TSH: Ο Απόλυτος Οδηγός για τον Θυρεοειδή (Τιμές, Ερμηνεία, Πότε Ανησυχώ)

Περιεχόμενα

1. Τι είναι η TSH
2. Πώς λειτουργεί ο άξονας Υποθάλαμος–Υπόφυση–Θυρεοειδής
3. Εξέταση TSH – Πότε και γιατί γίνεται
4. Φυσιολογικές τιμές TSH
5. Αυξημένη TSH – Τι σημαίνει
6. Χαμηλή TSH – Τι σημαίνει
7. TSH και συμπτώματα
8. TSH στην εγκυμοσύνη
9. TSH στα παιδιά
10. TSH και φάρμακα/συμπληρώματα
11. Πώς ερμηνεύεται σωστά η TSH
12. Συχνές απορίες (FAQ)
13. Κλείστε Ραντεβού
14. Βιβλιογραφία

1️⃣ Τι είναι η TSH

Η TSH (Thyroid Stimulating Hormone – Θυρεοειδοτρόπος ορμόνη) είναι ορμόνη που
παράγεται από την υπόφυση, έναν μικρό αλλά “κεντρικό” αδένα στη βάση του εγκεφάλου.
Ο ρόλος της είναι να ρυθμίζει τον θυρεοειδή: να του “ζητά” να παράγει και να απελευθερώνει
τις θυρεοειδικές ορμόνες Τ4 και Τ3, οι οποίες επηρεάζουν τον μεταβολισμό,
την ενέργεια, τη θερμοκρασία, την καρδιά και πολλά ακόμη.

Στην πράξη, η TSH συμπεριφέρεται σαν “αισθητήρας” που ανιχνεύει αν ο οργανισμός έχει αρκετή
θυρεοειδική ορμόνη. Όταν η Τ4/Τ3 είναι ανεπαρκής, ο οργανισμός αντιδρά αυξάνοντας την TSH
ώστε να “σπρώξει” τον θυρεοειδή. Όταν υπάρχει υπερβολή Τ4/Τ3, η TSH τείνει να καταστέλλεται.

• TSH ↑ (συχνά): τάση προς υποθυρεοειδισμό ή ανεπαρκής ρύθμιση θεραπείας.
• TSH ↓ (συχνά): τάση προς υπερθυρεοειδισμό ή υπερδοσολογία θυρεοειδικής ορμόνης.
• Εξαιρέσεις υπάρχουν: σπανιότερες διαταραχές υπόφυσης/υποθαλάμου, οξείες νόσοι, φάρμακα.

2️⃣ Πώς λειτουργεί ο άξονας Υποθάλαμος–Υπόφυση–Θυρεοειδής

Η ρύθμιση του θυρεοειδούς γίνεται μέσω ενός “κυκλώματος” ανάδρασης (feedback loop). Μπορείς να το
φανταστείς σαν θερμοστάτη:

Για αυτό συχνά βλέπουμε το “αντίστροφο” μοτίβο: όταν οι θυρεοειδικές ορμόνες πέφτουν, η TSH ανεβαίνει.
Όταν οι θυρεοειδικές ορμόνες ανεβαίνουν, η TSH πέφτει. Η σχέση αυτή είναι εξαιρετικά χρήσιμη κλινικά,
αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μηχανικά: η ερμηνεία γίνεται με βάση και τις FT4/FT3.

3️⃣ Εξέταση TSH – Πότε και γιατί γίνεται

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία. Αποτελεί την πιο συχνή “πρώτη” εξέταση όταν υπάρχει υποψία
διαταραχής θυρεοειδούς, αλλά και σε check-up. Συνήθως ζητείται μαζί με FT4 (και κατά περίπτωση FT3).

Πότε έχει νόημα να μετρηθεί

• Συμπτώματα συμβατά με υποθυρεοειδισμό/υπερθυρεοειδισμό (κόπωση, ευαισθησία στο κρύο/ζέστη, ταχυκαρδία, αλλαγές βάρους κ.ά.).
• Παρακολούθηση θεραπείας (π.χ. λεβοθυροξίνη) και ρύθμιση δόσης.
• Εγκυμοσύνη ή σχεδιασμός εγκυμοσύνης, ιδιαίτερα σε ιστορικό θυρεοειδικής νόσου.
• Αυτοάνοσα νοσήματα ή οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδίτιδας.
• Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία υπερθυρεοειδισμού.

Χρειάζεται νηστεία; Πότε να γίνει η αιμοληψία;

Η εξέταση δεν απαιτεί νηστεία. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί προτιμούν πρωινή αιμοληψία για πιο σταθερή
σύγκριση με προηγούμενες μετρήσεις. Αν λαμβάνεις λεβοθυροξίνη, συχνά συστήνεται η λήψη του χαπιού
μετά την αιμοληψία (ώστε να μην μπερδεύει την αξιολόγηση), εκτός αν ο θεράπων έχει δώσει άλλη οδηγία.

4️⃣ Φυσιολογικές τιμές TSH

Οι “φυσιολογικές” τιμές επηρεάζονται από την ηλικία, την εγκυμοσύνη, τη μεθοδολογία
του εργαστηρίου και το κλινικό πλαίσιο. Γι’ αυτό ο σωστός τρόπος είναι:
βλέπουμε τα όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου και ερμηνεύουμε με βάση συμπτώματα και FT4/FT3.

Τι σημαίνει “οριακή” TSH

“Οριακή” τιμή σημαίνει ότι η μέτρηση βρίσκεται κοντά στο άνω ή κάτω όριο. Σε αυτό το σημείο έχει μεγάλη σημασία:
(α) αν υπάρχουν συμπτώματα, (β) οι τιμές FT4/FT3, (γ) αν υπάρχει ιστορικό θυρεοειδίτιδας,
(δ) αν η τιμή είναι σταθερή ή αλλάζει σε επαναληπτική μέτρηση.