Υψηλή Φερριτίνη – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

1

Τι είναι η φερριτίνη και τι σημαίνει «υψηλή»

Η φερριτίνη είναι πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο στα κύτταρα,
κυρίως στο ήπαρ, τον μυελό των οστών και τον σπλήνα.
Αντανακλά τα συνολικά αποθέματα σιδήρου του οργανισμού.

Παράλληλα, αποτελεί και πρωτεΐνη οξείας φάσης,
δηλαδή αυξάνεται σε καταστάσεις φλεγμονής,
λοίμωξης ή ηπατικής βλάβης.

Η υψηλή φερριτίνη μπορεί να υποδηλώνει:

• Πραγματική υπερφόρτωση σιδήρου
  (π.χ. αιμοχρωμάτωση, πολλαπλές μεταγγίσεις).
• Δευτερογενή αύξηση
  λόγω φλεγμονής, ηπατικής νόσου, παχυσαρκίας ή λοίμωξης.

Η ερμηνεία απαιτεί συνδυαστική αξιολόγηση
με τον σίδηρο ορού, την τρανσφερρίνη,
τον % κορεσμού και δείκτες φλεγμονής
(CRP, ΤΚΕ).

👉 Πλήρης ερμηνεία όλων των σεναρίων (χαμηλή, υψηλή, πολύ υψηλή):

Οδηγός φερριτίνης

2

Φυσιολογικές τιμές & όρια

Χρησιμοποιείτε πάντα τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου σας.
Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές.

3

Γιατί ανεβαίνει η φερριτίνη;

Η αύξηση της φερριτίνης δεν οφείλεται πάντα σε υπερφόρτωση σιδήρου.
Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί αντίδραση του οργανισμού
σε φλεγμονώδη ή ηπατικά ερεθίσματα.

Συχνότεροι μηχανισμοί αύξησης

• Φλεγμονή ή λοίμωξη:
  ο οργανισμός αυξάνει τη φερριτίνη για να «παγιδεύσει» σίδηρο
  και να περιορίσει την ανάπτυξη μικροβίων.
• Ηπατοκυτταρική βλάβη:
  κατά την καταστροφή ηπατικών κυττάρων,
  απελευθερώνεται φερριτίνη στο αίμα.
• Μεταβολικό σύνδρομο & παχυσαρκία:
  συνδέονται με ήπια έως μέτρια αύξηση,
  χωρίς πραγματική υπερφόρτωση σιδήρου.
• Υπερφόρτωση σιδήρου:
  κληρονομική αιμοχρωμάτωση ή επαναλαμβανόμενες μεταγγίσεις.
• Χρόνια νοσήματα ή νεοπλασίες:
  δυνατόν να προκαλούν παρανεοπλασματική αύξηση φερριτίνης.

4

Κύριες αιτίες υψηλής φερριτίνης

Φλεγμονή ή λοίμωξη

• Οξείες ή χρόνιες λοιμώξεις, αυτοάνοσα και ρευματολογικά νοσήματα.
• CRP / ΤΚΕ αυξημένες, % κορεσμού συνήθως φυσιολογικός ή χαμηλός.

Ηπατική νόσος

• NAFLD/NASH, αλκοόλ, ιογενείς ηπατίτιδες, φαρμακευτική τοξικότητα.
• AST, ALT, γ-GT, ALP αυξημένες ± υπέρηχος ήπατος.

Μεταβολικό σύνδρομο / παχυσαρκία

• Ήπια έως μέτρια αύξηση φερριτίνης.
• Συχνά συνυπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.

Υπερφόρτωση σιδήρου

• • Κληρονομική αιμοχρωμάτωση (HFE), μεταγγίσεις, υπερβολικά συμπληρώματα.
  • % κορεσμού τρανσφερρίνης >45–50%.

Άλλες αιτίες

• Κακοήθειες, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, φλεγμονώδης νόσος εντέρου.

Αν η φερριτίνη είναι πολύ αυξημένη,
δείτε πώς ερμηνεύονται τα επίπεδα
στον αναλυτικό οδηγό φερριτίνης.

5

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση

Η υψηλή φερριτίνη πρέπει να αξιολογείται από ιατρό,
ιδίως όταν συνοδεύεται από συμπτώματα
ή διαταραχές άλλων εξετάσεων.

• Φερριτίνη >1000 ng/mL ή ταχεία άνοδος σε διαδοχικές μετρήσεις.
• % κορεσμού τρανσφερρίνης >45–50%.
• Συνύπαρξη αυξημένων ηπατικών ενζύμων (AST, ALT, γ-GT).
• Ίκτερος, έντονη κόπωση, απώλεια βάρους ή πυρετός.
• Ιστορικό μεταγγίσεων ή λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου χωρίς ιατρική οδηγία.

6

Διαγνωστικός έλεγχος βήμα-βήμα

Στόχος του ελέγχου είναι να διαχωριστεί
αν η υψηλή φερριτίνη οφείλεται σε
φλεγμονή / ηπατική νόσο
ή σε πραγματική υπερφόρτωση σιδήρου.

1. Επιβεβαίωση:
   επανάληψη φερριτίνης (νηστικός, χωρίς οξεία λοίμωξη).
2. Σίδηρος – τρανσφερρίνη – % κορεσμού:
   κορεσμός >45% → ύποπτος για υπερσίδηρο.
3. CRP / ΤΚΕ:
   αυξημένες τιμές υποστηρίζουν φλεγμονώδη αιτία.
4. Ηπατικά ένζυμα:
   AST, ALT, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη
   για εκτίμηση ηπατικής λειτουργίας.
5. Γονιδιακός έλεγχος HFE:
   ενδείκνυται όταν ο % κορεσμού >45%
   ή υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αιμοχρωμάτωσης.
6. Υπέρηχος ήπατος:
   έλεγχος για στεάτωση, ηπατομεγαλία ή ίνωση.
7. Μεταβολικό προφίλ:
   σάκχαρο, λιπίδια, BMI,
   αξιολόγηση μεταβολικού συνδρόμου.

7

Αντιμετώπιση ανά αιτία

Φλεγμονή ή λοίμωξη

• Αντιμετώπιση της υποκείμενης νόσου (π.χ. αντιβίωση όπου ενδείκνυται).
• Η φερριτίνη μειώνεται με την ύφεση της φλεγμονής.

Ηπατική νόσος / NAFLD

• Απώλεια βάρους, αποχή από αλκοόλ, ρύθμιση διαβήτη και λιπιδίων.
• Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων και απεικόνιση ήπατος.

Υπερφόρτωση σιδήρου

• Θεραπευτικές φλεβοτομίες
  έως φερριτίνη περίπου 50–100 ng/mL.
• Χηλίωση σιδήρου
  σε μεταγγισιοεξαρτώμενους ασθενείς.
• Έλεγχος και πρόληψη επιπλοκών (ήπαρ, καρδιά, ενδοκρινικό).

Φάρμακα / συμπληρώματα

• Διακοπή συμπληρωμάτων σιδήρου χωρίς τεκμηριωμένη ένδειξη.
• Προσαρμογή βιταμίνης C μόνο σε αποδεδειγμένο υπερσίδηρο.

8

Διατροφή: τι ισχύει και τι όχι

Η διατροφή προσαρμόζεται ανά αιτία.
Δεν συνιστάται περιορισμός σιδήρου
χωρίς τεκμηριωμένη υπερφόρτωση.

Όταν δεν υπάρχει υπερφόρτωση σιδήρου

• Ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή.
• Ρύθμιση βάρους σε μεταβολικό σύνδρομο ή NAFLD.
• Περιορισμός αλκοόλ στο ελάχιστο.

Σε αποδεδειγμένη υπερφόρτωση σιδήρου

• Αποφυγή συμπληρωμάτων σιδήρου και εμπλουτισμένων τροφίμων.
• Μείωση βιταμίνης C μαζί με πολύ πλούσια σε σίδηρο γεύματα.
• Αποφυγή αλκοόλ και ωμών οστρακοειδών.

9

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

10

Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

• Η φερριτίνη αυξάνεται από φλεγμονή, ήπαρ ή υπερφόρτωση σιδήρου.
• Ο % κορεσμού τρανσφερρίνης δείχνει αν υπάρχει υπερσίδηρος.
• Τιμές >1000 ng/mL απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
• Μην λαμβάνετε ή διακόπτετε σίδηρο χωρίς οδηγία.

11

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.