CMV IgM – Ψευδώς Θετικό: Πότε το αποτέλεσμα δεν σημαίνει λοίμωξη
Τελευταία ενημέρωση:
Το CMV IgM χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πρόσφατης λοίμωξης από κυτταρομεγαλοϊό.
Όμως, σε μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων, το IgM μπορεί να βρεθεί θετικό χωρίς να υπάρχει πραγματική ενεργός ή πρόσφατη λοίμωξη.
Αυτό ονομάζεται ψευδώς θετικό CMV IgM και αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες διαγνωστικής σύγχυσης,
ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
1
Τι σημαίνει «ψευδώς θετικό CMV IgM»
Το CMV IgM είναι ένα από τα πρώτα αντισώματα που μπορεί να εμφανιστούν όταν ο οργανισμός
έρχεται σε επαφή με τον κυτταρομεγαλοϊό. Θεωρητικά, η ανίχνευσή του μπορεί να σχετίζεται με
πρόσφατη λοίμωξη. Στην πράξη όμως, το IgM είναι
λιγότερο ειδικό σε σχέση με άλλους δείκτες και μπορεί να επηρεαστεί από μη ειδικές ανοσολογικές αντιδράσεις.
Ένα αποτέλεσμα ψευδώς θετικό CMV IgM σημαίνει ότι το εργαστηριακό τεστ
ανίχνευσε IgM αντισώματα που φαίνεται να στοχεύουν τον CMV,
χωρίς όμως να τεκμηριώνεται πραγματική, πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη από CMV.
Ο ασθενής μπορεί:
- να έχει περάσει CMV στο παρελθόν,
- να έχει άλλη ιογενή λοίμωξη που δημιουργεί διασταυρούμενες αντιδράσεις,
- ή να υπάρχει γενικότερη ανοσολογική διέγερση χωρίς ενεργό CMV.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πώς εκδηλώνεται ο κυτταρομεγαλοϊός,
ποιες εξετάσεις χρησιμοποιούνται και ποιος είναι ο πραγματικός κίνδυνος στην εγκυμοσύνη,
δείτε τον αναλυτικό οδηγό: Κυτταρομεγαλοϊός (CMV): Συμπτώματα, εξετάσεις & εγκυμοσύνη
Το CMV IgM δεν δείχνει πότε μολύνθηκε κάποιος.
Δείχνει μόνο ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιήθηκε — και αυτό μπορεί να συμβεί για πολλούς λόγους πέρα από τον CMV.
2
Γιατί το CMV IgM δεν είναι απόλυτος δείκτης λοίμωξης
Το IgM είναι το πρώτο αντίσωμα που παράγει το ανοσοποιητικό
όταν «βλέπει» κάτι νέο.
Βιολογικά όμως είναι ένα πρόχειρο, χαμηλής ειδικότητας αντίσωμα:
δεσμεύει πολλούς διαφορετικούς στόχους
και όχι αποκλειστικά τον CMV.
Γι’ αυτό το CMV IgM μπορεί να ενεργοποιηθεί όχι μόνο από πραγματική λοίμωξη,
αλλά και από άλλες καταστάσεις που διεγείρουν το ανοσοποιητικό, όπως:
- Άλλες ιογενείς λοιμώξεις (κυρίως EBV, HSV, HHV-6)
- Γενικευμένη φλεγμονή ή ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού
- Αυτοάνοσες καταστάσεις με παραγωγή μη ειδικών αντισωμάτων
- Πρόσφατος εμβολιασμός ή ανοσολογική διέγερση
Στον κυτταρομεγαλοϊό το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο,
επειδή ανήκει στους ερπητοϊούς — ιούς που προκαλούν
ισχυρή και παρατεταμένη ανοσολογική διέγερση.
Ένα θετικό CMV IgM δείχνει ότι το ανοσοποιητικό «ενεργοποιήθηκε» —
όχι απαραίτητα ότι υπάρχει πρόσφατη ή επικίνδυνη CMV λοίμωξη.
Η χρονική τοποθέτηση γίνεται μόνο με IgG, IgG avidity
και, όπου χρειάζεται, CMV PCR.
3
Γιατί μπορεί να βγει ψευδώς θετικό το CMV IgM
Το CMV IgM δεν είναι απόλυτα ειδικός δείκτης για ενεργή ή πρόσφατη λοίμωξη.
Υπάρχουν αρκετοί ανοσολογικοί και τεχνικοί μηχανισμοί που μπορούν να οδηγήσουν
σε ψευδώς θετική μέτρηση.
- Διασταυρούμενη αντίδραση με αντισώματα έναντι άλλων ερπητοϊών
(κυρίως EBV, HSV, HHV-6),
που έχουν παρόμοια αντιγονικά τμήματα με τον CMV. - Ρευματοειδής παράγοντας και αυτοαντισώματα,
τα οποία μπορούν να δεσμεύονται μη ειδικά στα αντιδραστήρια των IgM kits
και να δίνουν ψευδή θετικότητα. - Πολυκλωνική ενεργοποίηση Β-λεμφοκυττάρων,
όπως συμβαίνει σε άλλες ιογενείς λοιμώξεις ή σε φλεγμονώδεις καταστάσεις,
οδηγώντας σε παραγωγή μη ειδικών IgM. - Τεχνικοί περιορισμοί των kits,
ιδιαίτερα σε εξετάσεις με υψηλή ευαισθησία αλλά χαμηλότερη ειδικότητα,
όπου αυξάνεται η πιθανότητα ψευδών θετικών.
Ένα θετικό CMV IgM δεν σημαίνει αυτομάτως πρόσφατη λοίμωξη.
Πρέπει πάντα να συνεκτιμάται με IgG, IgG avidity
και, όταν υπάρχει αμφιβολία, με CMV PCR.
4
CMV IgM και άλλοι ερπητοϊοί – γιατί μπερδεύονται οι εξετάσεις
Ο κυτταρομεγαλοϊός δεν είναι ο μόνος ιός που μπορεί να προκαλέσει παραγωγή
IgM αντισωμάτων.
Στην πράξη, πολλές λοιμώξεις από την οικογένεια των
ερπητοϊών (Herpesviridae)
οδηγούν σε πολυκλωνική ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού,
με αποτέλεσμα την παραγωγή μη ειδικών IgM που
μπορούν να διασταυρωθούν με τα τεστ του CMV.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς πίσω από το
ψευδώς θετικό CMV IgM.
Τι σημαίνει «διασταυρούμενη αντίδραση»
Όταν ο οργανισμός μολυνθεί από έναν ιό, όπως ο EBV ή ο HSV,
τα Β-λεμφοκύτταρα ενεργοποιούνται μαζικά και παράγουν
πολλούς διαφορετικούς τύπους IgM.
Ορισμένα από αυτά τα αντισώματα
αναγνωρίζουν κατά λάθος αντιγόνα του CMV
στα εργαστηριακά kits,
παρότι δεν υπάρχει πραγματική CMV λοίμωξη.
Ποιοι ιοί προκαλούν συχνότερα ψευδώς θετικό CMV IgM
| Ιός | Τι προκαλεί | Επίδραση στο CMV IgM |
|---|---|---|
| EBV (ιός λοιμώδους μονοπυρήνωσης) | Πυρετό, κόπωση, λεμφαδενοπάθεια | Συχνή διασταυρούμενη IgM αντίδραση με CMV |
| HSV-1 / HSV-2 | Επιχείλιος ή γεννητικός έρπης | Μπορεί να ενεργοποιήσει μη ειδικά IgM |
| VZV (ανεμευλογιά / έρπης ζωστήρας) | Εξάνθημα, νευραλγία | Προκαλεί IgM που μπερδεύουν τα CMV assays |
| HHV-6 | Ροδόχρους πυρετός, εμπύρετες ιώσεις | Συχνή πολυκλωνική IgM απάντηση |
Γιατί αυτό είναι κρίσιμο στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση, πολλές γυναίκες περνούν
ήπιες ιώσεις ή μονοπυρηνικό σύνδρομο.
Αν αυτές οφείλονται σε EBV ή HHV-6,
μπορεί να εμφανιστεί θετικό CMV IgM χωρίς πραγματική CMV λοίμωξη.
Χωρίς έλεγχο IgG avidity και PCR,
το αποτέλεσμα μπορεί να παρερμηνευθεί ως επικίνδυνη πρωτολοίμωξη.
Ένα θετικό CMV IgM σε άτομο με πρόσφατη ίωση,
μονοπυρήνωση ή έρπη
είναι πολύ συχνά ψευδώς θετικό
και πρέπει να ελέγχεται με IgG avidity και PCR πριν εξαχθούν συμπεράσματα.
5
Πότε να υποψιαστείτε ψευδώς θετικό CMV IgM
Η πιθανότητα το CMV IgM να είναι ψευδώς θετικό αυξάνεται όταν το εργαστηριακό προφίλ δεν συμβαδίζει
με την αναμενόμενη βιολογική εξέλιξη μιας πρόσφατης λοίμωξης.
Στην κλινική πράξη, τα παρακάτω ευρήματα θεωρούνται ιδιαίτερα ύποπτα:
- Παρατεταμένο IgM για μήνες χωρίς πτώση στον χρόνο,
κάτι που δεν συμβαδίζει με οξεία πρωτολοίμωξη. - Σταθερό ή αμετάβλητο IgG χωρίς αύξηση τίτλου σε επανέλεγχο 2–3 εβδομάδων,
ενώ σε πραγματική πρόσφατη λοίμωξη αναμένεται άνοδος IgG. - Υψηλή IgG avidity, η οποία πρακτικά αποκλείει πρωτογενή λοίμωξη των τελευταίων 3–4 μηνών.
- Αρνητική CMV PCR στο αίμα ή σε άλλο κατάλληλο δείγμα,
γεγονός που δεν υποστηρίζει ενεργή ιαιμία.
Όταν το IgM είναι θετικό αλλά η avidity είναι υψηλή, το IgG δεν ανεβαίνει και η PCR είναι αρνητική,
το εύρημα πρέπει να θεωρείται κατά προτεραιότητα
ψευδώς θετικό ή υπολειμματικό
και όχι ένδειξη ενεργού ή επικίνδυνης CMV λοίμωξης.
6
Πώς επιβεβαιώνεται ένα ψευδώς θετικό CMV IgM
Η διάγνωση του ψευδώς θετικού CMV IgM δεν βασίζεται ποτέ σε μία μόνο εξέταση.
Απαιτείται συνδυαστική ερμηνεία ανοσολογικών και μοριακών δεικτών,
ώστε να αποκλειστεί πραγματική πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη.
Οι τέσσερις πυλώνες επιβεβαίωσης
Η κλινική πρακτική βασίζεται σε τέσσερα βασικά εργαλεία:
| Εξέταση | Τι δείχνει | Πώς βοηθά |
|---|---|---|
| CMV IgG | Αν υπάρχει ανοσολογική μνήμη | Θετικό IgG αποκλείει πρόσφατη πρωτολοίμωξη αν συνοδεύεται από υψηλή avidity |
| CMV IgG avidity | Πόσο «ώριμα» είναι τα IgG | Υψηλή avidity = παλιά λοίμωξη → IgM πιθανόν ψευδές |
| CMV PCR | Παρουσία ιικού DNA στο αίμα | Αρνητικό PCR αποκλείει ενεργή λοίμωξη |
| Επανέλεγχος 2–3 εβδομάδων | Δυναμική αντισωμάτων | Σταθερό IgM χωρίς αύξηση IgG → ψευδώς θετικό |
Το κλασικό μοτίβο ψευδώς θετικού
Στην πράξη, ένα αποτέλεσμα θεωρείται ψευδώς θετικό όταν παρατηρείται:
- CMV IgM θετικό
- CMV IgG θετικό με υψηλή avidity
- CMV PCR αρνητικό
- Χωρίς αύξηση IgG στον επανέλεγχο
Αυτό το προφίλ υποδηλώνει ότι ο οργανισμός έχει μολυνθεί στο παρελθόν
και το IgM δεν αντιπροσωπεύει ενεργή νόσο.
Ο συνδυασμός IgG avidity + PCR είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος
να διαχωριστεί το πραγματικό CMV από το ψευδώς θετικό IgM,
ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
7
Τι σημαίνει ένα ψευδώς θετικό CMV IgM στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση, το CMV IgM είναι μία από τις εξετάσεις που
παρερμηνεύονται συχνότερα.
Οι έγκυες εμφανίζουν συχνά
παροδική ή μη ειδική παραγωγή IgM,
χωρίς να υπάρχει πραγματική πρωτογενής CMV λοίμωξη.
Χωρίς IgG avidity και CMV PCR,
ένα θετικό IgM δεν μπορεί να εκτιμήσει τον εμβρυϊκό κίνδυνο.
Γιατί τα ψευδώς θετικά είναι τόσο συχνά στην κύηση
Κατά την εγκυμοσύνη, το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται
ώστε να ανεχθεί το έμβρυο.
Αυτό οδηγεί σε:
- πολυκλωνική ενεργοποίηση Β-λεμφοκυττάρων,
- παραγωγή μη ειδικών IgM,
- αυξημένες διασταυρούμενες αντιδράσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλά IgM
δεν αντιπροσωπεύουν πραγματικό CMV.
Το κρίσιμο ερώτημα στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση δεν μας ενδιαφέρει απλώς αν υπάρχει IgM,
αλλά αν υπάρχει πρόσφατη πρωτογενής CMV λοίμωξη,
η μόνη κατάσταση που συνδέεται με υψηλό κίνδυνο
συγγενούς CMV.
Αυτό εκτιμάται μόνο με:
- IgG avidity
- CMV PCR
- και τη δυναμική IgG στον χρόνο
Πώς φαίνεται ένα ψευδώς θετικό προφίλ στην κύηση
Το τυπικό ακίνδυνο μοτίβο είναι:
- IgM θετικό
- IgG θετικό με υψηλή avidity
- CMV PCR αρνητικό
- χωρίς αύξηση IgG στον επανέλεγχο
Αυτό υποδηλώνει
παλαιά λοίμωξη και ανοσία,
όχι πρόσφατη μόλυνση.
Στις περισσότερες εγκύους με θετικό CMV IgM,
ο πραγματικός κίνδυνος είναι πολύ μικρός.
Ο φόβος προκύπτει από την εσφαλμένη ανάγνωση του IgM χωρίς avidity και PCR.
Τι ΔΕΝ πρέπει να γίνεται
- Να χαρακτηρίζεται η κύηση “υψηλού κινδύνου” μόνο από IgM.
- Να προτείνεται αμνιοπαρακέντηση χωρίς avidity και PCR.
- Να προκαλείται άσκοχο άγχος ή σκέψεις διακοπής κύησης.
8
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί να έχω θετικό IgM χωρίς να έχω CMV;
Ναι, είναι πολύ συχνό.
Πρέπει να ανησυχώ;
Όχι χωρίς επιβεβαίωση.
Πόσο καιρό μπορεί να παραμείνει θετικό το CMV IgM;
Το CMV IgM μπορεί να παραμείνει ανιχνεύσιμο για 2–6 μήνες μετά από παλιά λοίμωξη και σε ορισμένα άτομα ακόμη περισσότερο, χωρίς να σημαίνει ενεργή νόσο.
Μπορεί ένα παλιό CMV να ξανακάνει θετικό το IgM;
Ναι, σε επανενεργοποίηση του ιού ή σε άλλη ιογενή λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί ξανά IgM χωρίς να πρόκειται για νέα πρωτολοίμωξη.
Αν το CMV IgM είναι θετικό αλλά το PCR αρνητικό, τι σημαίνει;
Συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει ενεργή ιαιμία και το IgM είναι είτε παλιό είτε ψευδώς θετικό, ειδικά αν το IgG avidity είναι υψηλό.
Μπορεί ένα κρυολόγημα να επηρεάσει το CMV IgM;
Ναι, άλλες ιογενείς λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν πολυκλωνική IgM παραγωγή και να οδηγήσουν σε ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.
Είναι ασφαλές να περιμένω πριν κάνω αμνιοπαρακέντηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, γιατί πρώτα πρέπει να επιβεβαιωθεί πραγματική πρόσφατη λοίμωξη με IgG avidity και PCR πριν εξεταστεί οποιαδήποτε επεμβατική πράξη.
Μπορεί διαφορετικό εργαστήριο να δώσει άλλο αποτέλεσμα CMV IgM;
Ναι, διαφορετικά kits έχουν διαφορετική ειδικότητα και ευαισθησία, γι’ αυτό σε αμφίβολα ευρήματα συνιστάται επανέλεγχος σε αξιόπιστο εργαστήριο.
Το IgG avidity μπορεί να αλλάξει με τον χρόνο;
Ναι, αυξάνεται σταδιακά μετά από τη μόλυνση, γι’ αυτό χαμηλή avidity δείχνει πρόσφατη λοίμωξη ενώ υψηλή αποκλείει γεγονός των τελευταίων μηνών.
Υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί θεραπεία με ψευδώς θετικό IgM;
Όχι, όταν αποδειχθεί ότι το IgM είναι ψευδώς θετικό και δεν υπάρχει ενεργός CMV με PCR ή avidity, δεν απαιτείται καμία αντιιική αγωγή.
9
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση CMV IgM, IgG, IgG avidity ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
10
Βιβλιογραφία & Επιστημονική επιμέλεια
1. Prince HE, Lapé-Nixon M. CMV IgG avidity testing. Clin Vaccine Immunol
2. Revello MG, Gerna G. Diagnosis of CMV in pregnancy. Clin Microbiol Rev
3. CDC. Cytomegalovirus in pregnancy
4. Rawlinson WD et al. Congenital CMV. Clin Microbiol Rev
5. Μικροβιολογικό Λαμίας – Κατάλογος Εξετάσεων
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
