Α-Φετοπρωτεΐνη (AFP): Τιμές, Ερμηνεία, Καρκινικός Δείκτης Ήπατος & Εγκυμοσύνη
Α-Φετοπρωτεΐνη (AFP): Οδηγός Ασθενών για Τιμές, Ερμηνεία, Ήπαρ, Καρκινικό Δείκτη & Εγκυμοσύνη
Τελευταία ενημέρωση:
Η α-φετοπρωτεΐνη (AFP) είναι πρωτεΐνη της εμβρυϊκής ζωής που στους ενήλικες χρησιμοποιείται κυρίως ως βιοδείκτης ήπατος και σε όγκους γεννητικών κυττάρων, ενώ στην κύηση αποτελεί βασικό κομμάτι του προγεννητικού ελέγχου (MSAFP).
Το αποτέλεσμα δεν «βγάζει διάγνωση» από μόνο του: η αξία της AFP προκύπτει από τον συνδυασμό με το ιστορικό, τις ηπατικές δοκιμασίες, τους άλλους δείκτες και τις απεικονίσεις (υπέρηχο/MRI/CT), ή με το μαιευτικό πλαίσιο στην εγκυμοσύνη.
1
Τι είναι η α-φετοπρωτεΐνη (AFP)
Η α-φετοπρωτεΐνη (AFP) είναι μία γλυκοπρωτεΐνη (πρωτεΐνη με σάκχαρα) που λειτουργεί κυρίως στην εμβρυϊκή ζωή.
Μπορείς να τη σκεφτείς σαν την «εμβρυϊκή εκδοχή» της αλβουμίνης: μεταφέρει μόρια στο αίμα του εμβρύου και συμμετέχει σε ρυθμίσεις ανάπτυξης.
Μετά τη γέννηση, η παραγωγή της μειώνεται απότομα και στους υγιείς ενήλικες παραμένει σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
Στην ιατρική, η AFP έχει αξία όχι επειδή είναι ειδική, αλλά επειδή σε ορισμένες καταστάσεις αλλάζει σημαντικά:
- Στην εγκυμοσύνη, ως μέρος του προγεννητικού ελέγχου (MSAFP, τριπλό/τετραπλό τεστ).
- Στους ενήλικες, ως βιοδείκτης που μπορεί να αυξηθεί σε ηπατοκυτταρικό καρκίνο (HCC) ή σε όγκους γεννητικών κυττάρων (κυρίως μη σεμινωματώδεις).
- Σε χρόνια ηπατοπάθεια, όπου ήπιες/μέτριες αυξήσεις μπορεί να σχετίζονται με φλεγμονή/αναγέννηση ηπατικών κυττάρων.
Ένα «μεμονωμένο» αποτέλεσμα AFP έχει περιορισμένη αξία. Αυτό που πραγματικά μετράει είναι το πλαίσιο (κύηση ή όχι, ιστορικό ήπατος, συμπτώματα, απεικονίσεις) και η τάση στο χρόνο (αν ανεβαίνει, πέφτει ή μένει σταθερή).
2
Πού παράγεται η AFP και ποιος είναι ο «φυσιολογικός» ρόλος της
Κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη, η AFP παράγεται κυρίως από:
- Το ήπαρ του εμβρύου (η κυριότερη πηγή όσο προχωρά η κύηση).
- Τον κρόκο του ωαρίου (yolk sac) στα αρχικά στάδια.
- Τον γαστρεντερικό σωλήνα του εμβρύου σε μικρότερο βαθμό.
Ο ακριβής ρόλος της δεν είναι ένας και μοναδικός, αλλά συνολικά αφορά λειτουργίες «υποστήριξης» της ανάπτυξης:
- Μεταφορά ουσιών (λιπαρά οξέα, ορισμένες ορμόνες και μικρά μόρια), παρόμοια με άλλες πρωτεΐνες-φορείς στο αίμα.
- Ρύθμιση ανάπτυξης και συμμετοχή σε περιβάλλον ισορροπίας ορμονών.
- Ανοσολογική «ανοχή»: θεωρείται ότι συμβάλλει στο να μην απορρίπτεται το έμβρυο από τον οργανισμό της μητέρας, αν και ο μηχανισμός είναι πολυπαραγοντικός.
Μετά τη γέννηση, η παραγωγή της AFP καταστέλλεται και σταδιακά τα επίπεδα φτάνουν στα χαμηλά όρια των ενηλίκων.
Γι’ αυτό οι πολύ υψηλές τιμές σε νεογνά μπορεί να είναι φυσιολογικές, ενώ η ίδια τιμή σε ενήλικα θα ήταν παθολογική.
Να συγκρίνεται τιμή AFP νεογνού ή βρέφους με «όρια ενηλίκων». Η AFP στα πρώτα στάδια ζωής είναι φυσιολογικά πολύ υψηλότερη και μειώνεται προοδευτικά.
3
Φυσιολογικές τιμές AFP και μονάδες
Η AFP συνήθως αναφέρεται σε ng/mL (νανογραμμάρια ανά mL).
Στην εγκυμοσύνη, συχνά χρησιμοποιείται και η έννοια MoM (Multiples of the Median), δηλαδή «πόσες φορές πάνω/κάτω από τη διάμεσο» για την ίδια εβδομάδα κύησης.
Αυτό είναι κρίσιμο γιατί οι τιμές στην κύηση αλλάζουν φυσιολογικά με την ηλικία κύησης.
| Ηλικία / Κατάσταση | Ενδεικτική τιμή | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Νεογνά (0–30 ημέρες) | πολύ υψηλή (συχνά χιλιάδες–δεκάδες χιλιάδες ng/mL) | φυσιολογική πτώση εβδομάδα με εβδομάδα |
| Βρέφη (μετά τον 1ο μήνα) | μειώνεται προοδευτικά | η ηλικία έχει μεγάλη σημασία |
| Ενήλικες | συνήθως <10 ng/mL | το ακριβές όριο ποικίλλει ανά μέθοδο/εργαστήριο |
| Κύηση (2ο τρίμηνο) | αυξάνει φυσιολογικά με τις εβδομάδες | ερμηνεία με εβδομάδα κύησης + MoM |
Σημείωση: Τα «φυσιολογικά» όρια μπορεί να διαφέρουν, ανάλογα με τη μέθοδο (αναλυτής/αντιδραστήρια) και το εργαστήριο.
Σε αμφιβολία, δώσε μεγαλύτερη βαρύτητα στην αναφορά-εύρος που συνοδεύει το δικό σου αποτέλεσμα.
4
AFP σε ενήλικες: πότε ζητείται στην πράξη
Στους ενήλικες, η AFP δεν είναι «screening» εξέταση για όλους. Συνήθως ζητείται όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος:
- Παρακολούθηση σε χρόνια ηπατοπάθεια (π.χ. χρόνια ηπατίτιδα B/C, κίρρωση), ειδικά όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για HCC.
- Διερεύνηση/παρακολούθηση ύποπτου οζιδίου στο ήπαρ που φάνηκε σε υπέρηχο ή άλλη απεικόνιση.
- Διερεύνηση και παρακολούθηση όγκων γεννητικών κυττάρων (όρχεις, ωοθήκες), συνήθως μαζί με άλλους δείκτες.
- Παρακολούθηση μετά θεραπεία (χειρουργείο, τοπικές θεραπείες, συστηματική θεραπεία) για να αξιολογείται η τάση της AFP.
Είναι σημαντικό να ξέρεις ότι:
- μια ήπια αύξηση μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονή/αναγέννηση ηπατικού ιστού και δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο,
- μια πολύ υψηλή τιμή ή μια σταθερά ανοδική τάση είναι πιο ανησυχητική και συνήθως οδηγεί σε στοχευμένο απεικονιστικό έλεγχο,
- το «σωστό» δεν είναι μόνο το νούμερο, αλλά το τι κάνουμε μετά με βάση το συνολικό κλινικό προφίλ.
Αν η AFP ζητείται για παρακολούθηση, έχει μεγαλύτερη αξία να γίνεται με την ίδια μέθοδο (ίδιο εργαστήριο/ίδιο σύστημα), ώστε οι μικρές τεχνικές διαφορές να μη μπερδεύουν την ερμηνεία.
5
Πότε αυξάνεται η AFP: καλοήθεις αιτίες και κακοήθειες
Η αύξηση της AFP στους ενήλικες μπορεί να συμβεί τόσο σε καλοήθεις όσο και σε κακοήθεις καταστάσεις.
Το κλειδί είναι η ένταση της αύξησης, η τάση στο χρόνο και το κλινικό πλαίσιο.
Καλοήθεις/μη νεοπλασματικές καταστάσεις
- Χρόνια ηπατίτιδα (B ή C): η ενεργή φλεγμονή και η αναγέννηση ηπατοκυττάρων μπορεί να δώσει ήπια έως μέτρια αύξηση.
- Κίρρωση: συχνά συνυπάρχουν διακυμάνσεις, ιδίως αν υπάρχει ενεργότητα νόσου ή επιπλοκές.
- Οξεία ηπατική βλάβη/έξαρση (π.χ. έξαρση ηπατίτιδας): μπορεί να εμφανιστεί παροδική αύξηση.
- Καλοήθεις ηπατικοί όζοι: συνήθως δεν δίνουν μεγάλες τιμές, αλλά μπορεί να υπάρχουν μικρές αυξήσεις.
Κακοήθειες (όπου η AFP έχει κλινική «δύναμη»)
- Ηπατοκυτταρικός καρκίνος (HCC): κλασική ένδειξη χρήσης, ειδικά σε ασθενείς με χρόνια ηπατοπάθεια.
- Μη σεμινωματώδεις όγκοι όρχεων (germ cell tumors): η AFP ανεβαίνει συχνά και παρακολουθείται μαζί με β-hCG και LDH.
- Όγκοι ωοθηκών εμβρυϊκού τύπου (π.χ. yolk sac tumor): μπορεί να δώσουν υψηλές τιμές.
- Μεταστατική νόσος στο ήπαρ: σπανιότερα, και συνήθως όχι τόσο ειδικά όσο στο HCC.
Μια πολύ χρήσιμη πρακτική ιδέα είναι ότι μια επιθετική/εκτεταμένη κακοήθεια τείνει να δίνει μεγαλύτερες και συχνά προοδευτικά αυξανόμενες τιμές, ενώ οι καλοήθεις αιτίες συχνότερα δίνουν ήπιες/μέτριες αυξήσεις που σχετίζονται με την ενεργότητα της ηπατικής νόσου.
Η AFP μπορεί να είναι αυξημένη χωρίς καρκίνο — αλλά μια πολύ υψηλή τιμή ή μια σταθερή ανοδική τάση απαιτεί πιο επιθετικό διερευνητικό έλεγχο (ιδίως απεικόνιση ήπατος).
6
AFP και εγκυμοσύνη (MSAFP): τι σημαίνει πραγματικά
Στην εγκυμοσύνη, η AFP μετριέται στο αίμα της μητέρας ως MSAFP (Maternal Serum Alpha-Fetoprotein), συνήθως στο 2ο τρίμηνο (περίπου 15η–20ή εβδομάδα).
Αποτελεί μέρος του τριπλού ή τετραπλού τεστ (με β-hCG, uE3 ± inhibin A).
Ο στόχος δεν είναι να μπει διάγνωση, αλλά να γίνει εκτίμηση κινδύνου.
Τι «ελέγχει» η MSAFP
Η MSAFP βοηθά να εντοπιστούν κυήσεις με αυξημένη πιθανότητα για:
- Ανωμαλίες νευρικού σωλήνα (π.χ. δισχιδής ράχη/spina bifida, ανευγκεφαλία) – συχνότερα με υψηλή AFP.
- Ορισμένες κοιλιακές/εμβρυϊκές ανωμαλίες (π.χ. ομφαλοκήλη) – επίσης μπορεί να συνδέονται με υψηλή AFP.
- Χρωμοσωμικές ανωμαλίες (π.χ. τρισωμία 21/Down, τρισωμία 18) – στο πλαίσιο του τριπλού/τετραπλού τεστ συχνότερα με χαμηλότερη AFP, σε συνδυασμό με τα άλλα μόρια.
| Εύρημα (MSAFP) | Πιθανή ένδειξη | Συχνή «εναλλακτική» εξήγηση |
|---|---|---|
| Υψηλή | Ανωμαλίες νευρικού σωλήνα, ομφαλοκήλη, άλλες εμβρυϊκές ανωμαλίες | Λάθος ηλικία κύησης, πολλαπλή κύηση, αιμορραγία/επιπλοκές, ατομική διακύμανση |
| Χαμηλή | Αυξημένος κίνδυνος για τρισωμίες (π.χ. 21/18) στο πλαίσιο του τεστ | Λάθος ηλικία κύησης, βάρος μητέρας, εργαστηριακές/στατιστικές παράμετροι |
Τι πρέπει να έχεις σωστό πριν ερμηνεύσεις
Η αξιολόγηση της MSAFP είναι «ευαίσθητη» σε παράγοντες που αλλάζουν τη στατιστική εκτίμηση κινδύνου.
Γι’ αυτό, πριν βγει συμπέρασμα, ελέγχονται:
- Η ακριβής ηλικία κύησης (επιβεβαίωση με υπερηχογράφημα).
- Η πολλαπλότητα κύησης (δίδυμα κ.λπ.).
- Το βάρος της εγκύου (επηρεάζει την αραίωση/κατανομή).
- Ιδιαίτερες καταστάσεις (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή) ανάλογα με το πρωτόκολλο του κέντρου.
Η MSAFP είναι δεικτική, όχι διαγνωστική. Αν το αποτέλεσμα βγει «εκτός», το επόμενο βήμα είναι στοχευμένος υπερηχογραφικός έλεγχος και, όπου χρειάζεται, εξειδικευμένη αξιολόγηση (και όχι πανικός από έναν αριθμό).
7
AFP ως καρκινικός δείκτης ήπατος (HCC)
Η πιο κλασική χρήση της AFP στους ενήλικες είναι στον ηπατοκυτταρικό καρκίνο (HCC), ιδιαίτερα σε άτομα με
χρόνια ηπατίτιδα B/C ή κίρρωση.
Σε αυτές τις ομάδες, η AFP λειτουργεί κυρίως ως εργαλείο παρακολούθησης και όχι ως αυτόνομο διαγνωστικό τεστ.
Στην πράξη, η AFP χρησιμοποιείται:
- για να ενισχύσει την υποψία HCC όταν υπάρχει απεικονιστικό εύρημα στο ήπαρ,
- για παρακολούθηση ασθενών υψηλού κινδύνου σε τακτά χρονικά διαστήματα,
- για εκτίμηση ανταπόκρισης στη θεραπεία (πτώση της AFP),
- και για έγκαιρη ανίχνευση υποτροπής (εκ νέου άνοδος μετά από αρχική πτώση).
Δεν εμφανίζουν όλοι οι HCC υψηλή AFP.
Υπάρχουν όγκοι με φυσιολογική ή οριακά αυξημένη AFP, γι’ αυτό και η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην
απεικόνιση (υπέρηχος, αξονική, μαγνητική) και όχι στον δείκτη μόνο.
AFP >400–500 ng/mL σε ασθενή με χρόνια ηπατοπάθεια θεωρείται ισχυρά ύποπτη για HCC, αλλά πάντα απαιτείται απεικονιστική επιβεβαίωση.
8
Όγκοι γεννητικών κυττάρων: πώς ερμηνεύεται η AFP
Η AFP αποτελεί βασικό δείκτη στους μη σεμινωματώδεις όγκους γεννητικών κυττάρων, κυρίως στους όρχεις και σπανιότερα στις ωοθήκες.
Στους άνδρες, χρησιμοποιείται σχεδόν πάντα σε συνδυασμό με β-hCG και LDH.
- Αύξηση AFP → υποστηρίζει μη σεμινωματώδη τύπο (π.χ. yolk sac tumor, εμβρυϊκό καρκίνωμα).
- Φυσιολογική AFP → πιο συμβατή με σεμίνωμα (η AFP συνήθως δεν αυξάνεται στα σεμινώματα).
Μετά από χειρουργείο ή συστηματική θεραπεία, η πτώση της AFP αποτελεί ένδειξη ανταπόκρισης,
ενώ η επανεμφάνιση ή νέα άνοδος μπορεί να σημαίνει υπολειπόμενη νόσο ή υποτροπή.
Στους όγκους γεννητικών κυττάρων η AFP έχει μεγάλη αξία γιατί ακολουθεί σχετικά προβλέψιμη κινητική.
Η σύγκριση διαδοχικών μετρήσεων είναι πιο σημαντική από μία μεμονωμένη τιμή.
9
Τιμές-όρια AFP: 10, 100, 500, 1000 ng/mL
| AFP (ng/mL) | Συχνή ερμηνεία |
|---|---|
| <10 | Συνήθως φυσιολογικό σε ενήλικες |
| 10–100 | Χρόνια ηπατοπάθεια, φλεγμονή, ήπια αναγέννηση |
| 100–500 | Ύποπτο για HCC ή εξελισσόμενη κίρρωση |
| >500 | Ισχυρή ένδειξη HCC ή όγκου γεννητικών κυττάρων |
| >1000 | Συχνά προχωρημένη ή επιθετική νόσος |
Τα όρια είναι ενδεικτικά. Αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία είναι η μεταβολή στο χρόνο και η συσχέτιση με απεικονίσεις.
10
AFP στη μεταθεραπευτική παρακολούθηση
- Πτώση AFP → συνήθως ένδειξη ανταπόκρισης.
- Σταθεροποίηση → πιθανή στασιμότητα νόσου.
- Νέα άνοδος → υποψία υποτροπής ή εξέλιξης.
Η AFP λειτουργεί σαν «βιοχημικός καθρέφτης» της νόσου, αλλά δεν αντικαθιστά τον απεικονιστικό έλεγχο.
11
Πώς μετράται η AFP: δείγμα & προετοιμασία
Η μέτρηση της α-φετοπρωτεΐνης γίνεται με ανοσοχημικές μεθόδους σε δείγμα φλεβικού αίματος και αποτελεί εξέταση ρουτίνας τόσο στον προγεννητικό έλεγχο όσο και στην ογκολογική παρακολούθηση.
- Τύπος δείγματος: Ορός αίματος από απλή φλεβοληψία.
- Νηστεία: Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία.
- Χρονισμός: Σε παρακολούθηση νόσου, συνιστάται η αιμοληψία να γίνεται περίπου την ίδια ώρα της ημέρας.
- Συνέπεια εργαστηρίου: Ιδανικά οι επαναληπτικές μετρήσεις να πραγματοποιούνται στο ίδιο εργαστήριο και με την ίδια μέθοδο.
Σε εγκύους, η AFP μετράται στο μητρικό αίμα (MSAFP) και τα αποτελέσματα ερμηνεύονται πάντα σε σχέση με την ακριβή ηλικία κύησης και το υπερηχογράφημα.
12
Παράγοντες που επηρεάζουν την AFP
Οι τιμές της α-φετοπρωτεΐνης δεν επηρεάζονται μόνο από κακοήθεια. Υπάρχουν αρκετοί φυσιολογικοί και παθολογικοί παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν παροδικές ή μόνιμες μεταβολές:
- Ηλικία: Πολύ υψηλές τιμές στα νεογνά και στα βρέφη, με σταδιακή πτώση τους πρώτους μήνες ζωής.
- Ηπατική λειτουργία: Σε χρόνια ηπατίτιδα, κίρρωση ή ενεργή φλεγμονή του ήπατος παρατηρούνται συχνά μέτριες αυξήσεις χωρίς κακοήθεια.
- Αναγέννηση ηπατικού ιστού: Μετά από οξεία ηπατική βλάβη ή χειρουργική παρέμβαση μπορεί να εμφανιστεί παροδική άνοδος της AFP.
- Φαρμακευτική αγωγή: Χημειοθεραπεία, ανοσοκατασταλτικά ή θεραπείες που επηρεάζουν το ήπαρ μπορούν να τροποποιήσουν τις τιμές.
- Εγκυμοσύνη: Φυσιολογική προοδευτική αύξηση από το 2ο τρίμηνο λόγω παραγωγής AFP από το έμβρυο.
- Τεχνικοί παράγοντες: Διαφορετικές μέθοδοι μέτρησης ή αλλαγή εργαστηρίου μπορεί να δώσουν μικρές αποκλίσεις.
Για αξιόπιστη παρακολούθηση της AFP, οι επαναληπτικές μετρήσεις καλό είναι να γίνονται στο ίδιο εργαστήριο και με την ίδια μέθοδο, ώστε να αποφεύγονται ψευδείς μεταβολές.
13
Διαφορική διάγνωση & συνδυασμός με άλλους δείκτες
Η AFP από μόνη της δεν επαρκεί για οριστική διάγνωση. Η πραγματική κλινική της αξία προκύπτει όταν αξιολογείται
σε συνδυασμό με άλλους εργαστηριακούς δείκτες, απεικονιστικές εξετάσεις και το ιστορικό του ασθενούς.
Ανάλογα με το κλινικό σενάριο, η AFP συνδυάζεται συχνότερα με:
- β-hCG και LDH: βασικός συνδυασμός στους όγκους γεννητικών κυττάρων (ιδίως όρχεων), για σταδιοποίηση και παρακολούθηση.
- CEA: σε υποψία μεταστατικής νόσου ή συμμετοχής του ήπατος σε καρκίνους πεπτικού.
- CA-125: σε επιλεγμένες περιπτώσεις γυναικολογικών όγκων.
- Τρανσαμινάσες, ALP, γ-GT, χολερυθρίνη: για εκτίμηση της συνολικής ηπατικής λειτουργίας.
Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι απεικονιστικές εξετάσεις (υπερηχογράφημα, αξονική ή μαγνητική τομογραφία ήπατος),
ενώ σε αμφίβολες περιπτώσεις απαιτείται ιστολογική επιβεβαίωση.
| Εύρημα AFP | Πιθανές καταστάσεις | Επόμενο βήμα |
|---|---|---|
| 10–100 ng/mL | Χρόνια ηπατίτιδα, ήπια φλεγμονή, αναγέννηση ήπατος | Επανάληψη AFP + υπέρηχος ήπατος |
| 100–500 ng/mL | Κίρρωση, ύποπτη ηπατική εστία, πρώιμος HCC | MRI/CT ήπατος |
| >500 ng/mL | HCC ή όγκοι γεννητικών κυττάρων | Άμεση απεικόνιση + ογκολογική εκτίμηση |
| Ανοδική τάση μετά θεραπεία | Υποτροπή ή εξέλιξη νόσου | Επανέλεγχος + restaging |
Η AFP είναι πιο αξιόπιστη όταν αξιολογείται δυναμικά (στον χρόνο) και σε συνδυασμό με άλλους δείκτες και απεικονίσεις — όχι ως μεμονωμένο αποτέλεσμα.
14
Κλινικά σενάρια – τι κάνουμε πρακτικά
Η ερμηνεία της AFP βασίζεται όχι μόνο στην απόλυτη τιμή, αλλά κυρίως στο κλινικό πλαίσιο και στη
μεταβολή της στο χρόνο. Παρακάτω συνοψίζονται τα συχνότερα πρακτικά σενάρια:
- AFP 10–100 ng/mL χωρίς γνωστή κακοήθεια:
Συχνά σχετίζεται με χρόνια ηπατίτιδα ή ήπια ηπατική φλεγμονή → επανάληψη εξέτασης σε 4–8 εβδομάδες και υπερηχογράφημα ήπατος. - AFP 100–500 ng/mL:
Αυξημένη υποψία για ενεργή ηπατική νόσο ή πρώιμο HCC → στοχευμένη απεικόνιση (MRI ή CT ήπατος) και πλήρης ηπατικός έλεγχος. - AFP >500 ng/mL:
Ισχυρή ένδειξη HCC ή όγκου γεννητικών κυττάρων → άμεση παραπομπή για απεικόνιση και ογκολογική αξιολόγηση. - Ανοδική τάση AFP μετά από θεραπεία:
Υποψία υποτροπής ή εξέλιξης νόσου → επανέλεγχος με απεικόνιση και restaging. - Πτωτική τάση AFP:
Συνήθως υποδηλώνει ανταπόκριση στη θεραπεία, αλλά επιβεβαιώνεται πάντα απεικονιστικά.
Η AFP αποτελεί δείκτη παρακολούθησης και εκτίμησης κινδύνου, όχι αυτόνομο διαγνωστικό εργαλείο.
Η ασφαλής ερμηνεία απαιτεί πάντα συσχέτιση με ιστορικό, άλλους βιοδείκτες και απεικονιστικές εξετάσεις.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι η α-φετοπρωτεΐνη (AFP);
Η AFP είναι εμβρυϊκή πρωτεΐνη που στους ενήλικες χρησιμοποιείται ως βιοδείκτης κυρίως για ηπατοκυτταρικό καρκίνο και όγκους γεννητικών κυττάρων, ενώ στην εγκυμοσύνη αποτελεί μέρος του προγεννητικού ελέγχου.
Ποια θεωρείται φυσιολογική τιμή AFP;
Στους περισσότερους ενήλικες φυσιολογικές θεωρούνται τιμές κάτω από 10 ng/mL, με μικρές αποκλίσεις ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου.
Η αυξημένη AFP σημαίνει πάντα καρκίνο;
Όχι — μέτριες αυξήσεις μπορεί να εμφανιστούν σε χρόνια ηπατίτιδα ή κίρρωση, ενώ πολύ υψηλές τιμές ή συνεχής άνοδος είναι πιο ύποπτες και απαιτούν απεικονιστικό έλεγχο.
Γιατί ελέγχεται η AFP στην εγκυμοσύνη;
Η MSAFP στο 2ο τρίμηνο χρησιμοποιείται για εκτίμηση κινδύνου νευροσωληνιακών ανωμαλιών και χρωμοσωμικών διαταραχών, πάντα σε συνδυασμό με υπερηχογράφημα και άλλους δείκτες.
Τι υποδηλώνει AFP >500 ng/mL;
Αποτελεί ισχυρή ένδειξη για ηπατοκυτταρικό καρκίνο ή όγκο γεννητικών κυττάρων και χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση με απεικόνιση.
Πώς αξιοποιείται η AFP μετά από θεραπεία;
Η πτώση της AFP συνήθως δείχνει ανταπόκριση, ενώ νέα άνοδος μπορεί να σημαίνει υποτροπή και απαιτεί επανέλεγχο.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
17
Βιβλιογραφία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
https://doi.org/10.1200/JCO.2009.27.6570
https://doi.org/10.1002/hep.24199
https://doi.org/10.1159/000355856
https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis/tumor-markers-fact-sheet
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6355332/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
