menu trigger  menu trigger
HOMA-IR-και-Αντίσταση-στην-Ινσουλίνη.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
14/Nov/2025
Οδηγοί Φαρμάκων

HOMA-IR & Αντίσταση στην Ινσουλίνη – Πλήρης Οδηγός

HOMA-IR & Αντίσταση στην Ινσουλίνη – Πλήρης οδηγός εξετάσεων

1️⃣ Τι είναι ο δείκτης HOMA-IR και τι μετρά;

Ο δείκτης HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance) είναι από τους
πιο αξιόπιστους και πρακτικούς τρόπους για να εκτιμήσουμε αν ο οργανισμός παρουσιάζει
αντίσταση στην ινσουλίνη — μια μεταβολική διαταραχή που προηγείται για χρόνια του
σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Ο HOMA-IR δεν είναι μια αυτόνομη εξέταση· υπολογίζεται έμμεσα από δύο τιμές που μετρώνται στο αίμα σε κατάσταση νηστείας:

  • 🩸 Γλυκόζη νηστείας (Fasting Glucose)
  • 💉 Ινσουλίνη νηστείας (Fasting Insulin)

Ουσιαστικά δείχνει πόση ινσουλίνη χρειάζεται ο οργανισμός για να διατηρήσει το σάκχαρο σε φυσιολογικά επίπεδα.
Όσο πιο «κουρασμένο» είναι το πάγκρεας και όσο λιγότερο ανταποκρίνονται τα κύτταρα στην ινσουλίνη,
τόσο υψηλότερος γίνεται ο δείκτης.

Αντίσταση στην Ινσουλίνη σημαίνει:
Τα κύτταρα δεν «ακούνε» σωστά την ινσουλίνη →
το πάγκρεας παράγει περισσότερη →
αυξάνεται η ινσουλίνη στο αίμα →
δημιουργείται μεταβολική ανισορροπία που οδηγεί σε προδιαβήτη και διαβήτη τύπου 2.

Γι’ αυτό ο HOMA-IR θεωρείται καθοριστικός δείκτης για:

  • 🔹 προδιαβήτη και πρώιμα στάδια διαβήτη,
  • 🔹 παχυσαρκία και ειδικά κοιλιακό λίπος,
  • 🔹 PCOS (πολυκυστικές ωοθήκες) — συχνή αιτία υπογονιμότητας,
  • 🔹 μεταβολικό σύνδρομο,
  • 🔹 λιπώδη νόσο ήπατος (NAFLD),
  • 🔹 καρδιομεταβολικό κίνδυνο σε νεότερους ενήλικες.

Αν και δεν αποτελεί από μόνος του διάγνωση, ο HOMA-IR βοηθά τον γιατρό να καταλάβει
πόσο “σκληρά” δουλεύει η ινσουλίνη και αν υπάρχει ανάγκη για:

  • διαιτολογική παρέμβαση,
  • απώλεια βάρους,
  • άσκηση,
  • ή ακόμη και φαρμακευτική αγωγή (π.χ. μετφορμίνη).
Με απλά λόγια:
Ο HOMA-IR είναι «παράθυρο» στο πώς λειτουργεί ο μεταβολισμός σας.
Όσο υψηλότερη η τιμή → τόσο μεγαλύτερη η αντίσταση στην ινσουλίνη → τόσο υψηλότερος ο μελλοντικός κίνδυνος διαβήτη.

2️⃣ Γιατί είναι σημαντικός ο HOMA-IR;

Ο δείκτης HOMA-IR αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αξιολόγησης του
καρδιομεταβολικού κινδύνου, διότι αποκαλύπτει μια κατάσταση που μπορεί να υπάρχει για
χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα: την αντίσταση στην ινσουλίνη.

Ακόμη και όταν το σάκχαρο είναι φυσιολογικό, ο HOMA-IR μπορεί να έχει αυξηθεί σημαντικά,
υποδεικνύοντας ότι το σώμα χρειάζεται όλο και περισσότερη ινσουλίνη για να διατηρήσει ισορροπία.
Αυτό είναι το λεγόμενο στάδιο της υπερινσουλιναιμίας — το πρώτο «καμπανάκι» πριν από τον προδιαβήτη.

2.1 Ενδείκτης πρώιμης μεταβολικής δυσλειτουργίας

Ο HOMA-IR είναι πολύτιμος γιατί «πιάνει» έγκαιρα τη διαταραχή, όταν οι κλασικές εξετάσεις
(γλυκόζη νηστείας, HbA1c) μπορεί να είναι ακόμη φυσιολογικές.
Εντοπίζει:

  • 🔹 πρώτα στάδια προδιαβήτη,
  • 🔹 αυξημένη έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας,
  • 🔹 αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και λιπώδους ήπατος,
  • 🔹 μεταβολικό σύνδρομο (πίεση, λιπίδια, βάρος, γλυκόζη).

2.2 Δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου

Η αντίσταση στην ινσουλίνη δεν επηρεάζει μόνο το σάκχαρο.
Οδηγεί σε:

  • αύξηση τριγλυκεριδίων,
  • μείωση HDL («καλής» χοληστερίνης),
  • υψηλή αρτηριακή πίεση,
  • φλεγμονή και δυσλειτουργία ενδοθηλίου.

Αυτές οι αλλαγές αυξάνουν τον κίνδυνο για:

  • 🫀 στεφανιαία νόσο,
  • 🧠 εγκεφαλικό επεισόδιο,
  • 🩸 αθηροσκλήρωση.
Συμπέρασμα:
Ένας αυξημένος HOMA-IR σημαίνει ότι το σώμα παράγει υπερβολική ινσουλίνη,
κάτι που μακροχρόνια επιβαρύνει την καρδιά, τα αγγεία και τον μεταβολισμό.

2.3 Έλεγχος προόδου θεραπείας

Ο HOMA-IR δεν δείχνει μόνο πρόβλημα — βοηθά και στη παρακολούθηση βελτίωσης.
Μετά από:

  • απώλεια βάρους,
  • μεσογειακή διατροφή,
  • τακτική άσκηση,
  • φαρμακευτική αγωγή (π.χ. μετφορμίνη),

ο δείκτης συχνά μειώνεται αισθητά. Αυτό τον καθιστά πολύ χρήσιμο για την παρακολούθηση αλλαγών τρόπου ζωής.

2.4 Σημαντικός για γυναίκες με PCOS

Στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), η αντίσταση στην ινσουλίνη αποτελεί βασικό μηχανισμό που επηρεάζει:

  • κύκλο,
  • ωορρηξία,
  • ορμόνες (ανδρογόνα),
  • βάρος και γονιμότητα.

Ο HOMA-IR είναι απαραίτητος στην εκτίμηση και παρακολούθηση αυτών των γυναικών.

Με λίγα λόγια:
Ο HOMA-IR δείχνει πώς «δουλεύει» ο μεταβολισμός σας χρόνια πριν εμφανιστεί διαβήτης.
Όσο πιο νωρίς εντοπιστεί η αντίσταση στην ινσουλίνη, τόσο πιο εύκολα αναστρέφεται.

3️⃣ Πώς υπολογίζεται – τύπος HOMA-IR (με παραδείγματα)

Ο κλασικός τύπος HOMA-IR (όταν η γλυκόζη μετράται σε mg/dL) είναι:

HOMA-IR = (Γλυκόζη νηστείας σε mg/dL × Ινσουλίνη νηστείας σε μIU/mL) / 405

Αν η γλυκόζη εκφράζεται σε mmol/L, ο τύπος είναι:

HOMA-IR = (Γλυκόζη νηστείας σε mmol/L × Ινσουλίνη νηστείας σε μIU/mL) / 22,5

3.1 Παράδειγμα υπολογισμού

  • Γλυκόζη νηστείας: 92 mg/dL
  • Ινσουλίνη νηστείας: 10 μIU/mL

Τότε:

HOMA-IR = (92 × 10) / 405 ≈ 920 / 405 ≈ 2,27

Το αν αυτή η τιμή είναι φυσιολογική ή αυξημένη εξαρτάται από:

  • το εργαστήριο / πληθυσμό αναφοράς,
  • την ηλικία,
  • τον δείκτη μάζας σώματος (BMI),
  • αν πρόκειται για άνδρα ή γυναίκα.
Συμβουλή:
Μην προσπαθείτε να «αυτοερμηνεύσετε» τον HOMA-IR μόνο με αριθμούς που βρίσκετε στο διαδίκτυο.
Η τελική εκτίμηση γίνεται από ενδοκρινολόγο ή παθολόγο.

4️⃣ Πότε ζητά ο γιατρός την εξέταση HOMA-IR;

Ο δείκτης HOMA-IR δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για όλους.
Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία ότι ο οργανισμός παρουσιάζει αντίσταση στην ινσουλίνη, ακόμη και αν το σάκχαρο είναι φυσιολογικό.
Ο γιατρός τον ζητά κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν μεταβολικές ενδείξεις ή παράγοντες κινδύνου.

4.1 Καταστάσεις όπου ο HOMA-IR είναι ιδιαίτερα χρήσιμος

  • 🔹 Προδιαβήτης (οριακό σάκχαρο νηστείας, αυξημένη HbA1c).
  • 🔹 Κεντρική παχυσαρκία – αυξημένη περιφέρεια μέσης, λίπος στην κοιλιά.
  • 🔹 Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 σε πρώιμα στάδια.
  • 🔹 Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) – πολύ συχνή αιτία αντίστασης στην ινσουλίνη.
  • 🔹 Μεταβολικό σύνδρομο (πίεση, τριγλυκερίδια, HDL, βάρος, γλυκόζη).
  • 🔹 Λιπώδης νόσος ήπατος (NAFLD) σε υπερηχογράφημα.
  • 🔹 Δυσλιπιδαιμίες (υψηλά τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL).
  • 🔹 Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη σε άτομα με αύξηση βάρους.

4.2 Συμπτώματα που μπορεί να οδηγήσουν στον έλεγχο

Αν και η αντίσταση στην ινσουλίνη συχνά δεν έχει συμπτώματα, κάποια σημάδια μπορεί να κινητοποιήσουν τον έλεγχο:

  • ⚖️ Δυσκολία απώλειας βάρους, ειδικά γύρω από την κοιλιά.
  • 😴 Έντονη κόπωση μετά τα γεύματα.
  • 😋 Αυξημένη πείνα, λιγούρες για γλυκά.
  • 🌙 Αίσθημα νύστας μετά από υδατανθρακούχα γεύματα.
  • 🩹 Σκούρες δερματικές περιοχές στον αυχένα/μασχάλες (acanthosis nigricans).

4.3 Πότε ζητείται για παρακολούθηση

Ο HOMA-IR μπορεί να ζητηθεί ξανά για να αξιολογηθεί η εξέλιξη ή η ανταπόκριση στη θεραπεία:

  • μετά από απώλεια βάρους 3–6 μηνών,
  • μετά την έναρξη μετφορμίνης ή άλλων παρεμβάσεων,
  • σε πρόγραμμα <strongδιατροφής & άσκησης,
  • σε γυναίκες με PCOS που ξεκινούν θεραπεία για κύκλο/ορμόνες,
  • σε άτομα με NAFLD για αξιολόγηση βελτίωσης ηπατικού λίπους.
Χρήσιμη οδηγία:
Ο HOMA-IR έχει αξία όταν ερμηνεύεται από γιατρό.
Σπάνια αξιολογείται μόνος του — συνδυάζεται με BMI, λιπίδια, πίεση, σάκχαρο, οικογενειακό ιστορικό και κλινική εικόνα.

5️⃣ Προετοιμασία πριν την εξέταση

Η εξέταση HOMA-IR υπολογίζεται από γλυκόζη νηστείας και ινσουλίνη νηστείας.
Αυτό σημαίνει ότι η προετοιμασία είναι ιδιαίτερα σημαντική, ώστε τα αποτελέσματα να είναι αξιόπιστα και να αντικατοπτρίζουν τον πραγματικό μεταβολισμό σας.

5.1 Βασικές οδηγίες νηστείας

  • ✅ Νηστεία 8–12 ωρών πριν την αιμοληψία.
  • 💧 Επιτρέπεται μόνο νερό — τίποτα άλλο.
  • ☕ Όχι καφές (ούτε σκέτος), ούτε τσάι.
  • 🍎 Όχι χυμοί, φρούτα ή αναψυκτικά.
  • 🚭 Αποφύγετε το κάπνισμα το πρωί της εξέτασης.
Γιατί τόσο αυστηρή νηστεία;
Ακόμη και μια μικρή ποσότητα καφέ ή χυμού μπορεί να αυξήσει την ινσουλίνη και τη γλυκόζη,
δίνοντας ψευδώς αυξημένη τιμή HOMA-IR.

5.2 Τι να αποφύγετε την προηγούμενη ημέρα

  • 🏋️ ‍♂️ Έντονη άσκηση (βάρη, τρέξιμο, crossfit) γιατί αυξάνει προσωρινά την ινσουλίνη.
  • 🍺 Αλκοόλ, ιδιαίτερα σε μεγάλη ποσότητα.
  • 🍔 Πολύ πλούσιο βραδινό γεύμα καθυστερημένα (late-night eating).

5.3 Φάρμακα που μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα

Ορισμένα φάρμακα αυξάνουν ή μειώνουν την ινσουλίνη και τη γλυκόζη.
Ενδεικτικά:

  • 💊 Κορτιζόνη (π.χ. Medrol, Betafusin).
  • 💊 Αντισυλληπτικά ή θεραπεία PCOS.
  • 💊 Αντιδιαβητικά (ινσουλίνη, GLP-1, SGLT2 κ.λπ.).
  • 💊 Αντιψυχωσικά & αντικαταθλιπτικά που επηρεάζουν βάρος/ινσουλίνη.

Ποτέ μην διακόπτετε φάρμακο μόνοι σας.
Απλώς ενημερώστε τον γιατρό πριν την εξέταση.

5.4 Ιδανική ώρα και συνθήκες αιμοληψίας

  • 🕗 Προτιμάται αιμοληψία 07:30–10:00.
  • 😌 Ελάτε ξεκούραστοι, χωρίς στρες.
  • 🚶 Μην περπατήσετε έντονα / ανεβείτε πολλές σκάλες λίγο πριν την αιμοληψία.
Χρήσιμη συμβουλή:
Αν κάνετε ταυτόχρονα και άλλες μεταβολικές εξετάσεις (ινσουλίνη, γλυκόζη, λιπίδια, TSH),
προτιμήστε να τις κάνετε όλες μαζί στην ίδια αιμοληψία.

5.5 Ποιος πρέπει να είναι πιο προσεκτικός;

  • Άτομα με διαβήτη που λαμβάνουν αντιδιαβητική αγωγή.
  • Γυναίκες με PCOS.
  • Άτομα με λιπώδες ήπαρ ή μεταβολικό σύνδρομο.
  • Άτομα με ακανόνιστο ωράριο ύπνου (νυχτερινή εργασία).
Συμπέρασμα:
Η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη για έναν αξιόπιστο HOMA-IR.
Η παραμικρή παρέκκλιση (καφές, στρες, αλκοόλ, άσκηση) μπορεί να αλλοιώσει το αποτέλεσμα.

6️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση στο μικροβιολογικό εργαστήριο;

Η μέτρηση του HOMA-IR γίνεται έμμεσα, μέσω:

  1. Λήψης <strongφλεβικού αίματος το πρωί, σε κατάσταση νηστείας.
  2. Μέτρησης:
    • Γλυκόζης νηστείας (σάκχαρο αίματος).
    • Ινσουλίνης νηστείας.
  3. Υπολογισμού του δείκτη HOMA-IR με τον αντίστοιχο τύπο στο εργαστήριο.

Στη γνωμάτευση συνήθως αναγράφονται:

  • Γλυκόζη νηστείας (mg/dL).
  • Ινσουλίνη νηστείας (μIU/mL).
  • HOMA-IR (χωρίς μονάδα).

7️⃣ Τι θεωρείται φυσιολογικό – αυξημένο HOMA-IR;

Δεν υπάρχει ένα απόλυτο «μαγικό» όριο για όλους.
Τα όρια εξαρτώνται από:

  • τον πληθυσμό (άνδρες/γυναίκες, ηλικία),
  • τον δείκτη μάζας σώματος (BMI),
  • τη μέθοδο μέτρησης της ινσουλίνης,
  • τα κριτήρια του κάθε εργαστηρίου/μελέτης.
Γενικά, σε ενήλικες:
• Χαμηλές – φυσιολογικές τιμές: συνήθως γύρω στο 1–2.
• Αυξημένες τιμές: πάνω από 2–2,5 μπορεί να υποδηλώνουν αντίσταση στην ινσουλίνη σε πολλούς πληθυσμούς.
Τα όρια όμως ΔΕΝ είναι ίδια για όλους και η τελική κρίση ανήκει στον γιατρό.

Σε άτομα με:

  • παχυσαρκία,
  • PCOS,
  • λιπώδες ήπαρ,

ο HOMA-IR είναι συχνά αυξημένος, ακόμη κι αν το σάκχαρο είναι φυσιολογικό.

Προσοχή:
Μια «οριακά αυξημένη» τιμή (π.χ. 2,1–2,5) δεν σημαίνει ότι σίγουρα θα εμφανίσετε διαβήτη,
αλλά αποτελεί καμπανάκι για τρόπο ζωής, βάρος, διατροφή και άσκηση.

8️⃣ HOMA-IR σε ειδικές ομάδες (PCOS, προδιαβήτης, παχυσαρκία)

8.1 Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)

Στις γυναίκες με PCOS, η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι πολύ συχνή.
Ακόμη και με φυσιολογικό σάκχαρο, ο HOMA-IR μπορεί να είναι αυξημένος και να εξηγεί:

  • διαταραχές κύκλου,
  • αύξηση βάρους,
  • ακμή/δασυτριχισμό,
  • δυσκολία σύλληψης.

8.2 Προδιαβήτης & οικογενειακό ιστορικό

Σε άτομα με:

  • οριακό σάκχαρο νηστείας,
  • αυξημένη γλυκοζυλιωμένη (HbA1c),
  • ισχυρό οικογενειακό ιστορικό διαβήτη,

ο HOMA-IR βοηθά να εκτιμηθεί πόσο «φορτωμένο» είναι το πάγκρεας με υπερπαραγωγή ινσουλίνης.

8.3 Παχυσαρκία και λιπώδες ήπαρ

Η κεντρική παχυσαρκία και το λίπος στο ήπαρ συνδέονται στενά με την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο HOMA-IR:

  • συχνά είναι σημαντικά αυξημένος,
  • βελτιώνεται με απώλεια βάρους 5–10%,
  • σχετίζεται με τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.

9️⃣ Πώς μπορώ να βελτιώσω τον HOMA-IR;

Ο HOMA-IR μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής:

  • 🍽️ Υγιεινή, μεσογειακή διατροφή με περιορισμό απλών σακχάρων (ζάχαρη, γλυκά, αναψυκτικά).
  • 🥦 Περισσότερα λαχανικά, όσπρια, ολικής άλεσης, καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ωμέγα-3).
  • ⚖️ Απώλεια βάρους 5–10% αρκεί συχνά για σημαντική μείωση της αντίστασης στην ινσουλίνη.
  • 🚶‍♂️ Τακτική άσκηση (30′ γρήγορο περπάτημα τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας).
  • 😴 Επαρκής ύπνος και διαχείριση στρες.
  • 🚭 Διακοπή καπνίσματος.

Σε κάποιες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να συστήσει:

  • μετφορμίνη ή άλλα φάρμακα που βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη,
  • θεραπεία για PCs ή διαβήτη, ανάλογα με την περίπτωση.

🔟 Συχνά λάθη & παγίδες στην ερμηνεία

Η αξιολόγηση του HOMA-IR μπορεί να γίνει παραπλανητική όταν εξετάζεται απομονωμένα ή χωρίς σωστή προετοιμασία.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα συχνότερα λάθη που οδηγούν σε λανθασμένη ερμηνεία.

10.1 Λάθη πριν την εξέταση

  • ☕ Καφές ή ρόφημα πριν την αιμοληψία – ακόμη και ο σκέτος αυξάνει ινσουλίνη/γλυκόζη.
  • 🏃 Έντονη άσκηση το προηγούμενο 24ωρο → αυξάνει προσωρινά την ινσουλίνη.
  • 🍔 Πολύ βαρύ βραδινό γεύμα ή γεύμα αργά το βράδυ.
  • 🍺 Αλκοόλ που διαταράσσει τη γλυκόζη.
  • 💊 Φάρμακα που επηρεάζουν ινσουλίνη/γλυκόζη (π.χ. κορτιζόνη) χωρίς να έχει ενημερωθεί ο γιατρός.
Σημείωση:
Η παραμικρή απόκλιση από τη σωστή προετοιμασία μπορεί να αυξήσει τεχνητά τον HOMA-IR.

10.2 Λάθη κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων

  • 🔸 Εξαγωγή συμπερασμάτων μόνο από τον HOMA-IR χωρίς έλεγχο γλυκόζης, HbA1c, λιπιδίων και βάρους.
  • 🔸 Σύγκριση με τιμές που βρέθηκαν στο διαδίκτυο – τα όρια διαφέρουν ανά εργαστήριο.
  • 🔸 Χρήση ενός μόνο «μαγικού αριθμού» (π.χ. 2,5) για όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως.
  • 🔸 Παρανόηση της φυσιολογικής διακύμανσης – ο HOMA-IR δεν είναι σταθερός σε όλους.
  • 🔸 Απομόνωση του δείκτη χωρίς να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως:
    • BMI/περιφέρεια μέσης
    • υπέρταση
    • λιπώδες ήπαρ
    • PCOS
    • οικογενειακό ιστορικό διαβήτη

10.3 Λάθη μετά το αποτέλεσμα

  • 🔸 Αυτοδιάγνωση ότι έχει κάποιος διαβήτη μόνο λόγω HOMA-IR.
  • 🔸 Πανικός για «οριακά» αυξημένες τιμές, χωρίς συζήτηση με γιατρό.
  • 🔸 Απόφαση για δίαιτες-εξπρές ή διακοπή υδατανθράκων χωρίς επιστημονική καθοδήγηση.
  • 🔸 Υπερβολική έμφαση στη μέτρηση και όχι στον συνολικό μεταβολικό κίνδυνο.

10.4 Τι πρέπει να κάνετε για σωστή αξιολόγηση

  • ✔️ Ακολουθήστε αυστηρά τη νηστεία 8–12 ωρών.
  • ✔️ Ενημερώστε για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε.
  • ✔️ Συζητήστε τα αποτελέσματα με ενδοκρινολόγο ή παθολόγο.
  • ✔️ Ελέγξτε και άλλες εξετάσεις: HbA1c, OGTT, λιπίδια, TSH, ηπατικά ένζυμα.
  • ✔️ Εξετάστε τα αποτελέσματα σε συνδυασμό με βάρος, πίεση, ύπνο, στρες και διατροφή.
Συμπέρασμα:
Ο HOMA-IR είναι χρήσιμο εργαλείο, αλλά μόνο όταν ερμηνεύεται σωστά και πάντα σε συνδυασμό με κλινική εικόνα, ιστορικό και άλλες εργαστηριακές εξετάσεις.

1️⃣1️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Πονάει η εξέταση HOMA-IR;

Όχι. Η εξέταση απαιτεί μόνο μία τυπική αιμοληψία σε κατάσταση νηστείας, όπως όλες οι βασικές βιοχημικές εξετάσεις.

2. Μπορώ να πιω καφέ πριν την εξέταση;

Όχι. Ακόμη και ο σκέτος καφές επηρεάζει άμεσα τη γλυκόζη και την ινσουλίνη, δίνοντας ψευδώς αυξημένες τιμές.
Επιτρέπεται μόνο νερό.

3. Αν ο HOMA-IR μου είναι αυξημένος, σημαίνει ότι έχω διαβήτη;

Όχι απαραίτητα. Ένας αυξημένος δείκτης σημαίνει αντίσταση στην ινσουλίνη και αυξημένο κίνδυνο μελλοντικού διαβήτη,
αλλά η διάγνωση απαιτεί και άλλες εξετάσεις (γλυκόζη, HbA1c, OGTT).

4. Ποια τιμή θεωρείται φυσιολογική;

Δεν υπάρχει «ένα» διεθνές όριο.
Γενικά, τιμές περίπου 1–2 θεωρούνται φυσιολογικές για πολλούς ενήλικες,
αλλά εξαρτάται από το βάρος, το φύλο, την ηλικία και τον πληθυσμό αναφοράς του εργαστηρίου.

5. Πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνω την εξέταση;

Συνήθως κάθε 6–12 μήνες, ειδικά σε προδιαβήτη, παχυσαρκία, PCOS ή λιπώδες ήπαρ.
Ο γιατρός καθορίζει τη συχνότητα με βάση την κλινική εικόνα.

6. Μπορεί ο HOMA-IR να βελτιωθεί χωρίς φάρμακα;

Ναι. Η αντίσταση στην ινσουλίνη βελτιώνεται σημαντικά με:

  • απώλεια βάρους 5–10%,
  • άσκηση 30’ τις περισσότερες ημέρες,
  • μεσογειακή διατροφή,
  • ύπνο και διαχείριση στρες.

7. Πώς επηρεάζει η άσκηση την εξέταση;

Η έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα μπορεί να αυξήσει προσωρινά την ινσουλίνη.
Γι’ αυτό συστήνεται μέτρια ή καθόλου άσκηση 24 ώρες πριν την αιμοληψία.

8. Πρέπει να διακόψω φάρμακα πριν την εξέταση;

Όχι χωρίς οδηγία γιατρού.
Φάρμακα όπως κορτιζόνη, αντιδιαβητικά ή ορμονικές θεραπείες μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα,
αλλά δεν διακόπτονται ποτέ μόνοι σας.

9. Σε ποιους είναι πιο χρήσιμος ο HOMA-IR;

Σε άτομα με:

  • PCOS,
  • παχυσαρκία,
  • προδιαβήτη,
  • οικογενειακό ιστορικό διαβήτη,
  • λιπώδες ήπαρ,
  • μεταβολικό σύνδρομο.

10. Μπορεί ο HOMA-IR να είναι φυσιολογικός αλλά να υπάρχει πρόβλημα;

Ναι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά σε άπαχα άτομα με διαταραχή στον τρόπο ζωής ή σε πρώιμα στάδια μεταβολικής δυσλειτουργίας,
άλλες εξετάσεις (π.χ. OGTT, γλυκοζυλιωμένη) μπορεί να είναι πιο ενδεικτικές.

Συμπέρασμα:
Ο HOMA-IR είναι ένας απλός αλλά πολύ ισχυρός δείκτης για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση της αντίστασης στην ινσουλίνη.
Η σωστή προετοιμασία και η ερμηνεία από ειδικό είναι καθοριστικές για την αξιοπιστία του.

1️⃣2️⃣ Πότε να μιλήσω με γιατρό ή ενδοκρινολόγο;

Επικοινωνήστε με γιατρό όταν:

  • το αποτέλεσμα HOMA-IR είναι αυξημένο ή «οριακό» και δεν είστε σίγουροι τι σημαίνει,
  • υπάρχει οικογενειακό ιστορικό διαβήτη και αυξημένο βάρος,
  • ανήκετε σε ομάδα κινδύνου (PCOS, λιπώδες ήπαρ, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία),
  • παρατηρείτε συμπτώματα όπως κόπωση, πείνα, αυξημένο βάρος στην κοιλιά, αυξημένη δίψα ή ούρηση.

Ο ενδοκρινολόγος ή παθολόγος θα:

  • εξηγήσει τι σημαίνει ο δείκτης για εσάς προσωπικά,
  • προτείνει διατροφικές αλλαγές και άσκηση,
  • αποφασίσει αν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή,
  • ορίσει το πότε πρέπει να επανελέγξετε την εξέταση.

Κλείστε εύκολα εξέταση HOMA-IR & ινσουλίνης νηστείας ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣3️⃣ Βιβλιογραφία & αξιόπιστες πηγές

Παρακάτω παρατίθενται έγκυρες ελληνικές και διεθνείς πηγές σχετικά με τον δείκτη HOMA-IR,
την αντίσταση στην ινσουλίνη, το μεταβολικό σύνδρομο και τον προδιαβήτη.

📚 Ελληνικές πηγές

  • Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ) – Κατευθυντήριες οδηγίες για προδιαβήτη & διαβήτη τύπου 2
    (ede.gr)
  • Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία – Ενημερωτικό υλικό για PCOS, παχυσαρκία και ενδοκρινολογικές διαταραχές
    (endo.gr)
  • Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία – Μεταβολικό σύνδρομο & καρδιομεταβολικός κίνδυνος
    (hcs.gr)

🌍 Διεθνείς πηγές

  • American Diabetes Association (ADA) – Standards of Medical Care in Diabetes
    (diabetes.org)
  • European Association for the Study of Diabetes (EASD) – Clinical guidelines
    (easd.org)
  • Matthews DR et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function.
    Diabetologia. 1985;28:412–419.
  • Wallace TM, Levy JC, Matthews DR. Use and abuse of HOMA modeling.
    Diabetes Care. 2004;27(6):1487–1495.
  • PubMed – Αναζητήσεις για “HOMA-IR”, “insulin resistance”, “metabolic syndrome”
    (pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30




CONTINUE READING
hba1c-6-8-ti-simainei-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
08/Nov/2025
Εξετάσεις Αίματος

Δείκτης HbA1c – Τι δείχνει, φυσιολογικές τιμές και ρύθμιση σακχάρου

HbA1c (Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη): Εξέταση, Τιμές & Ερμηνεία

Πρακτικός οδηγός για τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): τι δείχνει, πότε ζητείται, ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές και πώς ερμηνεύεται.

Τελευταία ενημέρωση:

Σύνοψη: Η HbA1c αποτυπώνει τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνών. Χρησιμοποιείται για διάγνωση προδιαβήτη/διαβήτη και για παρακολούθηση ρύθμισης. Δεν επηρεάζεται από το αν φάγατε πριν από την αιμοληψία.



1

Τι είναι η HbA1c

Η HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) είναι εργαστηριακός δείκτης που δείχνει τη
μακροχρόνια ρύθμιση του σακχάρου αίματος. Όταν η γλυκόζη στο αίμα κυκλοφορεί σε αυξημένα
επίπεδα, συνδέεται χημικά με την αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων μέσω μιας μη ενζυμικής διαδικασίας
(γλυκοζυλίωση).

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια έχουν μέσο χρόνο ζωής περίπου 120 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής
της περιόδου, η ποσότητα γλυκόζης που «κολλά» στην αιμοσφαιρίνη αντανακλά το μέσο επίπεδο σακχάρου
στον οργανισμό. Για τον λόγο αυτό, η η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αποτυπώνει μια στιγμιαία μέτρηση, αλλά το
συνολικό γλυκαιμικό φορτίο των τελευταίων 2–3 μηνών.

Σε αντίθεση με το σάκχαρο νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση γλυκόζης,
ο συγκεκριμένος δείκτης δεν επηρεάζεται από το αν προηγήθηκε γεύμα,
από παροδικό στρες ή από μεμονωμένες ημερήσιες διακυμάνσεις.
Για τον λόγο αυτό θεωρείται
ο πιο αξιόπιστος δείκτης μακροχρόνιας γλυκαιμικής ρύθμισης
στον σακχαρώδη διαβήτη.

Τι να θυμάστε:
Δεν δείχνει «πώς είναι το σάκχαρο σήμερα»,
αλλά πώς κινήθηκε συνολικά τους τελευταίους μήνες.
Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές υπεργλυκαιμίες το προηγούμενο τρίμηνο.

2

Τι δείχνει η HbA1c

Η HbA1c δείχνει πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα. Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση, δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα ή παροδικές διακυμάνσεις. Όσο υψηλότερη η HbA1c, τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί και τόσο αυξάνει ο μακροχρόνιος κίνδυνος επιπλοκών.

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη  δείχνει
πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά
στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα.
Αντικατοπτρίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια
των περιόδων υπεργλυκαιμίας που προηγήθηκαν,
παρέχοντας συνολική εικόνα του γλυκαιμικού ελέγχου.

Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση,
ο δείκτης αυτός δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα,
από παροδικό στρες ή από στιγμιαίες αυξομειώσεις.
Έτσι αποφεύγονται «ψευδώς καθησυχαστικά» αποτελέσματα
μιας μεμονωμένης φυσιολογικής τιμής,
όταν συνολικά το σάκχαρο κινείται υψηλά.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή,
τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί
στους τελευταίους μήνες.
Η παρατεταμένη έκθεση σε αυξημένη γλυκόζη
συνδέεται άμεσα με τον μακροχρόνιο κίνδυνο επιπλοκών,
ιδίως σε μάτια, νεφρά, νεύρα και καρδιαγγειακό σύστημα.

Τι να θυμάστε:
Δεν «επιβραβεύει» μια καλή ημέρα·
μετρά το σύνολο των ημερών
του τελευταίου τριμήνου.
Κλινική ερμηνεία:
Δύο άτομα με παρόμοιες καθημερινές μετρήσεις
μπορεί να έχουν διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα παρουσιάζει συχνότερες ή πιο παρατεταμένες υπεργλυκαιμίες.

3

Πότε ζητείται η εξέταση HbA1c

Η εξέταση ζητείται κυρίως για διάγνωση προδιαβήτη ή σακχαρώδους διαβήτη,
για παρακολούθηση γνωστής νόσου (τύπου 1 ή 2)
και για προληπτικό έλεγχο σε άτομα με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο
(π.χ. αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).

Αποτελεί βασικό εργαλείο, καθώς αποτυπώνει τη
μακροχρόνια εικόνα του σακχάρου
και όχι μια μεμονωμένη τιμή μιας συγκεκριμένης ημέρας.

Στη διάγνωση, χρησιμοποιείται συμπληρωματικά με άλλες εξετάσεις γλυκόζης
(όπως η γλυκόζη νηστείας ή η δοκιμασία ανοχής),
ιδίως όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ συμπτωμάτων
και μεμονωμένων φυσιολογικών μετρήσεων.
Σε οριακές περιπτώσεις, η επανάληψη της μέτρησης
συμβάλλει στη βεβαίωση του ευρήματος.

Στην παρακολούθηση του διαβήτη, ο δείκτης αυτός επιτρέπει
την αντικειμενική εκτίμηση της συνολικής ρύθμισης,
ανεξάρτητα από τις ημερήσιες διακυμάνσεις.
Χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί αν
η φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή
και ο τρόπος ζωής οδηγούν σε επαρκή έλεγχο σε βάθος χρόνου.

Στον προληπτικό έλεγχο, έχει ιδιαίτερη αξία σε άτομα
με αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό,
αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
ή καθιστικό τρόπο ζωής.
Σε αυτές τις ομάδες, μια ήπια αλλά σταθερά αυξημένη τιμή
μπορεί να λειτουργήσει ως έγκαιρη προειδοποίηση.

Κλινικό νόημα:
Μια φυσιολογική γλυκόζη νηστείας
δεν αποκλείει διαταραγμένη μακροχρόνια ρύθμιση,
ιδίως όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες
μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.
Πρακτική υπενθύμιση:
Ο δείκτης αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος
όταν το ιστορικό ή τα συμπτώματα
δεν «συμφωνούν» με μια μεμονωμένη φυσιολογική τιμή σακχάρου.


4

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τη σταθερότητα της ρύθμισης:
συνήθως κάθε 3 μήνες όταν αλλάζει η αγωγή
ή δεν έχει επιτευχθεί ο στόχος,
και κάθε 6 μήνες όταν υπάρχει σταθερή, καλή ρύθμιση.
Σε ειδικές κλινικές καταστάσεις,
το διάστημα προσαρμόζεται από τον θεράποντα ιατρό.

Η εξέταση ζητείται κυρίως για διάγνωση προδιαβήτη ή σακχαρώδους διαβήτη,
για παρακολούθηση γνωστής νόσου (τύπου 1 ή 2)
και για προληπτικό έλεγχο σε άτομα με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο
(π.χ. αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).

Αποτελεί βασικό εργαλείο, καθώς αποτυπώνει τη
μακροχρόνια εικόνα του σακχάρου
και όχι μια μεμονωμένη τιμή μιας συγκεκριμένης ημέρας.

Στη διάγνωση, χρησιμοποιείται συμπληρωματικά με άλλες εξετάσεις γλυκόζης
(όπως η γλυκόζη νηστείας ή η δοκιμασία ανοχής),
ιδίως όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ συμπτωμάτων
και μεμονωμένων φυσιολογικών μετρήσεων.
Σε οριακές περιπτώσεις, η επανάληψη της μέτρησης
συμβάλλει στη βεβαίωση του ευρήματος.

Στην παρακολούθηση του διαβήτη, ο δείκτης αυτός επιτρέπει
την αντικειμενική εκτίμηση της συνολικής ρύθμισης,
ανεξάρτητα από τις ημερήσιες διακυμάνσεις.
Χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί αν
η φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή
και ο τρόπος ζωής οδηγούν σε επαρκή έλεγχο σε βάθος χρόνου.

Στον προληπτικό έλεγχο, έχει ιδιαίτερη αξία σε άτομα
με αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό,
αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
ή καθιστικό τρόπο ζωής.
Σε αυτές τις ομάδες, μια ήπια αλλά σταθερά αυξημένη τιμή
μπορεί να λειτουργήσει ως έγκαιρη προειδοποίηση.

Κλινικό νόημα:
Μια φυσιολογική γλυκόζη νηστείας
δεν αποκλείει διαταραγμένη μακροχρόνια ρύθμιση,
ιδίως όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες
μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.
Πρακτική υπενθύμιση:
Ο δείκτης αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος
όταν το ιστορικό ή τα συμπτώματα
δεν «συμφωνούν» με μια μεμονωμένη φυσιολογική τιμή σακχάρου.

5

Φυσιολογικές τιμές HbA1c

Οι τιμές της HbA1c κατηγοριοποιούνται σε φυσιολογικό, προδιαβήτη
και σακχαρώδη διαβήτη. Εκφράζονται είτε σε ποσοστό (%),
σύμφωνα με το σύστημα NGSP/DCCT, είτε σε mmol/mol,
σύμφωνα με το διεθνές σύστημα αναφοράς IFCC.

Οι δύο μονάδες είναι ισοδύναμες και περιγράφουν το ίδιο βιολογικό μέγεθος,
απλώς με διαφορετική κλίμακα. Στην καθημερινή κλινική πράξη στην Ελλάδα
χρησιμοποιείται κυρίως το %, ενώ σε διεθνείς οδηγίες και εργαστηριακές αναφορές
συχνά αναγράφονται και οι δύο τιμές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.
ΚατηγορίαHbA1c (%)HbA1c (mmol/mol)
Φυσιολογικό< 5.7< 39
Προδιαβήτης5.7 – 6.439 – 46
Διαβήτης≥ 6.5≥ 48

Οι τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη και υποδηλώνουν αυξημένο
κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν
παράγοντες όπως παχυσαρκία, καθιστικός τρόπος ζωής ή οικογενειακό ιστορικό.

Τιμές ≥ 6.5% είναι συμβατές με διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη,
εφόσον επιβεβαιωθούν σε δεύτερη μέτρηση ή συνδυάζονται με τυπικά συμπτώματα
υπεργλυκαιμίας. Η αξιολόγηση γίνεται πάντα στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Σημείωση:
Όταν χρειάζεται, η διάγνωση επιβεβαιώνεται
με δεύτερη μέτρηση
ή με συνδυασμό εργαστηριακών
και κλινικών ευρημάτων.
Τι να θυμάστε:
Οι τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
δεν είναι «αριθμοί στο χαρτί»·
αντανακλούν πραγματικό βιολογικό φορτίο γλυκόζης
με σημασία για τη μακροχρόνια υγεία.


6

Πότε θεωρείται αυξημένη η HbA1c

Σύντομη απάντηση:
Η HbA1c θεωρείται αυξημένη όταν είναι ≥ 6.5%, τιμή συμβατή
με σακχαρώδη διαβήτη, εφόσον επιβεβαιωθεί ή συνδυάζεται
με τυπική κλινική εικόνα.
Τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη
και υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης τα επόμενα χρόνια.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι
η συνολική έκθεση του οργανισμού σε υπεργλυκαιμία
στον χρόνο. Αυτό δεν αφορά μόνο το «πόσο ανέβηκε» το σάκχαρο,
αλλά και πόσες ώρες παρέμεινε αυξημένο.

Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε έναν αριθμό απομονωμένα,
αλλά στη διαχρονική τάση και στη συσχέτιση
με το κλινικό πλαίσιο και τους παράγοντες κινδύνου.

Τι να θυμάστε:
Μικρές διαφορές (π.χ. 6.8% vs 7.2%) αποκτούν σημασία
όταν επιμένουν σε διαδοχικές μετρήσεις
και δεν αποτελούν τυχαία διακύμανση.
Κλινική ανάγνωση: Διαφορά μεταξύ 6.8% και 7.2% μπορεί να φαίνεται μικρή,
αλλά όταν επαναλαμβάνεται υποδηλώνει σταθερή επιβάρυνση.


7

Υψηλή HbA1c: τι δείχνει

Σύντομη απάντηση:
Υψηλή HbA1c σημαίνει συσσωρευμένη γλυκαιμική επιβάρυνση
και αυξημένο κίνδυνο χρόνιων επιπλοκών.

Η αυξημένη Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αντικατοπτρίζει ένα μεμονωμένο επεισόδιο υπεργλυκαιμίας,
αλλά παρατεταμένη έκθεση του οργανισμού σε αυξημένο σάκχαρο
εβδομάδων ή μηνών, κάτι που έχει άμεση κλινική σημασία.

Τι να θυμάστε:
Η Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λειτουργεί ως δείκτης «φορτίου» γλυκόζης στον χρόνο·
όσο μεγαλύτερο το φορτίο, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος μικροαγγειακών
και μακροαγγειακών επιπλοκών.


8

Ερμηνεία HbA1c σε διαβήτη & στόχοι

Στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η HbA1c χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί
αν η θεραπευτική προσέγγιση επιτυγχάνει τον επιθυμητό γλυκαιμικό στόχο.
Ο συχνότερος γενικός στόχος για πολλούς ενήλικες είναι <7.0%,
καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο μικροαγγειακών επιπλοκών
χωρίς να αυξάνει υπερβολικά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Ωστόσο, ο στόχος HbA1c δεν είναι ίδιος για όλους.
Η σύγχρονη διαβητολογία βασίζεται στην εξατομίκευση,
λαμβάνοντας υπόψη ηλικία, διάρκεια νόσου, συννοσηρότητες,
κίνδυνο υπογλυκαιμίας και προσδόκιμο ζωής.

  • Πιο αυστηρός στόχος (<6.5%):
    νεότερα άτομα, μικρή διάρκεια διαβήτη, απουσία σοβαρών υπογλυκαιμιών
    και δυνατότητα στενής παρακολούθησης.
  • Χαλαρότερος στόχος (7.5–8.0% ή και υψηλότερος σε ειδικές περιπτώσεις):
    ηλικιωμένοι ασθενείς, πολλαπλές συννοσηρότητες,
    ιστορικό σοβαρών υπογλυκαιμιών ή περιορισμένο προσδόκιμο ζωής.

Σε αντίθεση με το σάκχαρο νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση γλυκόζης,
ο συγκεκριμένος δείκτης δεν επηρεάζεται από το αν προηγήθηκε γεύμα,
από παροδικό στρες ή από μεμονωμένες ημερήσιες διακυμάνσεις.
Για τον λόγο αυτό θεωρείται
ο πιο αξιόπιστος δείκτης μακροχρόνιας γλυκαιμικής ρύθμισης
στον σακχαρώδη διαβήτη.

Τι να θυμάστε:
Δεν δείχνει «πώς είναι το σάκχαρο σήμερα»,
αλλά πώς κινήθηκε συνολικά τους τελευταίους μήνες.
Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.

9

HbA1c και μέσηγλυκόζη (eAG)

Η eAG (estimated Average Glucose) είναι η
εκτιμώμενη μέση γλυκόζη αίματος που αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη τιμή HbA1c.
Χρησιμοποιείται για να μεταφράσει την HbA1c σε αριθμούς
οικείους στον ασθενή, ώστε να μπορεί να συγκριθεί ευκολότερα
με τις καθημερινές μετρήσεις σακχάρου.

Ο υπολογισμός της eAG βασίζεται στη μελέτη ADAG και εκφράζει
τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων εβδομάδων,
όχι τις ακραίες τιμές ή τις διακυμάνσεις.

Τύπος ADAG:
eAG (mg/dL) ≈ 28.7 × HbA1c − 46.7

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.
HbA1c (%)eAG (mg/dL)
6.0126
7.0154
8.0183

Για παράδειγμα, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη 7.0% αντιστοιχεί σε eAG περίπου
154 mg/dL. Αυτό σημαίνει ότι, συνολικά,
το σάκχαρο κινήθηκε γύρω από αυτή την τιμή κατά μέσο όρο,
ακόμη κι αν υπήρχαν χαμηλότερες ή υψηλότερες μεμονωμένες μετρήσεις.

Η eAG βοηθά ιδιαίτερα στην επικοινωνία γιατρού–ασθενούς,
καθώς γεφυρώνει το «χάσμα» μεταξύ ενός ποσοστού (HbA1c)
και των καθημερινών τιμών σακχάρου που βλέπει ο ασθενής στο μετρητή.

Σημείωση: Η eAG είναι βοηθητικό εργαλείο κατανόησης.
Δεν αντικαθιστά την αυτομέτρηση ή τη συνεχή καταγραφή γλυκόζης,
οι οποίες είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό υπογλυκαιμιών
και ημερήσιων διακυμάνσεων.
Κλινική διευκρίνιση: Δύο άτομα με ίδια γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό «προφίλ» σακχάρου
(πολλές διακυμάνσεις vs σταθερές τιμές),
κάτι που η eAG από μόνη της δεν μπορεί να αποτυπώσει.


10

Παράγοντες που αλλοιώνουν την HbA1c

Ορισμένες καταστάσεις επηρεάζουν είτε τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είτε την ίδια τη μέθοδο μέτρησης της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης,
οδηγώντας σε ψευδώς χαμηλές ή ψευδώς υψηλές τιμές.
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί πάντα συσχέτιση με το κλινικό ιστορικό.

Η HbA1c βασίζεται στο γεγονός ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυκλοφορούν
στο αίμα για περίπου 120 ημέρες.
Όταν αυτός ο κύκλος ζωής μεταβάλλεται,
η τιμή της μπορεί να μην αντανακλά με ακρίβεια
τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

  • Αναιμίες:
    στη σιδηροπενική αναιμία μπορεί να παρατηρηθούν
    ψευδώς υψηλές τιμές,
    ενώ στις αιμολυτικές αναιμίες συχνά προκύπτουν
    ψευδώς χαμηλές τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης.
  • Αιμοσφαιρινοπάθειες (π.χ. θαλασσαιμία, δρεπανοκυτταρική):
    αλλοιώνουν τόσο τη διάρκεια ζωής των ερυθρών
    όσο και την αξιοπιστία ορισμένων μεθόδων μέτρησης.
  • Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος:
    η παρουσία «νεαρών» ή ξένων ερυθρών
    μπορεί να δώσει παραπλανητικά χαμηλές τιμές
    για αρκετές εβδομάδες.
  • Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια:
    επηρεάζει την επιβίωση των ερυθρών
    και συχνά συνδυάζεται με αναιμία,
    καθιστώντας την η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λιγότερο αξιόπιστη.

Επιπλέον, διαφορετικές αναλυτικές μέθοδοι
(HPLC, ανοσοδοκιμασίες) μπορεί να επηρεάζονται
σε διαφορετικό βαθμό από αιμοσφαιρινοπάθειες,
γι’ αυτό και είναι σημαντική η γνώση της
μεθόδου που χρησιμοποιεί το εργαστήριο.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να ελεγχθεί αν συνυπάρχει αναιμία
ή πρόσφατη μετάγγιση αίματος.
Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι αξιόπιστος μόνο όταν
η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογική και το αποτέλεσμα
συμφωνεί με την κλινική εικόνα.

11

Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη

Η HbA1c μπορεί να μην είναι αξιόπιστη όταν υπάρχουν καταστάσεις
που μεταβάλλουν την ανανέωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων
ή επηρεάζουν την ακρίβεια της εργαστηριακής μέτρησης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τιμή της HbA1c
ενδέχεται να μην αντανακλά τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

Η μη αξιοπιστία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης πρέπει να υποψιάζεται ιδιαίτερα
όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της τιμής της,
των καθημερινών μετρήσεων σακχάρου
ή της κλινικής εικόνας του ασθενούς.

Τυπικά παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να είναι παραπλανητική περιλαμβάνουν:

  • Αναιμία (σιδηροπενική, αιμολυτική ή άλλης αιτιολογίας),
    όπου η διάρκεια ζωής των ερυθρών μεταβάλλεται.
  • Πρόσφατη μετάγγιση αίματος,
    καθώς τα ερυθρά του δότη αλλοιώνουν προσωρινά
    τη συνολική εικόνα.
  • Κύηση,
    όπου η αυξημένη ανανέωση ερυθρών
    και οι ταχείες μεταβολές γλυκόζης
    μειώνουν τη διαγνωστική αξία της HbA1c.
  • Χρόνια νεφρική νόσος,
    ιδίως σε προχωρημένα στάδια ή σε αιμοκάθαρση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα
για διαγνωστικές ή θεραπευτικές αποφάσεις,
αλλά να συνεκτιμάται με άλλους δείκτες.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να λαμβάνονται υπόψη
αναιμία ή πρόσφατη μετάγγιση
μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένη διάγνωση
ή λανθασμένη τροποποίηση θεραπείας.
Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι ιδιαίτερα αξιόπιστος
μόνο όταν οι συνθήκες μέτρησης
και η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογικές.

12

Εναλλακτικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

Όταν η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη ή δεν αντανακλά σωστά
τον πραγματικό γλυκαιμικό έλεγχο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν
εναλλακτικοί δείκτες βραχυπρόθεσμου γλυκαιμικού ελέγχου.
Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν τη γλυκόζη σε μικρότερο χρονικό παράθυρο
και είναι χρήσιμοι σε ειδικές κλινικές καταστάσεις.

Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες εξετάσεις είναι:

  • Φρουκτοζαμίνη:
    Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων
    2–3 εβδομάδων, καθώς βασίζεται στη γλυκοζυλίωση
    των πρωτεϊνών του ορού (κυρίως λευκωματίνη).
    Είναι χρήσιμη όταν απαιτείται γρήγορη αξιολόγηση
    μεταβολών στη ρύθμιση.
  • Γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη:
    Παρέχει πιο στοχευμένη πληροφορία για τη
    βραχυπρόθεσμη γλυκαιμική εικόνα
    και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε καταστάσεις
    όπου γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη αλλοιώνεται από αναιμία ή αιμοσφαιρινοπάθειες.

Οι εξετάσεις αυτές δεν αντικαθιστούν τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη στη γενική παρακολούθηση,
αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά όταν απαιτείται
ακριβέστερη εκτίμηση σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πότε είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι:
Σε αναιμία, κύηση, χρόνια νεφρική νόσο,
πρόσφατη μετάγγιση αίματος ή όταν υπάρχει
ασυμφωνία μεταξύ μακροχρόνιων δεικτών
και της κλινικής εικόνας.
Τι να θυμάστε:
Οι βραχυπρόθεσμοι δείκτες (π.χ. φρουκτοζαμίνη,
γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη) δεν επηρεάζονται
από τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
αλλά μπορεί να αλλοιωθούν σε σοβαρή
υπολευκωματιναιμία.

13

Πώς γίνεται η εξέταση HbA1c

Η HbA1c μετριέται σε φλεβικό αίμα,
συνήθως σε σωληνάριο EDTA.
Η δειγματοληψία γίνεται με απλή αιμοληψία
και δεν απαιτείται ειδικός χειρισμός του ασθενούς
κατά τη διάρκεια της λήψης.

Η ανάλυση πραγματοποιείται σε πιστοποιημένο
μικροβιολογικό εργαστήριο
με σύγχρονες και τυποποιημένες μεθόδους,
όπως HPLC ή αξιόπιστες ανοσολογικές τεχνικές,
οι οποίες είναι εναρμονισμένες με τα διεθνή πρότυπα
NGSP και IFCC.

Η τυποποίηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς εξασφαλίζει
ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης είναι
συγκρίσιμα στον χρόνο
και μεταξύ διαφορετικών εργαστηρίων,
εφόσον χρησιμοποιούνται πιστοποιημένες μέθοδοι.

Ο χρόνος απάντησης της εξέτασης
είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα,
γεγονός που επιτρέπει γρήγορη κλινική αξιολόγηση
και λήψη αποφάσεων.

Ποιοτικός έλεγχος:
Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη μόνο όταν
μετριέται με πιστοποιημένες μεθόδους
και συμμετοχή του εργαστηρίου
σε προγράμματα εσωτερικού και εξωτερικού ποιοτικού ελέγχου.
Τι να θυμάστε:
Για σωστή σύγκριση των τιμών στον χρόνο,
είναι προτιμότερο ο έλεγχος
να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο
και με την ίδια αναλυτική μέθοδο.


14

Χρειάζεται προετοιμασία;

Δεν απαιτείται νηστεία για τη μέτρηση της HbA1c.
Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας,
ανεξάρτητα από το αν έχει προηγηθεί γεύμα,
καθώς δεν επηρεάζεται από πρόσφατη λήψη τροφής.

Παρότι η προετοιμασία είναι απλή, είναι σημαντικό
να ενημερωθεί το εργαστήριο
για καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν την αξιοπιστία
ή την ερμηνεία του αποτελέσματος.

Ειδικότερα, πρέπει να αναφέρονται:

  • Αναιμία ή γνωστή αιματολογική διαταραχή.
  • Κύηση ή πρόσφατος τοκετός.
  • Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος.
  • Χρόνια νεφρική νόσος ή αιμοκάθαρση.

Η σωστή πληροφόρηση επιτρέπει στον ιατρό ή τον μικροβιολόγο
να αξιολογήσει αν το αποτέλεσμα είναι αξιόπιστο
ή αν χρειάζεται συμπληρωματικός έλεγχος.

Τι δεν χρειάζεται:
Δεν απαιτείται διακοπή φαρμάκων,
ούτε αποφυγή γευμάτων ή ροφημάτων
πριν από την αιμοληψία για γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
Πρακτική συμβουλή:
Για αξιόπιστη σύγκριση στον χρόνο,
καλό είναι να μετριέται
στο ίδιο εργαστήριο και υπό παρόμοιες συνθήκες.
Τι να θυμάστε:
Η απλότητα της προετοιμασίας δεν σημαίνει
ότι η ερμηνεία είναι πάντα απλή·
το κλινικό ιστορικό παραμένει καθοριστικό.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση HbA1c;

Όχι, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν επηρεάζεται από την πρόσφατη λήψη τροφής και μπορεί να μετρηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχεται η HbA1c;

Συνήθως κάθε 3 μήνες όταν η ρύθμιση δεν είναι ικανοποιητική και κάθε 6 μήνες όταν ο διαβήτης είναι σταθερός.

Τι σημαίνει HbA1c 6.0%;

Τιμή γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης 6.0% αντιστοιχεί σε προδιαβήτη και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη.

Μπορεί να είναι φυσιολογική η HbA1c αλλά υψηλό το σάκχαρο;

Ναι, σε πρόσφατη απορρύθμιση ή σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Η HbA1c επηρεάζει τη θεραπεία μου;

Ναι, χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της γλυκαιμικής ρύθμισης και την προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής.

Πόσο αξιόπιστη είναι η HbA1c;

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά μπορεί να επηρεαστεί από αναιμίες, αιμοσφαιρινοπάθειες ή πρόσφατες μεταγγίσεις.


16 Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης από ιατρό στο εργαστήριό μας.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, με συνεκτίμηση του κλινικού ιστορικού, των συνοδών εργαστηριακών ευρημάτων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε ασθενούς.

Μπορείτε να προγραμματίσετε την εξέταση HbA1c ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care.

NGSP – National Glycohemoglobin Standardization Program.

IFCC Reference Measurement System for HbA1c.

Nathan DM et al. Translating A1C into Estimated Average Glucose. Diabetes Care.

Κατάλογος εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

CONTINUE READING
sakcharo-aimatos-glykozi-exetasi-times-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
02/Sep/2025
Εξετάσεις Αίματος

Σάκχαρο Αίματος – Τι Δείχνει, Τιμές & Έλεγχος | Μικροβιολογικό Λαμία

Σάκχαρο Αίματος (Γλυκόζη) – Εξέταση, Τιμές & Προετοιμασία

Τελευταία ενημέρωση: 31 Δεκεμβρίου 2025

Σύντομη περίληψη:

  • Η εξέταση σακχάρου αίματος δείχνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
  • Χρησιμοποιείται για έλεγχο προδιαβήτη και σακχαρώδη διαβήτη.
  • Γίνεται συνήθως με αίμα νηστείας, σε εργαστήριο.


1

Τι είναι το Σάκχαρο αίματος

Η γλυκόζη αποτελεί βασικό καύσιμο για τον εγκέφαλο, τους μύες και τα
υπόλοιπα όργανα. Ο εγκέφαλος μάλιστα εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τη γλυκόζη
για τη φυσιολογική του λειτουργία, γεγονός που εξηγεί γιατί οι μεγάλες διακυμάνσεις
του σακχάρου μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα όπως σύγχυση ή ζάλη.

Μεταξύ των γευμάτων, ο οργανισμός διατηρεί τα επίπεδα σακχάρου σταθερά
μέσω σύνθετων μηχανισμών που περιλαμβάνουν το ήπαρ και ορμόνες όπως η γλυκαγόνη.
Όταν αυτοί οι μηχανισμοί λειτουργούν σωστά, το σάκχαρο παραμένει
σε στενά φυσιολογικά όρια.

Η παροδική αύξηση του σακχάρου μετά από ένα γεύμα είναι φυσιολογική.
Αντίθετα, η χρόνια αύξηση των τιμών, ακόμη και χωρίς εμφανή συμπτώματα,
αποτελεί ένδειξη μεταβολικής διαταραχής και απαιτεί διερεύνηση.


2

Είδη μέτρησης Σακχάρου

Το τυχαίο σάκχαρο μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες σε συμπτωματικά άτομα,
δεν αποτελεί όμως ιδανικό εργαλείο για προληπτικό έλεγχο,
καθώς επηρεάζεται έντονα από το τελευταίο γεύμα.

Το μεταγευματικό σάκχαρο συχνά παραλείπεται στην καθημερινή πράξη,
ωστόσο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε άτομα με φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας
που εμφανίζουν αυξήσεις μετά τα γεύματα.

Καμία κατ’ οίκον μέτρηση δεν αντικαθιστά τον εργαστηριακό έλεγχο,
ο οποίος παραμένει το σημείο αναφοράς για διάγνωση και ιατρικές αποφάσεις.

  • Γλυκοζόμετρο: μέτρηση με σταγόνα αίματος από το δάκτυλο.
  • CGM: συνεχής καταγραφή γλυκόζης με αισθητήρα, χρήσιμη για την ανίχνευση τάσεων και διακυμάνσεων.
  • Ιδιαίτερα χρήσιμη σε άτομα με γνωστό σακχαρώδη διαβήτη για καλύτερη ρύθμιση αγωγής και γευμάτων.

Πρακτική σημείωση:
Οι κατ’ οίκον μετρήσεις μπορεί να εμφανίζουν
μικρές αποκλίσεις σε σχέση με το εργαστήριο.
Για διάγνωση και επίσημη ιατρική αξιολόγηση
χρησιμοποιείται πάντα εργαστηριακή μέτρηση.


3

Πώς γίνεται η εξέταση & προετοιμασία

      • Δείγμα: Φλεβικό αίμα σε πιστοποιημένο εργαστήριο,
        με αξιόπιστη και τυποποιημένη μέτρηση.
      • Νηστεία: 8–12 ώρες χωρίς τροφή
        (νερό επιτρέπεται). Αποφύγετε καφέ, χυμούς και γλυκαντικά.
      • Αποφυγή: Αλκοόλ, βαριά γεύματα και έντονη άσκηση
        την προηγούμενη ημέρα, καθώς μπορεί να επηρεάσουν τις τιμές.
      • Φάρμακα: Ενημερώστε το εργαστήριο και τον/την ιατρό
        για όσα λαμβάνετε, χωρίς να διακόψετε αγωγή
        αν δεν σας δοθούν σαφείς οδηγίες.

4

Πότε πρέπει να κάνω εξέταση

Η κατανάλωση καφέ, ακόμη και χωρίς ζάχαρη,
καθώς και το κάπνισμα πριν από την αιμοληψία,
μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές και καλό είναι να αποφεύγονται.

Ο ανεπαρκής ύπνος, η οξεία νόσηση
(π.χ. ίωση, πυρετός) ή η έντονη σωματική καταπόνηση
μπορούν να οδηγήσουν σε παροδικά αυξημένο σάκχαρο.

Σε περιπτώσεις νυχτερινής εργασίας ή διαταραγμένου ωραρίου,
η ερμηνεία των αποτελεσμάτων γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή
και ενδέχεται να απαιτηθεί επαναληπτικός έλεγχος.


5

Φυσιολογικές τιμές σακχάρου (πίνακας)

Οι παρακάτω τιμές αφορούν ενήλικες και χρησιμοποιούνται για την
εκτίμηση της γλυκαιμικής ρύθμισης. Η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα
από τον/την ιατρό, σε συνδυασμό με συμπτώματα και άλλες εξετάσεις.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατηγορίαΣάκχαρο νηστείας (mg/dL)2 ώρες μετά γεύμα (mg/dL)
Φυσιολογικό<100<140
Προδιαβήτης100–125140–199
Διαβήτης*≥126≥200

Τα όρια των τιμών δεν λειτουργούν ως απόλυτος διαχωρισμός.
Μια μεμονωμένη τιμή εκτός ορίων δεν αρκεί από μόνη της
για τη διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη.

Η επιβεβαίωση απαιτεί επαναληπτική μέτρηση
και συσχέτιση με το κλινικό ιστορικό και τα συμπτώματα.

Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα πρέπει να αξιολογούνται
πάντα από ιατρό και όχι αποσπασματικά.

* Για τη διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη απαιτείται επιβεβαίωση
με επαναληπτική μέτρηση ή συνδυασμός με συμβατά συμπτώματα.


6

Κάθε πότε ελέγχω το σάκχαρο

      • Υγιή άτομα: 1 φορά τον χρόνο στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου,
        ιδίως μετά τα 40 έτη ή νωρίτερα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
      • Προδιαβήτης: κάθε 3–6 μήνες, ανάλογα με τις τιμές,
        την ανταπόκριση στις αλλαγές τρόπου ζωής και τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού.
      • Σακχαρώδης διαβήτης: σύμφωνα με το εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο,
        που μπορεί να περιλαμβάνει τακτικό εργαστηριακό έλεγχο και κατ’ οίκον μετρήσεις.

Άτομα με οικογενειακό ιστορικό διαβήτη,
υπέρβαροι ή άτομα με υπέρταση και δυσλιπιδαιμία
συχνά χρειάζονται συχνότερο έλεγχο.

Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης
συνιστάται να παρακολουθούνται τακτικά
και μετά τον τοκετό.

7

Συμπτώματα υψηλού & χαμηλού σακχάρου

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το αν το σάκχαρο είναι υψηλό ή
χαμηλό. Η έγκαιρη αναγνώρισή τους βοηθά στην άμεση αντιμετώπιση.

Υψηλό σάκχαρο (υπεργλυκαιμία):

      • Έντονη δίψα και ξηροστομία
      • Συχνουρία, ιδιαίτερα τη νύχτα
      • Κόπωση, υπνηλία ή μειωμένη αντοχή
      • Θολή όραση, πονοκέφαλος

Χαμηλό σάκχαρο (υπογλυκαιμία):

      • Τρέμουλο, εφίδρωση, κρύος ιδρώτας
      • Έντονη πείνα ή ναυτία
      • Ταχυκαρδία, άγχος ή νευρικότητα
      • Σύγχυση, ζάλη ή δυσκολία συγκέντρωσης

Πρακτική οδηγία:
Αν υποψιάζεστε υπογλυκαιμία, μετρήστε άμεσα το σάκχαρο
και λάβετε περίπου 15 g γρήγορης γλυκόζης
(π.χ. χυμό ή δισκία). Επανελέγξτε σε 15 λεπτά.

Σημαντικό ποσοστό ατόμων με αυξημένο σάκχαρο
είναι ασυμπτωματικοί,
ιδίως στα αρχικά στάδια.

Τα συμπτώματα συχνά εμφανίζονται
όταν οι τιμές παραμένουν υψηλές
για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ορισμένα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται
και σε άλλες αιτίες, γι’ αυτό απαιτείται
εργαστηριακή επιβεβαίωση.


8

Τι επηρεάζει τις τιμές

      • Διατροφή:
        Η ποιότητα και η ποσότητα των υδατανθράκων,
        τα μεγάλα ή ιδιαίτερα πλούσια γεύματα,
        καθώς και η κατανομή των γευμάτων μέσα στην ημέρα
        επηρεάζουν άμεσα το σάκχαρο.
      • Άσκηση & φυσική δραστηριότητα:
        Η τακτική άσκηση συνήθως συμβάλλει
        στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης,
        ενώ η έντονη ή ασυνήθιστη άσκηση
        μπορεί παροδικά να τα αυξήσει.
      • Ύπνος:
        Η έλλειψη ή η κακή ποιότητα ύπνου
        σχετίζεται με αυξημένες τιμές
        και μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη.
      • Στρες & λοιμώξεις:
        Το έντονο στρες και οι λοιμώξεις
        ενεργοποιούν ορμόνες (π.χ. κορτιζόλη)
        που μπορούν να ανεβάσουν παροδικά το σάκχαρο.
      • Φάρμακα:
        Ορισμένα φάρμακα, όπως
        κορτικοστεροειδή,
        κάποια διουρητικά
        ή άλλες ορμονικές θεραπείες,
        ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές.

Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων
πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη
το πλαίσιο της ημέρας
(διατροφή, δραστηριότητα, στρες, φαρμακευτική αγωγή)
και όχι μόνο έναν μεμονωμένο αριθμό.

Η ώρα της εξέτασης και η χρονική απόσταση
από το τελευταίο γεύμα επηρεάζουν σημαντικά τις τιμές.

Δύο μετρήσεις την ίδια ημέρα μπορεί να διαφέρουν,
χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα παθολογία.

9

Σάκχαρο & εγκυμοσύνη (OGTT)

Ο έλεγχος του σακχάρου στην εγκυμοσύνη είναι σημαντικός για την υγεία
της μητέρας και του εμβρύου. Συνήθως πραγματοποιείται με
καμπύλη σακχάρου (OGTT) με 75 g γλυκόζης,
μεταξύ 24ης–28ης εβδομάδας κύησης.

Σε γυναίκες με παράγοντες κινδύνου (π.χ. ιστορικό διαβήτη κύησης,
αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό),
ο έλεγχος μπορεί να συστηθεί νωρίτερα, σύμφωνα με τις οδηγίες
του/της γυναικολόγου.

Το ακριβές πρωτόκολλο και τα όρια ερμηνείας
καθορίζονται από τον/την θεράποντα ιατρό και το εργαστήριο
που διενεργεί την εξέταση.

Στην εγκυμοσύνη, τα όρια και ο τρόπος ελέγχου του σακχάρου
διαφέρουν από τον γενικό πληθυσμό και απαιτούν
ειδικό πρωτόκολλο (καμπύλη σακχάρου – OGTT).
Διαβάστε αναλυτικά για τον έλεγχο σακχάρου στην εγκυμοσύνη
και τι πρέπει να γνωρίζετε για τη σωστή προετοιμασία και ερμηνεία.


10

Παρακολούθηση & στόχοι (HbA1c & eAG)

Η HbA1c αποτυπώνει τον μέσο όρο σακχάρου των τελευταίων 2–3 μηνών,
σε αντίθεση με τις μεμονωμένες μετρήσεις σακχάρου που δείχνουν τη «στιγμιαία» τιμή.
Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται ευρέως για την αξιολόγηση της
μακροχρόνιας γλυκαιμικής ρύθμισης.

Στους περισσότερους ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη,
ο συνήθης θεραπευτικός στόχος είναι
HbA1c <7%. Ωστόσο, οι στόχοι
εξατομικεύονται ανάλογα με την ηλικία,
την ύπαρξη συνοδών νοσημάτων και τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Σε ηλικιωμένους ή σε άτομα με συχνά επεισόδια
υπογλυκαιμίας, μπορεί να επιλεγούν
πιο χαλαροί στόχοι, ώστε να διασφαλίζεται
η ασφάλεια και η ποιότητα ζωής.

Η HbA1c μπορεί επίσης να «μεταφραστεί» σε
εκτιμώμενο μέσο σάκχαρο (eAG),
βοηθώντας τον/την ασθενή να συνδέσει
τις καθημερινές μετρήσεις με τη συνολική εικόνα ρύθμισης.

Στην εγκυμοσύνη, τα όρια και ο τρόπος ελέγχου του σακχάρου
διαφέρουν από τον γενικό πληθυσμό και απαιτούν
ειδικό πρωτόκολλο (καμπύλη σακχάρου – OGTT).
Διαβάστε αναλυτικά για τον έλεγχο σακχάρου στην εγκυμοσύνη
και τι πρέπει να γνωρίζετε για τη σωστή προετοιμασία και ερμηνεία.


11

HbA1c ή σάκχαρο αίματος

Οι δύο εξετάσεις δεν ανταγωνίζονται – συμπληρώνονται.
Το σάκχαρο αίματος δείχνει την τιμή της γλυκόζης
τη συγκεκριμένη στιγμή,
ενώ η HbA1c αποτυπώνει τη
μακροχρόνια εικόνα ρύθμισης.

Η μέτρηση του σακχάρου αίματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη
σε περιπτώσεις συμπτωμάτων,
για άμεση εκτίμηση και για τις
καθημερινές θεραπευτικές αποφάσεις
(π.χ. διατροφή, φάρμακα, ινσουλίνη).

Αντίθετα, η HbA1c χρησιμοποιείται
για την αξιολόγηση της συνολικής πορείας
της γλυκαιμικής ρύθμισης και για την
προσαρμογή της θεραπείας
σε βάθος χρόνου.

Στην κλινική πράξη, ο συνδυασμός των δύο εξετάσεων
παρέχει την πιο αξιόπιστη εικόνα
του μεταβολικού ελέγχου.

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για να ελέγξω σάκχαρο;
Ναι, για το σάκχαρο νηστείας απαιτούνται 8–12 ώρες χωρίς τροφή
(νερό επιτρέπεται). Για το μεταγευματικό, η μέτρηση γίνεται
2 ώρες μετά το γεύμα.
Σάκχαρο 110 mg/dL τι σημαίνει;
Τιμή 110 mg/dL σε μέτρηση νηστείας ανήκει στον
προδιαβήτη. Δεν είναι διαβήτης, αλλά χρειάζεται
παρακολούθηση και αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Μπορεί το στρες να ανεβάσει το σάκχαρο;
Ναι. Το έντονο στρες αυξάνει ορμόνες όπως η κορτιζόλη,
οι οποίες μπορούν να ανεβάσουν παροδικά τις τιμές σακχάρου.
Γιατί διαφέρει το σάκχαρο στο σπίτι από του εργαστηρίου;
Τα γλυκοζόμετρα έχουν επιτρεπτό εύρος απόκλισης.
Για διάγνωση και επίσημη αξιολόγηση
χρησιμοποιείται πάντα εργαστηριακή μέτρηση.
Αν είναι φυσιολογικό το σάκχαρο, χρειάζεται έλεγχος ξανά;
Ναι. Σε υγιή άτομα ο έλεγχος γίνεται συνήθως
1 φορά τον χρόνο ή συχνότερα
αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό;
Όταν υπάρχουν πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές τιμές,
ειδικά αν συνοδεύονται από συμπτώματα όπως
σύγχυση, έντονη δίψα, εμέτους ή υπνηλία.
Σάκχαρο 99 mg/dL είναι φυσιολογικό;
Ναι. Τιμές κάτω από 100 mg/dL νηστείας θεωρούνται φυσιολογικές.
Αν βγει υψηλό μία φορά, τι κάνω;
Συνήθως συστήνεται επαναληπτικός έλεγχος πριν εξαχθούν συμπεράσματα.
Παίζει ρόλο η ηλικία στις τιμές;
Με την ηλικία αυξάνεται η πιθανότητα διαταραχής της γλυκόζης,
γι’ αυτό και ο έλεγχος γίνεται συχνότερα.


13

Κλείστε Ραντεβού

Ο έλεγχος σακχάρου αίματος αποτελεί μία από τις πιο βασικές και
ταυτόχρονα πιο ουσιαστικές εργαστηριακές εξετάσεις για την
παρακολούθηση της μεταβολικής υγείας. Μέσα από μια απλή αιμοληψία,
μπορεί να εντοπιστεί έγκαιρα ο προδιαβήτης,
να τεθεί η διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη
ή να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της ήδη υπάρχουσας αγωγής.

Η σωστή ερμηνεία των τιμών δεν βασίζεται σε έναν μεμονωμένο αριθμό,
αλλά στο συνολικό κλινικό πλαίσιο:
αν η μέτρηση έγινε νηστείας ή μετά το γεύμα,
αν υπήρξε στρες ή λοίμωξη,
αν λαμβάνονται φάρμακα που επηρεάζουν τη γλυκόζη
και αν υπάρχουν συμπτώματα όπως δίψα, κόπωση ή συχνουρία.
Για τον λόγο αυτό, η εξέταση πρέπει να γίνεται
σε πιστοποιημένο εργαστήριο
και να αξιολογείται από επαγγελματία υγείας.

Η τακτική παρακολούθηση του σακχάρου επιτρέπει
όχι μόνο τη διάγνωση,
αλλά και την πρόληψη επιπλοκών που σχετίζονται
με την καρδιά, τα νεφρά, την όραση και το νευρικό σύστημα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει σε άτομα με
οικογενειακό ιστορικό διαβήτη,
αυξημένο σωματικό βάρος,
υπέρταση ή καθιστικό τρόπο ζωής,
καθώς και κατά την εγκυμοσύνη.

Αν χρειάζεστε αξιόπιστο εργαστηριακό έλεγχο σακχάρου αίματος,
με σωστή προετοιμασία, έγκυρα αποτελέσματα
και ιατρική καθοδήγηση,
μπορείτε να δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων
ή να προγραμματίσετε εύκολα το ραντεβού σας.

Κλείστε εύκολα εξέταση Σακχάρου Αίματος ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


14

Βιβλιογραφία

Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων.
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

American Diabetes Association (ADA).
Standards of Medical Care in Diabetes.
https://diabetesjournals.org/care
World Health Organization (WHO).
Diagnosis and management of diabetes.
https://www.who.int/health-topics/diabetes
UpToDate.
Glycemic control and diagnostic criteria for diabetes.
https://www.uptodate.com
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK).
Blood glucose tests & A1C.
https://www.niddk.nih.gov
CONTINUE READING
Σακχαρώδης-διαβήτης-τύπου-2.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
10/Jun/2025
Οδηγοί Ασθενών

Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 – Πλήρης Ανάλυση & Οδηγός

✅ Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2;

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 (ΣΔΤ2) είναι μία χρόνια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από αντίσταση στην ινσουλίνη και ανεπάρκεια παραγωγής ινσουλίνης. Είναι η συχνότερη μορφή διαβήτη και συχνά σχετίζεται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής: κακή διατροφή, καθιστική ζωή, παχυσαρκία.

🧬 Παθογένεια – Τι προκαλεί τον ΣΔΤ2;

  • Αντίσταση στην Ινσουλίνη: Τα κύτταρα δεν ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στην ινσουλίνη.
  • Δυσλειτουργία β-κυττάρων παγκρέατος: Προοδευτικά μειώνεται η ικανότητα έκκρισης ινσουλίνης.
  • Φλεγμονώδης διεργασία: Συστηματική φλεγμονή προάγει την αντίσταση στην ινσουλίνη.

⚠️ Παράγοντες Κινδύνου

  • Παχυσαρκία (ιδίως κοιλιακή)
  • Καθιστική ζωή 🪑
  • Κακή διατροφή 🍟
  • Γενετική προδιάθεση
  • Ηλικία >45 ετών
  • Ιστορικό ΣΔ κύησης
  • Υπέρταση, δυσλιπιδαιμία

🔍 Συμπτώματα

Ο ΣΔΤ2 μπορεί να είναι ασυμπτωματικός για χρόνια:

  • Πολυουρία 🚽
  • Πολυδιψία 💧
  • Καταβολή, κόπωση 😴
  • Θολή όραση 👓
  • Συχνές λοιμώξεις (π.χ. ουρολοιμώξεις)
  • Καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων

🧪 Διαγνωστικά Κριτήρια

Σύμφωνα με ADA και WHO:

  • Γλυκόζη νηστείας ≥126 mg/dL
  • HbA1c ≥6.5%
  • Τυχαία γλυκόζη ≥200 mg/dL με συμπτώματα
  • Καμπύλη γλυκόζης (OGTT) 2h ≥200 mg/dL

🩺 Επιπλοκές του ΣΔΤ2

Οξείες:

  • Υπεργλυκαιμικό υπερωσμωτικό σύνδρομο (HHS)

Χρόνιες:

  • Νεφροπάθεια (νεφρική ανεπάρκεια)
  • Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια
  • Νευροπάθεια
  • Καρδιαγγειακές νόσοι ❤️
  • Διαβητικό πόδι 🦶

🍽️ Αντιμετώπιση ΣΔΤ2

  1. Διατροφή
    • Μεσογειακή διατροφή
    • Χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης
    • Έλεγχος θερμίδων – απώλεια βάρους
  2. Άσκηση
    • 150 λεπτά/εβδομάδα αερόβιας δραστηριότητας
    • Αντιστάσεις 2 φορές/εβδομάδα
  3. Φαρμακευτική αγωγή
    • Μετφορμίνη (1ης επιλογής)
    • Σουλφονυλουρίες, DPP-4 αναστολείς
    • GLP-1 αγωνιστές (π.χ. semaglutide)
    • SGLT2 αναστολείς (π.χ. empagliflozin)
    • Ινσουλίνη (σε προχωρημένα στάδια)

💊 Νεότερες Θεραπείες

  • GLP-1 αγωνιστές: Μειώνουν σάκχαρο & βάρος
  • SGLT2 αναστολείς: Προστασία νεφρών & καρδιάς
  • Dual agonists (tirzepatide): Νέο πεδίο στην αντιμετώπιση

👵 ΣΔΤ2 στην Τρίτη Ηλικία & Εγκυμοσύνη

  • Στους ηλικιωμένους: προσοχή στην υπογλυκαιμία, προσαρμογή στόχων
  • Στην εγκυμοσύνη: μπορεί να επανεμφανιστεί μετά ΣΔ κύησης

🔄 ΣΔΤ2 vs ΣΔΤ1 και LADA

ΧαρακτηριστικόΤύπου 2Τύπου 1LADA
Ηλικία έναρξης>40<3030–50
Βάρος↑↓N/↑
ΑντισώματαΌχιΝαιΝαι
ΙνσουλίνηΌχι πάνταΆμεσαΣταδιακά

🛡️ Πρόληψη

  • Υγιεινή διατροφή 🍎
  • Άσκηση 🚶‍♂️
  • Αποφυγή παχυσαρκίας
  • Έλεγχος αρτηριακής πίεσης & λιπιδίων
  • Προληπτικός έλεγχος σε άτομα με προδιαβήτη

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2;

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 είναι μια χρόνια μεταβολική νόσος όπου το σώμα δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη (αντίσταση στην ινσουλίνη) ή δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη για τη διαχείριση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.

Ποια είναι τα συμπτώματα του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2;

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν συχνή ούρηση, αυξημένη δίψα, αίσθημα κόπωσης, θολή όραση, αργή επούλωση πληγών και συχνές λοιμώξεις.

Ποιες είναι οι αιτίες εμφάνισης του Διαβήτη Τύπου 2;

Οι κύριοι παράγοντες είναι η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, η ανθυγιεινή διατροφή, η γενετική προδιάθεση και η ηλικία (άνω των 45 ετών).

Πώς γίνεται η διάγνωση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2;

Η διάγνωση γίνεται με μέτρηση γλυκόζης νηστείας, δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (καμπύλη σακχάρου) και μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c).

Ποιες είναι οι επιπλοκές του Διαβήτη Τύπου 2;

Οι επιπλοκές περιλαμβάνουν καρδιαγγειακές παθήσεις, νεφροπάθεια, νευροπάθεια, αμφιβληστροειδοπάθεια, και προβλήματα στα άκρα που μπορεί να οδηγήσουν σε ακρωτηριασμό.

Πώς μπορεί να προληφθεί ο Διαβήτης Τύπου 2;

Η πρόληψη περιλαμβάνει υγιεινή διατροφή, τακτική σωματική άσκηση, διατήρηση υγιούς βάρους και τακτικό ιατρικό έλεγχο.

Ποια είναι η κατάλληλη διατροφή για κάποιον με Διαβήτη Τύπου 2;

Η διατροφή πρέπει να είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά, ζάχαρη και απλούς υδατάνθρακες, και να περιλαμβάνει πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας και καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ξηρούς καρπούς).

Είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή στον Διαβήτη Τύπου 2;

Ναι, σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση της γλυκόζης, όπως από του στόματος αντιδιαβητικά ή ινσουλίνη, όταν η διατροφή και η άσκηση δεν επαρκούν.

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 είναι αναστρέψιμος;

Μερικώς, μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά ή να τεθεί σε ύφεση μέσω απώλειας βάρους, υγιεινής διατροφής και άσκησης, αλλά η διατήρηση των αλλαγών στον τρόπο ζωής είναι κρίσιμη.

Τι ρόλο παίζει η άσκηση στον Διαβήτη Τύπου 2;

Η άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, βοηθά στη διαχείριση του βάρους, και μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών.

Πώς μπορώ να διαχειριστώ τον Διαβήτη Τύπου 2 στην καθημερινότητά μου;

Με τακτική παρακολούθηση της γλυκόζης αίματος, τήρηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, σωματική δραστηριότητα, τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής, και συχνή επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό σας.

 

 

📚 Βιβλιογραφία:

  1. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S1–S166. https://doi.org/10.2337/dc24-S001
  2. WHO. Global report on diabetes. World Health Organization. 2016. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257
  3. Riddle MC, et al. Management of type 2 diabetes in 2024: A consensus report by the ADA and the EASD. Diabetes Care. 2024.
  4. Zinman B, et al. Empagliflozin, cardiovascular outcomes, and mortality in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2015;373:2117–2128. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1504720
  5. Davies MJ, et al. Management of hyperglycemia in type 2 diabetes, 2022. Diabetes Care. 2022;45(1):S1–S127.
  6. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Οδηγίες για τη διατροφή και τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2. https://eody.gov.gr
  7. Χριστοδουλάκη Ε, Καραγεωργίου Δ. Νεότερες θεραπείες στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: GLP-1 και SGLT2 αναστολείς. Ελληνική Επιθεώρηση Ενδοκρινολογίας. 2023;30(1):45–52.
CONTINUE READING
kampyli-sakcharou-ogtt-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
09/Jun/2025
Εξετάσεις Αίματος

Καμπύλη Σακχάρου (OGTT) – Τιμές, Ερμηνεία & Διαβήτης Κύησης

Καμπύλη Σακχάρου (OGTT) – Τι Είναι, Πότε Γίνεται και Πώς Ερμηνεύεται

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η καμπύλη σακχάρου (OGTT) είναι η πιο ευαίσθητη εξέταση για τη διάγνωση
προδιαβήτη, σακχαρώδους διαβήτη και
διαβήτη κύησης, γιατί δείχνει πώς αντιδρά ο οργανισμός σας
σε πραγματική φόρτιση με γλυκόζη.


1

Τι είναι η Καμπύλη Σακχάρου (OGTT)

Η Καμπύλη Σακχάρου ή OGTT (Oral Glucose Tolerance Test) είναι
εργαστηριακή δοκιμασία που μετρά
πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σας σε μια μεγάλη δόση γλυκόζης.
Δεν δείχνει απλώς μια στιγμιαία τιμή σακχάρου,
αλλά ολόκληρη τη δυναμική της γλυκαιμικής ρύθμισης.

Με απλά λόγια:
πίνετε ένα ρόφημα γλυκόζης και το εργαστήριο παρακολουθεί
πόσο ανεβαίνει και πόσο γρήγορα πέφτει το σάκχαρό σας.
Αυτό αποκαλύπτει αν το πάγκρεας και η ινσουλίνη λειτουργούν σωστά.

Κλινική σημασία:
Η OGTT είναι πιο ευαίσθητη από το απλό σάκχαρο νηστείας και την HbA1c
στην ανίχνευση πρώιμου προδιαβήτη και
διαβήτη κύησης.


2

Πότε και σε ποιους συνιστάται η OGTT

Η καμπύλη σακχάρου γίνεται όταν υπάρχει
υποψία διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης
ή όταν άλλες εξετάσεις δεν αρκούν για ασφαλή διάγνωση.

Ποιος ωφελείται περισσότερο:
Άτομα με οριακό σάκχαρο, έγκυες γυναίκες και ασθενείς με
ινσουλινοαντίσταση ή οικογενειακό ιστορικό διαβήτη.

Τυπικές ενδείξεις για OGTT:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατηγορίαΠότε γίνεται
ΕνήλικεςΣάκχαρο νηστείας 100–125 mg/dL ή ύποπτα συμπτώματα
ΠροδιαβήτηςΓια επιβεβαίωση διαταραχής ανοχής γλυκόζης
Εγκυμοσύνη24η–28η εβδομάδα για έλεγχο διαβήτη κύησης
Παιδιά με παχυσαρκίαΌταν συνυπάρχουν μεταβολικοί παράγοντες
Οριακή HbA1cΌταν η HbA1c είναι 5.7–6.4% και δεν αρκεί για διάγνωση
Ύποπτος τύπος διαβήτηMODY, LADA ή άτυπη υπεργλυκαιμία


3

Τι ελέγχει πραγματικά η καμπύλη σακχάρου

Η καμπύλη σακχάρου δεν μετρά απλώς μια τιμή γλυκόζης.
Ελέγχει αν ο οργανισμός σας μπορεί να διαχειριστεί μια πραγματική μεταβολική πρόκληση:
μια μεγάλη ποσότητα γλυκόζης.

Σε υγιή μεταβολισμό, το σάκχαρο ανεβαίνει προσωρινά
και επανέρχεται γρήγορα σε φυσιολογικά επίπεδα,
καθώς η ινσουλίνη δρα αποτελεσματικά.
Σε προδιαβήτη ή διαβήτη,
το σάκχαρο μένει αυξημένο για παρατεταμένο διάστημα.

Γιατί είναι ανώτερη εξέταση:
Η OGTT αποκαλύπτει πρώιμες διαταραχές που
μπορεί να είναι απολύτως «αόρατες» στο σάκχαρο νηστείας ή στην HbA1c.


4

Πώς γίνεται η καμπύλη σακχάρου βήμα-βήμα

Η OGTT είναι τυποποιημένη διαδικασία
και διαρκεί περίπου 2 ώρες (ή 3 ώρες στην εγκυμοσύνη).

  1. Νηστεία 8–12 ωρών (επιτρέπεται μόνο νερό)
  2. Αιμοληψία νηστείας (χρονικό σημείο 0)
  3. Κατανάλωση 75 g γλυκόζης διαλυμένης σε νερό
  4. Αναμονή σε καθιστή θέση χωρίς φαγητό, κάπνισμα ή περπάτημα
  5. Δεύτερη αιμοληψία στις 2 ώρες

Στην εγκυμοσύνη γίνεται OGTT τριών σημείων:
νηστείας, 1 ώρα και 2 ώρες μετά τη γλυκόζη.

Σημαντικό:
Ακόμη και μικρή σωματική δραστηριότητα ή κάπνισμα
κατά τη διάρκεια της εξέτασης
μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα.


5

Τι είναι το ρόφημα γλυκόζης

Το ρόφημα της καμπύλης σακχάρου είναι
διάλυμα 75 g καθαρής γλυκόζης σε νερό,
με γλυκιά γεύση, που πρέπει να καταναλωθεί μέσα σε λίγα λεπτά.

Σκοπός του δεν είναι απλώς να αυξήσει το σάκχαρο,
αλλά να δημιουργήσει ελεγχόμενη μεταβολική πρόκληση,
ώστε να φανεί αν η ινσουλίνη λειτουργεί επαρκώς.

Στην εγκυμοσύνη, σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται
δοκιμασία 50 g (screening test)
πριν την πλήρη OGTT των 75 g.


6

Φυσιολογικές τιμές στην καμπύλη σακχάρου (OGTT)

Οι φυσιολογικές τιμές της OGTT εξαρτώνται από το
αν το άτομο είναι έγκυος ή όχι.
Τα όρια καθορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO),
την American Diabetes Association (ADA)
και την Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία.

Σημαντικό:
Στην εγκυμοσύνη χρησιμοποιούνται αυστηρότερα όρια,
επειδή ακόμη και ήπια υπεργλυκαιμία επηρεάζει το έμβρυο.

🧍‍♂️ Γενικός πληθυσμός – OGTT 75 g (0 και 2 ώρες)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΣτάδιοΤιμή (mg/dL)Ερμηνεία
Νηστεία< 100Φυσιολογικό
Νηστεία100–125Προδιαβήτης (IFG)
2 ώρες< 140Φυσιολογικό
2 ώρες140–199Προδιαβήτης (IGT)
2 ώρες≥ 200Σακχαρώδης διαβήτης

📌 Τιμή ≥ 200 mg/dL με τυπικά συμπτώματα
θεωρείται διαγνωστική για διαβήτη.

🤰 Εγκυμοσύνη – OGTT 75 g (3 σημεία)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Χρονικό σημείοΦυσιολογική τιμή (mg/dL)
Νηστείας< 92
1 ώρα< 180
2 ώρες< 153

Αν έστω μία τιμή είναι υψηλότερη →
διάγνωση διαβήτη κύησης (GDM).


7

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η ερμηνεία της OGTT δεν βασίζεται σε μία μόνο τιμή,
αλλά στο συνολικό γλυκαιμικό προφίλ του ατόμου
(νηστείας, απόκριση στη γλυκόζη και ικανότητα επαναφοράς).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕύρημαΤι σημαίνει
Νηστείας 100–125Διαταραχή γλυκόζης νηστείας (IFG)
2 ώρες ≥ 140Διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης (IGT)
IFG + IGTΥψηλός κίνδυνος ΣΔ τύπου 2
2 ώρες ≥ 200Σακχαρώδης διαβήτης
Έγκυος με ≥1 παθολογική τιμήΔιαβήτης κύησης

Η συνύπαρξη IFG και IGT σημαίνει υψηλή πιθανότητα εξέλιξης σε ΣΔ τύπου 2
τα επόμενα χρόνια, αν δεν γίνουν παρεμβάσεις σε βάρος, διατροφή και άσκηση.


8

Υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια της OGTT

Σε ορισμένα άτομα, μετά την κατανάλωση της γλυκόζης,
μπορεί να εμφανιστεί αντιδραστική υπογλυκαιμία,
λόγω υπερβολικής έκκρισης ινσουλίνης.

  • Πτώση σακχάρου < 70 mg/dL
  • Τρέμουλο, ιδρώτας, πείνα, αδυναμία, ζάλη
Ποιοι το εμφανίζουν συχνότερα:
Νεαρά άτομα ή άτομα με πολύ γρήγορη ινσουλινική απόκριση,
συχνά χωρίς διαβήτη.

Η υπογλυκαιμία στην OGTT δεν σημαίνει διαβήτη,
αλλά δείχνει δυσρρύθμιση της ινσουλίνης
που μπορεί να σχετίζεται με πρώιμη ινσουλινοαντίσταση.


9

OGTT στην εγκυμοσύνη – Πότε και γιατί γίνεται

Η καμπύλη σακχάρου στην εγκυμοσύνη είναι η
βασική εξέταση για τον εντοπισμό του διαβήτη κύησης (GDM).
Οι ορμονικές μεταβολές προκαλούν φυσιολογική
αντίσταση στην ινσουλίνη·
αν το πάγκρεας δεν καλύψει την αυξημένη ανάγκη,
προκύπτει υπεργλυκαιμία.

Γιατί μας νοιάζει:
Ο μη διαγνωσμένος GDM αυξάνει τον κίνδυνο
επιπλοκών τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

🕒 Πότε γίνεται;

  • 24η–28η εβδομάδα σε όλες τις εγκύους
  • 16η–20η εβδομάδα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου

Παράγοντες κινδύνου:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράγονταςΠαράδειγμα
ΠαχυσαρκίαBMI > 30
Προηγούμενος GDMΝαι
Μακροσωμία εμβρύου> 4.000 g
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔΝαι
PCOSΠολυκυστικές ωοθήκες

🧪 Διαδικασία OGTT στην εγκυμοσύνη

  1. Αιμοληψία νηστείας
  2. Κατανάλωση 75 g γλυκόζης
  3. Αιμοληψία στην 1η και στη 2η ώρα
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Χρονικό σημείοΌριο (mg/dL)
Νηστείας< 92
1 ώρα< 180
2 ώρες< 153

Αν έστω μία τιμή είναι παθολογική →
διάγνωση διαβήτη κύησης.

Ο GDM σχετίζεται με μακροσωμία,
νεογνική υπογλυκαιμία,
καισαρική τομή
και αυξημένο κίνδυνο ΣΔ τύπου 2 στη ζωή.
Αντιμετωπίζεται με
διατροφή, έλεγχο και, αν χρειαστεί, ινσουλίνη.


10

OGTT σε παιδιά και εφήβους

Η καμπύλη σακχάρου εφαρμόζεται και σε παιδιά ή εφήβους
όταν υπάρχει υποψία πρώιμης μεταβολικής διαταραχής
ή αυξημένος καρδιομεταβολικός κίνδυνος.

  • Παχυσαρκία (BMI > 95η εκατοστιαία θέση)
  • Οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2
  • Υπέρταση ή δυσλιπιδαιμία
  • Acanthosis nigricans (δερματικός δείκτης ινσουλινοαντίστασης)

Η δόση γλυκόζης είναι
1,75 g ανά κιλό σωματικού βάρους
με μέγιστο τα 75 g.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Χρονικό σημείοΦυσιολογικό
Νηστείας< 100 mg/dL
2 ώρες< 140 mg/dL

Τιμές ≥ 200 mg/dL στις 2 ώρες είναι
διαγνωστικές για σακχαρώδη διαβήτη και απαιτούν άμεση παιδοενδοκρινολογική εκτίμηση.


11

Πώς να προετοιμαστείτε για την καμπύλη σακχάρου

Η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη για
αξιόπιστα και κλινικά χρήσιμα αποτελέσματα.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να αλλοιώσουν την OGTT.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΟδηγίαΤι να κάνετε
ΔιατροφήΤις 3 προηγούμενες ημέρες τρώτε κανονικά, όχι υποθερμιδική δίαιτα
Νηστεία8–12 ώρες πριν, επιτρέπεται μόνο νερό
ΦάρμακαΕνημερώστε τον ιατρό για όσα λαμβάνετε
ΚάπνισμαΑποφύγετε για τουλάχιστον 12 ώρες
ΚαφεΐνηΜην καταναλώσετε την ημέρα της εξέτασης
ΆσκησηΑποφύγετε έντονη δραστηριότητα πριν και κατά τη διάρκεια
Στόχος:
Να μετρηθεί ο φυσιολογικός μεταβολισμός σας,
όχι η αντίδραση σε δίαιτα, άσκηση ή διεγερτικά.


12

Συχνά λάθη που αλλοιώνουν την OGTT

Η ακρίβεια της καμπύλης σακχάρου εξαρτάται από
σωστή προετοιμασία και
αυστηρή τήρηση της διαδικασίας.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΛάθοςΣυνέπεια
Νηστεία < 8 ώρεςΨευδώς αυξημένα αποτελέσματα
Αλλαγή δίαιτας πριν την εξέτασηΨευδώς φυσιολογική καμπύλη
Καφές ή κάπνισμαΟρμονική διέγερση → άνοδος σακχάρου
Άσκηση λίγο πρινΑλλαγή μεταβολισμού γλυκόζης
Φάρμακα (π.χ. κορτιζόνη)Πλασματική υπεργλυκαιμία
Εμετός κατά τη δοκιμασίαΆκυρο αποτέλεσμα – χρειάζεται επανάληψη
Μικρότερη δόση γλυκόζηςΨευδώς φυσιολογικά

📌 Αν νιώσετε αδιαθεσία, ενημερώστε άμεσα το προσωπικό του εργαστηρίου.


13

Πότε ενδείκνυται η καμπύλη σακχάρου (OGTT)

Η OGTT χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
υποψία διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης
ή όταν άλλες εξετάσεις δεν επαρκούν για ασφαλή διάγνωση.

🔍 Ενήλικες (μη έγκυες)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΓιατί γίνεται OGTT
Σάκχαρο νηστείας 100–125Επιβεβαίωση ή αποκλεισμός προδιαβήτη
HbA1c 5.7–6.4%Η HbA1c μόνη της δεν αρκεί
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔΥψηλότερος μελλοντικός κίνδυνος
Παχυσαρκία (BMI >30)Συχνή συνύπαρξη ινσουλινοαντίστασης
PCOSΣυχνή διαταραχή γλυκόζης
Υπέρταση ή δυσλιπιδαιμίαΜέρος μεταβολικού συνδρόμου

🤰 Εγκυμοσύνη

Η OGTT είναι εξέταση ρουτίνας για όλες τις εγκύους
στην 24η–28η εβδομάδα,
ή νωρίτερα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

👶 Παιδιά & έφηβοι

Ενδείκνυται σε παχυσαρκία, acanthosis nigricans,
οικογενειακό ιστορικό ΣΔ
ή συμπτώματα υπεργλυκαιμίας.

💉 Άλλες κλινικές καταστάσεις

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΓιατί χρειάζεται OGTT
Χρόνια κορτιζόνηΠροκαλεί υπεργλυκαιμία
Σύνδρομο Cushing / ακρομεγαλίαΔιαταραχή δράσης ινσουλίνης
Μετά από παγκρεατίτιδαΚίνδυνος δευτεροπαθούς διαβήτη


14

HbA1c έναντι OGTT – Ποια εξέταση είναι καλύτερη;

Η HbA1c δείχνει τον μέσο όρο του σακχάρου
των τελευταίων 2–3 μηνών,
ενώ η OGTT δείχνει
πώς αντιδρά ο οργανισμός σας σε πραγματική φόρτιση γλυκόζης.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΧαρακτηριστικόHbA1cOGTT
Τι μετράΜέσο σάκχαρο 3 μηνώνΑπόκριση σε γλυκόζη
ΝηστείαΌχιΝαι
Ευαισθησία στον προδιαβήτηΧαμηλότερηΥψηλότερη
ΕγκυμοσύνηΌχιΝαι (GDM)

Πότε προτιμάται η HbA1c

  • Διάγνωση ΣΔ2 σε ενήλικες χωρίς συμπτώματα
  • Μακροχρόνια παρακολούθηση της ρύθμισης

Πότε προτιμάται η OGTT

  • Οριακή HbA1c (5.7–6.4%)
  • Ισχυρή υποψία προδιαβήτη με φυσιολογική HbA1c
  • Διάγνωση διαβήτη κύησης
  • Παιδιά, παχυσαρκία, PCOS
Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη:
Αναιμία, αιμοσφαιρινοπάθειες, νεφρική νόσος και εγκυμοσύνη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η OGTT υπερέχει.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πονάει η καμπύλη σακχάρου;

Όχι· περιλαμβάνει μόνο αιμοληψίες και κατανάλωση γλυκόζης, με πιθανή ήπια δυσφορία.

Πόσο διαρκεί η εξέταση;

Συνήθως 2–3 ώρες, ανάλογα με τον αριθμό των μετρήσεων.

Μπορώ να πιω νερό;

Ναι, επιτρέπονται μικρές ποσότητες νερού κατά τη διάρκεια της εξέτασης.

Είναι ασφαλής στην εγκυμοσύνη;

Ναι, είναι η βασική και απολύτως ασφαλής εξέταση για τη διάγνωση διαβήτη κύησης.

Τι σημαίνει προδιαβήτης στην OGTT;

Τιμές πάνω από το φυσιολογικό που δείχνουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια διαβήτη.

Πότε χρειάζεται επανάληψη της καμπύλης;

Σε νέες εγκυμοσύνες, σε προδιαβήτη ή όταν τα αποτελέσματα είναι οριακά ή παθολογικά.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Καμπύλης Σακχάρου (OGTT) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. WHO. Definition and diagnosis of diabetes mellitus
https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-CHP-2021.2
2. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes 2024
https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1
3. NICE. Diabetes in pregnancy NG3
https://www.nice.org.uk/guidance/ng3
4. PubMed Central. Pathophysiology of gestational diabetes
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5917096/
5. Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING

Older Posts

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.