώ η FSH παραμένει σχετικά χαμηλή.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:

LH υψηλή → αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων (τεστοστερόνη, ανδροστενεδιόνη).
FSH χαμηλότερη → δυσκολία στην ωρίμανση ωοθυλακίων.
Ανωορρηξία → ακανόνιστοι κύκλοι, δυσκολία σύλληψης.

6.2 Ο λόγος LH/FSH στο PCOS

Σε υγιείς γυναίκες ο λόγος είναι περίπου 1:1.

Στο PCOS:

LH/FSH = 2 θεωρείται ύποπτο.
LH/FSH > 2 ή > 3 παρατηρείται πολύ συχνά.

Ωστόσο, η αναλογία LH/FSH από μόνη της δεν αρκεί για τη διάγνωση PCOS.
Πολλές γυναίκες με PCOS έχουν φυσιολογικές τιμές LH, οπότε απαιτείται:

υπερηχογράφημα ωοθηκών (πολυκυστική μορφολογία),
κλινικά συμπτώματα (ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών),
εξετάσεις ανδρογόνων (τεστοστερόνη, DHEA-S, ανδροστενεδιόνη).

6.3 Συμπτώματα που σχετίζονται με αυξημένη LH στο PCOS

Ακμή και λιπαρότητα.
Υπερτρίχωση (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά, πλάτη).
Τριχόπτωση / αραίωση στο τριχωτό.
Ακανόνιστοι κύκλοι ή αμηνόρροια.
Δυσκολία σύλληψης λόγω ανωορρηξίας.

6.4 Γιατί το PCOS επηρεάζει την ωορρηξία;

Η χαμηλή FSH → δεν ωριμάζει το ωοθυλάκιο.
Η υψηλή LH → αυξάνει τα ανδρογόνα που «μπλοκάρουν» περαιτέρω την ωρίμανση.

Έτσι τα ωοθυλάκια ξεκινούν να αναπτύσσονται αλλά δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο → δημιουργούνται οι γνωστές
«πολυκυστικές» ωοθήκες στο υπερηχογράφημα.

6.5 Πότε υποψιαζόμαστε PCOS από τα αποτελέσματα;

Υψηλή LH με φυσιολογική ή χαμηλή FSH.
LH/FSH > 2 σε Ημέρα 2–4 του κύκλου.
Αυξημένα ανδρογόνα.
Ακανόνιστος κύκλος.
Υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών.

Η ερμηνεία του λόγου LH/FSH πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με βάση πλήρη
ορμονικό έλεγχο και κλινική αξιολόγηση.

7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – Ρόλος στη σπερματογένεση & την παραγωγή τεστοστερόνης

👨 Γρήγορη σύνοψη για άνδρες

FSH: Διεγείρει τα κύτταρα Sertoli → παραγωγή και ωρίμανση σπερματοζωαρίων.
LH: Διεγείρει τα κύτταρα Leydig → παραγωγή τεστοστερόνης.
Και οι δύο ορμόνες είναι απαραίτητες για φυσιολογική ανδρική γονιμότητα.
Υψηλή FSH: πιθανή βλάβη στους όρχεις ή μειωμένη σπερματογένεση.
Χαμηλή LH: χαμηλή τεστοστερόνη → κόπωση, μειωμένη libido, μειωμένη μυϊκή μάζα.

Στους άνδρες, οι ορμόνες FSH και LH έχουν καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία των όρχεων,
στην παραγωγή τεστοστερόνης και στη γονιμότητα. Οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν τη λειτουργία τόσο της υπόφυσης
όσο και των ίδιων των όρχεων.

7.1 FSH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η FSH δρα στα κύτταρα Sertoli μέσα στους όρχεις και ρυθμίζει:

την παραγωγή σπερματοζωαρίων,
την ωρίμανση των σπερματικών κυττάρων,
τη στήριξη της σπερματογένεσης σε όλα τα στάδια.

Μια αυξημένη FSH μπορεί να υποδηλώνει:

πρωτοπαθή βλάβη όρχεων (primary testicular failure),
χαμηλή σπερματογένεση,
σύνδρομο Klinefelter,
παλαιότερες λοιμώξεις, τραύματα ή κιρσοκήλη.

7.2 LH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η LH δρα στα κύτταρα Leydig και ρυθμίζει την:

παραγωγή τεστοστερόνης,
υποστήριξη της λίμπιντο,
ψυχοσωματική ενέργεια και μυϊκή μάζα.

Όταν η LH είναι υψηλή αλλά η τεστοστερόνη χαμηλή, αυτό υποδηλώνει:

πρωτοπαθή υπογοναδισμό (βλάβη στους όρχεις).

Όταν LH & τεστοστερόνη είναι και οι δύο χαμηλές:

δευτεροπαθής / κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος).

7.3 FSH & LH και προβλήματα γονιμότητας

Στους άνδρες που ελέγχονται για υπογονιμότητα, οι τιμές FSH/LH βοηθούν στον εντοπισμό του προβλήματος:

Υψηλή FSH + χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων.
Χαμηλή ή φυσιολογική FSH + χαμηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη → κεντρικός υπογοναδισμός.
Φυσιολογικές FSH/LH + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → παρεμπόδιση εκσπερμάτισης/απόφραξη ή μικροβιακή αιτιολογία.

7.4 Συμπτώματα χαμηλής LH/τεστοστερόνης

Μειωμένη libido.
Κόπωση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
Μείωση μυϊκής μάζας & δύναμης.
Αύξηση κοιλιακού λίπους.
Κακή συγκέντρωση & διάθεση.
Προβλήματα στύσης.

7.5 Συμπτώματα αυξημένης FSH

Μειωμένη ποιότητα ή αριθμός σπερματοζωαρίων.
Ατροφικοί όρχεις.
Ιστορικό τραυματισμού, χημειοθεραπείας, λοιμώξεων (π.χ. παρωτίτιδα).

Η FSH και η LH στους άνδρες πρέπει πάντα να αξιολογούνται μαζί με:

τεστοστερόνη (σύνολο & ελεύθερη),
προλακτίνη,
TSH,
σπερμοδιάγραμμα.

Ο συνδυασμός FSH, LH και τεστοστερόνης αποτελεί τον βασικό αλγόριθμο διάγνωσης του
ανδρικού υπογοναδισμού και προβλημάτων γονιμότητας.

8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (άνδρες)

FSH: 1–12 mIU/mL
LH: 1.5–9 mIU/mL
Υψηλή FSH → πιθανή βλάβη όρχεων / μειωμένη σπερματογένεση
Χαμηλή LH → χαμηλή τεστοστερόνη (κεντρική αιτιολογία)
LH υψηλή + χαμηλή Τ → πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Οι FSH και LH στους άνδρες αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της υπόφυσης αλλά και των όρχεων.
Οι τιμές τους, σε συνδυασμό με την τεστοστερόνη και το σπερμοδιάγραμμα, αποτελούν βασικό δείκτη γονιμότητας.

8.1 Φυσιολογικές τιμές FSH στους άνδρες

FSH φυσιολογική: 1–12 mIU/mL
FSH υψηλή (>12–15): ένδειξη μειωμένης λειτουργίας των όρχεων
→ π.χ. μετά από λοιμώξεις, κιρσοκήλη, χημειοθεραπεία, γενετικές ανωμαλίες (π.χ. Klinefelter).
FSH πολύ χαμηλή: πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.

8.2 Φυσιολογικές τιμές LH στους άνδρες

LH φυσιολογική: 1.5–9 mIU/mL
LH υψηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός
(η υπόφυση προσπαθεί να “πιέσει” τους όρχεις να παράγουν Τ).
LH χαμηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: κεντρικός/δευτεροπαθής υπογοναδισμός
(υπόφυση/υποθάλαμος).

8.3 Τι σημαίνουν οι τιμές στην πράξη;

FSH υψηλή:

ανεπαρκής σπερματογένεση,
ιστορικό βλάβης των όρχεων,
κρυψορχία στο παρελθόν,
γονιδιακά σύνδρομα.

LH υψηλή:

οι όρχεις δεν παράγουν αρκετή τεστοστερόνη → η LH προσπαθεί να τους “διεγείρει”.

FSH & LH και οι δύο χαμηλές:

υποθαλαμική ή υποφυσιακή δυσλειτουργία,
κάποιες φορές υψηλή προλακτίνη (PRL),
υπερβολική άσκηση, πολύ χαμηλό λίπος σώματος, στρες.

8.4 Συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη

Οι τιμές FSH και LH έχουν νόημα μόνο σε συνδυασμό με:

Ολική τεστοστερόνη
Ελεύθερη τεστοστερόνη
SHBG (δεσμευτική σφαιρίνη)
Προλακτίνη
TSH

Αυτός ο συνδυασμός χρησιμοποιείται για τον ακριβή εντοπισμό προβλημάτων
όπως ο υπογοναδισμός, η ανδρική υπογονιμότητα και οι διαταραχές υπόφυσης.

9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – Ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε πρέπει να κάνω FSH & LH;

Ακανόνιστος κύκλος, αμηνόρροια ή συχνοί καθυστερημένοι κύκλοι.
Υποψία PCOS ή διαταραχής ωορρηξίας.
Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα).
Υψηλή ή χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες.
Μειωμένη libido, κόπωση, συμπτώματα υπογοναδισμού.
Έλεγχος εμμηνόπαυσης ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.

Η μέτρηση FSH και LH είναι από τις πιο συχνές ορμονολογικές εξετάσεις και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση
πλήθους καταστάσεων που αφορούν τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την παραγωγή τεστοστερόνης,
αλλά και τη λειτουργία υπόφυσης/υποθαλάμου.

9.1 Ενδείξεις στις γυναίκες

Ακανόνιστος κύκλος (αραιομηνόρροια, πολυμηνόρροια)
Αμηνόρροια (απουσία περιόδου)
Καθυστερημένη περίοδος που επαναλαμβάνεται συχνά
Υποψία PCOS (ακμή, τριχοφυΐα, αυξημένα ανδρογόνα, κύκλοι χωρίς ωορρηξία)
Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής αμηνόρροια
Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα ζευγαριού)
Υποψία πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (ΠΟΑ)
Ελεγχος εμμηνόπαυσης / περιεμμηνόπαυσης
Παρατεταμένη υψηλή προλακτίνη (PRL)
Εξάψεις, ταχυκαρδίες, διαταραχές ύπνου σε νεότερες γυναίκες → έλεγχος FSH

9.2 Ενδείξεις στους άνδρες

Χαμηλή τεστοστερόνη σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
Μειωμένη libido, στυτική δυσλειτουργία
Κόπωση, χαμηλή ενέργεια, μειωμένη μυϊκή μάζα
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (ολιγοσπερμία, ασθενοσπερμία)
Υποψία υπογοναδισμού (πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής)
Ατροφικοί όρχεις ή ιστορικό τραύματος/λοιμώξεων
Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης >12 μήνες
Ελεγχος υπόφυσης/υποθαλάμου

9.3 Ενδείξεις που αφορούν και τα δύο φύλα

Υποψία ενδοκρινικής διαταραχής
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Διαταραχές θυρεοειδούς που επηρεάζουν άμεσα και τον άξονα FSH–LH
Καθυστέρηση ή επιτάχυνση ήβης σε εφήβους
Έλεγχος υπόφυσης (υποφυσιακοί όγκοι, μικροαδενώματα)
Μεταβολικά σύνδρομα (παχυσαρκία, IR, υπερινσουλιναιμία)
Χρόνιο στρες, υπερβολική άσκηση (αθλητικός υπογοναδισμός)

9.4 Πότε η εξέταση θεωρείται επείγουσα;

Ξαφνική αμηνόρροια σε γυναίκα με κανονικούς κύκλους
Σημαντική πτώση τεστοστερόνης με συμπτώματα
Γαλακτόρροια → πιθανή υπερπρολακτιναιμία
Σοβαρή κόπωση / ζάλη → πιθανή δυσλειτουργία υπόφυσης

Η μέτρηση FSH & LH είναι βασικό βήμα στη διερεύνηση του ορμονικού άξονα
υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες και συχνά αποτελεί το πρώτο σημείο που οδηγεί σε διάγνωση προβλημάτων
γονιμότητας, κύκλου, τεστοστερόνης ή ωοθηκικής λειτουργίας.

🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – Πρακτικές οδηγίες

📝 Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν κάνετε FSH & LH

Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
Η αιμοληψία ιδανικά γίνεται 07:30–10:00 για σταθερότερες τιμές.
Στις γυναίκες η μέτρηση πρέπει να γίνει Ημέρα 2–4 του κύκλου, εκτός ειδικών περιπτώσεων.
Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι την προηγούμενη ημέρα.
Ενημερώστε το εργαστήριο για:
- αντισυλληπτικά χάπια,
- θεραπείες γονιμότητας,
- κορτιζόνη/στεροειδή,
- αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά (επηρεάζουν προλακτίνη → FSH/LH).
Αποφύγετε σεξουαλική επαφή και πολύωρη ορθοστασία πριν την αιμοληψία.
Σε άνδρες: αν γίνεται παράλληλα έλεγχος τεστοστερόνης, η αιμοληψία πρέπει να γίνει πρωινές ώρες.

Η προετοιμασία για τη μέτρηση FSH και LH είναι σχετικά απλή, αλλά υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που μπορούν να
επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Η ορμονική ισορροπία είναι ευαίσθητη σε στρες, ύπνο, άσκηση, φάρμακα και σε γυναίκες
καθορίζεται από τη φάση του κύκλου.

10.1 Τι να αποφύγετε την προηγούμενη ημέρα

Έντονη άσκηση και πολύωρη γυμναστική
Αλκοόλ και υπερβολική καφεΐνη
Έντονο στρες – αυξάνει κορτιζόλη → επηρεάζει GnRH/FSH/LH
Ξενύχτι – επηρεάζει τη ρύθμιση της υπόφυσης

10.2 Γυναίκες – Σωστή ημέρα κύκλου

Για ακριβή ερμηνεία, η αιμοληψία πρέπει να γίνει:

Ημέρα 2–4 του κύκλου (τυπικό πρωτόκολλο)
Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενδέχεται να γίνει οποιαδήποτε ημέρα
Σε αμηνόρροια > 3 μηνών → μέτρηση ανεξαρτήτως ημέρας + E2/PRL

10.3 Άνδρες – Τεστοστερόνη & FSH/LH

Αν η εξέταση FSH/LH συνδυάζεται με έλεγχο τεστοστερόνης:

Η αιμοληψία γίνεται 07:30–10:00.
Αποφύγετε σάουνα/πολύ ζεστά ντους πριν την αιμοληψία.
Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

10.4 Φάρμακα που επηρεάζουν FSH & LH

Πείτε στον γιατρό αν λαμβάνετε:

Αντισυλληπτικά χάπια
Θεραπείες εξωσωματικής (FSH injections, hCG, GnRH agonists/antagonists)
Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικά
Κορτιζόνη και στεροειδή
Οπιοειδή
Αναβολικά

10.5 Τι να κάνετε την ημέρα της εξέτασης

Πιείτε λίγο νερό – βοηθά στη φλεβική αιμοληψία.
Μην κάνετε έντονη άσκηση το πρωί.
Προσέλθετε σε ήρεμη κατάσταση (10 λεπτά καθιστοί → σταθεροποίηση ορμονών).

Η σωστή προετοιμασία εξασφαλίζει αξιόπιστα αποτελέσματα και επιτρέπει στον γιατρό να κάνει
ακριβή ερμηνεία της ορμονικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, ΠΟΑ, ανωορρηξία)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

Υψηλή FSH → χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία / περιεμμηνόπαυση / ΠΟΑ
Υψηλή LH → συχνά PCOS / ανωορρηξία
Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός)
LH/FSH > 2 → PCOS (όχι απόλυτος δείκτης, αλλά σημαντικός)
FSH Ημέρας 2–4 = το «gold standard» για εκτίμηση εφεδρείας

Η ερμηνεία των τιμών FSH και LH στις γυναίκες απαιτεί αξιολόγηση της ημέρας του κύκλου, των συμπτωμάτων,
αλλά και συσχέτιση με άλλες ορμονικές εξετάσεις (AMH, E2, PRL, TSH). Οι τιμές από μόνες τους δεν δίνουν διάγνωση,
αλλά αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της εικόνας.

11.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Υψηλή FSH (ιδίως Ημέρα 2–4) υποδεικνύει ότι οι ωοθήκες δεν ανταποκρίνονται φυσιολογικά στην ορμονική διέγερση.
Η υπόφυση «προσπαθεί» να διεγείρει τα ωοθυλάκια αυξάνοντας την παραγωγή FSH.

Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
Περιεμμηνόπαυση / εμμηνόπαυση
Χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία
Συνεχώς υψηλή FSH → ανεπαρκής παραγωγή οιστρογόνων

Ενδεικτικό εύρος υψηλής FSH (Ημέρα 2–4): > 10–12 mIU/mL

11.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η χαμηλή FSH σημαίνει ότι η υπόφυση δεν εκκρίνει αρκετή ορμόνη ή ότι η GnRH δεν παράγεται σωστά από τον υποθάλαμο.

Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Στρες, υποσιτισμός, έντονη άσκηση
Συγγενείς διαταραχές

11.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

PCOS – χαρακτηριστικά υψηλή LH με χαμηλή/φυσιολογική FSH
Ανωορρηξία → LH δεν αυξάνεται με σωστό τρόπο για ωορρηξία
Προεμμηνόπαυση – ανοδική τάση LH

LH > FSH (αναλογία > 2) είναι κλασική εικόνα στο PCOS.

11.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

Κεντρική διαταραχή (υποθάλαμος/υπόφυση)
Υψηλή προλακτίνη
Υποσιτισμός, στρες
Λήψη αντισυλληπτικών ή ορμονικών θεραπειών

11.5 LH/FSH ratio – Πότε γίνεται χρήσιμο;

LH/FSH ≈ 1 → φυσιολογικό
LH/FSH > 2 → ισχυρή ένδειξη PCOS
LH/FSH < 1 → πιθανή χαμηλή LH, διαταραχή GnRH

11.6 FSH & ωοθηκική εφεδρεία

Η FSH ημέρας 2–4 αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες της ωοθηκικής εφεδρείας.

Χαμηλή AMH + υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
Υπερηχογράφημα ωοθηκών βοηθά στην τελική εκτίμηση

11.7 Παραδείγματα για πρακτική κατανόηση

Παράδειγμα 1 – FSH 4, LH 5 (Ημέρα 3): Φυσιολογικό μοτίβο, ισορροπημένη λειτουργία.

Παράδειγμα 2 – FSH 8, LH 18: Ύποπτο για PCOS → αυξημένη LH.

Παράδειγμα 3 – FSH 15, LH 10 (Ημέρα 3): Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία / προεμμηνόπαυση.

Παράδειγμα 4 – FSH 2, LH 1: Χαμηλές και οι δύο → πιθανή υπόφυση / υψηλή προλακτίνη.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με πλήρες ορμονικό προφίλ και κλινική εικόνα.

1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH στους άνδρες (υπογοναδισμός, βλάβη όρχεων, υπόφυση)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στους άνδρες

Υψηλή FSH: πιθανή μειωμένη σπερματογένεση / βλάβη όρχεων.
Υψηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
Χαμηλές FSH & LH: κεντρικός (δευτεροπαθής) υπογοναδισμός.
Φυσιολογικές FSH/LH + χαμηλή Τ: πιθανή υπερπρολακτιναιμία ή SHBG διαταραχή.
FSH/LH με τεστοστερόνη → ο βασικός άξονας διάγνωσης.

Στους άνδρες, η ερμηνεία των FSH και LH επικεντρώνεται στη λειτουργία των όρχεων (σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης)
αλλά και στη λειτουργία της υπόφυσης/υποθαλάμου. Ο συνδυασμός των τιμών δείχνει με ακρίβεια αν το πρόβλημα προέρχεται
από τους όρχεις ή από τον «κεντρικό» άξονα.

12.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η FSH αυξάνεται όταν οι όρχεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στη διέγερση για παραγωγή σπέρματος.

Πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
Χαμηλή σπερματογένεση (ολιγοσπερμία/αζωοσπερμία)
Σύνδρομο Klinefelter
Παλιό τραύμα, κιρσοκήλη, όρχις-συστροφή
Παρωτίτιδα (ιογενής ορχίτιδα) στο παρελθόν
Μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία

FSH > 12–15 mIU/mL θεωρείται ύποπτη για πρωτοπαθή βλάβη.

12.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Χαμηλή FSH προκύπτει όταν η υπόφυση ή ο υποθάλαμος δεν παράγουν επαρκή διέγερση.

Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση
Χρόνια χρήση οπιοειδών/στεροειδών

12.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (οι όρχεις δεν παράγουν τεστοστερόνη)
LH υψηλή + Τ χαμηλή = η υπόφυση «πιέζει» αλλά οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται

12.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

Κεντρικός υπογοναδισμός (υποθάλαμος/υπόφυση)
Υψηλή προλακτίνη → καταστολή GnRH → χαμηλή LH
Χρόνιο στρες ή έντονη απώλεια βάρους

12.5 Συνδυασμοί που δείχνουν τη διάγνωση

Σενάριο 1 – Υψηλή FSH, υψηλή LH, χαμηλή Τ:

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (βλάβη όρχεων)

Σενάριο 2 – Χαμηλές FSH & LH, χαμηλή Τ:

Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)

Σενάριο 3 – Φυσιολογικές FSH/LH, χαμηλή Τ:

Υψηλή SHBG → χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη
Ήπια δυσλειτουργία Leydig cells

Σενάριο 4 – Φυσιολογικές FSH/LH, παθολογικό σπερμοδιάγραμμα:

Απόφραξη σπερματικών πόρων
Λοίμωξη ή φλεγμονή

12.6 Ποιες εξετάσεις συμπληρώνουν FSH/LH σε άνδρες;

Τεστοστερόνη (ολική & ελεύθερη)
SHBG
Προλακτίνη
TSH
Σπερμοδιάγραμμα (για έλεγχο γονιμότητας)
Σε ειδικές περιπτώσεις → MRI υπόφυσης

Ο συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τη διάγνωση
υπογοναδισμού και για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας.

1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)

📌 Συχνά κλινικά μοτίβα που βλέπουμε στις εξετάσεις FSH/LH

Αμηνόρροια με χαμηλές FSH/LH → πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.
Καθυστερημένη περίοδος με υψηλή LH → συχνά PCOS.
Υψηλή FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.
Χαμηλή τεστοστερόνη με υψηλή LH → πρωτοπαθής υπογοναδισμός στους άνδρες.
Φυσιολογική FSH αλλά παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → πιθανή απόφραξη.

Οι FSH και LH αποτελούν πυλώνα στην αξιολόγηση προβλημάτων κύκλου, γονιμότητας και ορμονικής λειτουργίας.
Οι παρακάτω περιπτώσεις είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα που βοηθούν στην πρακτική κατανόηση των τιμών.

13.1 Αμηνόρροια

Σενάριο 1 – FSH χαμηλή, LH χαμηλή:
Πιθανή διαταραχή υπόφυσης ή υποθαλάμου.
Συνοδεύεται συχνά από υψηλή προλακτίνη, στρες, υπερβολική άσκηση ή υποσιτισμό.

Σενάριο 2 – FSH υψηλή, LH φυσιολογική/υψηλή:
Υποδηλώνει πρωτοπαθή ωοθηκική δυσλειτουργία ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ).

13.2 Ακανόνιστος κύκλος / Καθυστερημένη περίοδος

Σενάριο – Υψηλή LH, φυσιολογική FSH:
Πολύ συχνό εύρημα στο PCOS με ή χωρίς αυξημένα ανδρογόνα.

Σενάριο – FSH χαμηλή και LH χαμηλή:
Πιθανή αναστολή GnRH λόγω στρες, υπερβολικής άσκησης, αποχής.

13.3 Προεμμηνόπαυση / Εμμηνόπαυση

FSH υψηλή (>20–25 mIU/mL)
LH υψηλή, αλλά λιγότερο από FSH
Συμπτώματα: εξάψεις, διαταραχές ύπνου, αϋπνία, μεταπτώσεις διάθεσης

13.4 PCOS – Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

LH 15, FSH 6 → κλασικό μοτίβο PCOS
LH 10, FSH 4 → ήπια διαταραχή ωορρηξίας
LH 25, FSH 8 → έντονη ανωορρηξία

13.5 Υπογονιμότητα ζευγαριού

Γυναίκα:

Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
Υψηλή LH → PCOS
Χαμηλές FSH/LH → υπόφυση/υποθάλαμος

Άνδρας:

Υψηλή FSH με χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
Υψηλή LH + χαμηλή Τ → υπογοναδισμός
FSH/LH φυσιολογικές + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → απόφραξη / φλεγμονή

13.6 Χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες – Πρακτικά παραδείγματα

Τ χαμηλή, LH υψηλή → οι όρχεις δεν παράγουν επαρκή τεστοστερόνη → πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
Τ χαμηλή, LH χαμηλή → η υπόφυση/υποθάλαμος δεν λειτουργούν → κεντρικός υπογοναδισμός.
Τ χαμηλή, LH φυσιολογική → αυξημένη SHBG ή ήπια βλάβη Leydig cells.

Τα παραδείγματα αυτά βοηθούν στη σωστή κλινική κατανόηση και στη στοχευμένη διερεύνηση,
τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.

1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πώς ξεχωρίζουν οι δύο τύποι υπογοναδισμού

Πρωτοπαθής υπογοναδισμός: FSH ↑, LH ↑, τεστοστερόνη/οιστρογόνα ↓
Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός: FSH ↓, LH ↓, Τ/Ε2 ↓
Το μοτίβο των FSH/LH δείχνει αν το πρόβλημα είναι στους όρχεις/ωοθήκες ή στην υπόφυση/υποθάλαμο.
Η προλακτίνη (PRL) και η GnRH επηρεάζουν άμεσα FSH/LH.

Οι τιμές FSH και LH αποτελούν τον βασικότερο εργαστηριακό δείκτη για τη διάκριση μεταξύ
πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς (κεντρικού) υπογοναδισμού — τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.

14.1 Πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Η βλάβη βρίσκεται στα όργανα-στόχους (όρχεις στους άνδρες, ωοθήκες στις γυναίκες).
Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης → η υπόφυση αυξάνει FSH και LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

FSH ↑
LH ↑
Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συχνά αίτια σε γυναίκες:

Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
Εμμηνόπαυση
Χημειοθεραπεία / ακτινοβολία
Χρωμοσωμικές ανωμαλίες (π.χ. Turner)

Συχνά αίτια σε άνδρες:

Klinefelter σύνδρομο
Βλάβη των όρχεων από λοιμώξεις (π.χ. παρωτίτιδα)
Κιρσοκήλη
Τραύμα, συστροφή όρχεως
Τοξικότητα (χημειοθεραπεία)

14.2 Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός

Εδώ το πρόβλημα βρίσκεται στην υπόφυση ή τον υποθάλαμο που δεν παράγουν επαρκή GnRH, FSH, LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

FSH ↓ ή στα χαμηλά φυσιολογικά
LH ↓
Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συνήθη αίτια:

Υψηλή προλακτίνη (PRL) – υπερπρολακτιναιμία
Όγκοι υπόφυσης (micro/macroadenoma)
Λειτουργική αναστολή GnRH (στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση)
Χρόνια χρήση στεροειδών, οπιοειδών
Συγγενής ανεπάρκεια GnRH (σύνδρομο Kallmann)

14.3 Πώς διακρίνουμε τα δύο στην πράξη;

Πρωτοπαθής: Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται → υπόφυση ↑ FSH/LH

Δευτεροπαθής: Η υπόφυση δεν παράγει αρκετή FSH/LH → χαμηλές τιμές και των δύο

14.4 Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

FSH 18, LH 22, Τ χαμηλή → Πρωτοπαθής υπογοναδισμός
FSH 1.2, LH 1.8, Τ χαμηλή → Κεντρικός υπογοναδισμός
FSH 6, LH 5, Τ χαμηλή → Ίσως υψηλή SHBG, όχι καθαρά υπογοναδισμός

14.5 Ποια εξέταση συμπληρώνει FSH/LH;

Προλακτίνη (PRL) → συχνή αιτία καταστολής GnRH
Οιστραδιόλη (E2) / Τεστοστερόνη
Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, FT4)
SHBG για αξιολόγηση ελεύθερης Τ
MRI υπόφυσης σε υποψία κεντρικής διαταραχής

Η σωστή διάκριση πρωτοπαθούς–δευτεροπαθούς υπογοναδισμού καθορίζει
τη θεραπευτική προσέγγιση και την περαιτέρω διερεύνηση.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε χρειάζεται ειδικός

Ακανόνιστοι κύκλοι, αμηνόρροια ή συχνές καθυστερήσεις.
Υποψία PCOS ή δυσκολία ωορρηξίας.
Δυσκολία σύλληψης > 12 μήνες (ή > 6 μήνες αν >35 ετών).
Χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη libido ή στυτική δυσλειτουργία.
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.
Υψηλή FSH/LH ή ύποπτες τιμές σε επαναληπτικές εξετάσεις.
Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης σε ηλικία < 40 ετών.

Οι ορμόνες FSH και LH δίνουν κρίσιμες πληροφορίες για τη γονιμότητα και τον ορμονικό άξονα, αλλά η
εξειδικευμένη αξιολόγηση από γιατρό είναι απαραίτητη όταν οι τιμές αποκλίνουν από το φυσιολογικό ή όταν υπάρχουν
συμπτώματα που επηρεάζουν τη γονιμότητα, τη libido ή τον κύκλο.

15.1 Πότε να δείτε γυναικολόγο

Ακανόνιστος ή απών κύκλος
Υποψία PCOS
Πόνοι περιόδου + ανωορρηξία
Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης < 40 ετών
Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης
Υψηλή FSH ή LH στις Ημέρες 2–4
Ελάχιστη ή καθόλου ωορρηξία

15.2 Πότε να δείτε ενδοκρινολόγο

Υποψία ορμονικής διαταραχής (PRL, TSH, κορτιζόλη)
Διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου
Υποθυρεοειδισμός που επηρεάζει κύκλο/τεστοστερόνη
Υψηλή προλακτίνη (PRL)
Εξερεύνηση χαμηλής AMH + υψηλή FSH

15.3 Πότε να δείτε ανδρολόγο / ουρολόγο

Χαμηλή τεστοστερόνη
Στυτική δυσλειτουργία
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα
Υψηλή FSH ή LH
Κιρσοκήλη, τραύμα ή πόνος στους όρχεις

15.4 Πότε απαιτείται άμεση αξιολόγηση

Γαλακτόρροια ή πολύ υψηλή προλακτίνη
Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους
Πολύ χαμηλή τεστοστερόνη με έντονη κόπωση
Απότομη απώλεια libido
Σημαντική αδυναμία, υπόταση, ορθοστατική ζάλη

Η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό εξασφαλίζει σωστή διάγνωση και στοχευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.

1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH

📌 Γρήγορη σύνοψη για ασθενείς

Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
Η αιμοληψία γίνεται ιδανικά 07:30–10:00.
Γυναίκες: Ημέρα 2–4 του κύκλου για σωστή ερμηνεία.
Άνδρες: Κάντε ταυτόχρονα μέτρηση τεστοστερόνης.
Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι πριν την εξέταση.
Πείτε στον γιατρό για ορμονικά σκευάσματα, PRL, αντισυλληπτικά ή θεραπείες γονιμότητας.
Επαναλάβετε την εξέταση αν η ημέρα ήταν λάθος ή αν υπάρχουν αμφίβολες τιμές.

Οι ορμόνες FSH και LH αποτελούν βασικό κομμάτι του ορμονικού ελέγχου που σχετίζεται με τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο
και την παραγωγή τεστοστερόνης. Ακολουθώντας μερικές απλές οδηγίες, διασφαλίζετε ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης θα είναι
αξιόπιστα και κατάλληλα για ακριβή ιατρική ερμηνεία.

16.1 Τι πρέπει να κάνετε πριν την εξέταση

Κοιμηθείτε καλά το προηγούμενο βράδυ.
Αποφύγετε αλκοόλ και πολλή καφεΐνη.
Μην κάνετε έντονη άσκηση 24 ώρες πριν.
Πιείτε λίγο νερό πριν την αιμοληψία.

16.2 Γυναίκες – Ειδικές οδηγίες

Προσέλθετε για αιμοληψία Ημέρα 2, 3 ή 4 του κύκλου.
Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενημερώστε το εργαστήριο.
Αν υπάρχει υποψία PCOS, συνήθως ζητούνται και: Τεστοστερόνη, DHEA-S, Προλακτίνη, AMH, E2.

16.3 Άνδρες – Ειδικές οδηγίες

Μαζί με FSH/LH, συστήνεται μέτρηση τεστοστερόνης πρωινής ώρας.
Αν γίνεται διερεύνηση υπογονιμότητας → παράλληλα σπερμοδιάγραμμα.
Αποφύγετε σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

16.4 Τι να περιμένετε μετά την εξέταση

Τα αποτελέσματα είναι έτοιμα συνήθως εντός της ίδιας ημέρας.
Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναληπτική εξέταση αν:
- η ημέρα του κύκλου ήταν λάθος,
- τα επίπεδα επηρεάστηκαν από στρες/ύπνο,
- οι τιμές είναι οριακές ή αντιφατικές.

16.5 Πότε χρειάζεται άμεσα ιατρική εκτίμηση;

Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους.
Πολύ χαμηλή libido, εξάντληση, απώλεια μυϊκής μάζας (άνδρες).
Γαλακτόρροια ή συμπτώματα υψηλής προλακτίνης.
Συνεχώς αυξημένη FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.

Η σωστή προετοιμασία και η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό συμβάλλουν στη σωστή διάγνωση και στη βέλτιστη
διαχείριση θεμάτων γονιμότητας και ορμονικής υγείας.

1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές Ερωτήσεις για FSH & LH

💬 Οι πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν ασθενείς στο ιατρείο

1. Τι είναι οι ορμόνες FSH και LH;

Η FSH και η LH είναι ορμόνες της υπόφυσης που ρυθμίζουν τη γονιμότητα, την ωορρηξία, τον κύκλο της γυναίκας και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

2. Πρέπει να είμαι νηστικός/νηστική για FSH & LH;

Όχι. Δεν απαιτείται νηστεία. Συνιστάται η αιμοληψία 07:30–10:00 για πιο σταθερές τιμές.

3. Ποια ημέρα του κύκλου πρέπει να κάνω τις εξετάσεις;

Ημέρα 2–4 του κύκλου. Είναι η πιο αξιόπιστη περίοδος για ερμηνεία FSH/LH.

4. Μπορώ να κάνω την εξέταση με ακανόνιστο κύκλο;

Ναι, αλλά ενημερώστε το εργαστήριο. Αν η περίοδος απουσιάζει για μήνες, η εξέταση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα μαζί με οιστραδιόλη και προλακτίνη.

5. Τι σημαίνει υψηλή FSH στις γυναίκες;

Υποδηλώνει μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία ή έναρξη περιεμμηνόπαυσης. Σπάνια, μπορεί να αφορά ΠΟΑ (Πρόωρη Ωοθηκική Ανεπάρκεια).

6. Τι σημαίνει υψηλή LH στις γυναίκες;

Συχνά σχετίζεται με PCOS. Μπορεί επίσης να υποδηλώνει διαταραχή ωορρηξίας ή ηωρρηξία χωρίς ωοθυλακιορρηξία.

7. Τι σημαίνει υψηλή FSH στους άνδρες;

Συνήθως υποδηλώνει μειωμένη σπερματογένεση ή βλάβη των όρχεων (π.χ. κιρσοκήλη, λοιμώξεις, σύνδρομο Klinefelter).

8. Τι σημαίνει υψηλή LH στους άνδρες;

Υψηλή LH με χαμηλή τεστοστερόνη δείχνει πρωτοπαθή υπογοναδισμό — οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης.

9. Ποια συμπτώματα προκαλεί η χαμηλή LH στους άνδρες;

Μειωμένη libido, κόπωση, ελάττωση μυϊκής μάζας, δυσκολία συγκέντρωσης, πτώση ενέργειας και στυτική δυσλειτουργία.

10. Τι σημαίνει λόγος LH/FSH > 2;

Είναι συχνός δείκτης PCOS, αλλά δεν αρκεί από μόνος του για διάγνωση. Απαιτείται συνδυασμός υπερηχογραφήματος και ανδρογόνων.

11. Επηρεάζουν τα αντισυλληπτικά τις τιμές;

Ναι. Τα αντισυλληπτικά χαμηλώνουν τεχνητά FSH & LH. Η ερμηνεία γίνεται μόνο μετά από διακοπή 2–3 μηνών.

12. Μπορεί το στρες να επηρεάσει τα αποτελέσματα;

Το έντονο ψυχολογικό ή σωματικό στρες μπορεί να καταστείλει την GnRH → μείωση FSH & LH → προσωρινές διαταραχές κύκλου ή libido.

13. Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Αν έγινε σε λάθος ημέρα κύκλου, αν οι τιμές είναι οριακές, αν λείπει ο ύπνος ή υπάρχει στρες, ή αν υπάρχουν αντιφατικά αποτελέσματα.

14. Μπορώ να κάνω FSH/LH ενώ παίρνω θεραπεία γονιμότητας;

Συνήθως όχι. Οι τιμές επηρεάζονται από ενέσιμες FSH, hCG, GnRH agonists/antagonists. Η εξέταση πρέπει να ρυθμιστεί από τον γυναικολόγο.

15. Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Συνήθως αυθημερόν. Η αξιολόγηση γίνεται μαζί με E2, AMH, PRL, T και TSH ανάλογα με το φύλο και το κλινικό ερώτημα.

1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Κλείστε εύκολα εξέταση FSH/LH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Ενδεικτικές αξιόπιστες πηγές:

- American Society for Reproductive Medicine (ASRM) – Οδηγίες για ορμονικές εξετάσεις, εκτίμηση γονιμότητας και έλεγχο ωοθηκικής λειτουργίας.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://www.asrm.org
- European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) – Κατευθυντήριες οδηγίες για ωοθηκική εφεδρεία, AMH, FSH και αξιολόγηση γονιμότητας.
  Επίσημος σύνδεσμος (Guidelines):
  https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal
- UpToDate – Επιστημονικά άρθρα για τη διερεύνηση του εμμηνορρυσιακού κύκλου, του ανδρικού υπογοναδισμού, της διάγνωσης PCOS και των ορμονικών διαταραχών.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://www.uptodate.com
- LabCorp – Εργαστηριακές τιμές αναφοράς για FSH, LH, οιστραδιόλη (E2), τεστοστερόνη και άλλες ορμόνες.
  Επίσημος σύνδεσμος (Tests):
  https://www.labcorp.com/tests
- Medscape – Endocrinology – Ανασκοπήσεις για τις γοναδοτροπίνες (FSH/LH), τον υποθαλαμο-υποφυσιακό άξονα και τις διαταραχές γονιμότητας.
  Επίσημος σύνδεσμος:
  https://emedicine.medscape.com
- World Health Organization (WHO) – WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th Edition.
  Επίσημος σύνδεσμος (Publications):
  https://www.who.int/publications
- American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Κατευθυντήριες οδηγίες για αξιολόγηση ωοθηκικής λειτουργίας, εμμηνορρυσιακού κύκλου και ορμονικών διαταραχών.
  Επίσημος σύνδεσμος (Clinical Guidance):
  https://www.acog.org/clinical

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Nov/2025

Ponstan (Μεφαιναμικό) – Πότε επιτρέπεται & πότε όχι

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι το Ponstan (μεφαιναμικό οξύ);
2️⃣ Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;
3️⃣ Πώς δρα το μεφαιναμικό οξύ;
4️⃣ Μορφές, περιεκτικότητες & γενικές δοσολογικές αρχές
5️⃣ Πώς να το παίρνετε σωστά στην πράξη
6️⃣ Συχνές & σοβαρές παρενέργειες
7️⃣ Πότε δεν επιτρέπεται – αντενδείξεις
8️⃣ Σημαντικές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
9️⃣ Εγκυμοσύνη, θηλασμός & χρήση σε παιδιά
🔟 Υπερδοσολογία & τι να κάνετε αν πάρετε περισσότερα δισκία
1️⃣1️⃣ Πότε “επιτρέπεται” με προσοχή & για πόσο;
1️⃣2️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς
1️⃣3️⃣ FAQ – Συχνές ερωτήσεις για το Ponstan
1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι το Ponstan (μεφαιναμικό οξύ);

ℹ️ Γρήγορη σύνοψη για το Ponstan (Μεφαιναμικό)

Κατηγορία: Μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες (ΜΣΑΦ)
Χρήση: Βραχυχρόνια αντιμετώπιση οξέος πόνου & φλεγμονής
Ιδανικό για: Δυσμηνόρροια, οδοντιατρικό πόνο, οξύ μυοσκελετικό πόνο
Κύριοι κίνδυνοι: Στομάχι (έλκος/αιμορραγία), νεφρά, καρδιά
Δεν ενδείκνυται: Χρόνια χρήση, άτομα με ιστορικό έλκους ή σοβαρή καρδιοπάθεια
Αλληλεπιδράσεις: Αντιπηκτικά, άλλα ΜΣΑΦ, διουρητικά, λιθίου
Ασφάλεια: Μικρότερη δόση, για το μικρότερο δυνατό διάστημα

Το Ponstan είναι εμπορική ονομασία του μεφαιναμικού οξέος (mefenamic acid), ενός
μη στεροειδούς αντιφλεγμονώδους φαρμάκου (ΜΣΑΦ). Ανήκει στην κατηγορία των παραγώγων του
ανθρανιλικού οξέος και χρησιμοποιείται κυρίως για τη βραχυχρόνια ανακούφιση πόνου και φλεγμονής.

Προσφέρει:

αναλγητική δράση (μείωση πόνου),
αντιφλεγμονώδη δράση,
ήπια αντιπυρετική δράση.

Παρότι αποτελεσματικό, δεν είναι «απλό» παυσίπονο. Χρειάζεται προσοχή σε άτομα με:

προβλήματα στο στομάχι (έλκος, γαστρίτιδα),
καρδιολογικό ιστορικό,
νεφρική δυσλειτουργία,
ηπατική νόσο.

Η χρήση του πρέπει να γίνεται μόνο βραχυπρόθεσμα και μετά από ιατρική καθοδήγηση,
καθώς παρατεταμένη λήψη αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών.

2️⃣ Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;

Το Ponstan χρησιμοποιείται συνήθως για βραχυχρόνια αντιμετώπιση πόνου, όπως:

Δυσμηνόρροια (πόνος περιόδου).
Μέτριος οξύς πόνος (π.χ. οδοντιατρικός πόνος, μυοσκελετικός πόνος).
Μετατραυματικός ή μετεγχειρητικός πόνος, όταν το κρίνει ο ιατρός.
Άλλες καταστάσεις οξέος φλεγμονώδους πόνου, πάντα μετά από ιατρική σύσταση.

Δεν προορίζεται για χρόνια καθημερινή χρήση, ούτε για αυτοθεραπεία σε χρόνιες αρθρίτιδες ή
επίμονους πόνους χωρίς ιατρική εκτίμηση.

3️⃣ Πώς δρα το μεφαιναμικό οξύ;

Το Ponstan ανήκει στα μη εκλεκτικά ΜΣΑΦ. Αναστέλλει τη δράση των ενζύμων
κυκλοοξυγενάση-1 και κυκλοοξυγενάση-2 (COX-1 & COX-2), που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή
προσταγλανδινών.

Οι προσταγλανδίνες συμμετέχουν:

στην πρόκληση πόνου & φλεγμονής,
στη ρύθμιση της θερμοκρασίας,
στην προστασία του γαστρικού βλεννογόνου,
στη ρύθμιση της νεφρικής ροής αίματος και της αιμοπεταλιακής λειτουργίας.

Μειώνοντας τις προσταγλανδίνες, το μεφαιναμικό:

ανακουφίζει τον πόνο,
μειώνει το οίδημα και τη φλεγμονή,
αλλά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γαστρεντερικής βλάβης, νεφρικής δυσλειτουργίας και
καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ευαίσθητα άτομα.

4️⃣ Μορφές, περιεκτικότητες & γενικές δοσολογικές αρχές

Στην Ελλάδα το Ponstan κυκλοφορεί συνήθως σε:

δισκία ή καψάκια μεφαιναμικού οξέος (π.χ. 250 mg),
ενίοτε και σε άλλες μορφές/περιεκτικότητες ανάλογα με τον παραγωγό.

Η ακριβής δοσολογία:

καθορίζεται αποκλειστικά από τον ιατρό,
εξαρτάται από την ηλικία, το βάρος, τη νεφρική/ηπατική λειτουργία,
άλλα φάρμακα και την ένταση του πόνου,
δεν πρέπει να υπερβαίνει τη μέγιστη ημερήσια δόση που αναγράφεται στο φύλλο οδηγιών.

Γενικός κανόνας για όλα τα ΜΣΑΦ: η μικρότερη δόση για το μικρότερο δυνατό χρονικό διάστημα που
ελέγχει επαρκώς τα συμπτώματα.

5️⃣ Πώς να το παίρνετε σωστά στην πράξη

Κάποιες πρακτικές οδηγίες (δεν αντικαθιστούν το φύλλο οδηγιών):

Λαμβάνετε τα δισκία μαζί με τροφή ή αμέσως μετά το γεύμα.
Καταπίνετε το δισκίο ολόκληρο με ένα ποτήρι νερό, χωρίς να το σπάτε ή να το μασάτε.
Μην συνδυάζετε το Ponstan με άλλα ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη) ή
υψηλές δόσεις ασπιρίνης χωρίς ιατρική συμβουλή.
Αποφύγετε την καθημερινή, παρατεταμένη χρήση του φαρμάκου.
Αν ξεχάσετε μία δόση, μην διπλασιάζετε την επόμενη. Πάρτε την επόμενη στην ώρα της.
Εάν ο πόνος επιμένει παρά τη λήψη του φαρμάκου ή χρειάζεστε συχνά Ponstan, ενημερώστε τον ιατρό σας.

6️⃣ Συχνές & σοβαρές παρενέργειες

Όπως όλα τα ΜΣΑΦ, το Ponstan μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες. Οι περισσότερες είναι ήπιες και παροδικές, αλλά
ορισμένες μπορεί να είναι σοβαρές.

6.1 Συχνές ήπιες παρενέργειες

Ενοχλήσεις από το στομάχι: καούρες, δυσπεψία, κοιλιακό άλγος.
Ναυτία, έμετος ή διάρροια.
Κεφαλαλγία ή αίσθημα ζάλης.
Ήπιο οίδημα στα κάτω άκρα (κατακράτηση υγρών), ιδιαίτερα σε άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια.

6.2 Πιθανές σοβαρές παρενέργειες (χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια)

Γαστρεντερική αιμορραγία: μαύρα κόπρανα, αίμα στον έμετο, έντονος κοιλιακός πόνος.
Σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις: εξάνθημα, κνησμός, πρήξιμο σε πρόσωπο/χείλη/γλώσσα, δυσκολία στην αναπνοή.
Σημαντική αύξηση της πίεσης ή επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας (δύσπνοια, οίδημα).
Νεφρική βλάβη: ολιγουρία, οίδημα, ασυνήθιστη κόπωση.
Ηπατική βλάβη: κιτρίνισμα δέρματος ή οφθαλμών (ίκτερος), έντονη κόπωση, σκουρόχρωμα ούρα.
Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (σπάνιες αλλά δυνητικά επικίνδυνες).

Σε περίπτωση τέτοιων συμπτωμάτων, διακόψτε το φάρμακο και επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό ή
τμήμα επειγόντων περιστατικών.

7️⃣ Πότε δεν επιτρέπεται – αντενδείξεις

Υπάρχουν καταστάσεις όπου το Ponstan δεν πρέπει να λαμβάνεται (αντενδείκνυται), εκτός αν υπάρχει
ρητή οδηγία ειδικού ιατρού:

Ιστορικό αλλεργίας σε μεφαιναμικό οξύ ή σε άλλα ΜΣΑΦ (π.χ. ασπιρίνη, ιβουπροφαίνη), ιδίως αν
έχουν παρουσιαστεί κρίσεις άσθματος, βρογχόσπασμος, ρινίτιδα ή κνίδωση.
Ενεργό ή πρόσφατο πεπτικό έλκος, γαστρεντερική αιμορραγία ή διάτρηση στομάχου/εντέρου.
Σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια, ιδιαίτερα μη ρυθμισμένη.
Σοβαρή νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια.
Ιστορικό σοβαρών γαστρεντερικών αιμορραγιών από ΜΣΑΦ στο παρελθόν.
Τρίτο τρίμηνο εγκυμοσύνης (βλ. παρακάτω).
Συνδυασμός με ορισμένα αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά χωρίς στενή ιατρική παρακολούθηση.

Πριν από οποιαδήποτε λήψη, ενημερώστε τον ιατρό σας για όλο το ιατρικό ιστορικό και τα φάρμακα που
λαμβάνετε.

8️⃣ Σημαντικές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Το Ponstan μπορεί να αλληλεπιδράσει με πολλά φάρμακα. Ενδεικτικά:

Αντιπηκτικά (π.χ. βαρφαρίνη, DOACs): αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας.
Αντιαιμοπεταλιακά (π.χ. ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη): επιπλέον αύξηση κινδύνου αιμορραγίας.
Άλλα ΜΣΑΦ ή υψηλές δόσεις ασπιρίνης: μεγαλύτερη πιθανότητα γαστρεντερικών βλαβών.
Διουρητικά και ορισμένα αντιυπερτασικά (π.χ. ACE-inhibitors, ARBs): κίνδυνος επιβάρυνσης νεφρικής λειτουργίας.
Μεθοτρεξάτη και άλλα φάρμακα με στενό θεραπευτικό εύρος: πιθανή αύξηση της τοξικότητας.
Λίθιο: πιθανή αύξηση των επιπέδων λιθίου στο αίμα.

Πάντα ενημερώνετε τον ιατρό και τον φαρμακοποιό για όλα τα φάρμακα, τα συμπληρώματα και τα βότανα
που λαμβάνετε πριν πάρετε Ponstan.

9️⃣ Εγκυμοσύνη, θηλασμός & χρήση σε παιδιά

9.1 Εγκυμοσύνη

Σε γενικές γραμμές, τα ΜΣΑΦ, συμπεριλαμβανομένου του Ponstan, αποφεύγονται στην εγκυμοσύνη, ιδίως
στο 3ο τρίμηνο, λόγω κινδύνου για το έμβρυο και τη μητέρα.
Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν μόνο με σαφή οδηγία γυναικολόγου ή άλλου ειδικού, για
όσο το δυνατόν μικρότερο χρονικό διάστημα.

9.2 Θηλασμός

Το μεφαιναμικό οξύ μπορεί να περνά σε μικρές ποσότητες στο μητρικό γάλα. Ο ιατρός θα εκτιμήσει εάν το όφελος
υπερτερεί του κινδύνου ή αν πρέπει να προτιμηθεί άλλο φάρμακο.

9.3 Παιδιά & έφηβοι

Η χρήση σε παιδιά πρέπει να γίνεται μόνο με παιδίατρο και σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου
σκευάσματος. Σε μικρές ηλικίες ή σε παιδιά με συνοδά νοσήματα μπορεί να αντενδείκνυται.

🔟 Υπερδοσολογία & τι να κάνετε αν πάρετε περισσότερα δισκία

Η λήψη μεγαλύτερης ποσότητας Ponstan από τη συνιστώμενη μπορεί να προκαλέσει:

έντονο κοιλιακό πόνο, ναυτία, έμετο, διάρροια,
υπνηλία, ζάλη, σύγχυση,
σημεία αιμορραγίας από το στομάχι/έντερο,
σπάνια, σπασμούς ή σοβαρή νεφρική/ηπατική βλάβη.

Σε υποψία υπερδοσολογίας:

ΜΗΝ προσπαθήσετε να προκαλέσετε έμετο μόνοι σας.
Επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό ή το πλησιέστερο τμήμα επειγόντων.
Έχετε μαζί σας το κουτί του φαρμάκου & ενημερώστε για την ποσότητα και την ώρα λήψης.

1️⃣1️⃣ Πότε “επιτρέπεται” με προσοχή & για πόσο;

Στην πράξη, το Ponstan μπορεί να χρησιμοποιηθεί βραχυχρόνια σε κατάλληλους ασθενείς, εφόσον:

δεν υπάρχουν αντενδείξεις ή σοβαροί παράγοντες κινδύνου,
έχει προηγηθεί ιατρική εκτίμηση,
τηρείται η συνιστώμενη δόση και η μέγιστη διάρκεια θεραπείας,
παρακολουθούνται τυχόν συμπτώματα παρενεργειών.

Δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «απλό παυσίπονο ρουτίνας» για κάθε πονοκέφαλο ή μικρό πόνο, ούτε να λαμβάνεται
χωρίς σαφή λόγο και ιατρική συμβουλή.

1️⃣2️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς

Χρησιμοποιείτε το Ponstan μόνο μετά από ιατρική σύσταση.
Λαμβάνετε το φάρμακο μαζί με τροφή, με ένα ποτήρι νερό.
Μην το συνδυάζετε με άλλα ΜΣΑΦ ή ασπιρίνη χωρίς να ρωτήσετε τον ιατρό.
Εάν έχετε ιστορικό έλκους, αιμορραγίας, καρδιοπάθειας, νεφρικής ή ηπατικής νόσου, ενημερώστε τον
ιατρό πριν από κάθε λήψη.
Μην το χρησιμοποιείτε για πολλές συνεχόμενες ημέρες χωρίς επανεκτίμηση.
Σε συμπτώματα όπως μαύρα κόπρανα, αίμα στον έμετο, δύσπνοια, πρήξιμο ή αλλεργική αντίδραση, διακόψτε
άμεσα το φάρμακο και ζητήστε ιατρική βοήθεια.

1️⃣3️⃣ FAQ – Συχνές ερωτήσεις για το Ponstan

❓ Μπορώ να πάρω Ponstan χωρίς ιατρική συνταγή;

Παρότι σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί χωρίς συνταγή, συνιστάται να μην χρησιμοποιείται
ως αυτοθεραπεία, ειδικά σε άτομα με άλλα προβλήματα υγείας ή πολλαπλά φάρμακα. Συζητήστε πάντα με τον
ιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

❓ Ponstan ή απλό παυσίπονο (π.χ. παρακεταμόλη);

Η παρακεταμόλη συνήθως θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή πρώτης γραμμής για πολλούς
ασθενείς, ειδικά σε ήπιο–μέτριο πόνο και σε άτομα με συνοδά νοσήματα. Το Ponstan επιλέγεται συγκεκριμένα σε
καταστάσεις όπου το κρίνει ο ιατρός (π.χ. έντονος πόνος περιόδου).

❓ Πόσες ημέρες μπορώ να το παίρνω συνεχόμενα;

Η διάρκεια θεραπείας πρέπει να είναι όσο γίνεται πιο σύντομη (συνήθως λίγες ημέρες), σύμφωνα με
τις οδηγίες του ιατρού και του φύλλου οδηγιών. Αν ο πόνος επιμένει ή χρειάζεστε συχνά Ponstan, απαιτείται
επανεκτίμηση της αιτίας του πόνου.

❓ Μπορώ να οδηγήσω όταν παίρνω Ponstan;

Σε κάποιους ασθενείς μπορεί να προκαλέσει ζάλη ή υπνηλία. Αν νιώθετε τέτοια συμπτώματα,
αποφύγετε την οδήγηση και χειρισμό μηχανημάτων μέχρι να δείτε πώς σας επηρεάζει το φάρμακο.

❓ Χρειάζεται εξετάσεις αίματος αν το παίρνω συχνά;

Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης ή παρατεταμένης χρήσης ΜΣΑΦ, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις
αίματος (π.χ. νεφρική & ηπατική λειτουργία, αιματολογικός έλεγχος) για λόγους ασφάλειας. Μην
ξεκινάτε χρόνια χρήση Ponstan χωρίς τακτική ιατρική παρακολούθηση.

Κλείστε εύκολα εξέταση αίματος ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

- European Medicines Agency (EMA) – NSAIDs safety information
  – Επίσημα δεδομένα για την ασφάλεια των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ).
- Πλήρη Φύλλα Οδηγιών Χρήσης (SPC / PIL) Mefenamic Acid
  – Αναλυτική δράση, παρενέργειες, αλληλεπιδράσεις και αντενδείξεις.
- PubMed – Mefenamic Acid Clinical Evidence
  – Κλινικές μελέτες για το μεφαιναμικό οξύ, αποτελεσματικότητα και προφίλ ασφάλειας.
  NHS Medicines A–Z – Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (NSAIDs)
  – Οδηγίες χρήσης ΜΣΑΦ, κινδύνων και ασφαλών εναλλακτικών.
- Cleveland Clinic – NSAIDs Patient Education
  – Εκπαιδευτικό υλικό για ασφαλή χρήση αντιφλεγμονωδών.
- Ελληνικές Πηγές & Επιστημονικές Εταιρείες

- Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)
  – Αναζητήσιμα επίσημα φυλλάδια φαρμάκων Ponstan / μεφαιναμικού οξέος.
- Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ)
  – Χρήσιμες οδηγίες για χρήση αναλγητικών σε ασθενείς με συνοδά νοσήματα.
- Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ)
  – Συστάσεις για χρήση ΜΣΑΦ σε καρδιολογικούς ασθενείς.
- Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία
  – Κατευθυντήριες οδηγίες για ασθενείς που λαμβάνουν χρόνια θεραπεία και χρειάζονται αναλγητικά.

Μικρολευκωματινουρία-Μικροαλβουμίνη-Ούρων.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Nov/2025

Μικρολευκωματινουρία: τι σημαίνει ο όρος και πότε ανησυχούμε

Τι να γνωρίζετε:
Η μικρολευκωματινουρία (μικροαλβουμίνη ούρων) αποτελεί
πρώιμο δείκτη νεφρικής βλάβης, ιδιαίτερα σε άτομα με
σακχαρώδη διαβήτη και αρτηριακή υπέρταση.
Η έγκαιρη ανίχνευση επιτρέπει παρεμβάσεις που μπορούν να
επιβραδύνουν ή να αναστρέψουν την εξέλιξη της βλάβης.

1
Τι είναι η μικρολευκωματινουρία;

Η μικρολευκωματινουρία, γνωστή και ως
μικροαλβουμίνη ούρων, περιγράφει την παρουσία μικρών αλλά
μετρήσιμων ποσοτήτων της πρωτεΐνης αλβουμίνης στα ούρα.
Σε φυσιολογικές συνθήκες, οι νεφροί συγκρατούν σχεδόν όλη την αλβουμίνη στο αίμα
και στα ούρα ανιχνεύονται μόνο ίχνη.

Όταν όμως ξεκινά πρώιμη βλάβη στα σπειράματα των νεφρών,
αυξάνεται η διαπερατότητα του φίλτρου και διαφεύγει μικρή ποσότητα αλβουμίνης
στα ούρα – όχι όμως τόσο μεγάλη ώστε να εμφανιστεί ως
μακρολευκωματινουρία ή πρωτεϊνουρία στη γενική ούρων.

Για αναλυτική παρουσίαση της εξέτασης, των φυσιολογικών τιμών και της
κλινικής ερμηνείας, δείτε τον πλήρη οδηγό για τη μικροαλβουμίνη ούρων.

ℹ️ Γρήγορα σημεία

Συνώνυμα: μικροαλβουμίνη ούρων, microalbumin, ACR (Albumin/Creatinine Ratio).
Αποτελεί δείκτη πρώιμης νεφρικής βλάβης.
Δεν ανιχνεύεται πάντα στη γενική ούρων – απαιτείται ειδική μέτρηση.

2
Γιατί είναι σημαντική για την έγκαιρη ανίχνευση νεφρικής βλάβης;

Η μικρολευκωματινουρία θεωρείται ένας από τους
πιο ευαίσθητους δείκτες πρώιμης νεφρικής βλάβης.
Μπορεί να εμφανιστεί πολλά χρόνια πριν
από την άνοδο της κρεατινίνης ή την έκπτωση του eGFR.

Ιδιαίτερη σημασία έχει σε:

ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 ή 2,
άτομα με αρτηριακή υπέρταση,
άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η έγκαιρη ανίχνευση επιτρέπει στον ιατρό να παρέμβει
πριν η βλάβη εξελιχθεί σε μόνιμη νεφρική νόσο.

3
Σε ποιους ασθενείς συνιστάται η εξέταση;

Ο έλεγχος μικρολευκωματινουρίας συνιστάται κυρίως σε:

Διαβήτη τύπου 1 (συνήθως μετά από 5 έτη νόσου)
Διαβήτη τύπου 2 (από τη διάγνωση)
Αρτηριακή υπέρταση
Χρόνια νεφρική νόσο για παρακολούθηση
Αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο

Η συχνότητα επανάληψης καθορίζεται πάντα από τον
θεράποντα ιατρό.

4
Πώς γίνεται η εξέταση – τύποι δειγμάτων

Η μικρολευκωματινουρία μπορεί να μετρηθεί με διαφορετικά πρωτόκολλα,
ανάλογα με την κλινική ένδειξη και τις οδηγίες του ιατρού.
Στόχος είναι η αξιόπιστη εκτίμηση της ποσότητας αλβουμίνης που
αποβάλλεται στα ούρα.

4.1 Τυχαίο δείγμα ούρων με λόγο Αλβουμίνης/Κρεατινίνης (ACR)

Στην καθημερινή κλινική πράξη χρησιμοποιείται συχνότερα
τυχαίο δείγμα ούρων (κατά προτίμηση τα πρώτα πρωινά ούρα),
στο οποίο μετρώνται:

Αλβουμίνη ούρων (mg/L ή mg/dL)
Κρεατινίνη ούρων (mg/dL)

Από τις τιμές αυτές υπολογίζεται ο
λόγος ACR (Albumin / Creatinine Ratio),
εκφρασμένος σε mg αλβουμίνης ανά g κρεατινίνης (mg/g).
Ο δείκτης αυτός διορθώνει για τη συγκέντρωση των ούρων και
θεωρείται η πιο πρακτική και αξιόπιστη μέθοδος
για τον έλεγχο μικρολευκωματινουρίας.

4.2 Συλλογή ούρων 24ώρου

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί
συλλογή ούρων 24ώρου,
ώστε να μετρηθεί η συνολική ποσότητα αλβουμίνης
που αποβάλλεται στο 24ωρο (mg/24h).

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

απόρριψη των πρώτων πρωινών ούρων,
συλλογή όλων των ούρων για τις επόμενες 24 ώρες σε ειδικό δοχείο,
διατήρηση του δοχείου σε δροσερό μέρος, σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου,
παράδοση του δείγματος στο εργαστήριο στο τέλος του 24ώρου.

Η μέθοδος αυτή είναι ακριβής, αλλά λιγότερο πρακτική,
γι’ αυτό χρησιμοποιείται κυρίως όταν απαιτείται
αναλυτικότερη εκτίμηση.

4.3 Επαναληπτικός έλεγχος

Η απέκκριση αλβουμίνης στα ούρα μπορεί να εμφανίζει
ημερήσιες διακυμάνσεις.
Για τον λόγο αυτό, ο ιατρός συνήθως ζητά:

τουλάχιστον 2–3 μετρήσεις σε διαφορετικό χρόνο,
σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών,
πριν τεθεί η διάγνωση εμμένουσας μικρολευκωματινουρίας.

5
Προετοιμασία πριν την εξέταση

Η προετοιμασία για τη μέτρηση μικρολευκωματινουρίας
είναι απλή, ωστόσο ορισμένοι παράγοντες μπορεί να
επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

Αποφύγετε έντονη σωματική άσκηση τις τελευταίες 24 ώρες.
Μην κάνετε τη συλλογή κατά τη διάρκεια οξείας νόσου
(π.χ. πυρετός, λοίμωξη), αν αυτό μπορεί να αναβληθεί.
Στις γυναίκες, η εξέταση καλό είναι να
μην γίνεται κατά την εμμηνορρυσία.
Ενημερώστε τον ιατρό σας αν υπάρχει
πρόσφατη αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής
(διουρητικά, αντιυπερτασικά, ΜΣΑΦ).
Ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες συλλογής
που σας έδωσε το μικροβιολογικό εργαστήριο.

Δεν απαιτείται συνήθως νηστεία,
εκτός αν πραγματοποιούνται ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(π.χ. σάκχαρο, λιπίδια).

6
Φυσιολογικές τιμές & όρια μικρολευκωματινουρίας

Η απέκκριση αλβουμίνης στα ούρα ταξινομείται σε
φυσιολογική,
μικρολευκωματινουρία και
μακρολευκωματινουρία / κλινική πρωτεϊνουρία.

↔️ Συμβουλή για κινητά:
Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Κατηγορία	24ωρα ούρα (mg/24h)	ACR (mg/g κρεατινίνης)
Φυσιολογική απέκκριση	< 30	< 30
Μικρολευκωματινουρία	30–300	30–300
Μακρολευκωματινουρία	> 300	> 300

Οι τιμές είναι ενδεικτικές και ενδέχεται να διαφέρουν
ανάλογα με το εργαστήριο, τη μέθοδο και τις μονάδες μέτρησης.
Η τελική αξιολόγηση γίνεται πάντα από τον θεράποντα ιατρό.

7
Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Ένα μεμονωμένο αυξημένο αποτέλεσμα μικρολευκωματινουρίας
δεν σημαίνει απαραίτητα μόνιμη νεφρική βλάβη.
Η αξιολόγηση γίνεται πάντα στο κλινικό πλαίσιο
και όχι απομονωμένα.

Ο ιατρός λαμβάνει υπόψη:

αν η αύξηση είναι ήπια ή σημαντική,
αν επιμένει σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις,
αν συνυπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί δείκτες, όπως:
- αυξημένη κρεατινίνη ορού,
- μειωμένος eGFR,
- αρτηριακή υπέρταση,
- κακώς ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης.

Γενικά, επιβεβαιωμένη μικρολευκωματινουρία
σε διαβητικό ή υπερτασικό ασθενή:

υποδηλώνει πρώιμη διαβητική νεφροπάθεια ή άλλη αρχόμενη νεφρική βλάβη,
σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο,
αποτελεί ένδειξη για πιο εντατική ρύθμιση της πίεσης και του μεταβολικού προφίλ.

8
Παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα

Ορισμένες καταστάσεις μπορούν να αυξήσουν παροδικά
την απέκκριση αλβουμίνης στα ούρα,
χωρίς να υποδηλώνουν μόνιμη νεφρική βλάβη.

Έντονη σωματική άσκηση τις προηγούμενες 24 ώρες.
Πυρετός ή οξεία λοίμωξη.
Αφυδάτωση ή ιδιαίτερα συμπυκνωμένα ούρα.
Ουρολοίμωξη ή παρουσία αιματουρίας.
Εμμηνορρυσία στις γυναίκες.
Λήψη ορισμένων φαρμάκων (π.χ. μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη), ανάλογα με την κλινική κατάσταση.

Για τον λόγο αυτό, είναι συχνά απαραίτητη
η επαναληπτική μέτρηση
αφού απομακρυνθούν οι παραπάνω παράγοντες.

9
Μικρολευκωματινουρία σε διαβήτη & υπέρταση

Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη,
η μικρολευκωματινουρία:

αποτελεί τον πρώτο δείκτη διαβητικής νεφροπάθειας,
συχνά σχετίζεται με ανεπαρκή γλυκαιμική ρύθμιση (αυξημένη HbA1c),
οδηγεί σε ανάγκη για εντατικοποίηση της θεραπείας
(διατροφή, φαρμακευτική αγωγή, απώλεια βάρους).

Σε άτομα με αρτηριακή υπέρταση,
η παρουσία μικρολευκωματινουρίας:

υποδηλώνει συχνά βλάβη των μικρών αγγείων
(νεφρικών και συστηματικών),
σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο
για αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και έμφραγμα,
καθοδηγεί τη χρήση νεφροπροστατευτικών φαρμάκων,
όπως οι αναστολείς του άξονα ρενίνης–αγγειοτενσίνης,
όταν αυτά ενδείκνυνται.

10
Συχνά λάθη & παρερμηνείες

«Η γενική ούρων μου ήταν φυσιολογική, άρα οι νεφροί μου είναι εντάξει»
- Η απλή γενική ούρων μπορεί να μην ανιχνεύει μικρές ποσότητες αλβουμίνης.
  Για τον έλεγχο μικρολευκωματινουρίας απαιτείται ειδική ποσοτική μέτρηση.
«Ένα αυξημένο αποτέλεσμα σημαίνει ότι έχω οριστικά νεφρική ανεπάρκεια»
- Όχι απαραίτητα. Η αύξηση μπορεί να οφείλεται σε παροδικούς παράγοντες
  (π.χ. άσκηση, πυρετός, λοίμωξη). Συνήθως απαιτείται επαναληπτικός έλεγχος.
Λανθασμένη ή ατελής συλλογή ούρων
- Μη τήρηση των οδηγιών (π.χ. παραλειπόμενα ούρα στο 24ωρο)
  μπορεί να οδηγήσει σε αναξιόπιστα ή ψευδώς αυξημένα αποτελέσματα.
Αυτο-ερμηνεία των αποτελεσμάτων χωρίς ιατρό
- Η μικρολευκωματινουρία πρέπει να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα
  και άλλους δείκτες (κρεατινίνη, eGFR, αρτηριακή πίεση).

11
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον ιατρό / νεφρολόγο;

Συζητήστε άμεσα με τον ιατρό σας όταν:

το αποτέλεσμα δείχνει αυξημένη μικρολευκωματινουρία ή πρωτεϊνουρία,
παρατηρείτε οίδημα (πρήξιμο) σε πόδια, πρόσωπο ή γύρω από τα μάτια,
έχετε αρτηριακή υπέρταση που δεν ρυθμίζεται ικανοποιητικά,
πάσχετε από σακχαρώδη διαβήτη και η αύξηση της μικροαλβουμίνης επιμένει,
συνυπάρχουν αυξημένη κρεατινίνη ορού ή μειωμένος eGFR.

Ο ιατρός μπορεί να κρίνει αν απαιτείται:

τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής,
παραπομπή για νεφρολογική εκτίμηση,
στενότερη παρακολούθηση της νεφρικής λειτουργίας.

12
Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς

Αν έχετε διαβήτη ή αρτηριακή υπέρταση,
συζητήστε με τον ιατρό σας αν χρειάζεται έλεγχος μικρολευκωματινουρίας.
Τηρήστε ακριβώς τις οδηγίες συλλογής ούρων
που σας έδωσε το μικροβιολογικό εργαστήριο.
Αποφύγετε, όπου είναι δυνατόν,
έντονη άσκηση, πυρετό και εμμηνορρυσία
κοντά στην ημέρα της εξέτασης.
Μην πανικοβάλλεστε από ένα μόνο αυξημένο αποτέλεσμα,
αλλά μην το αγνοείτε — ενημερώστε τον ιατρό σας.
Η καλή ρύθμιση σακχάρου και αρτηριακής πίεσης,
η διακοπή καπνίσματος και ο υγιεινός τρόπος ζωής
συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία των νεφρών.

13
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Είναι το ίδιο η μικρολευκωματινουρία με τη μικροαλβουμίνη ούρων;

Ναι. Οι όροι χρησιμοποιούνται πρακτικά ως συνώνυμα και περιγράφουν τη μικρή αλλά αυξημένη απέκκριση αλβουμίνης στα ούρα.

Χρειάζεται νηστεία πριν την εξέταση μικροαλβουμίνης;

Όχι. Η εξέταση μικρολευκωματινουρίας δεν απαιτεί νηστεία, εκτός αν ζητούνται ταυτόχρονα και άλλες αιματολογικές εξετάσεις.

Μπορεί η μικρολευκωματινουρία να επανέλθει στο φυσιολογικό;

Σε πολλές περιπτώσεις ναι, ιδίως όταν ρυθμιστούν σωστά το σάκχαρο, η αρτηριακή πίεση και αντιμετωπιστούν παροδικοί επιβαρυντικοί παράγοντες.

Πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση;

Σε άτομα με διαβήτη συνιστάται συνήθως ετήσιος έλεγχος, ενώ σε άλλες ομάδες η συχνότητα καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.

Μπορώ να ερμηνεύσω μόνος/η μου τα αποτελέσματα;

Όχι. Η μικρολευκωματινουρία πρέπει να αξιολογείται από ιατρό σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και άλλους νεφρικούς δείκτες.

14
Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση μικρολευκωματινουρίας ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

15Βιβλιογραφία

1. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO).
Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
Kidney Int Suppl.
https://kdigo.org/guidelines/ckd-evaluation-and-management/

2. American Diabetes Association.
Standards of Medical Care in Diabetes.
Diabetes Care.
https://diabetesjournals.org/care

3. National Kidney Foundation.
Urine Albumin-to-Creatinine Ratio (ACR).
https://www.kidney.org/atoz/content/albuminuria

4. European Society of Hypertension.
Hypertension Guidelines.
https://www.eshonline.org

5. Διαθέσιμες εξετάσεις μικρολευκωματινουρίας στο εργαστήριό μας.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Nov/2025

Ομεπραζόλη / Losec – Χρήσεις, δόσεις & κίνδυνοι μακροχρόνιας χρήσης

Η ομεπραζόλη (εμπορική ονομασία Losec και άλλα γενόσημα) είναι από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα για «κάψιμο» στο στομάχι, παλινδρόμηση και έλκη. Παρότι συνήθως είναι αποτελεσματική και ασφαλής, η υπερβολικά μακροχρόνια χρήση χωρίς ιατρική παρακολούθηση μπορεί να κρύβει κινδύνους που είναι καλό να γνωρίζετε.

📑 Περιεχόμενα

9️⃣ Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
🔟 Μακροχρόνια χρήση: κίνδυνοι & τι δείχνουν οι μελέτες
1️⃣1️⃣ Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση
1️⃣2️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

1️⃣ Τι είναι η ομεπραζόλη (Losec) και σε τι χρησιμεύει;

Γρήγορη περίληψη:
Η ομεπραζόλη (Losec) είναι αναστολέας αντλίας πρωτονίων (PPI) που μειώνει την παραγωγή γαστρικού οξέος και χρησιμοποιείται για καούρες, ΓΟΠΝ, έλκη στομάχου/δωδεκαδακτύλου, εκρίζωση Helicobacter pylori και πρόληψη αιμορραγίας σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.

Η ομεπραζόλη είναι φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPIs). Πρόκειται για φάρμακα που μειώνουν πολύ αποτελεσματικά την παραγωγή γαστρικού οξέος και σήμερα θεωρούνται η βασική θεραπευτική επιλογή για πολλές παθήσεις του ανώτερου πεπτικού.

Στην Ελλάδα είναι γνωστή κυρίως με την εμπορική ονομασία Losec / Losec MUPS, αλλά κυκλοφορούν και πολλά γενόσημα σκευάσματα ομεπραζόλης με αντίστοιχη δράση.

Με τη μείωση του οξέος στο στομάχι, η ομεπραζόλη:

ανακουφίζει από το κάψιμο, τις «ξινίλες» και το αίσθημα βάρους στο στομάχι,
βοηθά στην επούλωση ελκών στομάχου και δωδεκαδακτύλου,
μειώνει τον κίνδυνο αιμορραγίας από το ανώτερο πεπτικό σε άτομα υψηλού κινδύνου (π.χ. ασθενείς που λαμβάνουν ασπιρίνη, αντιπηκτικά ή ΜΣΑΦ),
χρησιμοποιείται για την εκρίζωση του Helicobacter pylori όταν συνδυάζεται με αντιβιοτικά,
αποτελεί απαραίτητο φάρμακο σε σπάνια σύνδρομα υπερπαραγωγής οξέος όπως το Zollinger–Ellison.

Παρότι είναι γενικά αποτελεσματική και καλά ανεκτή, η ομεπραζόλη δεν πρέπει να λαμβάνεται ανεξέλεγκτα ή για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς λόγο. Η διάρκεια και η δοσολογία της πρέπει να καθορίζονται από γιατρό, με:

σαφή ιατρική ένδειξη,
ελάχιστη αποτελεσματική δόση,
τακτική επανεκτίμηση της αναγκαιότητας συνέχισης.

2️⃣ Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;

Οι συχνότερες ενδείξεις της ομεπραζόλης περιλαμβάνουν:

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ) με καύσο, ξινίλες, αναγωγές.
Οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση (φλεγμονή / διάβρωση του οισοφάγου).
Έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου, τόσο για θεραπεία όσο και για πρόληψη υποτροπής.
Εκρίζωση Helicobacter pylori σε συνδυασμό με αντιβιοτικά.
Πρόληψη γαστρικού/δωδεκαδακτυλικού έλκους σε ασθενείς που λαμβάνουν:
- μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ),
- αντιαιμοπεταλιακά (π.χ. ασπιρίνη) ή αντιπηκτικά, όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας.
Σύνδρομα υπεργαστριναιμίας (π.χ. Zollinger–Ellison) με πολύ αυξημένη παραγωγή οξέος.

Σε αρκετές χώρες (και σε ορισμένες χαμηλές δόσεις) η ομεπραζόλη διατίθεται και χωρίς ιατρική συνταγή για βραχυχρόνια θεραπεία καύσου. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αθώα για μακροχρόνια λήψη χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

3️⃣ Πώς δρα η ομεπραζόλη;

Η ομεπραζόλη δρα στο τελικό στάδιο παραγωγής γαστρικού οξέος:

δεσμεύει και αναστέλλει ανεπανόρθωτα την αντλία πρωτονίων (H⁺/K⁺-ATPάση) στα τοιχωματικά κύτταρα του στομάχου,
με αυτόν τον τρόπο μειώνει δραστικά την έκκριση οξέος για 24 ώρες και περισσότερο,
η μέγιστη δράση επιτυγχάνεται μετά από λίγες ημέρες συνεχούς λήψης, καθώς μπλοκάρονται σταδιακά περισσότερες αντλίες.

Γι’ αυτό, πολλοί ασθενείς νιώθουν σημαντική βελτίωση μέσα στις πρώτες 2–3 ημέρες, αλλά η πλήρης δράση φαίνεται συνήθως μετά από 4–7 ημέρες καθημερινής λήψης.

4️⃣ Μορφές, περιεκτικότητες & τυπικές δόσεις

Προσοχή: Οι παρακάτω δόσεις είναι γενικές πληροφορίες. Η ακριβής δοσολογία πρέπει να προσαρμόζεται από τον θεράποντα ιατρό ανάλογα με την ηλικία, τα συμπτώματα, τις συννοσηρότητες και τα άλλα φάρμακα.

4.1 Μορφές & περιεκτικότητες

Δισκία / κάψουλες γαστροανθεκτικά:
- 10 mg ομεπραζόλης
- 20 mg ομεπραζόλης
- 40 mg ομεπραζόλης
Πόσιμο εναιώρημα / κοκκία για πόση (σε ορισμένα σκευάσματα).
Ενέσιμη μορφή για ενδοφλέβια χορήγηση (κυρίως σε νοσοκομειακές συνθήκες).

4.2 Τυπικές δόσεις ενηλίκων (ενδεικτικά)

ΓΟΠΝ / καούρες: 20 mg άπαξ ημερησίως για 2–4 εβδομάδες. Αν χρειαστεί, μπορεί να παραταθεί ή να αυξηθεί σε 40 mg για περιορισμένο διάστημα.
Έλκος δωδεκαδακτύλου: 20 mg άπαξ ημερησίως για 2–4 εβδομάδες.
Έλκος στομάχου: 20–40 mg άπαξ ημερησίως για 4–8 εβδομάδες.
Εκρίζωση H. pylori: συνήθως 20 mg 2 φορές/ημέρα σε συνδυασμό με 2 αντιβιοτικά για 7–14 ημέρες.
Zollinger–Ellison: απαιτούνται συχνά υψηλότερες δόσεις (π.χ. 60 mg/ημέρα και άνω, χωρισμένες σε 2–3 δόσεις) με αυστηρή παρακολούθηση ειδικού.

4.3 Παιδιά

Σε παιδιά, η χρήση και η δοσολογία καθορίζονται αποκλειστικά από παιδίατρο / παιδογαστρεντερολόγο, ανάλογα με το βάρος και τη διάγνωση. Δεν πρέπει να δίνετε ομεπραζόλη σε παιδί χωρίς ιατρική οδηγία.

5️⃣ Πώς και πότε να παίρνετε την ομεπραζόλη σωστά

Πάρτε την πρωί, πριν το φαγητό (ιδανικά 30–60 λεπτά πριν το πρωινό).
Καταπιείτε την κάψουλα / δισκίο ολόκληρο με λίγο νερό – μην το σπάτε ή μασάτε, γιατί καταστρέφεται η γαστροανθεκτική επικάλυψη.
Αν δυσκολεύεστε, ορισμένα σκευάσματα επιτρέπουν άνοιγμα της κάψουλας και λήψη των κοκκίων μέσα σε λίγο νερό ή πουρέ, χωρίς μάσημα (ακολουθείτε πάντα το φύλλο οδηγιών).
Προσπαθήστε να την παίρνετε την ίδια ώρα κάθε μέρα.
Μην διακόπτετε απότομα την αγωγή που σας έδωσε ο γιατρός – ολοκληρώστε το σχήμα και μετά συζητήστε τυχόν μείωση / διακοπή.

Για αγωγές χωρίς ιατρική συνταγή (π.χ. 10–14 ημέρες για καούρες), αν τα συμπτώματα επιμένουν ή χρειάζεστε το φάρμακο ξανά μετά από μικρό διάστημα, πρέπει να εξεταστείτε από γιατρό.

6️⃣ Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι περισσότερες παρενέργειες είναι ήπιες και παροδικές. Συχνότερες αναφέρονται:

Πονοκέφαλος
Κοιλιακό άλγος, φούσκωμα, μετεωρισμός
Διάρροια ή, αντίθετα, δυσκοιλιότητα
Ναυτία, σπανιότερα έμετος
Ήπιες λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού ή συμπτώματα «κρυολογήματος»
Ήπιες δερματικές αντιδράσεις (π.χ. εξάνθημα, κνησμός)

Αν οι ενοχλήσεις είναι ήπιες, συχνά υποχωρούν μόνες τους. Εάν είναι έντονες ή επιμένουν, ενημερώστε τον γιατρό σας.

7️⃣ Σοβαρές παρενέργειες – πότε να ανησυχήσετε

Σπάνια, η ομεπραζόλη μπορεί να προκαλέσει πιο σοβαρές αντιδράσεις που απαιτούν άμεση αξιολόγηση:

Αλλεργική αντίδραση (οίδημα σε χείλη / πρόσωπο / γλώσσα, έντονο εξάνθημα, δυσκολία στην αναπνοή).
Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις με φουσκάλες ή απολέπιση του δέρματος.
Έντονη, επίμονη διάρροια με κοιλιακό πόνο και πυρετό (πιθανή λοίμωξη από Clostridioides difficile).
Σημεία ηπατικής δυσλειτουργίας (έντονη κόπωση, σκουρόχρωμα ούρα, κιτρίνισμα δέρματος / ματιών).
Σημεία σοβαρής υπομαγνησιαιμίας μετά από μακροχρόνια χρήση:
- μυϊκές κράμπες, τρόμος,
- αρρυθμίες, αίσθημα «φτερουγίσματος» στο στήθος,
- σύγχυση, επιληπτικές κρίσεις.

Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται άμεση επαφή με γιατρό ή με τμήμα επειγόντων περιστατικών.

8️⃣ Αντενδείξεις & ιδιαίτερες προφυλάξεις

8.1 Ποιοι δεν πρέπει να πάρουν ομεπραζόλη

Άτομα με ιστορικό αλλεργίας στην ομεπραζόλη, σε άλλο PPI (π.χ. εσομεπραζόλη, παντοπραζόλη) ή σε κάποιο έκδοχο του σκευάσματος.

8.2 Προσοχή σε συγκεκριμένες ομάδες

Ήπια–μέτρια ηπατική ανεπάρκεια: μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή δόσης.
Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια: συνήθως απαιτούνται μικρότερες δόσεις και στενή παρακολούθηση.
Ηλικιωμένοι: μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι σε παρενέργειες, ιδίως αν λαμβάνουν πολλά φάρμακα.
Κύηση: η ομεπραζόλη θεωρείται σχετικά ασφαλής σε πολλές μελέτες, αλλά η χρήση πρέπει να γίνεται μόνο αν είναι απαραίτητη, κατόπιν εκτίμησης γυναικολόγου / γαστρεντερολόγου.
Θηλασμός: μικρές ποσότητες μπορεί να περνούν στο μητρικό γάλα. Συνιστάται εξατομίκευση και συζήτηση με γιατρό.

8.3 «Κόκκινες σημαίες» πριν ξεκινήσει PPI

Σε συμπτώματα όπως:

ανεξήγητη απώλεια βάρους,
δυσκαταποσία ή πόνος κατά την κατάποση,
εμετοί με αίμα ή «καφέ σαν κατακάθι καφέ»,
μαύρα κόπρανα,
αναιμία άγνωστης αιτιολογίας,

πρέπει να γίνει άμεση ιατρική εκτίμηση και πιθανόν γαστροσκόπηση πριν χορηγηθεί παρατεταμένα PPI, ώστε να αποκλειστεί σοβαρή υποκείμενη νόσος (π.χ. καρκίνος στομάχου).

9️⃣ Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η ομεπραζόλη μπορεί να αλληλεπιδράσει με διάφορα φάρμακα, επηρεάζοντας την απορρόφησή τους ή τον μεταβολισμό τους στο ήπαρ.

9.1 Σημαντικές αλληλεπιδράσεις (ενδεικτικά)

Κλοπιδογρέλη (Plavix): η ομεπραζόλη μπορεί να μειώσει τη δραστικότητα της κλοπιδογρέλης, επειδή και τα δύο φάρμακα μεταβολίζονται μέσω CYP2C19. Σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, ο γιατρός μπορεί να προτιμήσει άλλο PPI ή άλλο σχήμα.
Αντιπηκτικά (π.χ. βαρφαρίνη) & DOACs: πιθανή μεταβολή των επιπέδων στο αίμα – χρειάζεται στενή παρακολούθηση INR ή κλινικής εικόνας.
Φάρμακα με απορρόφηση που εξαρτάται από το pH (π.χ. ορισμένα αντιμυκητιασικά όπως κετοκοναζόλη) μπορεί να απορροφώνται λιγότερο.
Διγοξίνη: πιθανή αύξηση επιπέδων σε ορισμένους ασθενείς.
Μεθοτρεξάτη (σε υψηλές δόσεις): έχουν αναφερθεί αυξημένα επίπεδα με ταυτόχρονη χρήση PPI.

Πάντα ενημερώνετε τον γιατρό και τον φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και φυτικά σκευάσματα που λαμβάνετε πριν ξεκινήσετε ομεπραζόλη.

🔟 Μακροχρόνια χρήση: κίνδυνοι & τι δείχνουν οι μελέτες

Η ομεπραζόλη είναι πολύ αποτελεσματική, αλλά σε μακροχρόνια λήψη (μήνες–χρόνια) έχει συσχετιστεί σε μελέτες με ορισμένους πιθανούς κινδύνους. Σημαντικό:

Οι περισσότερες μελέτες είναι παρατηρησιακές – δεν αποδεικνύουν πάντα βέβαιη αιτιώδη σχέση.
Σε πολλούς ασθενείς τα οφέλη (π.χ. πρόληψη αιμορραγίας) υπερτερούν των πιθανών κινδύνων.
Η θεραπεία πρέπει να γίνεται στην ελάχιστη αποτελεσματική δόση, μετά από ιατρική εκτίμηση.

10.1 Οστική υγεία & κατάγματα

Μακροχρόνια χρήση PPIs έχει συσχετιστεί με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο οστεοπορωτικών καταγμάτων (ισχίο, καρπός, σπονδυλικά κατάγματα), ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις και χρήση άνω του έτους, πιθανώς μέσω μειωμένης απορρόφησης ασβεστίου. Οι νεότερες μελέτες δείχνουν ότι ο κίνδυνος είναι μέτριος και δεν αφορά όλους τους ασθενείς.

10.2 Έλλειψη μαγνησίου & βιταμίνης B12

Υπομαγνησιαιμία: μετά από μακροχρόνια χρήση (συχνά >1 έτος) μπορεί να εμφανιστεί χαμηλό μαγνήσιο, κυρίως σε ασθενείς που παίρνουν και διουρητικά ή έχουν άλλα προβλήματα.
Έλλειψη βιταμίνης B12: η χρονίως χαμηλή οξύτητα στομάχου μπορεί να μειώσει την απορρόφηση της B12, ιδίως σε ηλικιωμένους και σε όσους έχουν ήδη οριακά επίπεδα.

Σε ασθενείς με πολύχρονη χρήση, ο γιατρός μπορεί να κρίνει σκόπιμο περιοδικό έλεγχο (π.χ. μαγνήσιο, B12) ανάλογα με το προφίλ κινδύνου.

10.3 Λοιμώξεις

Λοίμωξη από Clostridioides difficile: έχει βρεθεί αυξημένος σχετικός κίνδυνος σε μακροχρόνια χρήση PPIs, ειδικά όταν συνδυάζονται με αντιβιοτικά και νοσηλεία.
Πνευμονία: κάποιες μελέτες δείχνουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο πνευμονίας, κυρίως στην αρχή της θεραπείας ή σε ευπαθείς ομάδες.

10.4 Νεφρική λειτουργία

Έχουν περιγραφεί σπάνιες περιπτώσεις οξείας διάμεσης νεφρίτιδας και πιθανή συσχέτιση με χρόνια νεφρική νόσο μετά από χρόνια χρήση. Οποιαδήποτε αιφνίδια επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας πρέπει να αξιολογείται και με την πιθανότητα φαρμακευτικής αιτιολογίας.

10.5 Πολύποδες στομάχου & υπεργαστριναιμία

Η μακρόχρονη αναστολή του οξέος αυξάνει τη γαστρίνη και μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση καλοήθων πολυπόδων τύπου fundic gland polyps. Συνήθως είναι μικροί, ασυμπτωματικοί και υποχωρούν μετά τη διακοπή του PPI, χωρίς να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου σε τυπικές περιπτώσεις.

10.6 Τι προτείνουν οι οδηγίες

Χρήση PPI όταν υπάρχει σαφής ένδειξη (τεκμηριωμένη ΓΟΠΝ, έλκος, πρόληψη αιμορραγίας κ.λπ.).
Τακτική επανεκτίμηση της ανάγκης συνέχισης (π.χ. κάθε 6–12 μήνες).
Προσπάθεια για μείωση δόσης ή μετάβαση σε αγωγή «όταν χρειάζεται» (on demand) σε σταθερούς ασθενείς, όπου είναι εφικτό.
Εξισορρόπηση μεταξύ οφέλους (π.χ. πρόληψη απειλητικής αιμορραγίας σε ασθενή με ισχυρά αντιαιμοπεταλιακά) και πιθανών κινδύνων.

1️⃣1️⃣ Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση

Μην παίρνετε ομεπραζόλη «προληπτικά» ή «για κάθε ενδεχόμενο» χωρίς ιατρική σύσταση.
Αν τη χρησιμοποιείτε για καούρες χωρίς συνταγή, περιοριστείτε σε μέγιστο 14 ημερών. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, ζητήστε ιατρική εκτίμηση.
Συζητήστε με τον γιατρό:
- αν μπορείτε να μειώσετε τη δόση,
- αν είναι δυνατό να περάσετε σε on demand χρήση,
- αν χρειάζονται εξετάσεις αίματος (π.χ. B12, μαγνήσιο) σε μακροχρόνια χρήση.
Ενισχύστε ταυτόχρονα τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις για ΓΟΠΝ:
- απώλεια βάρους αν υπάρχει παχυσαρκία,
- αποφυγή μεγάλων, λιπαρών γευμάτων αργά το βράδυ,
- αποφυγή υπερβολικού καφέ, αλκοόλ, καπνίσματος,
- ανύψωση κεφαλής κρεβατιού σε νυκτερινά συμπτώματα.

1️⃣2️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορώ να παίρνω Losec για μήνες ή χρόνια συνεχόμενα;

Ναι, σε ορισμένες παθήσεις (π.χ. σοβαρή ΓΟΠΝ, Barrett, πρόληψη αιμορραγίας σε υψηλού κινδύνου ασθενείς) επιτρέπεται και μακροχρόνια χρήση, αρκεί να υπάρχει τεκμηριωμένη ένδειξη και τακτική ιατρική επανεκτίμηση. Δεν είναι σωστό να συνεχίζεται «αυτόματα» για χρόνια χωρίς έλεγχο της ανάγκης.

Τι να κάνω αν ξεχάσω μια δόση;

Πάρτε την δόση μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης. Σε αυτή την περίπτωση, παραλείψτε την ξεχασμένη δόση και συνεχίστε κανονικά. Μην παίρνετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε.

Μπορώ να πάρω ομεπραζόλη στην εγκυμοσύνη;

Πολλές μελέτες δεν έχουν δείξει σαφή αύξηση κινδύνου σοβαρών συγγενών ανωμαλιών, ωστόσο κάθε φαρμακευτική αγωγή στην κύηση πρέπει να χορηγείται μόνο εφόσον είναι απαραίτητη και μετά από εκτίμηση γυναικολόγου/γαστρεντερολόγου. Μην ξεκινάτε ή συνεχίζετε ομεπραζόλη στην εγκυμοσύνη χωρίς ιατρική συμβουλή.

Είναι καλύτερο το Losec ή κάποιο άλλο PPI (π.χ. Nexium);

Τα περισσότερα PPIs έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα σε ισοδύναμες δόσεις. Η επιλογή (ομεπραζόλη, εσομεπραζόλη, παντοπραζόλη κ.λπ.) εξαρτάται από το προφίλ του ασθενούς, τις αλληλεπιδράσεις και την εμπειρία του γιατρού. Δεν υπάρχει ένα PPI «τέλειο» για όλους.

Πότε πρέπει να κάνω εξετάσεις αίματος όταν παίρνω ομεπραζόλη;

Δεν χρειάζονται τυπικά εξετάσεις για κάθε ασθενή σε βραχυχρόνια χρήση. Σε πολύχρονη λήψη, ιδιαίτερα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (ηλικία, άλλα φάρμακα, οστεοπόρωση, αναιμία), ο γιατρός μπορεί να συστήσει ανά διαστήματα έλεγχο μαγνησίου, B12, νεφρικής λειτουργίας ή και οστικής πυκνότητας, ανάλογα με την περίπτωση.

Κλείστε εύκολα εξέταση γαστρεντερικού ελέγχου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) – Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος (SPC) Ομεπραζόλης.
https://www.eof.gr
Mayo Clinic – Omeprazole: Uses, Side Effects & Dosage.
Mayo Clinic – Omeprazole
NHS UK – Omeprazole: How and When to Take It.
NHS – Omeprazole
StatPearls (NCBI Bookshelf) – Omeprazole: Mechanism, Indications, Adverse Effects.
NCBI Bookshelf – Omeprazole
American Gastroenterological Association (AGA) – Clinical Practice Update on De-prescribing Proton Pump Inhibitors (PPIs).
https://gastro.org
European Medicines Agency (EMA) – Omeprazole Scientific Review.
https://www.ema.europa.eu
Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία – Οδηγίες για ΓΟΠΝ & έλκη στομάχου.
https://www.hsg.gr
American College of Gastroenterology (ACG) – Guidelines for GERD Diagnosis & Treatment.
https://gi.org
National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Gastro-esophageal Reflux Disease in Adults.
NICE Guidelines – GERD
Harvard Health Publishing – PPIs: Use, Misuse & Long-term Safety Concerns.
Harvard Health – PPIs
UpToDate – Proton Pump Inhibitors: Pharmacology, Adverse Effects & Long-term Monitoring.
https://www.uptodate.com

Ουρικό-Οξύ-Ουρική-Αρθρίτιδα-Διατροφή-Πλήρης-Οδηγός.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

19/Nov/2025

1️⃣ Τι είναι το ουρικό οξύ;

Το ουρικό οξύ είναι μια φυσική ουσία που παράγεται καθώς ο οργανισμός διασπά τις πουρίνες — χημικές ενώσεις που βρίσκονται μέσα στα κύτταρά μας αλλά και σε πολλές τροφές, όπως το κόκκινο κρέας, τα θαλασσινά και ορισμένα αλκοολούχα ποτά. Το μεγαλύτερο ποσοστό του ουρικού οξέος αποβάλλεται φυσιολογικά από τα νεφρά και ένα μικρό μέρος από το πεπτικό σύστημα.

Όταν η παραγωγή ουρικού οξέος αυξάνεται ή όταν τα νεφρά δεν μπορούν να το αποβάλουν αποτελεσματικά, τα επίπεδα στο αίμα ανεβαίνουν, δημιουργώντας την κατάσταση που ονομάζεται υπερουριχαιμία.

Τι είναι η υπερουριχαιμία;
Η υπερουριχαιμία είναι η αύξηση του ουρικού οξέος πάνω από τα φυσιολογικά όρια. Δεν προκαλεί πάντα συμπτώματα, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο:

ουρικής αρθρίτιδας (κρυστάλλων στις αρθρώσεις)
νεφρικών λίθων από ουρικό οξύ
φλεγμονών και μεταβολικών διαταραχών

Όταν το ουρικό οξύ κυκλοφορεί σε υψηλές συγκεντρώσεις, μπορεί να σχηματίσει κρυστάλλους μονονατριούχου ουρικού. Αυτοί οι κρύσταλλοι συσσωρεύονται κυρίως στις αρθρώσεις — συχνότερα στη βάση του μεγάλου δακτύλου — προκαλώντας την χαρακτηριστική εικόνα της ουρικής αρθρίτιδας, με έντονο πόνο, ερυθρότητα και πρήξιμο.

Το ουρικό οξύ είναι λοιπόν ένας σημαντικός εργαστηριακός δείκτης που συνδέεται με τον μεταβολισμό, τη νεφρική λειτουργία, τη φλεγμονή και τον τρόπο ζωής. Η έγκαιρη μέτρηση και παρακολούθησή του μπορεί να προλάβει σημαντικές επιπλοκές.

2️⃣ Γιατί ανεβαίνει το ουρικό οξύ;

Η αύξηση του ουρικού οξέος (υπερουριχαιμία) μπορεί να οφείλεται είτε σε αυξημένη παραγωγή είτε σε μειωμένη αποβολή από τους νεφρούς. Οι πιο συχνοί λόγοι είναι οι ακόλουθοι:

Α. Μειωμένη αποβολή από τα νεφρά

Χρόνια νεφρική νόσος
Αφυδάτωση
Χρήση διουρητικών (π.χ. υδροχλωροθειαζίδη, φουροσεμίδη)
Υπέρταση και μεταβολικό σύνδρομο
Υποθυρεοειδισμός

Β. Αυξημένη παραγωγή ουρικού οξέος

Υψηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πουρίνες (συκώτι, εντόσθια, κόκκινο κρέας)
Αλκοόλ – ιδιαίτερα μπύρα και σκούρα ποτά
Δίαιτες υψηλές σε πρωτεΐνη
Παχυσαρκία
Αιματολογικές παθήσεις (π.χ. μυελοϋπερπλαστικά σύνδρομα)

Γ. Φάρμακα που αυξάνουν το ουρικό οξύ

Διουρητικά
Ανοσοκατασταλτικά (κυκλοσπορίνη, τακρόλιμους)
Ασπιρίνη σε χαμηλές δόσεις

Σημαντικό: Στους περισσότερους ασθενείς, η αιτία είναι η μειωμένη νεφρική αποβολή και όχι η υπερβολική κατανάλωση κρέατος.

3️⃣ Συμπτώματα υπερουριχαιμίας & ουρικής αρθρίτιδας

Η υπερουριχαιμία από μόνη της συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Τα προβλήματα εμφανίζονται όταν το ουρικό οξύ δημιουργήσει κρυστάλλους μονονατριούχου ουρικού στις αρθρώσεις.

Α. Συμπτώματα υπερουριχαιμίας (χωρίς κρίση ουρικής αρθρίτιδας)

Συνήθως ασυμπτωματική
Μπορεί να σχετίζεται με υπέρταση και μεταβολικό σύνδρομο
Αυξημένος κίνδυνος νεφρικών λίθων

Β. Συμπτώματα οξείας ουρικής αρθρίτιδας

Ξαφνικός, πολύ έντονος πόνος στην άρθρωση
Έντονη ερυθρότητα, θερμότητα και οίδημα
Συχνά προσβάλλει τη βάση του μεγάλου δακτύλου (ποδάγρα)
Πυρετός σε πιο σοβαρές φλεγμονές
Αδυναμία να πατηθεί το πόδι λόγω πόνου

Γ. Χρόνια ουρική αρθρίτιδα

Συχνές κρίσεις πόνου
Αρθρικές παραμορφώσεις
Ανάπτυξη τοφών (ουρικά οζίδια κάτω από το δέρμα)

Προειδοποιητικά σημάδια: Αν μια άρθρωση γίνει ξαφνικά κόκκινη, ζεστή και ιδιαίτερα επώδυνη, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση για διάγνωση ουρικής αρθρίτιδας ή άλλης φλεγμονώδους κατάστασης.

4️⃣ Διάγνωση – Πότε χρειάζεται εξέταση;

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εικόνας, εργαστηριακών εξετάσεων και όταν χρειαστεί απεικονιστικών ελέγχων.

Α. Εργαστηριακές εξετάσεις

Ουρικό οξύ ορού – η βασική εξέταση
CRP & ΤΚΕ – αξιολόγηση φλεγμονής
Κρεατινίνη, eGFR – έλεγχος νεφρικής λειτουργίας
Ουρικό οξύ ούρων 24ώρου – σε ειδικές περιπτώσεις

Β. Πότε πρέπει να κάνω εξέταση;

Όταν υπάρχει υποψία ουρικής αρθρίτιδας
Κατά την πρώτη κρίση πόνου σε άρθρωση
Σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις
Σε οικογενειακό ιστορικό υπερουριχαιμίας
Σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο ή υπέρταση
Πριν την έναρξη ή αλλαγή θεραπείας

Γ. Απεικονιστικός έλεγχος

Υπέρηχος άρθρωσης – μπορεί να δείξει κρυστάλλους (σημείο “double contour”)
Διαγνωστική παρακέντηση – ανάλυση αρθρικού υγρού

Σημείωση: Η μέτρηση του ουρικού οξέος κατά τη διάρκεια κρίσης μπορεί να είναι παραπλανητικά φυσιολογική. Η εξέταση είναι πιο αξιόπιστη λίγες εβδομάδες μετά την κρίση.

5️⃣ Τιμές αναφοράς & επικίνδυνα επίπεδα

Οι φυσιολογικές τιμές του ουρικού οξέος διαφέρουν ανάλογα με το φύλο και την ηλικία. Τα παρακάτω όρια χρησιμοποιούνται συχνά στην κλινική πράξη:

Άνδρες: 3.4 – 7.0 mg/dL
Γυναίκες: 2.4 – 6.0 mg/dL
Παιδιά: 2.0 – 5.5 mg/dL

Πότε θεωρείται επικίνδυνο;

>7 mg/dL στους άνδρες → αυξημένος κίνδυνος κρίσεων
>6 mg/dL στις γυναίκες → αυξημένος κίνδυνος
>9 mg/dL → πολύ υψηλός κίνδυνος ουρικής αρθρίτιδας & νεφρικών λίθων
>12 mg/dL → επείγουσα αξιολόγηση

Τι σημαίνει όταν είναι χαμηλό;

Σπάνια έχει κλινική σημασία
Μπορεί να σχετίζεται με φάρμακα (π.χ. αλλοπουρινόλη)
Μπορεί να συνδέεται με ηπατική νόσο σε προχωρημένα στάδια

Στόχος θεραπείας: Για ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα, οι διεθνείς οδηγίες προτείνουν στόχο <6 mg/dL ή <5 mg/dL σε πιο σοβαρές περιπτώσεις.

6️⃣ Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία στοχεύει στη γρήγορη αντιμετώπιση της κρίσης ουρικής αρθρίτιδας και στη μακροχρόνια ρύθμιση του ουρικού οξέος ώστε να μειωθούν οι υποτροπές. Παρακάτω παρουσιάζονται όλες οι διαθέσιμες επιλογές, μαζί με τα πιο συνηθισμένα εμπορικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην Ελλάδα.

Α. Αντιμετώπιση οξείας κρίσης ουρικής αρθρίτιδας

Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ)
Συνήθη εμπορικά ονόματα στην Ελλάδα:
Brufen, Nurofen, Ponstan, Voltaren, Depon Ultra, Naprosyn
Κολχικίνη
Εμπορικά σκευάσματα:
Colchicine Winthrop, Colchicine Uni-Pharma
Κορτικοστεροειδή (per os ή ενδαρθρικά)
Συνήθη σκευάσματα:
Medrol, Solu-Medrol, Prednisone/Prenisolone

Οι κρίσεις συνήθως υποχωρούν σε 3–10 ημέρες με κατάλληλη θεραπεία. Η άμεση έναρξη των φαρμάκων στις πρώτες 24 ώρες μειώνει τη διάρκεια και την ένταση του πόνου.

Β. Μακροχρόνια ρύθμιση ουρικού οξέος

Αλλοπουρινόλη – φάρμακο πρώτης επιλογής
Εμπορικές ονομασίες στην Ελλάδα:
Zylapour, Milurit
Φεμπουξοστάτη – εναλλακτική για όσους δεν αντέχουν/ανταποκρίνονται στην αλλοπουρινόλη
Εμπορικά σκευάσματα:
Adenuric
Προβενεσίδη – αυξάνει την αποβολή ουρικού από τα νεφρά (λιγότερο συχνή στην Ελλάδα)
Εμπορική ονομασία όπου είναι διαθέσιμη:
Benemid

Η έναρξη της αγωγής για τη μείωση του ουρικού οξέος γίνεται συνήθως μετά το τέλος της κρίσης. Στην αρχή μπορεί να εμφανιστούν νέες κρίσεις, κάτι που είναι αναμενόμενο και αντιμετωπίζεται με κολχικίνη ή ΜΣΑΦ.

Γ. Φυσικές & υποστηρικτικές παρεμβάσεις

Ενυδάτωση 2–3 λίτρα/ημέρα
Σταδιακή απώλεια βάρους
Περιορισμός αλκοόλ (ιδίως μπύρας)
Έλεγχος σακχάρου, πίεσης, λιπιδίων

Προσοχή: Στην έναρξη της αλλοπουρινόλης ή της φεμπουξοστάτης μπορεί να εμφανιστούν νέες κρίσεις. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία της θεραπείας. Η συνεχής λήψη οδηγεί σε σταθεροποίηση και σταδιακή υποχώρηση των κρίσεων.

7️⃣ Διατροφή και ουρικό οξύ (αναλυτικός οδηγός)

Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και τον έλεγχο της υπερουριχαιμίας. Ο στόχος είναι να μειωθεί η πρόσληψη πουρινών, να βελτιωθεί η νεφρική αποβολή και να μειωθούν οι παράγοντες που προκαλούν κρίσεις.

Βασικές αρχές διατροφής

Περιορισμός τροφών υψηλών σε πουρίνες (κόκκινο κρέας, εντόσθια, θαλασσινά)
Μείωση αλκοόλ, ειδικά μπύρας & δυνατών ποτών
Περιορισμός ζάχαρης & φρουκτόζης (αναψυκτικά, γλυκά)
Αύξηση κατανάλωσης νερού (2–3 λίτρα/ημέρα)
Περισσότερα λαχανικά, φρούτα και σύνθετοι υδατάνθρακες
Σταδιακή απώλεια βάρους – όχι απότομες δίαιτες

Τι να πίνετε

Νερό (πολύ)
Καφές (μπορεί να μειώσει το ουρικό οξύ)
Τσάι

Τip: Η κατανάλωση 1–2 καφέδων ημερησίως έχει φανεί σε μελέτες ότι βοηθά στη μείωση του ουρικού οξέος.

Τρόφιμα που επιτρέπονται ελεύθερα

Λαχανικά κάθε είδους
Φρούτα (με μέτρο τα πολύ γλυκά)
Αυγά
Δημητριακά ολικής άλεσης
Γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών
Πουλερικά σε μέτριες ποσότητες
Ξηροί καρποί

Στόχος: Η διατροφή πρέπει να μειώνει τις κρίσεις αλλά και να συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση των επιπέδων του ουρικού οξέος.

8️⃣ Τροφές που αυξάνουν το ουρικό οξύ

Ορισμένες τροφές είναι πλούσιες σε πουρίνες ή επηρεάζουν τον μεταβολισμό του ουρικού οξέος και καλό είναι να περιορίζονται σημαντικά, ιδιαίτερα σε άτομα με ουρική αρθρίτιδα.

Α. Τροφές πολύ υψηλές σε πουρίνες (να αποφεύγονται)

Εντόσθια: συκώτι, νεφρά, πατσάς, μυαλά
Κυνηγόκρεατα (λαγός, αγριογούρουνο κ.λπ.)
Μικρά «παχιά» ψάρια: σαρδέλες, γαύρος, σκουμπρί
Σάλτσες κρέατος, ζωμοί κρέατος
Οστρακοειδή (μύδια, στρείδια, γαρίδες σε μεγάλη ποσότητα)

Β. Τροφές που θέλουν μέτρο

Κόκκινο κρέας (μοσχάρι, χοιρινό, αρνί)
Αλλαντικά
Ορισμένα ψάρια (τόνος, σολομός)
Όσπρια (φακές, ρεβίθια, φασόλια) – συνήθως επιτρέπονται, αλλά με μέτρο σε ενεργή ουρική αρθρίτιδα

Γ. Ποτά και τρόφιμα που πυροδοτούν κρίσεις

Μπύρα (περιέχει πουρίνες & αλκοόλ)
Πολλά οινοπνευματώδη σε μικρό χρονικό διάστημα («κρασοκατάνυξη»)
Αναψυκτικά με ζάχαρη ή φρουκτόζη
Γλυκά, σιρόπια, έτοιμοι χυμοί με πολλή ζάχαρη

Προσοχή: Πολλοί ασθενείς αναφέρουν κρίση ουρικής αρθρίτιδας μετά από «γλέντι» με
πολύ κρέας + πολύ αλκοόλ. Ο συνδυασμός αυτός είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικός.

9️⃣ Τροφές που μειώνουν το ουρικό οξύ

Ορισμένες τροφές βοηθούν στη μείωση των επιπέδων ουρικού οξέος είτε λόγω της χαμηλής περιεκτικότητάς τους σε πουρίνες είτε επειδή βελτιώνουν τη νεφρική λειτουργία και μειώνουν τη φλεγμονή.

Α. Τροφές που θεωρούνται προστατευτικές

Γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών – μειώνουν τα επίπεδα ουρικού
Φρούτα (ιδίως κεράσια, φράουλες, εσπεριδοειδή)
Λαχανικά κάθε είδους
Ξηροί καρποί – αντιφλεγμονώδη δράση
Ελαιόλαδο – βασικό στη μεσογειακή διατροφή

Β. Κεράσια και ουρικό οξύ

Τα κεράσια έχουν μελετηθεί εκτενώς και μπορούν να:

μειώσουν τη φλεγμονή
μειώσουν τον κίνδυνο κρίσης ουρικής αρθρίτιδας έως 35%
δράσουν συμπληρωματικά με φάρμακα όπως η αλλοπουρινόλη

Γ. Τρόφιμα με χαμηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες

Ρύζι, μακαρόνια, πατάτες
Ψωμί & δημητριακά ολικής
Αβοκάντο
Γιαούρτι, γάλα χαμηλών λιπαρών

Προτεινόμενες τροφές για καθημερινή κατανάλωση:

Κεράσια (ιδίως σε περίοδο κρίσης)
Γιαούρτι & γάλα χαμηλών λιπαρών
Λαχανικά όλων των ειδών
Ελαιόλαδο ως κύριο λίπος
Νερό 2–3 λίτρα/ημέρα
Τσάι και καφές (σε μέτριες ποσότητες)
Δημητριακά ολικής άλεσης
Ξηροί καρποί χωρίς αλάτι

Συμβουλή: Η μεσογειακή διατροφή είναι το πιο ασφαλές και αποτελεσματικό μοτίβο για άτομα με αυξημένο ουρικό οξύ.

🔟 Χρήσιμες καθημερινές συμβουλές

Η σωστή διαχείριση του ουρικού οξέος δεν περιορίζεται μόνο στη διατροφή και στα φάρμακα. Μικρές καθημερινές συνήθειες μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας.

Α. Ενυδάτωση

Πίνετε 2–3 λίτρα νερό την ημέρα.
Αποφύγετε τον έντονο περιορισμό υγρών.

Β. Βάρος σώματος

Σταδιακή απώλεια βάρους μειώνει τόσο το ουρικό οξύ όσο και τις κρίσεις.
Αποφύγετε τις απότομες δίαιτες ή τη νηστεία → αυξάνουν το ουρικό.

Γ. Φυσική δραστηριότητα

Ήπια άσκηση (30’ περπάτημα) καθημερινά βοηθά στον μεταβολισμό.
Αποφύγετε υπερβολική άσκηση κατά την κρίση.

Δ. Αλκοόλ

Περιορίστε την μπύρα στο ελάχιστο.
Αποφύγετε «βαριά» ποτά σε μεγάλη ποσότητα μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα.

Ε. Φάρμακα

Μην διακόπτετε μόνοι σας την αλλοπουρινόλη σε κρίση.
Ενημερώστε τον γιατρό για φάρμακα που μπορεί να ανεβάζουν το ουρικό (π.χ. διουρητικά).

ΣΤ. Παρακολούθηση

Μετρήστε ουρικό οξύ 1–2 φορές/έτος αν είναι σταθερό.
Κάθε 2–3 μήνες στην αρχή της θεραπείας.

Συμβουλή: Η σταθερότητα είναι πιο σημαντική από τη «τέλεια» διατροφή. Μικρές αλλαγές καθημερινά έχουν καλύτερα αποτελέσματα από έντονες δίαιτες που δεν διαρκούν.

1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορώ να έχω υψηλό ουρικό οξύ χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Η υπερουριχαιμία μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματική για χρόνια, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας και νεφρικών λίθων.

Ποια είναι η καλύτερη ώρα για να κάνω εξέταση ουρικού οξέος;

Δεν απαιτείται νηστεία. Ωστόσο, η μέτρηση είναι πιο αξιόπιστη όταν γίνεται σε σταθερές συνθήκες, εκτός οξείας κρίσης.

Πόσο συχνά πρέπει να μετράω το ουρικό οξύ αν έχω ουρική αρθρίτιδα;

Κάθε 2–3 μήνες στην αρχή της θεραπείας και έπειτα 1–2 φορές τον χρόνο όταν σταθεροποιηθεί.

Ποιο φάρμακο είναι καλύτερο: αλλοπουρινόλη ή φεμπουξοστάτη;

Η αλλοπουρινόλη είναι πρώτο φάρμακο επιλογής. Η φεμπουξοστάτη χρησιμοποιείται όταν η αλλοπουρινόλη δεν είναι ανεκτή ή δεν είναι αποτελεσματική.

Μπορώ να τρώω όσπρια;

Ναι, γενικά επιτρέπονται. Σε ενεργή κρίση, καλύτερα σε μικρότερες ποσότητες.

Η μπύρα ανεβάζει πολύ το ουρικό οξύ;

Ναι. Περιέχει πουρίνες και αλκοόλ, που αυξάνουν το ουρικό και πυροδοτούν κρίσεις.

Τα κεράσια βοηθούν πραγματικά;

Ναι. Μελέτες δείχνουν ότι μειώνουν τον κίνδυνο κρίσεων έως 35% όταν καταναλώνονται τακτικά.

1️⃣2️⃣ Συμπέρασμα

Το ουρικό οξύ αποτελεί έναν σημαντικό δείκτη μεταβολισμού και νεφρικής λειτουργίας. Η αύξησή του δεν είναι πάντα συμπτωματική, όμως μπορεί να οδηγήσει σε ουρική αρθρίτιδα, έντονο πόνο στις αρθρώσεις και αυξημένο κίνδυνο νεφρολιθίασης.

Η καλή διαχείριση βασίζεται σε τρεις άξονες:

Σωστή διατροφή με περιορισμό τροφών πλούσιων σε πουρίνες
Υγιεινοί καθημερινοί τρόποι ζωής όπως ενυδάτωση, άσκηση, έλεγχος βάρους
Ιατρική παρακολούθηση και θεραπεία όταν χρειάζεται

Με ισορροπημένη δίαιτα και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, τα επίπεδα του ουρικού οξέος μπορούν να παραμείνουν φυσιολογικά και οι κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας να μειωθούν σημαντικά.

Υπενθύμιση: Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή καθοδήγηση από ιατρό μειώνουν σημαντικά τις υποτροπές και τις επιπλοκές.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση Ουρικού Οξέος ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

American College of Rheumatology (ACR) – Guidelines for the Management of Gout.
Διαθέσιμο στο:
www.rheumatology.org
European League Against Rheumatism (EULAR) – Evidence-based recommendations for the diagnosis and management of gout.
Διαθέσιμο στο:
www.eular.org
Mayo Clinic – Uric acid test overview.
mayo clinic – uric acid test
National Kidney Foundation – Kidney stones & uric acid metabolism.
www.kidney.org
UpToDate – Hyperuricemia and gout: Pathophysiology, diagnosis, and management.
www.uptodate.com
Cleveland Clinic – Gout and uric acid information.
Cleveland Clinic – Gout
Arthritis Foundation – Διατροφικές οδηγίες για ουρική αρθρίτιδα.
Arthritis Foundation – Gout Diet
PubMed – Cherries and Gout Flare Risk.
Zhang Y. et al., “Cherry intake and risk of recurrent gout attacks”.
PubMed 23121343
PubMed – Alcohol & Gout.
Neogi T. et al., “Alcohol intake and risk of gout attacks”.
PubMed 19188517
PubMed – Diet & Uric Acid.
Choi HK. “Purine-rich foods, dairy and protein intake, and the risk of gout in men”.
PubMed 12411559
Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία – Οδηγίες για τη ρευματοειδή και τις φλεγμονώδεις αρθρίτιδες.
www.ere.gr
Ιατρική Εταιρεία Αθηνών – Επιστημονικά άρθρα για μεταβολισμό ουρικού οξέος & ουρική αρθρίτιδα.
www.iatriki.gr

Newer Posts

Older Posts