menu trigger  menu trigger
FSH-LH.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
20/Nov/2025
Έλεγχος Ορμονών

FSH / LH – Πλήρης Οδηγός Γονιμότητας για Γυναίκες & Άνδρες

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι η FSH και η LH και ποιος ο ρόλος τους;

ℹ️ Γρήγορη σύνοψη (FSH & LH)

  • FSH (θυλακιοτρόπος ορμόνη): Ρυθμίζει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων στις γυναίκες & τη σπερματογένεση στους άνδρες.
  • LH (ωχρινοτρόπος ορμόνη): Προκαλεί ωορρηξία στις γυναίκες & διεγείρει παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.
  • Και οι δύο παράγονται από την υπόφυση.
  • Αποτελούν βασικό δείκτη για γονιμότητα, ορμονική ισορροπία, εμμηνορρυσιακό κύκλο & λειτουργία γονάδων.
  • Η σχέση τους (LH/FSH ratio) έχει μεγάλη σημασία – ειδικά στο PCOS.

Οι ορμόνες FSH (Follicle-Stimulating Hormone) και LH (Luteinizing Hormone) είναι δύο από τις
σημαντικότερες ορμόνες της ανθρώπινης αναπαραγωγικής λειτουργίας. Παράγονται από την πρόσθια υπόφυση
και συνεργάζονται στενά για να ρυθμίσουν τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την ωορρηξία, την παραγωγή οιστρογόνων/προγεστερόνης
στις γυναίκες, καθώς και τη σπερματογένεση και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.

Χωρίς τη σωστή ισορροπία FSH–LH, το αναπαραγωγικό σύστημα δεν λειτουργεί ομαλά: οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν
διαταραχές κύκλου, υπογονιμότητα ή ωοθηκική δυσλειτουργία, ενώ οι άνδρες μπορεί να παρουσιάσουν
χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη σπερματογένεση και προβλήματα γονιμότητας.

Η εξέταση FSH και LH αποτελεί θεμελιώδη βιοδείκτη στον έλεγχο γονιμότητας, στον ορμονικό έλεγχο της γυναίκας,
στη διερεύνηση αμηνόρροιας, καθώς και στη διάγνωση υπογοναδισμού στους άνδρες.

Η ερμηνεία τους όμως απαιτεί κατανόηση του κύκλου στις γυναίκες, καθώς και συσχέτιση με άλλα
ορμονικά επίπεδα όπως οιστραδιόλη (E2), AMH, προλακτίνη και τεστοστερόνη.

2️⃣ Πώς παράγονται – Ο άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες

🧠 Σύντομη εικόνα του άξονα HPG (Hypothalamus–Pituitary–Gonadal)

  • Ο υποθάλαμος εκκρίνει GnRH → ενεργοποιεί την υπόφυση.
  • Η υπόφυση παράγει FSH & LH.
  • Στις γυναίκες ρυθμίζουν ωοθηκικό κύκλο, οιστρογόνα, προγεστερόνη.
  • Στους άνδρες διεγείρουν σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης.
  • Τα οιστρογόνα / τεστοστερόνη ασκούν αρνητική ή θετική παλίνδρομη ρύθμιση.

Η παραγωγή των FSH και LH αποτελεί μέρος ενός πολύ σημαντικού ορμονικού συστήματος, γνωστού ως
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες (HPG axis). Ο άξονας αυτός αποτελεί τον “κεντρικό έλεγχο”
της αναπαραγωγικής λειτουργίας σε άνδρες και γυναίκες.

2.1 Ο υποθάλαμος – Η αρχή της ρύθμισης

Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) σε παλμούς.
Ο ρυθμός και η συχνότητα αυτών των παλμών καθορίζουν πόση FSH και πόση LH θα παραχθεί από την υπόφυση.

• Γρήγοροι παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως LH
• Αργοί παλμοί GnRH → αυξάνουν κυρίως FSH

2.2 Η υπόφυση – Ο παραγωγός των FSH και LH

Η πρόσθια υπόφυση ανταποκρίνεται στη GnRH και εκκρίνει:

  • FSH (Follicle-Stimulating Hormone)
  • LH (Luteinizing Hormone)

Οι δύο αυτές ορμόνες δρουν σε:

  • ωοθήκες στις γυναίκες,
  • όρχεις στους άνδρες.

2.3 Οι γονάδες – Η περιφερική δράση

Στις γυναίκες:

  • Η FSH διεγείρει την ανάπτυξη των ωοθυλακίων και την παραγωγή οιστρογόνων.
  • Η LH προκαλεί ωορρηξία και στη συνέχεια την παραγωγή προγεστερόνης από το ωχρό σωμάτιο.

Στους άνδρες:

  • Η FSH διεγείρει τη σπερματογένεση στα κύτταρα Sertoli.
  • Η LH διεγείρει τα κύτταρα Leydig να παράγουν τεστοστερόνη.

2.4 Παλίνδρομη ρύθμιση – Το «feedback»

Τα επίπεδα των ορμονών φύλου δημιουργούν ένα σύστημα
αρνητικής ή θετικής παλίνδρομης ρύθμισης:

  • Οιστρογόνα και προγεστερόνη ρυθμίζουν FSH/LH στις γυναίκες.
  • Τεστοστερόνη ρυθμίζει FSH/LH στους άνδρες.
  • Η υψηλή προλακτίνη (PRL) μπορεί να καταστείλει FSH/LH → συχνή αιτία αμηνόρροιας.
  • Το στρες, ο υποσιτισμός, η έντονη άσκηση και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης την GnRH.

Η κατανόηση του άξονα είναι απαραίτητη για τη σωστή ερμηνεία των τιμών FSH και LH
τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα.

3️⃣ FSH & LH στις γυναίκες – Ο ρόλος τους στον εμμηνορρυσιακό κύκλο

👩 Γρήγορη σύνοψη για γυναίκες

  • FSH: Ξεκινά την ανάπτυξη ωοθυλακίων → παραγωγή οιστρογόνων.
  • LH: Κάνει την «έκρηξη LH» → προκαλεί ωορρηξία.
  • Η σχέση FSH/LH αλλάζει σε κάθε φάση του κύκλου.
  • Ασυνήθιστες τιμές → πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, PCOS ή διαταραχές κύκλου.
  • Οι τιμές έχουν νόημα μόνο σε σωστή ημέρα του κύκλου.

Στη γυναίκα, οι ορμόνες FSH και LH συντονίζουν ολόκληρη τη διαδικασία της ωοθυλακικής ανάπτυξης,
της ωορρηξίας και της προετοιμασίας του ενδομητρίου για πιθανή εγκυμοσύνη.
Ο τρόπος που μεταβάλλονται μέσα στον μηνιαίο κύκλο αποτελεί βασική ένδειξη της
ωοθηκικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

3.1 Πώς δρουν οι FSH & LH κατά τη διάρκεια του κύκλου

🩸 Φάση 1 – Πρώιμη θυλακική (Ημέρες 1–5)

  • Η FSH αυξάνεται για να ενεργοποιήσει την ανάπτυξη ωοθυλακίων.
  • Τα ωοθυλάκια παράγουν οιστρογόνα (E2).
  • Η LH βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα.

🌱 Φάση 2 – Μέση–όψιμη θυλακική (Ημέρες 6–12)

  • Η FSH μειώνεται ελαφρά καθώς επιλέγεται το κυρίαρχο ωοθυλάκιο.
  • Τα οιστρογόνα αυξάνονται σημαντικά.
  • Η LH παραμένει σταθερή μέχρι τα μέσα του κύκλου.

⚡ Φάση 3 – Ωορρηξία (Ημέρα 13–15)

  • Η απότομη αύξηση των οιστρογόνων πυροδοτεί την “LH surge”.
  • Η LH εκτοξεύεται → προκαλεί ωορρηξία.
  • Η FSH αυξάνεται ήπια.

🌙 Φάση 4 – Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

  • Η LH διεγείρει το ωχρό σωμάτιο → παραγωγή προγεστερόνης.
  • Η FSH παραμένει χαμηλή.
  • Αν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη → πτώση προγεστερόνης → έναρξη περιόδου.

3.2 FSH, LH και ποιότητα ωοθηκών

Η FSH, ειδικά η πρωινή τιμή της Ημέρας 2–4, αποτελεί ένδειξη για την
ωοθηκική εφεδρεία (ποσότητα και ποιότητα ωαρίων).

  • Υψηλή FSH → υποδηλώνει μειωμένη εφεδρεία (ιδίως κοντά στην εμμηνόπαυση).
  • Χαμηλή LH μπορεί να δείχνει κεντρική διαταραχή (υπόφυση ή υποθάλαμος).
  • Η σχέση LH/FSH είναι σημαντική στην αξιολόγηση του PCOS (βλ. ενότητα 6).

3.3 FSH, LH & προλακτίνη (PRL)

Η υψηλή προλακτίνη μπορεί να καταστείλει την παραγωγή GnRH → χαμηλή FSH & LH → αμηνόρροια,
ανωορρηξία ή διαταραχές κύκλου.

Γι’ αυτό συχνά εξετάζονται μαζί: FSH – LH – PRL – E2 – AMH.

3.4 Τι σημαίνουν γενικά οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

  • Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία, ΠΟΑ, εμμηνόπαυση.
  • Υψηλή LH → PCOS, ανωοθυλακιορρηξία.
  • Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός).
  • Ημέρα μέτρησης = κρίσιμη για σωστή αξιολόγηση.

Η FSH και η LH αποτελούν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες για την εκτίμηση της
γονιμότητας, της ωορρηξίας και της λειτουργίας των ωοθηκών.

4️⃣ Σε ποια φάση του κύκλου μετριούνται και γιατί έχει σημασία;

📌 Σημαντικό για σωστή ερμηνεία

  • Οι τιμές FSH & LH έχουν νόημα μόνο αν μετρηθούν στη σωστή ημέρα του κύκλου.
  • Η καλύτερη ημέρα είναι συνήθως η Ημέρα 2–4 της περιόδου.
  • Η ωορρηξία μεταβάλλει απότομα τη LH → λάθος ημέρα = λανθασμένη ερμηνεία.
  • Οι γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο χρειάζονται ειδικές οδηγίες.

Οι ορμόνες FSH και LH παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μέσα σε έναν φυσιολογικό εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Γι’ αυτό η ημέρα που γίνεται η εξέταση είναι απολύτως κρίσιμη για τη σωστή αξιολόγηση των τιμών.

4.1 Γιατί η μέτρηση γίνεται στη Φάση 2–4 Ημέρας;

Η πρώιμη θυλακική φάση (Ημέρες 2–4) είναι η περίοδος όπου:

  • η FSH βρίσκεται στη βασική γραμμή (baseline),
  • η LH είναι χαμηλή και σταθερή,
  • τα οιστρογόνα (E2) είναι χαμηλά και δεν επηρεάζουν ακόμα έντονα την υπόφυση,
  • οι τιμές αντανακλούν καθαρά τη λειτουργία των ωοθηκών και της υπόφυσης.

Αν η εξέταση γίνει αργότερα:

  • η LH μπορεί να αυξηθεί απότομα (LH surge),
  • η FSH επηρεάζεται από τα αυξανόμενα οιστρογόνα,
  • η ερμηνεία γίνεται δύσκολη ή λανθασμένη.

4.2 Τι γίνεται σε γυναίκες με ακανόνιστο κύκλο;

Σε γυναίκες με ασταθή ή αραιομηνόρροια, η μέτρηση γίνεται:

  • όταν εμφανιστεί περίοδος → Ημέρα 2–4, ή
  • αν η περίοδος λείπει > 2–3 μήνες → μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα, αλλά σε συνδυασμό με E2 & προλακτίνη.

4.3 Εξαιρέσεις

Η μέτρηση μπορεί να γίνει άλλη ημέρα στις εξής περιπτώσεις:

  • μοναχικές ωορρηξίες,
  • διερεύνηση ανωορρηξίας,
  • παρακολούθηση θεραπειών υπογονιμότητας,
  • έλεγχος περιεμμηνόπαυσης / εμμηνόπαυσης.

Η μέρα του κύκλου καθορίζει αν μια τιμή FSH ή LH θα εκτιμηθεί ως φυσιολογική ή όχι – γι’ αυτό η
σωστή χρονική στιγμή είναι εξίσου σημαντική με το αποτέλεσμα.

5️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στις γυναίκες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (γυναίκες)

  • Ημέρα 2–4: FSH 3–10 mIU/mL, LH 2–10 mIU/mL
  • LH/FSH ratio ≈ 1 (φυσιολογικά)
  • Υψηλή FSH → μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία
  • Υψηλή LH → συχνά συνδέεται με PCOS
  • Μετά την εμμηνόπαυση: πολύ υψηλές FSH & LH

Οι φυσιολογικές τιμές των FSH και LH στις γυναίκες εξαρτώνται από τη φάση του κύκλου. Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές
και μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το εργαστήριο.

5.1 Φυσιολογικές τιμές ανά φάση κύκλου

🩸 Ημέρα 2–4 (πρώιμη θυλακική φάση)

  • FSH: 3–10 mIU/mL
  • LH: 2–10 mIU/mL
  • Η αναλογία LH/FSH ≈ 1 θεωρείται φυσιολογική.

🌱 Ωοθυλακική φάση (Ημέρες 6–12)

  • FSH: 3–9 mIU/mL
  • LH: 2–15 mIU/mL

⚡ Ωορρηξία (Ημέρες 13–15)

  • FSH: 4–15 mIU/mL
  • LH: 20–90 mIU/mL (LH surge)

🌙 Ωχρινική φάση (Ημέρες 16–28)

  • FSH: 1–9 mIU/mL
  • LH: 1–14 mIU/mL

5.2 FSH & LH στην εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή οιστρογόνων μειώνεται → δεν υπάρχει φυσιολογική παλίνδρομη ρύθμιση → οι τιμές FSH και LH
αυξάνονται σημαντικά.

  • FSH: 25–140+ mIU/mL
  • LH: 15–60+ mIU/mL

5.3 Πότε οι τιμές θεωρούνται «ύποπτες»

  • FSH > 10–12 mIU/mL (Ημέρα 2–4): πιθανή μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.
  • LH/FSH > 2: συχνά ενδεικτικό PCOS.
  • Πολύ χαμηλές FSH & LH: πιθανός υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός.
  • Υψηλή LH χωρίς ωορρηξία: ανωορρηξία / PCOS.

Η σωστή αξιολόγηση απαιτεί εξέταση στη σωστή ημέρα και συσχέτιση με άλλους δείκτες:
AMH, οιστραδιόλη (E2), προλακτίνη, θυρεοειδικό έλεγχο, υπερηχογράφημα ωοθηκών.

6️⃣ PCOS: Ο λόγος LH/FSH και τι σημαίνει στην πράξη

💜 Γρήγορη σύνοψη για PCOS & LH/FSH

  • Ο λόγος LH/FSH φυσιολογικά ≈ 1.
  • Στο PCOS συχνά γίνεται LH/FSH > 2 ή και > 3.
  • Η υψηλή LH προκαλεί αύξηση ανδρογόνων → ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών.
  • Η χαμηλότερη FSH εμποδίζει την ωρίμανση ωαρίου → ανωορρηξία.
  • Δεν είναι απόλυτος δείκτης: το PCOS χρειάζεται συνδυασμό εργαστηριακών + υπερηχογραφικών κριτηρίων.

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) είναι από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες
αναπαραγωγικής ηλικίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά του είναι η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ των ορμονών
LH και FSH.

6.1 Τι συμβαίνει ορμονικά στο PCOS;

Στο PCOS, η υπόφυση παράγει συχνά περισσότερη LH από το φυσιολογικό, ενώ η FSH παραμένει σχετικά χαμηλή.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:

  • LH υψηλή → αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων (τεστοστερόνη, ανδροστενεδιόνη).
  • FSH χαμηλότερη → δυσκολία στην ωρίμανση ωοθυλακίων.
  • Ανωορρηξία → ακανόνιστοι κύκλοι, δυσκολία σύλληψης.

6.2 Ο λόγος LH/FSH στο PCOS

Σε υγιείς γυναίκες ο λόγος είναι περίπου 1:1.

Στο PCOS:

  • LH/FSH = 2 θεωρείται ύποπτο.
  • LH/FSH > 2 ή > 3 παρατηρείται πολύ συχνά.

Ωστόσο, η αναλογία LH/FSH από μόνη της δεν αρκεί για τη διάγνωση PCOS.
Πολλές γυναίκες με PCOS έχουν φυσιολογικές τιμές LH, οπότε απαιτείται:

  • υπερηχογράφημα ωοθηκών (πολυκυστική μορφολογία),
  • κλινικά συμπτώματα (ακμή, τριχοφυΐα, αραίωση τριχών),
  • εξετάσεις ανδρογόνων (τεστοστερόνη, DHEA-S, ανδροστενεδιόνη).

6.3 Συμπτώματα που σχετίζονται με αυξημένη LH στο PCOS

  • Ακμή και λιπαρότητα.
  • Υπερτρίχωση (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά, πλάτη).
  • Τριχόπτωση / αραίωση στο τριχωτό.
  • Ακανόνιστοι κύκλοι ή αμηνόρροια.
  • Δυσκολία σύλληψης λόγω ανωορρηξίας.

6.4 Γιατί το PCOS επηρεάζει την ωορρηξία;

Η χαμηλή FSH → δεν ωριμάζει το ωοθυλάκιο.
Η υψηλή LH → αυξάνει τα ανδρογόνα που «μπλοκάρουν» περαιτέρω την ωρίμανση.

Έτσι τα ωοθυλάκια ξεκινούν να αναπτύσσονται αλλά δεν ολοκληρώνουν τον κύκλο → δημιουργούνται οι γνωστές
«πολυκυστικές» ωοθήκες στο υπερηχογράφημα.

6.5 Πότε υποψιαζόμαστε PCOS από τα αποτελέσματα;

  • Υψηλή LH με φυσιολογική ή χαμηλή FSH.
  • LH/FSH > 2 σε Ημέρα 2–4 του κύκλου.
  • Αυξημένα ανδρογόνα.
  • Ακανόνιστος κύκλος.
  • Υπερηχογραφική εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών.

Η ερμηνεία του λόγου LH/FSH πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με βάση πλήρη
ορμονικό έλεγχο και κλινική αξιολόγηση.

7️⃣ FSH & LH στους άνδρες – Ρόλος στη σπερματογένεση & την παραγωγή τεστοστερόνης

👨 Γρήγορη σύνοψη για άνδρες

  • FSH: Διεγείρει τα κύτταρα Sertoli → παραγωγή και ωρίμανση σπερματοζωαρίων.
  • LH: Διεγείρει τα κύτταρα Leydig → παραγωγή τεστοστερόνης.
  • Και οι δύο ορμόνες είναι απαραίτητες για φυσιολογική ανδρική γονιμότητα.
  • Υψηλή FSH: πιθανή βλάβη στους όρχεις ή μειωμένη σπερματογένεση.
  • Χαμηλή LH: χαμηλή τεστοστερόνη → κόπωση, μειωμένη libido, μειωμένη μυϊκή μάζα.

Στους άνδρες, οι ορμόνες FSH και LH έχουν καθοριστικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία των όρχεων,
στην παραγωγή τεστοστερόνης και στη γονιμότητα. Οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν τη λειτουργία τόσο της υπόφυσης
όσο και των ίδιων των όρχεων.

7.1 FSH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η FSH δρα στα κύτταρα Sertoli μέσα στους όρχεις και ρυθμίζει:

  • την παραγωγή σπερματοζωαρίων,
  • την ωρίμανση των σπερματικών κυττάρων,
  • τη στήριξη της σπερματογένεσης σε όλα τα στάδια.

Μια αυξημένη FSH μπορεί να υποδηλώνει:

  • πρωτοπαθή βλάβη όρχεων (primary testicular failure),
  • χαμηλή σπερματογένεση,
  • σύνδρομο Klinefelter,
  • παλαιότερες λοιμώξεις, τραύματα ή κιρσοκήλη.

7.2 LH στους άνδρες – Τι σημαίνει;

Η LH δρα στα κύτταρα Leydig και ρυθμίζει την:

  • παραγωγή τεστοστερόνης,
  • υποστήριξη της λίμπιντο,
  • ψυχοσωματική ενέργεια και μυϊκή μάζα.

Όταν η LH είναι υψηλή αλλά η τεστοστερόνη χαμηλή, αυτό υποδηλώνει:

  • πρωτοπαθή υπογοναδισμό (βλάβη στους όρχεις).

Όταν LH & τεστοστερόνη είναι και οι δύο χαμηλές:

  • δευτεροπαθής / κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος).

7.3 FSH & LH και προβλήματα γονιμότητας

Στους άνδρες που ελέγχονται για υπογονιμότητα, οι τιμές FSH/LH βοηθούν στον εντοπισμό του προβλήματος:

  • Υψηλή FSH + χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων.
  • Χαμηλή ή φυσιολογική FSH + χαμηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη → κεντρικός υπογοναδισμός.
  • Φυσιολογικές FSH/LH + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → παρεμπόδιση εκσπερμάτισης/απόφραξη ή μικροβιακή αιτιολογία.

7.4 Συμπτώματα χαμηλής LH/τεστοστερόνης

  • Μειωμένη libido.
  • Κόπωση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
  • Μείωση μυϊκής μάζας & δύναμης.
  • Αύξηση κοιλιακού λίπους.
  • Κακή συγκέντρωση & διάθεση.
  • Προβλήματα στύσης.

7.5 Συμπτώματα αυξημένης FSH

  • Μειωμένη ποιότητα ή αριθμός σπερματοζωαρίων.
  • Ατροφικοί όρχεις.
  • Ιστορικό τραυματισμού, χημειοθεραπείας, λοιμώξεων (π.χ. παρωτίτιδα).

Η FSH και η LH στους άνδρες πρέπει πάντα να αξιολογούνται μαζί με:

  • τεστοστερόνη (σύνολο & ελεύθερη),
  • προλακτίνη,
  • TSH,
  • σπερμοδιάγραμμα.

Ο συνδυασμός FSH, LH και τεστοστερόνης αποτελεί τον βασικό αλγόριθμο διάγνωσης του
ανδρικού υπογοναδισμού και προβλημάτων γονιμότητας.

8️⃣ Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές FSH/LH στους άνδρες

📊 Γρήγορη σύνοψη τιμών (άνδρες)

  • FSH: 1–12 mIU/mL
  • LH: 1.5–9 mIU/mL
  • Υψηλή FSH → πιθανή βλάβη όρχεων / μειωμένη σπερματογένεση
  • Χαμηλή LH → χαμηλή τεστοστερόνη (κεντρική αιτιολογία)
  • LH υψηλή + χαμηλή Τ → πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Οι FSH και LH στους άνδρες αντικατοπτρίζουν την κατάσταση της υπόφυσης αλλά και των όρχεων.
Οι τιμές τους, σε συνδυασμό με την τεστοστερόνη και το σπερμοδιάγραμμα, αποτελούν βασικό δείκτη γονιμότητας.

8.1 Φυσιολογικές τιμές FSH στους άνδρες

  • FSH φυσιολογική: 1–12 mIU/mL
  • FSH υψηλή (>12–15): ένδειξη μειωμένης λειτουργίας των όρχεων
    → π.χ. μετά από λοιμώξεις, κιρσοκήλη, χημειοθεραπεία, γενετικές ανωμαλίες (π.χ. Klinefelter).
  • FSH πολύ χαμηλή: πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.

8.2 Φυσιολογικές τιμές LH στους άνδρες

  • LH φυσιολογική: 1.5–9 mIU/mL
  • LH υψηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός
    (η υπόφυση προσπαθεί να “πιέσει” τους όρχεις να παράγουν Τ).
  • LH χαμηλή + χαμηλή τεστοστερόνη: κεντρικός/δευτεροπαθής υπογοναδισμός
    (υπόφυση/υποθάλαμος).

8.3 Τι σημαίνουν οι τιμές στην πράξη;

FSH υψηλή:

  • ανεπαρκής σπερματογένεση,
  • ιστορικό βλάβης των όρχεων,
  • κρυψορχία στο παρελθόν,
  • γονιδιακά σύνδρομα.

LH υψηλή:

  • οι όρχεις δεν παράγουν αρκετή τεστοστερόνη → η LH προσπαθεί να τους “διεγείρει”.

FSH & LH και οι δύο χαμηλές:

  • υποθαλαμική ή υποφυσιακή δυσλειτουργία,
  • κάποιες φορές υψηλή προλακτίνη (PRL),
  • υπερβολική άσκηση, πολύ χαμηλό λίπος σώματος, στρες.

8.4 Συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη

Οι τιμές FSH και LH έχουν νόημα μόνο σε συνδυασμό με:

  • Ολική τεστοστερόνη
  • Ελεύθερη τεστοστερόνη
  • SHBG (δεσμευτική σφαιρίνη)
  • Προλακτίνη
  • TSH

Αυτός ο συνδυασμός χρησιμοποιείται για τον ακριβή εντοπισμό προβλημάτων
όπως ο υπογοναδισμός, η ανδρική υπογονιμότητα και οι διαταραχές υπόφυσης.

9️⃣ Πότε ζητείται έλεγχος FSH/LH – Ενδείξεις σε άνδρες και γυναίκες

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε πρέπει να κάνω FSH & LH;

  • Ακανόνιστος κύκλος, αμηνόρροια ή συχνοί καθυστερημένοι κύκλοι.
  • Υποψία PCOS ή διαταραχής ωορρηξίας.
  • Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα).
  • Υψηλή ή χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες.
  • Μειωμένη libido, κόπωση, συμπτώματα υπογοναδισμού.
  • Έλεγχος εμμηνόπαυσης ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.
  • Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.

Η μέτρηση FSH και LH είναι από τις πιο συχνές ορμονολογικές εξετάσεις και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση
πλήθους καταστάσεων που αφορούν τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο, την παραγωγή τεστοστερόνης,
αλλά και τη λειτουργία υπόφυσης/υποθαλάμου.

9.1 Ενδείξεις στις γυναίκες

  • Ακανόνιστος κύκλος (αραιομηνόρροια, πολυμηνόρροια)
  • Αμηνόρροια (απουσία περιόδου)
  • Καθυστερημένη περίοδος που επαναλαμβάνεται συχνά
  • Υποψία PCOS (ακμή, τριχοφυΐα, αυξημένα ανδρογόνα, κύκλοι χωρίς ωορρηξία)
  • Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής αμηνόρροια
  • Δυσκολία στη σύλληψη (υπογονιμότητα ζευγαριού)
  • Υποψία πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας (ΠΟΑ)
  • Ελεγχος εμμηνόπαυσης / περιεμμηνόπαυσης
  • Παρατεταμένη υψηλή προλακτίνη (PRL)
  • Εξάψεις, ταχυκαρδίες, διαταραχές ύπνου σε νεότερες γυναίκες → έλεγχος FSH

9.2 Ενδείξεις στους άνδρες

  • Χαμηλή τεστοστερόνη σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
  • Μειωμένη libido, στυτική δυσλειτουργία
  • Κόπωση, χαμηλή ενέργεια, μειωμένη μυϊκή μάζα
  • Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (ολιγοσπερμία, ασθενοσπερμία)
  • Υποψία υπογοναδισμού (πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής)
  • Ατροφικοί όρχεις ή ιστορικό τραύματος/λοιμώξεων
  • Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης >12 μήνες
  • Ελεγχος υπόφυσης/υποθαλάμου

9.3 Ενδείξεις που αφορούν και τα δύο φύλα

  • Υποψία ενδοκρινικής διαταραχής
  • Υψηλή προλακτίνη (PRL)
  • Διαταραχές θυρεοειδούς που επηρεάζουν άμεσα και τον άξονα FSH–LH
  • Καθυστέρηση ή επιτάχυνση ήβης σε εφήβους
  • Έλεγχος υπόφυσης (υποφυσιακοί όγκοι, μικροαδενώματα)
  • Μεταβολικά σύνδρομα (παχυσαρκία, IR, υπερινσουλιναιμία)
  • Χρόνιο στρες, υπερβολική άσκηση (αθλητικός υπογοναδισμός)

9.4 Πότε η εξέταση θεωρείται επείγουσα;

  • Ξαφνική αμηνόρροια σε γυναίκα με κανονικούς κύκλους
  • Σημαντική πτώση τεστοστερόνης με συμπτώματα
  • Γαλακτόρροια → πιθανή υπερπρολακτιναιμία
  • Σοβαρή κόπωση / ζάλη → πιθανή δυσλειτουργία υπόφυσης

Η μέτρηση FSH & LH είναι βασικό βήμα στη διερεύνηση του ορμονικού άξονα
υποθάλαμος–υπόφυση–γονάδες και συχνά αποτελεί το πρώτο σημείο που οδηγεί σε διάγνωση προβλημάτων
γονιμότητας, κύκλου, τεστοστερόνης ή ωοθηκικής λειτουργίας.

🔟 Προετοιμασία πριν την εξέταση – Πρακτικές οδηγίες

📝 Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν κάνετε FSH & LH

  • Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
  • Η αιμοληψία ιδανικά γίνεται 07:30–10:00 για σταθερότερες τιμές.
  • Στις γυναίκες η μέτρηση πρέπει να γίνει Ημέρα 2–4 του κύκλου, εκτός ειδικών περιπτώσεων.
  • Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι την προηγούμενη ημέρα.
  • Ενημερώστε το εργαστήριο για:
    • αντισυλληπτικά χάπια,
    • θεραπείες γονιμότητας,
    • κορτιζόνη/στεροειδή,
    • αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά (επηρεάζουν προλακτίνη → FSH/LH).
  • Αποφύγετε σεξουαλική επαφή και πολύωρη ορθοστασία πριν την αιμοληψία.
  • Σε άνδρες: αν γίνεται παράλληλα έλεγχος τεστοστερόνης, η αιμοληψία πρέπει να γίνει πρωινές ώρες.

Η προετοιμασία για τη μέτρηση FSH και LH είναι σχετικά απλή, αλλά υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που μπορούν να
επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Η ορμονική ισορροπία είναι ευαίσθητη σε στρες, ύπνο, άσκηση, φάρμακα και σε γυναίκες
καθορίζεται από τη φάση του κύκλου.

10.1 Τι να αποφύγετε την προηγούμενη ημέρα

  • Έντονη άσκηση και πολύωρη γυμναστική
  • Αλκοόλ και υπερβολική καφεΐνη
  • Έντονο στρες – αυξάνει κορτιζόλη → επηρεάζει GnRH/FSH/LH
  • Ξενύχτι – επηρεάζει τη ρύθμιση της υπόφυσης

10.2 Γυναίκες – Σωστή ημέρα κύκλου

Για ακριβή ερμηνεία, η αιμοληψία πρέπει να γίνει:

  • Ημέρα 2–4 του κύκλου (τυπικό πρωτόκολλο)
  • Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενδέχεται να γίνει οποιαδήποτε ημέρα
  • Σε αμηνόρροια > 3 μηνών → μέτρηση ανεξαρτήτως ημέρας + E2/PRL

10.3 Άνδρες – Τεστοστερόνη & FSH/LH

Αν η εξέταση FSH/LH συνδυάζεται με έλεγχο τεστοστερόνης:

  • Η αιμοληψία γίνεται 07:30–10:00.
  • Αποφύγετε σάουνα/πολύ ζεστά ντους πριν την αιμοληψία.
  • Αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

10.4 Φάρμακα που επηρεάζουν FSH & LH

Πείτε στον γιατρό αν λαμβάνετε:

  • Αντισυλληπτικά χάπια
  • Θεραπείες εξωσωματικής (FSH injections, hCG, GnRH agonists/antagonists)
  • Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικά
  • Κορτιζόνη και στεροειδή
  • Οπιοειδή
  • Αναβολικά

10.5 Τι να κάνετε την ημέρα της εξέτασης

  • Πιείτε λίγο νερό – βοηθά στη φλεβική αιμοληψία.
  • Μην κάνετε έντονη άσκηση το πρωί.
  • Προσέλθετε σε ήρεμη κατάσταση (10 λεπτά καθιστοί → σταθεροποίηση ορμονών).

Η σωστή προετοιμασία εξασφαλίζει αξιόπιστα αποτελέσματα και επιτρέπει στον γιατρό να κάνει
ακριβή ερμηνεία της ορμονικής λειτουργίας και της γονιμότητας.

1️⃣1️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH σε γυναίκες (υψηλές, χαμηλές, ΠΟΑ, ανωορρηξία)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στις γυναίκες

  • Υψηλή FSH → χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία / περιεμμηνόπαυση / ΠΟΑ
  • Υψηλή LH → συχνά PCOS / ανωορρηξία
  • Χαμηλές FSH & LH → υπόφυση/υποθάλαμος (υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός)
  • LH/FSH > 2 → PCOS (όχι απόλυτος δείκτης, αλλά σημαντικός)
  • FSH Ημέρας 2–4 = το «gold standard» για εκτίμηση εφεδρείας

Η ερμηνεία των τιμών FSH και LH στις γυναίκες απαιτεί αξιολόγηση της ημέρας του κύκλου, των συμπτωμάτων,
αλλά και συσχέτιση με άλλες ορμονικές εξετάσεις (AMH, E2, PRL, TSH). Οι τιμές από μόνες τους δεν δίνουν διάγνωση,
αλλά αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της εικόνας.

11.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Υψηλή FSH (ιδίως Ημέρα 2–4) υποδεικνύει ότι οι ωοθήκες δεν ανταποκρίνονται φυσιολογικά στην ορμονική διέγερση.
Η υπόφυση «προσπαθεί» να διεγείρει τα ωοθυλάκια αυξάνοντας την παραγωγή FSH.

  • Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
  • Περιεμμηνόπαυση / εμμηνόπαυση
  • Χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία
  • Συνεχώς υψηλή FSH → ανεπαρκής παραγωγή οιστρογόνων

Ενδεικτικό εύρος υψηλής FSH (Ημέρα 2–4): > 10–12 mIU/mL

11.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η χαμηλή FSH σημαίνει ότι η υπόφυση δεν εκκρίνει αρκετή ορμόνη ή ότι η GnRH δεν παράγεται σωστά από τον υποθάλαμο.

  • Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
  • Υψηλή προλακτίνη (PRL)
  • Στρες, υποσιτισμός, έντονη άσκηση
  • Συγγενείς διαταραχές

11.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

  • PCOS – χαρακτηριστικά υψηλή LH με χαμηλή/φυσιολογική FSH
  • Ανωορρηξία → LH δεν αυξάνεται με σωστό τρόπο για ωορρηξία
  • Προεμμηνόπαυση – ανοδική τάση LH

LH > FSH (αναλογία > 2) είναι κλασική εικόνα στο PCOS.

11.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

  • Κεντρική διαταραχή (υποθάλαμος/υπόφυση)
  • Υψηλή προλακτίνη
  • Υποσιτισμός, στρες
  • Λήψη αντισυλληπτικών ή ορμονικών θεραπειών

11.5 LH/FSH ratio – Πότε γίνεται χρήσιμο;

  • LH/FSH ≈ 1 → φυσιολογικό
  • LH/FSH > 2 → ισχυρή ένδειξη PCOS
  • LH/FSH < 1 → πιθανή χαμηλή LH, διαταραχή GnRH

11.6 FSH & ωοθηκική εφεδρεία

Η FSH ημέρας 2–4 αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες της ωοθηκικής εφεδρείας.

  • Χαμηλή AMH + υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
  • Υπερηχογράφημα ωοθηκών βοηθά στην τελική εκτίμηση

11.7 Παραδείγματα για πρακτική κατανόηση

Παράδειγμα 1 – FSH 4, LH 5 (Ημέρα 3): Φυσιολογικό μοτίβο, ισορροπημένη λειτουργία.

Παράδειγμα 2 – FSH 8, LH 18: Ύποπτο για PCOS → αυξημένη LH.

Παράδειγμα 3 – FSH 15, LH 10 (Ημέρα 3): Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία / προεμμηνόπαυση.

Παράδειγμα 4 – FSH 2, LH 1: Χαμηλές και οι δύο → πιθανή υπόφυση / υψηλή προλακτίνη.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο, με πλήρες ορμονικό προφίλ και κλινική εικόνα.

1️⃣2️⃣ Πώς ερμηνεύονται FSH/LH στους άνδρες (υπογοναδισμός, βλάβη όρχεων, υπόφυση)

📌 Γρήγορη σύνοψη – Τι δείχνουν οι τιμές FSH/LH στους άνδρες

  • Υψηλή FSH: πιθανή μειωμένη σπερματογένεση / βλάβη όρχεων.
  • Υψηλή LH + χαμηλή τεστοστερόνη: πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
  • Χαμηλές FSH & LH: κεντρικός (δευτεροπαθής) υπογοναδισμός.
  • Φυσιολογικές FSH/LH + χαμηλή Τ: πιθανή υπερπρολακτιναιμία ή SHBG διαταραχή.
  • FSH/LH με τεστοστερόνη → ο βασικός άξονας διάγνωσης.

Στους άνδρες, η ερμηνεία των FSH και LH επικεντρώνεται στη λειτουργία των όρχεων (σπερματογένεση & παραγωγή τεστοστερόνης)
αλλά και στη λειτουργία της υπόφυσης/υποθαλάμου. Ο συνδυασμός των τιμών δείχνει με ακρίβεια αν το πρόβλημα προέρχεται
από τους όρχεις ή από τον «κεντρικό» άξονα.

12.1 Υψηλή FSH – Τι σημαίνει;

Η FSH αυξάνεται όταν οι όρχεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στη διέγερση για παραγωγή σπέρματος.

  • Πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
  • Χαμηλή σπερματογένεση (ολιγοσπερμία/αζωοσπερμία)
  • Σύνδρομο Klinefelter
  • Παλιό τραύμα, κιρσοκήλη, όρχις-συστροφή
  • Παρωτίτιδα (ιογενής ορχίτιδα) στο παρελθόν
  • Μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία

FSH > 12–15 mIU/mL θεωρείται ύποπτη για πρωτοπαθή βλάβη.

12.2 Χαμηλή FSH – Τι σημαίνει;

Χαμηλή FSH προκύπτει όταν η υπόφυση ή ο υποθάλαμος δεν παράγουν επαρκή διέγερση.

  • Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)
  • Υψηλή προλακτίνη (PRL)
  • Στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση
  • Χρόνια χρήση οπιοειδών/στεροειδών

12.3 Υψηλή LH – Τι σημαίνει;

  • Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (οι όρχεις δεν παράγουν τεστοστερόνη)
  • LH υψηλή + Τ χαμηλή = η υπόφυση «πιέζει» αλλά οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται

12.4 Χαμηλή LH – Τι σημαίνει;

  • Κεντρικός υπογοναδισμός (υποθάλαμος/υπόφυση)
  • Υψηλή προλακτίνη → καταστολή GnRH → χαμηλή LH
  • Χρόνιο στρες ή έντονη απώλεια βάρους

12.5 Συνδυασμοί που δείχνουν τη διάγνωση

Σενάριο 1 – Υψηλή FSH, υψηλή LH, χαμηλή Τ:

  • Πρωτοπαθής υπογοναδισμός (βλάβη όρχεων)

Σενάριο 2 – Χαμηλές FSH & LH, χαμηλή Τ:

  • Κεντρικός υπογοναδισμός (υπόφυση/υποθάλαμος)

Σενάριο 3 – Φυσιολογικές FSH/LH, χαμηλή Τ:

  • Υψηλή SHBG → χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη
  • Ήπια δυσλειτουργία Leydig cells

Σενάριο 4 – Φυσιολογικές FSH/LH, παθολογικό σπερμοδιάγραμμα:

  • Απόφραξη σπερματικών πόρων
  • Λοίμωξη ή φλεγμονή

12.6 Ποιες εξετάσεις συμπληρώνουν FSH/LH σε άνδρες;

  • Τεστοστερόνη (ολική & ελεύθερη)
  • SHBG
  • Προλακτίνη
  • TSH
  • Σπερμοδιάγραμμα (για έλεγχο γονιμότητας)
  • Σε ειδικές περιπτώσεις → MRI υπόφυσης

Ο συνδυασμός FSH/LH με τεστοστερόνη αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τη διάγνωση
υπογοναδισμού και για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας.

1️⃣3️⃣ Συχνές κλινικές περιπτώσεις & παραδείγματα (καθυστερημένη περίοδος, αμηνόρροια, χαμηλή τεστοστερόνη)

📌 Συχνά κλινικά μοτίβα που βλέπουμε στις εξετάσεις FSH/LH

  • Αμηνόρροια με χαμηλές FSH/LH → πιθανή διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου.
  • Καθυστερημένη περίοδος με υψηλή LH → συχνά PCOS.
  • Υψηλή FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.
  • Χαμηλή τεστοστερόνη με υψηλή LH → πρωτοπαθής υπογοναδισμός στους άνδρες.
  • Φυσιολογική FSH αλλά παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → πιθανή απόφραξη.

Οι FSH και LH αποτελούν πυλώνα στην αξιολόγηση προβλημάτων κύκλου, γονιμότητας και ορμονικής λειτουργίας.
Οι παρακάτω περιπτώσεις είναι αντιπροσωπευτικά παραδείγματα που βοηθούν στην πρακτική κατανόηση των τιμών.

13.1 Αμηνόρροια

Σενάριο 1 – FSH χαμηλή, LH χαμηλή:
Πιθανή διαταραχή υπόφυσης ή υποθαλάμου.
Συνοδεύεται συχνά από υψηλή προλακτίνη, στρες, υπερβολική άσκηση ή υποσιτισμό.

Σενάριο 2 – FSH υψηλή, LH φυσιολογική/υψηλή:
Υποδηλώνει πρωτοπαθή ωοθηκική δυσλειτουργία ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ).

13.2 Ακανόνιστος κύκλος / Καθυστερημένη περίοδος

Σενάριο – Υψηλή LH, φυσιολογική FSH:
Πολύ συχνό εύρημα στο PCOS με ή χωρίς αυξημένα ανδρογόνα.

Σενάριο – FSH χαμηλή και LH χαμηλή:
Πιθανή αναστολή GnRH λόγω στρες, υπερβολικής άσκησης, αποχής.

13.3 Προεμμηνόπαυση / Εμμηνόπαυση

  • FSH υψηλή (>20–25 mIU/mL)
  • LH υψηλή, αλλά λιγότερο από FSH
  • Συμπτώματα: εξάψεις, διαταραχές ύπνου, αϋπνία, μεταπτώσεις διάθεσης

13.4 PCOS – Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

  • LH 15, FSH 6 → κλασικό μοτίβο PCOS
  • LH 10, FSH 4 → ήπια διαταραχή ωορρηξίας
  • LH 25, FSH 8 → έντονη ανωορρηξία

13.5 Υπογονιμότητα ζευγαριού

Γυναίκα:

  • Υψηλή FSH → μειωμένη εφεδρεία
  • Υψηλή LH → PCOS
  • Χαμηλές FSH/LH → υπόφυση/υποθάλαμος

Άνδρας:

  • Υψηλή FSH με χαμηλό σπερμοδιάγραμμα → πρωτοπαθής βλάβη όρχεων
  • Υψηλή LH + χαμηλή Τ → υπογοναδισμός
  • FSH/LH φυσιολογικές + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα → απόφραξη / φλεγμονή

13.6 Χαμηλή τεστοστερόνη στους άνδρες – Πρακτικά παραδείγματα

  • Τ χαμηλή, LH υψηλή → οι όρχεις δεν παράγουν επαρκή τεστοστερόνη → πρωτοπαθής υπογοναδισμός.
  • Τ χαμηλή, LH χαμηλή → η υπόφυση/υποθάλαμος δεν λειτουργούν → κεντρικός υπογοναδισμός.
  • Τ χαμηλή, LH φυσιολογική → αυξημένη SHBG ή ήπια βλάβη Leydig cells.

Τα παραδείγματα αυτά βοηθούν στη σωστή κλινική κατανόηση και στη στοχευμένη διερεύνηση,
τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.

1️⃣4️⃣ FSH/LH σε πρωτοπαθή & δευτεροπαθή υπογοναδισμό

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πώς ξεχωρίζουν οι δύο τύποι υπογοναδισμού

  • Πρωτοπαθής υπογοναδισμός: FSH ↑, LH ↑, τεστοστερόνη/οιστρογόνα ↓
  • Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός: FSH ↓, LH ↓, Τ/Ε2 ↓
  • Το μοτίβο των FSH/LH δείχνει αν το πρόβλημα είναι στους όρχεις/ωοθήκες ή στην υπόφυση/υποθάλαμο.
  • Η προλακτίνη (PRL) και η GnRH επηρεάζουν άμεσα FSH/LH.

Οι τιμές FSH και LH αποτελούν τον βασικότερο εργαστηριακό δείκτη για τη διάκριση μεταξύ
πρωτοπαθούς και δευτεροπαθούς (κεντρικού) υπογοναδισμού — τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.

14.1 Πρωτοπαθής υπογοναδισμός

Η βλάβη βρίσκεται στα όργανα-στόχους (όρχεις στους άνδρες, ωοθήκες στις γυναίκες).
Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης → η υπόφυση αυξάνει FSH και LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

  • FSH ↑
  • LH ↑
  • Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συχνά αίτια σε γυναίκες:

  • Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (ΠΟΑ)
  • Εμμηνόπαυση
  • Χημειοθεραπεία / ακτινοβολία
  • Χρωμοσωμικές ανωμαλίες (π.χ. Turner)

Συχνά αίτια σε άνδρες:

  • Klinefelter σύνδρομο
  • Βλάβη των όρχεων από λοιμώξεις (π.χ. παρωτίτιδα)
  • Κιρσοκήλη
  • Τραύμα, συστροφή όρχεως
  • Τοξικότητα (χημειοθεραπεία)

14.2 Δευτεροπαθής (κεντρικός) υπογοναδισμός

Εδώ το πρόβλημα βρίσκεται στην υπόφυση ή τον υποθάλαμο που δεν παράγουν επαρκή GnRH, FSH, LH.

Τυπικό ορμονικό μοτίβο:

  • FSH ↓ ή στα χαμηλά φυσιολογικά
  • LH ↓
  • Τεστοστερόνη/Οιστρογόνα ↓

Συνήθη αίτια:

  • Υψηλή προλακτίνη (PRL) – υπερπρολακτιναιμία
  • Όγκοι υπόφυσης (micro/macroadenoma)
  • Λειτουργική αναστολή GnRH (στρες, υποσιτισμός, υπερβολική άσκηση)
  • Χρόνια χρήση στεροειδών, οπιοειδών
  • Συγγενής ανεπάρκεια GnRH (σύνδρομο Kallmann)

14.3 Πώς διακρίνουμε τα δύο στην πράξη;

Πρωτοπαθής: Οι γονάδες δεν ανταποκρίνονται → υπόφυση ↑ FSH/LH

Δευτεροπαθής: Η υπόφυση δεν παράγει αρκετή FSH/LH → χαμηλές τιμές και των δύο

14.4 Παραδείγματα πραγματικών μοτίβων

  • FSH 18, LH 22, Τ χαμηλή → Πρωτοπαθής υπογοναδισμός
  • FSH 1.2, LH 1.8, Τ χαμηλή → Κεντρικός υπογοναδισμός
  • FSH 6, LH 5, Τ χαμηλή → Ίσως υψηλή SHBG, όχι καθαρά υπογοναδισμός

14.5 Ποια εξέταση συμπληρώνει FSH/LH;

  • Προλακτίνη (PRL) → συχνή αιτία καταστολής GnRH
  • Οιστραδιόλη (E2) / Τεστοστερόνη
  • Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, FT4)
  • SHBG για αξιολόγηση ελεύθερης Τ
  • MRI υπόφυσης σε υποψία κεντρικής διαταραχής

Η σωστή διάκριση πρωτοπαθούς–δευτεροπαθούς υπογοναδισμού καθορίζει
τη θεραπευτική προσέγγιση και την περαιτέρω διερεύνηση.

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣5️⃣ Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γυναικολόγο, ενδοκρινολόγο ή ανδρολόγο;

📌 Γρήγορη σύνοψη – Πότε χρειάζεται ειδικός

  • Ακανόνιστοι κύκλοι, αμηνόρροια ή συχνές καθυστερήσεις.
  • Υποψία PCOS ή δυσκολία ωορρηξίας.
  • Δυσκολία σύλληψης > 12 μήνες (ή > 6 μήνες αν >35 ετών).
  • Χαμηλή τεστοστερόνη, μειωμένη libido ή στυτική δυσλειτουργία.
  • Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα.
  • Υψηλή FSH/LH ή ύποπτες τιμές σε επαναληπτικές εξετάσεις.
  • Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης σε ηλικία < 40 ετών.

Οι ορμόνες FSH και LH δίνουν κρίσιμες πληροφορίες για τη γονιμότητα και τον ορμονικό άξονα, αλλά η
εξειδικευμένη αξιολόγηση από γιατρό είναι απαραίτητη όταν οι τιμές αποκλίνουν από το φυσιολογικό ή όταν υπάρχουν
συμπτώματα που επηρεάζουν τη γονιμότητα, τη libido ή τον κύκλο.

15.1 Πότε να δείτε γυναικολόγο

  • Ακανόνιστος ή απών κύκλος
  • Υποψία PCOS
  • Πόνοι περιόδου + ανωορρηξία
  • Συμπτώματα προεμμηνόπαυσης < 40 ετών
  • Ανεπιτυχείς προσπάθειες σύλληψης
  • Υψηλή FSH ή LH στις Ημέρες 2–4
  • Ελάχιστη ή καθόλου ωορρηξία

15.2 Πότε να δείτε ενδοκρινολόγο

  • Υποψία ορμονικής διαταραχής (PRL, TSH, κορτιζόλη)
  • Διαταραχή υπόφυσης/υποθαλάμου
  • Υποθυρεοειδισμός που επηρεάζει κύκλο/τεστοστερόνη
  • Υψηλή προλακτίνη (PRL)
  • Εξερεύνηση χαμηλής AMH + υψηλή FSH

15.3 Πότε να δείτε ανδρολόγο / ουρολόγο

  • Χαμηλή τεστοστερόνη
  • Στυτική δυσλειτουργία
  • Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα
  • Υψηλή FSH ή LH
  • Κιρσοκήλη, τραύμα ή πόνος στους όρχεις

15.4 Πότε απαιτείται άμεση αξιολόγηση

  • Γαλακτόρροια ή πολύ υψηλή προλακτίνη
  • Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους
  • Πολύ χαμηλή τεστοστερόνη με έντονη κόπωση
  • Απότομη απώλεια libido
  • Σημαντική αδυναμία, υπόταση, ορθοστατική ζάλη

Η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό εξασφαλίζει σωστή διάγνωση και στοχευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση.

1️⃣6️⃣ Συνοπτικές οδηγίες για ασθενείς που κάνουν έλεγχο γονιμότητας με FSH/LH

📌 Γρήγορη σύνοψη για ασθενείς

  • Δεν απαιτείται νηστεία για FSH/LH.
  • Η αιμοληψία γίνεται ιδανικά 07:30–10:00.
  • Γυναίκες: Ημέρα 2–4 του κύκλου για σωστή ερμηνεία.
  • Άνδρες: Κάντε ταυτόχρονα μέτρηση τεστοστερόνης.
  • Αποφύγετε έντονη άσκηση, στρες και ξενύχτι πριν την εξέταση.
  • Πείτε στον γιατρό για ορμονικά σκευάσματα, PRL, αντισυλληπτικά ή θεραπείες γονιμότητας.
  • Επαναλάβετε την εξέταση αν η ημέρα ήταν λάθος ή αν υπάρχουν αμφίβολες τιμές.

Οι ορμόνες FSH και LH αποτελούν βασικό κομμάτι του ορμονικού ελέγχου που σχετίζεται με τη γονιμότητα, τον εμμηνορρυσιακό κύκλο
και την παραγωγή τεστοστερόνης. Ακολουθώντας μερικές απλές οδηγίες, διασφαλίζετε ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης θα είναι
αξιόπιστα και κατάλληλα για ακριβή ιατρική ερμηνεία.

16.1 Τι πρέπει να κάνετε πριν την εξέταση

  • Κοιμηθείτε καλά το προηγούμενο βράδυ.
  • Αποφύγετε αλκοόλ και πολλή καφεΐνη.
  • Μην κάνετε έντονη άσκηση 24 ώρες πριν.
  • Πιείτε λίγο νερό πριν την αιμοληψία.

16.2 Γυναίκες – Ειδικές οδηγίες

  • Προσέλθετε για αιμοληψία Ημέρα 2, 3 ή 4 του κύκλου.
  • Αν ο κύκλος είναι ακανόνιστος → ενημερώστε το εργαστήριο.
  • Αν υπάρχει υποψία PCOS, συνήθως ζητούνται και: Τεστοστερόνη, DHEA-S, Προλακτίνη, AMH, E2.

16.3 Άνδρες – Ειδικές οδηγίες

  • Μαζί με FSH/LH, συστήνεται μέτρηση τεστοστερόνης πρωινής ώρας.
  • Αν γίνεται διερεύνηση υπογονιμότητας → παράλληλα σπερμοδιάγραμμα.
  • Αποφύγετε σεξουαλική επαφή το προηγούμενο βράδυ.

16.4 Τι να περιμένετε μετά την εξέταση

  • Τα αποτελέσματα είναι έτοιμα συνήθως εντός της ίδιας ημέρας.
  • Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναληπτική εξέταση αν:
    • η ημέρα του κύκλου ήταν λάθος,
    • τα επίπεδα επηρεάστηκαν από στρες/ύπνο,
    • οι τιμές είναι οριακές ή αντιφατικές.

16.5 Πότε χρειάζεται άμεσα ιατρική εκτίμηση;

  • Ξαφνική διακοπή περιόδου σε γυναίκα με σταθερούς κύκλους.
  • Πολύ χαμηλή libido, εξάντληση, απώλεια μυϊκής μάζας (άνδρες).
  • Γαλακτόρροια ή συμπτώματα υψηλής προλακτίνης.
  • Συνεχώς αυξημένη FSH σε νεαρή γυναίκα → πιθανή ΠΟΑ.

Η σωστή προετοιμασία και η έγκαιρη αξιολόγηση από τον κατάλληλο ειδικό συμβάλλουν στη σωστή διάγνωση και στη βέλτιστη
διαχείριση θεμάτων γονιμότητας και ορμονικής υγείας.

1️⃣7️⃣ FAQ – Συχνές Ερωτήσεις για FSH & LH

💬 Οι πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν ασθενείς στο ιατρείο
1. Τι είναι οι ορμόνες FSH και LH;
Η FSH και η LH είναι ορμόνες της υπόφυσης που ρυθμίζουν τη γονιμότητα, την ωορρηξία, τον κύκλο της γυναίκας και την παραγωγή τεστοστερόνης στους άνδρες.
2. Πρέπει να είμαι νηστικός/νηστική για FSH & LH;
Όχι. Δεν απαιτείται νηστεία. Συνιστάται η αιμοληψία 07:30–10:00 για πιο σταθερές τιμές.
3. Ποια ημέρα του κύκλου πρέπει να κάνω τις εξετάσεις;
Ημέρα 2–4 του κύκλου. Είναι η πιο αξιόπιστη περίοδος για ερμηνεία FSH/LH.
4. Μπορώ να κάνω την εξέταση με ακανόνιστο κύκλο;
Ναι, αλλά ενημερώστε το εργαστήριο. Αν η περίοδος απουσιάζει για μήνες, η εξέταση γίνεται οποιαδήποτε ημέρα μαζί με οιστραδιόλη και προλακτίνη.
5. Τι σημαίνει υψηλή FSH στις γυναίκες;
Υποδηλώνει μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία ή έναρξη περιεμμηνόπαυσης. Σπάνια, μπορεί να αφορά ΠΟΑ (Πρόωρη Ωοθηκική Ανεπάρκεια).
6. Τι σημαίνει υψηλή LH στις γυναίκες;
Συχνά σχετίζεται με PCOS. Μπορεί επίσης να υποδηλώνει διαταραχή ωορρηξίας ή ηωρρηξία χωρίς ωοθυλακιορρηξία.
7. Τι σημαίνει υψηλή FSH στους άνδρες;
Συνήθως υποδηλώνει μειωμένη σπερματογένεση ή βλάβη των όρχεων (π.χ. κιρσοκήλη, λοιμώξεις, σύνδρομο Klinefelter).
8. Τι σημαίνει υψηλή LH στους άνδρες;
Υψηλή LH με χαμηλή τεστοστερόνη δείχνει πρωτοπαθή υπογοναδισμό — οι όρχεις δεν ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα της υπόφυσης.
9. Ποια συμπτώματα προκαλεί η χαμηλή LH στους άνδρες;
Μειωμένη libido, κόπωση, ελάττωση μυϊκής μάζας, δυσκολία συγκέντρωσης, πτώση ενέργειας και στυτική δυσλειτουργία.
10. Τι σημαίνει λόγος LH/FSH > 2;
Είναι συχνός δείκτης PCOS, αλλά δεν αρκεί από μόνος του για διάγνωση. Απαιτείται συνδυασμός υπερηχογραφήματος και ανδρογόνων.
11. Επηρεάζουν τα αντισυλληπτικά τις τιμές;
Ναι. Τα αντισυλληπτικά χαμηλώνουν τεχνητά FSH & LH. Η ερμηνεία γίνεται μόνο μετά από διακοπή 2–3 μηνών.
12. Μπορεί το στρες να επηρεάσει τα αποτελέσματα;
Το έντονο ψυχολογικό ή σωματικό στρες μπορεί να καταστείλει την GnRH → μείωση FSH & LH → προσωρινές διαταραχές κύκλου ή libido.
13. Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;
Αν έγινε σε λάθος ημέρα κύκλου, αν οι τιμές είναι οριακές, αν λείπει ο ύπνος ή υπάρχει στρες, ή αν υπάρχουν αντιφατικά αποτελέσματα.
14. Μπορώ να κάνω FSH/LH ενώ παίρνω θεραπεία γονιμότητας;
Συνήθως όχι. Οι τιμές επηρεάζονται από ενέσιμες FSH, hCG, GnRH agonists/antagonists. Η εξέταση πρέπει να ρυθμιστεί από τον γυναικολόγο.
15. Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;
Συνήθως αυθημερόν. Η αξιολόγηση γίνεται μαζί με E2, AMH, PRL, T και TSH ανάλογα με το φύλο και το κλινικό ερώτημα.

1️⃣8️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Κλείστε εύκολα εξέταση FSH/LH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Ενδεικτικές αξιόπιστες πηγές:

    • American Society for Reproductive Medicine (ASRM) – Οδηγίες για ορμονικές εξετάσεις, εκτίμηση γονιμότητας και έλεγχο ωοθηκικής λειτουργίας.
      Επίσημος σύνδεσμος:
      https://www.asrm.org
    • European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) – Κατευθυντήριες οδηγίες για ωοθηκική εφεδρεία, AMH, FSH και αξιολόγηση γονιμότητας.
      Επίσημος σύνδεσμος (Guidelines):
      https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal
    • UpToDate – Επιστημονικά άρθρα για τη διερεύνηση του εμμηνορρυσιακού κύκλου, του ανδρικού υπογοναδισμού, της διάγνωσης PCOS και των ορμονικών διαταραχών.
      Επίσημος σύνδεσμος:
      https://www.uptodate.com
    • LabCorp – Εργαστηριακές τιμές αναφοράς για FSH, LH, οιστραδιόλη (E2), τεστοστερόνη και άλλες ορμόνες.
      Επίσημος σύνδεσμος (Tests):
      https://www.labcorp.com/tests
    • Medscape – Endocrinology – Ανασκοπήσεις για τις γοναδοτροπίνες (FSH/LH), τον υποθαλαμο-υποφυσιακό άξονα και τις διαταραχές γονιμότητας.
      Επίσημος σύνδεσμος:
      https://emedicine.medscape.com
    • World Health Organization (WHO) – WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th Edition.
      Επίσημος σύνδεσμος (Publications):
      https://www.who.int/publications
    • American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Κατευθυντήριες οδηγίες για αξιολόγηση ωοθηκικής λειτουργίας, εμμηνορρυσιακού κύκλου και ορμονικών διαταραχών.
      Επίσημος σύνδεσμος (Clinical Guidance):
      https://www.acog.org/clinical

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30



CONTINUE READING
AMH-–-Γονιμότητα-Ωοθηκικό-Απόθεμα.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
18/Nov/2025
Έλεγχος Ορμονών

Δείκτης AMH (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) – Τι δείχνει & τιμές

AMH (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) – Εξέταση Αίματος, Τιμές & Ερμηνεία

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση AMH (Αντιμυλλέριος Ορμόνη) εκτιμά το ωοθηκικό απόθεμα, δηλαδή πόσα λειτουργικά ωάρια διαθέτουν οι ωοθήκες. Χρησιμοποιείται στον έλεγχο γονιμότητας, στον σχεδιασμό εξωσωματικής και στη διερεύνηση PCOS ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.

📑 Περιεχόμενα


1

Τι είναι η AMH

Η Αντιμυλλέριος Ορμόνη (AMH – Anti-Müllerian Hormone) είναι ορμόνη που παράγεται από τα κοκκιώδη κύτταρα των μικρών αναπτυσσόμενων ωοθυλακίων στις ωοθήκες. Στην πράξη, αποτελεί έναν από τους πιο αξιόπιστους εργαστηριακούς δείκτες του ωοθηκικού αποθέματος, δηλαδή του αριθμού των ωαρίων που παραμένουν «διαθέσιμα» για μελλοντική ωορρηξία ή για διέγερση σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Τι απαντά η AMH σε 1 πρόταση: «Πόσα ωάρια περίπου απομένουν ως απόθεμα για την ηλικία σας;»

  • Δεν επηρεάζεται σημαντικά από το πότε ακριβώς γίνεται μέσα στον κύκλο.
  • Παραμένει σχετικά σταθερή μέσα στον μήνα σε σύγκριση με άλλες ορμόνες.
  • Αντανακλά τη «δεξαμενή» μικρών ωοθυλακίων (ωοθηκική εφεδρεία).
  • Βοηθά στην πρόβλεψη της ανταπόκρισης σε διέγερση/IVF (πόσα ωάρια μπορεί να συλλεχθούν).
Σύντομη περίληψη: Η AMH δείχνει πόσα ωάρια υπάρχουν σε λειτουργικό απόθεμα. Υψηλή = μεγαλύτερο απόθεμα, χαμηλή = μειωμένο.
Τι ΔΕΝ δείχνει η AMH: Δεν «μετρά» την ποιότητα των ωαρίων. Η ποιότητα σχετίζεται κυρίως με την ηλικία (γι’ αυτό δύο γυναίκες με ίδια AMH μπορεί να έχουν διαφορετικές πιθανότητες, ανάλογα με την ηλικία τους).

Πρακτικό σημείο (για να μην υπάρξει λάθος συμπέρασμα): Μια χαμηλή AMH μπορεί να σημαίνει ότι θα υπάρξει μικρότερη ανταπόκριση σε διέγερση, αλλά δεν σημαίνει αυτόματα «δεν μπορώ να μείνω έγκυος». Αντίστοιχα, μια υψηλή AMH δεν εγγυάται εγκυμοσύνη—συχνά απλώς σημαίνει «υπάρχουν πολλά μικρά ωοθυλάκια», κάτι που θέλει σωστή κλινική ερμηνεία.Μάθετε περισσότερα για την εξέταση Antimyllereios Ορμόνη (AMH), την κλινική της αξία και πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματά της.


2

Πώς συνδέεται με τη γονιμότητα

Η AMH θεωρείται βασικός βιοδείκτης της αναπαραγωγικής εφεδρείας (ovarian reserve). Με απλά λόγια, δίνει εικόνα για το «πόσο απόθεμα» υπάρχει, όχι για το αν θα υπάρξει σύλληψη σε συγκεκριμένο μήνα. Γι’ αυτό και χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στη διερεύνηση υπογονιμότητας όσο και στον οικογενειακό προγραμματισμό.

  • Αριθμός αντρικών ωοθυλακίων (AFC) — συχνά «ταιριάζει» με την AMH.
  • Ωοθηκική εφεδρεία — πόσο υλικό υπάρχει για μελλοντική ωορρηξία.
  • Πιθανότητα ανταπόκρισης σε IVF — πόσα ωάρια μπορεί να συλλεχθούν.
  • Κίνδυνος πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας — όταν η AMH πέφτει νωρίτερα από το αναμενόμενο.

Το βασικό «μήνυμα» για τον/την ασθενή: Η γονιμότητα δεν εξαρτάται από μία εξέταση. Η AMH όμως βοηθά να εκτιμηθεί αν υπάρχει χρόνος και αν χρειάζεται πιο έγκαιρος σχεδιασμός.

Κλινικό νόημα: Χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική σύλληψη· προβλέπει κυρίως την ανταπόκριση σε διέγερση και το πόσα ωάρια μπορεί να ληφθούν.

Γιατί η ηλικία παραμένει «νούμερο 1»; Επειδή η ηλικία επηρεάζει άμεσα την πιθανότητα χρωμοσωμικών ανωμαλιών και τη συνολική ποιότητα των ωαρίων. Έτσι, μια γυναίκα 32 ετών με χαμηλή AMH μπορεί να έχει καλύτερη πρόγνωση από μια γυναίκα 40 ετών με μέτρια AMH—ακριβώς επειδή η ηλικία «βαραίνει» περισσότερο στην ποιότητα.Για λεπτομερή ανάλυση της ορολογίας και των ενδείξεων της ορμόνης, δείτε την πλήρη σελίδα για την Αντι-Μυλλέριο Ορμόνη (AMH).


3

Πού παράγεται η AMH

Η AMH παράγεται σχεδόν αποκλειστικά από τα κοκκιώδη κύτταρα των μικρών αναπτυσσόμενων ωοθυλακίων (πρωτογενή, προαντρικά και αντρικά). Δεν προέρχεται κυρίως από τα «μεγάλα» ωοθυλάκια που ετοιμάζονται άμεσα για ωορρηξία· γι’ αυτό και λειτουργεί ως δείκτης «δεξαμενής» και όχι ως δείκτης της ωορρηξίας του συγκεκριμένου μήνα.

  • Ξεκινά στην εφηβεία και ανεβαίνει στην πρώιμη ενήλικη ζωή.
  • Συχνά κορυφώνεται περίπου στα 25–30 έτη.
  • Μειώνεται προοδευτικά, με πιο εμφανή πτώση μετά τα 35.
  • Πλησιάζει το μηδέν στην εμμηνόπαυση.
Κλινική αξία: Περισσότερα αντρικά ωοθυλάκια → υψηλότερη AMH → μεγαλύτερο ωοθηκικό απόθεμα.
Συχνό κλινικό λάθος: Να θεωρείται ότι «υψηλή AMH = είμαι καλυμμένη για χρόνια». Η AMH δείχνει ποσότητα, αλλά η γονιμότητα επηρεάζεται έντονα από την ηλικία και την ωορρηξία/κύκλο.


4

Γιατί ζητείται η εξέταση

Η μέτρηση της AMH είναι από τις πιο χρήσιμες εργαστηριακές εξετάσεις στη γυναικολογική ενδοκρινολογία. Ζητείται για την αξιολόγηση της ωοθηκικής λειτουργίας και για την εξατομίκευση της αντιμετώπισης στην υπογονιμότητα.

Κύριοι λόγοι για τους οποίους ζητείται:

  • Αξιολόγηση ωοθηκικού αποθέματος
  • Υπογονιμότητα ή δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης
  • Προγραμματισμός εξωσωματικής (IVF), για επιλογή κατάλληλης δόσης διέγερσης
  • Διάγνωση ή υποψία PCOS (πολυκυστικών ωοθηκών)
  • Έλεγχος πριν από ωοθηκεκτομή ή άλλες επεμβατικές θεραπείες
  • Παρακολούθηση μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία
  • Έλεγχος πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας
  • Αξιολόγηση ενδοκρινολογικών διαταραχών που επηρεάζουν τον κύκλο

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση η AMH βοηθά στον καθορισμό:

  • της σωστής δόσης διέγερσης
  • του κινδύνου υπερδιέγερσης (OHSS)
  • της πιθανής ανταπόκρισης των ωοθηκών
Σημαντικό: Μία χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική σύλληψη. Είναι δείκτης αποθέματος, όχι ποιότητας ωαρίων.


5

Φυσιολογικές τιμές AMH ανά ηλικία

Οι τιμές της AMH διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία και τη λειτουργική κατάσταση των ωοθηκών. Η AMH μειώνεται φυσιολογικά καθώς μεγαλώνει μια γυναίκα, ακολουθώντας την ίδια πορεία με το ωοθηκικό απόθεμα.

Ενδεικτικές φυσιολογικές τιμές AMH (ng/mL) ανά ηλικία:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΗλικίαAMH (ng/mL)Ερμηνεία
20–243.0 – 6.8Υψηλό ωοθηκικό απόθεμα
25–292.5 – 6.0Καλό απόθεμα
30–341.5 – 4.5Φυσιολογικό
35–391.0 – 3.0Μέτριο προς χαμηλό απόθεμα
40–440.2 – 1.5Χαμηλό απόθεμα
45+0.0 – 0.5Πολύ χαμηλό – κοντά στην εμμηνόπαυση

Οι τιμές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με:

  • τη μέθοδο μέτρησης του εργαστηρίου
  • το αν υπάρχει PCOS (οι τιμές είναι συχνά πολύ υψηλότερες)
  • την ατομική γενετική και ορμονική κατάσταση
Σημείωση: Μία AMH < 1.0 ng/mL θεωρείται συχνά ένδειξη μειωμένου ωοθηκικού αποθέματος, ειδικά σε γυναίκες > 35 ετών.


6

Τι σημαίνει χαμηλή AMH

Η χαμηλή AMH υποδηλώνει ότι το ωοθηκικό απόθεμα μειώνεται. Αυτό είναι συχνά φυσιολογικό με την ηλικία, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες γυναίκες λόγω γενετικών ή ιατρικών παραγόντων.

Τιμές που θεωρούνται χαμηλές:

  • < 1.0 ng/mL → μειωμένο απόθεμα
  • < 0.5 ng/mL → πολύ χαμηλό απόθεμα
  • < 0.2 ng/mL → εξαιρετικά χαμηλό, συχνά ελάχιστη ανταπόκριση

Πιθανές αιτίες:

  • Ηλικία > 35 ετών
  • Γενετικοί παράγοντες (π.χ. οικογενειακό ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης)
  • Χημειοθεραπεία / Ακτινοθεραπεία
  • Ενδομητρίωση (ιδίως με ενδομητριώματα)
  • Χειρουργείο ωοθηκών
  • Αυτοάνοσα νοσήματα
  • Κάπνισμα
  • Παχυσαρκία
  • Ιδιοπαθής ωοθηκική ανεπάρκεια

Στην υπογονιμότητα, η χαμηλή AMH σημαίνει:

  • μικρότερη πιθανότητα συλλογής πολλών ωαρίων σε διέγερση
  • ανάγκη για εξατομικευμένα πρωτόκολλα IVF
  • προσεκτικό οικογενειακό προγραμματισμό
Συμπέρασμα: Η χαμηλή AMH δεν αποκλείει εγκυμοσύνη. Δείχνει ότι το «παράθυρο γονιμότητας» μπορεί να είναι μικρότερο.


7

Τι σημαίνει υψηλή AMH (PCOS κ.ά.)

Η υψηλή AMH συνδέεται με μεγάλο αριθμό αντρικών ωοθυλακίων. Μπορεί να είναι φυσιολογική σε νεαρές γυναίκες, αλλά συχνά σχετίζεται με PCOS.

Τιμές που θεωρούνται υψηλές:

  • > 4.5 – 5.0 ng/mL → αυξημένο απόθεμα
  • > 6.0 – 7.0 ng/mL → συχνή συσχέτιση με PCOS
  • > 10 ng/mL → πολύ υψηλή, κίνδυνος υπερανταπόκρισης

Κύριες αιτίες:

  • PCOS
  • Μεγάλος αριθμός αντρικών ωοθυλακίων
  • Νεαρή ηλικία
  • Γενετικοί παράγοντες

Στην IVF, η υψηλή AMH σημαίνει:

  • υψηλή πιθανότητα υπερανταπόκρισης
  • αυξημένο κίνδυνο OHSS
  • ανάγκη για χαμηλότερες δόσεις διέγερσης

Υψηλή AMH και PCOS:

  • Η AMH αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο αξιολόγησης PCOS.
  • Οι γυναίκες με PCOS έχουν υπερπαραγωγή AMH λόγω πολλών μικρών ωοθυλακίων.
Συμπέρασμα: Η υψηλή AMH δείχνει καλό απόθεμα, αλλά απαιτεί προσοχή όταν συνοδεύεται από PCOS ή τιμές > 6–7 ng/mL.


8

Προετοιμασία για την εξέταση

Η εξέταση AMH γίνεται με απλή αιμοληψία και δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Υπάρχουν όμως ορισμένες πρακτικές οδηγίες που βοηθούν σε αξιόπιστο αποτέλεσμα.

Τι χρειάζεται να γνωρίζετε:

  • Δεν απαιτείται νηστεία.
  • Δεν επηρεάζεται από τον κύκλο – μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα.
  • Τα αντισυλληπτικά μπορεί να μειώσουν ελαφρά την AMH (συνήθως προσωρινά).
  • Φάρμακα IVF μπορούν να μεταβάλουν την τιμή παροδικά.
  • Μετά από κύστη ή χειρουργείο ωοθηκών η AMH μπορεί να είναι χαμηλότερη.
  • Μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία η AMH συχνά μειώνεται.

Πότε είναι πιο χρήσιμη η μέτρηση:

  • στη διερεύνηση υπογονιμότητας
  • πριν από IVF για καθορισμό πρωτοκόλλου
  • σε ύποπτα συμπτώματα PCOS
  • πριν από κατάψυξη ωαρίων
Χρήσιμη συμβουλή: Αν γίνουν και FSH/LH/E2, προτιμώνται ημέρες 2–5 του κύκλου. Η AMH μπορεί να ληφθεί οποτεδήποτε.


9

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Η AMH ερμηνεύεται πάντα σε συνδυασμό με ηλικία, AFC (υπέρηχος ωοθηκών) και ιατρικό ιστορικό. Από μόνη της είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης ωοθηκικού αποθέματος, αλλά δεν επαρκεί για πλήρη διάγνωση.

Βασικοί κανόνες

  • Υψηλή AMH → αυξημένο απόθεμα, συχνά καλή ανταπόκριση σε IVF
  • Φυσιολογική AMH → επαρκές απόθεμα για την ηλικία
  • Χαμηλή AMH → περιορισμένο απόθεμα
  • Πολύ χαμηλή AMH → προειδοποίηση για μείωση γονιμότητας

Ερμηνεία βάσει τιμών

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
AMH (ng/mL)Ερμηνεία
> 4.5Υψηλό απόθεμα – πιθανή υπερανταπόκριση (PCOS)
2.0 – 4.5Φυσιολογικό εύρος
1.0 – 2.0Μέτριο απόθεμα
0.5 – 1.0Χαμηλό απόθεμα
< 0.5Πολύ χαμηλό απόθεμα

Συνδυαστική αξιολόγηση

  • AFC: χαμηλό AFC + χαμηλή AMH = μειωμένη εφεδρεία
  • FSH (ημέρα 2–5): αυξημένη FSH υποδηλώνει μειωμένο απόθεμα
  • Estradiol: εκτιμά τη λειτουργία των ωοθυλακίων
Θυμηθείτε: Η AMH δείχνει ποσότητα ωαρίων, όχι την ποιότητα — αυτή εξαρτάται κυρίως από την ηλικία.


10

Υπάρχει τρόπος να αυξηθεί η AMH

Η AMH αντανακλά τον αριθμό των διαθέσιμων ωαρίων. Επειδή το ωοθηκικό απόθεμα καθορίζεται από τη γέννηση, δεν υπάρχει τρόπος να αυξηθεί μόνιμα. Υπάρχουν όμως παρεμβάσεις που μπορούν να επιβραδύνουν την πτώση ή να βελτιώσουν τη λειτουργία των ωοθηκών.

Τι μπορεί να βοηθήσει

  • Διακοπή καπνίσματος
  • Έλεγχος ενδομητρίωσης (ιατρικός ή χειρουργικός)
  • Μείωση σωματικού βάρους σε PCOS
  • Βιταμίνη D (μικρή πιθανή θετική επίδραση)
  • CoQ10 (Ubiquinol) – βελτιώνει λειτουργία, όχι το απόθεμα

Τι δεν αυξάνει την AMH

  • Ορμόνες (FSH, LH)
  • Βότανα ή «φυσικά» σκευάσματα χωρίς τεκμηρίωση
  • Δίαιτες αποτοξίνωσης
  • Αντισυλληπτικά (μπορούν να μειώσουν προσωρινά την AMH)

Σημαντικό για χαμηλή AMH

  • Δεν σημαίνει αδυναμία εγκυμοσύνης.
  • Η ποιότητα των ωαρίων εξαρτάται από την ηλικία.
  • Κάτω των 35 ετών, ακόμη και με AMH < 1.0, η πιθανότητα φυσικής σύλληψης παραμένει υψηλή.
  • Δείχνει κυρίως ότι ο χρόνος για τεκνοποίηση είναι περιορισμένος.
Συμπέρασμα: Η AMH δεν αυξάνεται ουσιαστικά με θεραπείες. Ο στόχος είναι η προστασία της ωοθηκικής λειτουργίας και ο έγκαιρος οικογενειακός προγραμματισμός.


11

AMH και ηλικία – πόσο γρήγορα πέφτει πραγματικά

Η πτώση της AMH δεν είναι γραμμική. Σε πολλές γυναίκες παραμένει σχετικά σταθερή μέχρι τα 30–32 έτη και στη συνέχεια επιταχύνεται μετά τα 35, ακολουθώντας τη μείωση του ωοθηκικού αποθέματος.

Κλινικό μοτίβο: Μεταξύ 35–40 ετών, η AMH μπορεί να μειώνεται κατά 15–25% τον χρόνο σε αρκετές γυναίκες, ακόμη και αν ο κύκλος παραμένει φυσιολογικός.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

  • Μια «φυσιολογική» AMH στα 30 δεν εγγυάται το ίδιο επίπεδο στα 35.
  • Η ταχεία πτώση εξηγεί γιατί η γονιμότητα μειώνεται πριν εμφανιστούν διαταραχές κύκλου.
  • Η ηλικία παραμένει ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας ποιότητας ωαρίων.

    AMH, ρυθμός πτώσης και “βιολογική ηλικία” ωοθηκώνΔύο γυναίκες της ίδιας χρονολογικής ηλικίας μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική βιολογική ηλικία ωοθηκών. Η AMH αποτυπώνει αυτή τη διαφορά καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη ορμόνη. Για παράδειγμα, μία γυναίκα 32 ετών με AMH 0.8 ng/mL μπορεί να έχει ωοθηκική εφεδρεία παρόμοια με γυναίκα 40 ετών, ενώ μια άλλη 38 ετών με AMH 3.5 ng/mL μπορεί να έχει σημαντικά μεγαλύτερο απόθεμα από τον μέσο όρο της ηλικίας της.

    Αυτός ο λόγος κάνει την AMH εξαιρετικά χρήσιμη όχι μόνο για υπογονιμότητα, αλλά και για προληπτικό οικογενειακό προγραμματισμό. Σε γυναίκες που δεν προσπαθούν ακόμη να μείνουν έγκυες, μια χαμηλή AMH μπορεί να λειτουργήσει ως “σήμα κινδύνου” ότι το χρονικό παράθυρο γονιμότητας ίσως είναι μικρότερο από το αναμενόμενο.

    Στην κλινική πράξη, οι ειδικοί δεν κοιτούν μόνο την απόλυτη τιμή της AMH, αλλά και την ταχύτητα πτώσης όταν υπάρχουν παλαιότερες μετρήσεις. Μια πτώση από 2.5 σε 1.4 μέσα σε 18–24 μήνες είναι πιο ανησυχητική από μια σταθερή τιμή 1.2 επί σειρά ετών. Αυτό βοηθά στον εντοπισμό γυναικών με επιταχυνόμενη ωοθηκική γήρανση.

    Η γνώση αυτή επιτρέπει έγκαιρες αποφάσεις όπως προσπάθεια για φυσική σύλληψη νωρίτερα ή κατάψυξη ωαρίων σε νεότερη ηλικία, όταν η ποιότητα είναι καλύτερη. Με αυτόν τον τρόπο, η AMH μετατρέπεται από απλή εργαστηριακή τιμή σε εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού γονιμότητας.

Συμπέρασμα: Η AMH δείχνει «πόσα» ωάρια απομένουν· η ηλικία δείχνει «πόσο καλά» είναι.


12

Σχετικές εξετάσεις που ερμηνεύονται μαζί με την AMH

Η AMH αποκτά πλήρη κλινική αξία όταν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις που αξιολογούν την ωοθηκική εφεδρεία και την ορμονική ισορροπία.

  • AFC (Antral Follicle Count) — υπερηχογραφικός αριθμός μικρών ωοθυλακίων.
  • FSH (ημέρα 2–5) — αυξημένη FSH υποδηλώνει μειωμένο απόθεμα.
  • Estradiol (E2) — αξιολογεί την ωοθυλακική δραστηριότητα.
  • LH — χρήσιμη στη διερεύνηση PCOS.
  • TSH & Προλακτίνη — αποκλείουν ενδοκρινικές αιτίες ανωοθυλακιορρηξίας.
Κλινική πρακτική: Χαμηλή AMH + χαμηλό AFC επιβεβαιώνουν πραγματική μείωση ωοθηκικής εφεδρείας.


13

Πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η AMH

Η AMH δεν αλλάζει γρήγορα. Η επανάληψη της εξέτασης έχει νόημα μόνο σε συγκεκριμένα κλινικά πλαίσια.

  • Κάθε 6–12 μήνες σε γυναίκες με χαμηλή AMH ή υπογονιμότητα.
  • Μετά από χειρουργείο ωοθηκών ή ενδομητρίωμα.
  • Μετά από χημειοθεραπεία ή γοναδοτοξικές θεραπείες.
  • Πριν και μετά από κατάψυξη ωαρίων.
Σημαντικό: Μικρές διακυμάνσεις μεταξύ μετρήσεων είναι συχνά εργαστηριακές και όχι πραγματική αλλαγή αποθέματος.


14

Τι να κάνω αν η AMH είναι χαμηλή

Η χαμηλή AMH σημαίνει ότι το χρονικό παράθυρο γονιμότητας μπορεί να είναι περιορισμένο — όχι ότι η εγκυμοσύνη είναι αδύνατη.

  • Συζήτηση με ειδικό αναπαραγωγής για ρεαλιστικό πλάνο.
  • Μην καθυστερείτε τον οικογενειακό προγραμματισμό.
  • Εξετάστε κατάψυξη ωαρίων αν δεν σχεδιάζετε άμεσα εγκυμοσύνη.
  • Ρύθμιση παραγόντων που επιταχύνουν την πτώση (κάπνισμα, ενδομητρίωση).
Κλινική αλήθεια: Η ποιότητα των ωαρίων εξαρτάται κυρίως από την ηλικία — όχι από την AMH.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορεί η AMH να προβλέψει αν θα μείνω έγκυος;

Η AMH δείχνει το απόθεμα ωαρίων, όχι την ποιότητα. Χαμηλή AMH δεν αποκλείει φυσική εγκυμοσύνη, ειδικά κάτω των 35.

Επηρεάζει η AMH την εξωσωματική;

Ναι. Βοηθά στην επιλογή πρωτοκόλλου και στην πρόβλεψη ανταπόκρισης των ωοθηκών.

Πέφτει φυσιολογικά η AMH;

Ναι. Μειώνεται μετά τα 30, πιο έντονα μετά τα 35, και μηδενίζεται στην εμμηνόπαυση.

Μπορώ να κάνω AMH οποιαδήποτε μέρα;

Ναι. Η AMH είναι σχεδόν σταθερή μέσα στον κύκλο.

Τα αντισυλληπτικά επηρεάζουν την AMH;

Μπορούν να τη μειώσουν ελαφρά και προσωρινά.

Η AMH μπορεί να είναι ψευδώς χαμηλή;

Ναι, μετά από κύστη, χειρουργείο ή ορμονική θεραπεία μπορεί να πέσει παροδικά.

Υπάρχει θεραπεία για αύξηση AMH;

Όχι. Βελτιώνεται η λειτουργία, όχι ο αριθμός ωαρίων.

Η υψηλή AMH σημαίνει υπογονιμότητα;

Όχι. Δείχνει αυξημένο απόθεμα. Πρόβλημα υπάρχει μόνο όταν συνδυάζεται με PCOS.

AMH ή FSH – ποια είναι καλύτερη;

Η AMH είναι πιο σταθερή και αξιόπιστη για εκτίμηση αποθέματος.

Με πολύ χαμηλή AMH μπορώ να κάνω IVF;

Ναι, με ειδικά πρωτόκολλα. Η ποιότητα ωαρίου εξαρτάται κυρίως από την ηλικία.

Μπορεί η AMH να προβλέψει πόσα ωάρια θα ληφθούν στην εξωσωματική;

Ναι. Η AMH συσχετίζεται ισχυρά με τον αριθμό ωαρίων που θα συλλεχθούν μετά από διέγερση, αλλά δεν προβλέπει την ποιότητά τους ή την πιθανότητα εμφύτευσης.

Αξίζει να κάνω κατάψυξη ωαρίων με βάση την AMH;

Ναι. Η AMH βοηθά να εκτιμηθεί πόσα ωάρια μπορούν να συλλεχθούν ανά κύκλο και να σχεδιαστεί αν απαιτούνται περισσότεροι κύκλοι για επαρκή αποθήκευση.

Μπορεί το PCOS να “φουσκώνει” ψευδώς την AMH;

Ναι. Στο PCOS η AMH είναι συχνά πολύ υψηλή λόγω πολλών μικρών ωοθυλακίων, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα καλή ποιότητα ωαρίων ή φυσιολογική ωορρηξία.


16

Κλείστε εξέταση AMH

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση AMH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

Ovarian Reserve Testing and Reproductive Aging, ACOG
acog.org
Ovarian Reserve Markers – AMH and AFC, ESHRE
eshre.eu
Anti-Müllerian hormone: clinical applications, The Lancet
thelancet.com
AMH as predictor of ovarian reserve, Reproductive Biology and Endocrinology
rbej.biomedcentral.com
Κατάλογος Εξετάσεων AMH – Μικροβιολογικό Λαμίας
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
IGF1-Σωματομεδινη-.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
08/Oct/2025
Εξετάσεις Αίματος

IGF-1 (Σωματομεδινη C): Φιλικός Οδηγός Ασθενών | Τι δείχνει, πότε ζητείται, προετοιμασία, αποτελέσματα

IGF-1 (Σωματομεδινη C): Φιλικός Οδηγός Ασθενών

Απλό, πρακτικό κείμενο για να καταλάβετε τι μετρά η εξέταση IGF-1, πότε ζητείται, πώς να προετοιμαστείτε και πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα. Μη χρησιμεύει ως διάγνωση. Συζητήστε πάντα με τον γιατρό σας.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση IGF-1 ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1) Τι είναι η IGF-1 (Σωματομεδίνη C)

🔹 Ορισμός: Η IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1), γνωστή και ως Σωματομεδίνη C, είναι πεπτιδική ορμόνη με δομή παρόμοια με την ινσουλίνη. Παράγεται κυρίως στο ήπαρ μετά από διέγερση από την Αυξητική Ορμόνη (GH) και αποτελεί τον κύριο μεσολαβητή των αναβολικών και αυξητικών δράσεών της.

📊 Κλινική αξία: Επειδή τα επίπεδά της παραμένουν σχετικά σταθερά μέσα στην ημέρα, σε αντίθεση με την παλμική έκκριση της GH, η μέτρηση IGF-1 αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της μέσης δραστηριότητας GH των τελευταίων ημερών.

Η IGF-1 επιδρά σε πολλούς ιστούς: διεγείρει ανάπτυξη οστών και μυών, αυξάνει πρωτεϊνοσύνθεση, προάγει διαφοροποίηση χονδροκυττάρων και συμμετέχει στη ρύθμιση μεταβολισμού γλυκόζης και λιπιδίων. Λειτουργεί ως «εκτελεστικό όργανο» της GH.

💡 Ενδιαφέρον: Περίπου το 99 % της IGF-1 στο αίμα δεσμεύεται από πρωτεΐνες (IGFBPs), κυρίως την IGFBP-3, που ρυθμίζουν τη βιοδιαθεσιμότητα και τη διάρκεια ζωής της ορμόνης.

Η IGF-1 ανήκει στο σύστημα GH – IGF-1 – IGFBPs, που συνδέει την υπόφυση με το ήπαρ και τους ιστούς. Η παραγωγή της επηρεάζεται από ηλικία, φύλο, θρέψη και ορμόνες φύλου.

✅ Εν συντομία: Η μέτρηση της IGF-1 είναι το πιο χρήσιμο εργαστηριακό τεστ για την εκτίμηση του άξονα Υπόφυσης – Ήπατος – Ιστών και της δραστηριότητας της Αυξητικής Ορμόνης.

Πέρα από την ανάπτυξη, η IGF-1 συμμετέχει στην επούλωση ιστών, τη ρύθμιση μεταβολισμού και τη μακροχρόνια υγεία οστών και μυών. Χαμηλές τιμές παρατηρούνται σε ανεπάρκεια GH, υποσιτισμό ή χρόνια νόσο, ενώ υψηλές στην ακρομεγαλία ή κατά τη χορήγηση GH.

⚠️ Προσοχή: Η ερμηνεία της IGF-1 πρέπει να γίνεται μαζί με GH, IGFBP-3 και το κλινικό ιστορικό του ασθενούς· μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση.

🧾 IGF-1 με μια ματιά

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράμετροςΠληροφορία
Ελληνική ΟνομασίαIGF-1 (Σωματομεδίνη C)
ΔείγμαΟρός αίματος
Κατηγορία εξέτασηςΟρμονικός έλεγχος – Ενδοκρινολογία
Μονάδες μέτρησηςng/mL (ή μg/L)
Χρόνος αποτελέσματος1 – 3 εργάσιμες ημέρες (ανάλογα με τη μέθοδο)
Συνοδευτικές εξετάσειςGH (Aυξητική Ορμόνη), IGFBP-3, Δοκιμασίες διέγερσης ή καταστολής GH

2) Πώς λειτουργεί: Άξονας Υπόφυσης–Ήπατος (GH – IGF-1)

🧠 Ορμονικός άξονας: Η Αυξητική Ορμόνη (GH) εκκρίνεται παλμικά από την υπόφυση και δρα κυρίως στο ήπαρ, όπου διεγείρει την παραγωγή της IGF-1. Η IGF-1 με τη σειρά της προωθεί την ανάπτυξη και την αναβολική δραστηριότητα στους ιστούς, ενώ αναστέλλει την περαιτέρω έκκριση GH μέσω μηχανισμού αρνητικής παλίνδρομης ρύθμισης.

Ο συνδυασμός GH και IGF-1 σχηματίζει έναν δυναμικό ενδοκρινικό βρόχο που εξασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης, ενεργειακού μεταβολισμού και αναγέννησης των ιστών. Η GH δρα ως «εκκινητής», ενώ η IGF-1 ως «εκτελεστής» των αναβολικών επιδράσεων.

✅ Κύριες δράσεις IGF-1:

  • Αυξάνει τη σύνθεση πρωτεϊνών στους μυς (αναβολική δράση).
  • Διεγείρει την ανάπτυξη των επιφύσεων των οστών σε παιδιά και εφήβους.
  • Προάγει την κυτταρική επιδιόρθωση και την αναγέννηση ιστών.
  • Μειώνει τη διάσπαση πρωτεϊνών και βελτιώνει τη χρήση γλυκόζης από τα κύτταρα.
  • Συμβάλλει στη ρύθμιση του λίπους σώματος μέσω αναστολής λιπόλυσης.

Η IGF-1 κυκλοφορεί στο αίμα δεσμευμένη κατά 99% με ειδικές πρωτεΐνες (IGFBPs), που δρουν ως ρυθμιστικό απόθεμα. Το σύμπλεγμα IGF-1–IGFBP-3 έχει μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής (περίπου 15–20 ώρες), προσφέροντας σταθερό δείκτη της GH δραστηριότητας.

📉 Ρύθμιση μέσω ανατροφοδότησης: Όταν τα επίπεδα IGF-1 αυξάνονται, αναστέλλεται η έκκριση GH από την υπόφυση και του GHRH από τον υποθάλαμο, ενώ διεγείρεται η σωματοστατίνη, η οποία μειώνει περαιτέρω την παραγωγή GH. Έτσι διατηρείται ορμονική ισορροπία.

Η σωστή λειτουργία του άξονα Υποθάλαμος–Υπόφυση–Ήπαρ–Ιστοί είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη, την οστική πυκνότητα, τη μυϊκή μάζα, τη γνωστική λειτουργία και τον μεταβολισμό. Διαταραχές σε οποιοδήποτε επίπεδο οδηγούν σε ανεπάρκεια ή υπερέκκριση GH/IGF-1.

⚠️ Παράδειγμα κλινικής σημασίας: Όταν η υπόφυση εκκρίνει υπερβολική GH (συνήθως λόγω αδενώματος), αυξάνεται και η IGF-1, προκαλώντας ακρομεγαλία. Αντίθετα, μειωμένη GH ή ηπατική ανεπάρκεια οδηγούν σε χαμηλή IGF-1 και μειωμένη ανάπτυξη.

🧬 Άξονας GH–IGF-1 με μια ματιά

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕπίπεδοΚύρια λειτουργίαΟρμόνες – Παράγοντες
ΥποθάλαμοςΡυθμίζει την έκκριση GH μέσω GHRH και σωματοστατίνηςGHRH ↑ GH • Σωματοστατίνη ↓ GH
ΥπόφυσηΕκκρίνει GH σε παλμούς, κυρίως κατά τον ύπνοΑυξητική Ορμόνη (GH)
ΉπαρΠαράγει IGF-1 υπό την επίδραση GHIGF-1, IGFBP-3
Περιφερικοί ιστοίΑναβολισμός, αύξηση, κυτταρική αναγέννησηIGF-1 δρα σε μυς, οστά, χόνδρο, δέρμα

3) Πότε ζητείται η εξέταση IGF-1

🎯 Σκοπός της εξέτασης: Η μέτρηση της IGF-1 χρησιμεύει για την εκτίμηση της δράσης της αυξητικής ορμόνης (GH) στον οργανισμό. Επειδή η GH εκκρίνεται παλμικά, η IGF-1 αποτελεί πιο αξιόπιστο δείκτη της μέσης δραστηριότητάς της τις προηγούμενες ημέρες ή εβδομάδες.

Η εξέταση IGF-1 ζητείται από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων (ενδοκρινολόγους, παιδίατρους, παθολόγους) για διάγνωση ή παρακολούθηση παθήσεων που σχετίζονται με τον άξονα GH–IGF-1.

📌 Οι συχνότερες ενδείξεις

  • Ύποπτη ακρομεγαλία σε ενήλικες: πάχυνση χαρακτηριστικών προσώπου, μεγέθυνση χεριών–ποδιών, υπεριδρωσία, υπνική άπνοια, αρτηριακή υπέρταση, διαβήτης.
  • Ανεπάρκεια GH σε παιδιά ή ενήλικες: βραδύς ρυθμός αύξησης, κόπωση, αύξηση λίπους κορμού, μειωμένη μυϊκή μάζα, κατάθλιψη, μειωμένη οστική πυκνότητα.
  • Παρακολούθηση θεραπείας GH σε ασθενείς με ανεπάρκεια ή σε προγράμματα υποκατάστασης αυξητικής ορμόνης.
  • Παρακολούθηση μετά από αφαίρεση αδενώματος υπόφυσης (σε ασθενείς με ακρομεγαλία).
  • Διαφορική διάγνωση καθυστέρησης αύξησης στα παιδιά, συχνά σε συνδυασμό με IGFBP-3 και δυναμικές δοκιμασίες GH.

💬 Τι δείχνει στην πράξη: Η IGF-1 αντικατοπτρίζει τη μέση βιολογική επίδραση της GH στους ιστούς. Επομένως, χαμηλή IGF-1 υποδηλώνει μειωμένη δράση GH, ενώ υψηλή IGF-1 πιθανή υπερέκκριση GH (π.χ. ακρομεγαλία).

Σε ορισμένες περιπτώσεις η IGF-1 χρησιμοποιείται και για έμμεση εκτίμηση της θρεπτικής κατάστασης ή της αντίστασης στην ινσουλίνη, καθώς μειώνεται σε υποσιτισμό ή κακή ρύθμιση σακχάρου.

⚠️ Προσοχή: Η IGF-1 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αυτόνομα για διάγνωση. Αποτελεί μέρος ευρύτερου ενδοκρινολογικού ελέγχου που περιλαμβάνει GH, IGFBP-3 και δυναμικές δοκιμασίες καταστολής ή διέγερσης.

🧾 Ενδεικτικές Κλινικές Ενδείξεις IGF-1

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία ΑσθενούςΠότε ζητείται η IGF-1Συνοδευτικές εξετάσεις
Ενήλικες με ύποπτη ακρομεγαλίαΑύξηση άκρων, αρτηριακή υπέρταση, υπνική άπνοιαGH, OGTT (δοκιμασία καταστολής GH)
Παιδιά με βραδύ ρυθμό ανάπτυξηςΚαθυστέρηση αύξησης, ύψος κάτω από 3η εκατοστιαία θέσηIGFBP-3, GH μετά διέγερση (ινσουλίνη, κλονιδίνη)
Ασθενείς υπό θεραπεία GHΠαρακολούθηση αποτελεσματικότητας και δοσολογίαςGH, IGFBP-3, μεταβολικό προφίλ
Μετά από χειρουργείο υπόφυσηςΑξιολόγηση υποτροπής ή ελέγχου ακρομεγαλίαςGH, MRI υπόφυσης
Χρόνια νόσος / υποσιτισμόςΈλεγχος δευτερογενούς μείωσης IGF-1Βιοχημικός έλεγχος, θυρεοειδής, ηπατικές δοκιμασίες

💡 Συνοπτικά: Η IGF-1 αποτελεί εργαλείο πρώτης γραμμής για έλεγχο υποψίας ακρομεγαλίας ή ανεπάρκειας GH και για την αξιολόγηση της επιτυχίας θεραπείας. Η ερμηνεία της πρέπει πάντα να γίνεται από ενδοκρινολόγο.

4) Προετοιμασία για την εξέταση IGF-1

🧪 Γενικές πληροφορίες: Η μέτρηση της IGF-1 γίνεται σε δείγμα ορού αίματος και δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία πέρα από νηστεία 8–12 ωρών. Συνιστάται η αιμοληψία να γίνεται πρωινές ώρες (07:00–10:00) για σταθερότητα τιμών.

📋 Πρακτικές οδηγίες πριν την εξέταση

  • Αποφύγετε λήψη τροφής και ποτών (εκτός νερού) για 8–12 ώρες πριν την αιμοληψία.
  • Μην λάβετε συμπληρώματα βιοτίνης (βιταμίνη B7) για τουλάχιστον 24 ώρες, γιατί μπορεί να επηρεάσει ανοσοχημικές μεθόδους.
  • Αν λαμβάνετε οιστρογόνα από το στόμα, ενημερώστε τον γιατρό σας, καθώς μειώνουν την IGF-1.
  • Σε θεραπεία με αυξητική ορμόνη (GH), ο γιατρός μπορεί να ζητήσει διακοπή για λίγες ημέρες πριν την αιμοληψία.
  • Ενημερώστε το εργαστήριο για φάρμακα, συμπληρώματα ή πρόσφατη ασθένεια που μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα.

💡 Συμβουλή: Η αιμοληψία πρέπει να γίνεται σε σταθερή κατάσταση υγείας, όχι κατά τη διάρκεια οξείας νόσου ή στρες, καθώς αυτά προσωρινά μειώνουν τα επίπεδα IGF-1.

⏱️ Χρόνος και διαδικασία στο εργαστήριο

  • Χρησιμοποιείται δείγμα ορού (μετά από φυγοκέντρηση).
  • Η ανάλυση πραγματοποιείται με ανοσοχημικές μεθόδους (π.χ. CLIA ή ECLIA).
  • Ο χρόνος έκδοσης αποτελέσματος είναι συνήθως 1–3 εργάσιμες ημέρες.

⚠️ Προσοχή: Τα επίπεδα IGF-1 μπορεί να επηρεαστούν από υποθυρεοειδισμό, διαβήτη, ηπατική νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, υποσιτισμό ή χρήση κορτικοστεροειδών.

📎 Θυμηθείτε: Για αξιόπιστη αξιολόγηση απαιτείται σύγκριση με τις φυσιολογικές τιμές του εργαστηρίου και συσχέτιση με το ιστορικό και τα επίπεδα GH.

🩸 IGF-1 – Πρακτικά στοιχεία αιμοληψίας

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράμετροςΠεριγραφή
Τύπος δείγματοςΟρός αίματος
Νηστεία8–12 ώρες (επιτρέπεται μόνο νερό)
Χρόνος αιμοληψίαςΠρωινές ώρες (07:00–10:00)
Χρόνος αποτελέσματος1–3 εργάσιμες ημέρες
Παράγοντες που επηρεάζουνΟιστρογόνα, κορτικοστεροειδή, βιοτίνη, ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια
Συνοδευτικές εξετάσειςGH, IGFBP-3, OGTT, δοκιμασία διέγερσης GH

5) Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα IGF-1

📖 Γενική αρχή: Τα επίπεδα της IGF-1 ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τη μέθοδο μέτρησης. Οι τιμές εκφράζονται σε ng/mL (ή μg/L) και πρέπει να ερμηνεύονται πάντα σύμφωνα με τα φυσιολογικά όρια του εκάστοτε εργαστηρίου.

Η IGF-1 παρουσιάζει μέγιστες τιμές στην εφηβεία και μειώνεται προοδευτικά με την ηλικία. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει ενδεικτικά εύρη αναφοράς (μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Ηλικιακή ομάδαΦυσιολογικά όρια IGF-1 (ng/mL)Παρατήρηση
0–9 ετών30 – 250Μεταβαλλόμενα, ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης
10–19 ετών200 – 600Υψηλότερα λόγω εφηβείας και αυξημένης GH
20–39 ετών120 – 400Μέγιστη σταθερότητα και μεταβολική δράση
40–59 ετών90 – 300Φυσιολογική πτώση με την ηλικία
≥60 ετών60 – 200Σταδιακή μείωση λόγω μειωμένης GH

✅ Ερμηνεία φυσιολογικής τιμής: Τιμές IGF-1 εντός φυσιολογικού εύρους υποδεικνύουν επαρκή έκκριση και δράση της αυξητικής ορμόνης (GH) και σωστή λειτουργία του άξονα Υπόφυσης–Ήπατος.

📈 Αυξημένη IGF-1

Πιθανές αιτίες:

  • Ακρομεγαλία – υπερέκκριση GH από αδένωμα υπόφυσης.
  • Χορήγηση εξωγενούς αυξητικής ορμόνης (GH therapy).
  • Πρώιμη εφηβεία ή υψηλά επίπεδα ανδρογόνων/οιστρογόνων.
  • Ινσουλινώματα ή παρανεοπλασματική παραγωγή GH/IGF-1.
  • Αντίσταση στην ινσουλίνη και σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (ήπια αύξηση).

Η επιβεβαίωση υπερέκκρισης GH γίνεται με δοκιμασία καταστολής GH μετά από χορήγηση γλυκόζης (OGTT).

📉 Μειωμένη IGF-1

Πιθανές αιτίες:

  • Ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης (GH deficiency).
  • Υποσιτισμός ή χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης.
  • Χρόνια ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια.
  • Υποθυρεοειδισμός ή κακή ρύθμιση σακχάρου (σακχαρώδης διαβήτης).
  • Χρόνια φλεγμονώδης ή συστηματική νόσος.
  • Λήψη κορτικοστεροειδών ή οιστρογόνων από το στόμα.

⚠️ Σημαντικό: Η IGF-1 από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση. Πρέπει πάντα να συσχετίζεται με κλινικά δεδομένα, επίπεδα GH, IGFBP-3 και αποτελέσματα δοκιμασιών διέγερσης ή καταστολής.

📊 Κλινική ερμηνεία συνοπτικά:

  • IGF-1 ↑ → πιθανή ακρομεγαλία ή υπερβολική θεραπεία GH.
  • IGF-1 ↓ → πιθανή ανεπάρκεια GH ή δευτερογενής μείωση λόγω υποσιτισμού/νόσου.
  • IGF-1 φυσιολογική → συνήθως φυσιολογική λειτουργία GH–IGF-1 άξονα.

6) Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα IGF-1

📘 Γενική αρχή: Τα επίπεδα της IGF-1 ρυθμίζονται από πολλούς ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες. Η κατανόηση αυτών είναι απαραίτητη για σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων και αποφυγή ψευδώς παθολογικών τιμών.

⚙️ Εσωτερικοί (φυσιολογικοί) παράγοντες

  • Ηλικία: Η IGF-1 είναι υψηλή στη νεότητα και μειώνεται προοδευτικά μετά τα 40 έτη.
  • Φύλο: Ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα στις γυναίκες λόγω οιστρογόνων, ειδικά προεμμηνοπαυσιακά.
  • Ορμόνες φύλου: Τα ανδρογόνα αυξάνουν την IGF-1, ενώ τα οιστρογόνα από το στόμα τη μειώνουν.
  • Ύπνος: Ο βαθύς ύπνος (στάδιο N3) αυξάνει τη νυχτερινή έκκριση GH και συνεπώς IGF-1.
  • Γενετική προδιάθεση: Πολυμορφισμοί στα γονίδια GH και IGF1 επηρεάζουν την παραγωγή.

💡 Κλινική παρατήρηση: Η φυσιολογική πτώση IGF-1 με την ηλικία είναι σταδιακή και δεν σημαίνει απαραίτητα παθολογία. Αξιολογείται πάντα σε σχέση με την ηλικία και το φύλο.

🍽️ Διατροφικοί και μεταβολικοί παράγοντες

  • Πρόσληψη πρωτεΐνης: Η χαμηλή πρόσληψη μειώνει σημαντικά την IGF-1.
  • Θερμιδική πρόσληψη: Ο υποσιτισμός ή νηστεία >24 ωρών μειώνει την IGF-1.
  • Αντίσταση στην ινσουλίνη: Μπορεί να προκαλέσει ήπια αύξηση της IGF-1, ιδίως σε παχύσαρκα άτομα.
  • Συμπληρώματα: Η βιοτίνη, η L-αργινίνη και ο ψευδάργυρος ενδέχεται να επηρεάσουν τις μετρήσεις.
  • Αλκοόλ: Η χρόνια κατανάλωση μειώνει την IGF-1 μέσω ηπατικής δυσλειτουργίας.

⚠️ Προσοχή: Οξεία ασθένεια, εμπύρετο ή φλεγμονή μειώνουν παροδικά την IGF-1, οδηγώντας σε ψευδώς χαμηλές τιμές. Συνιστάται η αιμοληψία να γίνεται σε περίοδο σταθερής υγείας.

💊 Φάρμακα που επηρεάζουν την IGF-1

  • Αυξητική ορμόνη (GH): Αυξάνει σημαντικά την IGF-1 (θεραπευτικά ή υπερβολικά).
  • Κορτικοστεροειδή: Μειώνουν την IGF-1 μέσω αναστολής σύνθεσης στο ήπαρ.
  • Οιστρογόνα από το στόμα: Μειώνουν την IGF-1 κατά 20–40%.
  • Αναβολικά στεροειδή και τεστοστερόνη: Αυξάνουν την IGF-1 μέσω ενίσχυσης της δράσης GH.
  • Ινσουλίνη: Ρυθμίζει θετικά την IGF-1 και την IGFBP-3.

🩺 Παθολογικές καταστάσεις που επηρεάζουν

  • Ηπατική ανεπάρκεια – μειωμένη παραγωγή IGF-1.
  • Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια – μειωμένος καθαρισμός, μεταβλητά επίπεδα.
  • Υποθυρεοειδισμός – μείωση IGF-1.
  • Σακχαρώδης διαβήτης – ελαττωμένη ή αυξημένη IGF-1 ανάλογα με τη ρύθμιση.
  • Κακοήθειες – πιθανή αύξηση IGF-1 λόγω παρανεοπλασματικής δράσης.

📊 Συνοπτικός πίνακας:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράγονταςΕπίδραση στην IGF-1Σχόλιο
Πρόσληψη πρωτεΐνης⬆️ ΑυξάνειΥψηλή πρωτεΐνη υποστηρίζει την παραγωγή IGF-1
Υποσιτισμός / Νηστεία⬇️ ΜειώνειΜείωση ηπατικής σύνθεσης IGF-1
Οιστρογόνα από το στόμα⬇️ ΜειώνουνΑυξάνουν τις δεσμευτικές πρωτεΐνες IGFBP
Αναβολικά στεροειδή⬆️ ΑυξάνουνΕνισχύουν τη δράση GH
Χρόνια ηπατική νόσος⬇️ ΜειώνειΕλάττωση παραγωγής στο ήπαρ
Ακρομεγαλία⬆️ ΑυξάνειΥπερέκκριση GH → υψηλή IGF-1
Ανεπάρκεια GH⬇️ ΜειώνειΕλλιπής διέγερση ήπατος

✅ Συνοψίζοντας: Η IGF-1 αποτελεί ευαίσθητο δείκτη μεταβολικής και ορμονικής ισορροπίας. Επηρεάζεται από ηλικία, διατροφή, ορμόνες και νόσους· γι’ αυτό η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνολική κλινική εκτίμηση.

7) Ερμηνεία αποτελεσμάτων: χαμηλή, φυσιολογική, αυξημένη

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Επίπεδα IGF-1Πιθανές αιτίεςΤι να συζητήσετε με τον γιατρό
Χαμηλά για ηλικία/φύλοΑνεπάρκεια GH, υποσιτισμός, ηπατική/νεφρική ανεπάρκεια, υποθυρεοειδισμός, κακή ρύθμιση διαβήτη, οιστρογόνα από το στόμαΑνάγκη ελέγχου GH με διέγερση; Αξιολόγηση θρέψης, θυρεοειδούς, ήπατος, νεφρών
Εντός ορίωνΣυμβατό με απουσία έντονης περίσσειας ή έλλειψης GHΑν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία, ίσως απαιτούνται δυναμικές δοκιμασίες
Αυξημένα για ηλικία/φύλοΑκρομεγαλία/υπερέκκριση GH, θεραπεία GH, αναβολικάΕπιβεβαίωση με καταστολή GH μετά OGTT, απεικόνιση υπόφυσης όπου ενδείκνυται
Τα εύρη αναφοράς είναι εργαστηριοεξαρτώμενα και διαφέρουν με μέθοδο, ηλικία και φύλο. Χρησιμοποιείτε πάντα τα όρια που αναφέρονται στο δικό σας αποτέλεσμα.

8) IGF-1 στην παιδική ηλικία και την ανάπτυξη

🧒 Ορμονικός ρόλος στην ανάπτυξη: Η IGF-1 είναι καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη των παιδιών. Δρα στα οστά, τους χόνδρους και τους μυς, προάγοντας την κυτταρική διαίρεση και την επιμήκυνση των επιφύσεων των οστών. Χωρίς επαρκή παραγωγή IGF-1, η φυσιολογική σωματική αύξηση καθυστερεί.

Η παραγωγή της IGF-1 εξαρτάται άμεσα από την αυξητική ορμόνη (GH), αλλά και από τη διατροφή, τη λειτουργία του ήπατος και τη συνολική υγεία. Στα παιδιά, η IGF-1 είναι αξιόπιστος δείκτης του ρυθμού ανάπτυξης και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση καθυστέρησης ή υπερανάπτυξης.

📊 Κλινική χρησιμότητα:

  • Αξιολόγηση παιδιών με ύψος κάτω από την 3η εκατοστιαία θέση.
  • Παρακολούθηση θεραπείας αυξητικής ορμόνης (GH).
  • Διαφορική διάγνωση μεταξύ καθυστέρησης ανάπτυξης λόγω GH και καθυστέρησης εφηβείας.
  • Αναγνώριση περιπτώσεων αντίστασης IGF-1 (GH φυσιολογική αλλά IGF-1 χαμηλή).

Στην παιδική ηλικία, τα επίπεδα IGF-1 αυξάνονται παράλληλα με την ανάπτυξη και κορυφώνονται στην εφηβεία, όταν αυξάνονται και τα επίπεδα GH, τεστοστερόνης και οιστρογόνων.

⚠️ Προσοχή: Η αξιολόγηση των τιμών IGF-1 στα παιδιά πρέπει να γίνεται με ηλικιακά και φυλετικά προσαρμοσμένα όρια αναφοράς (Z-scores). Οι απλές αριθμητικές τιμές χωρίς προσαρμογή μπορεί να οδηγήσουν σε λανθασμένα συμπεράσματα.

📈 Ενδεικτικά φυσιολογικά εύρη IGF-1 σε παιδιά και εφήβους

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΗλικίαΑγόρια (ng/mL)Κορίτσια (ng/mL)Σχόλιο
1–4 ετών40 – 18035 – 170Σταδιακή αύξηση μετά τη βρεφική ηλικία
5–9 ετών60 – 25055 – 240Πριν την εφηβεία
10–13 ετών150 – 450160 – 480Έναρξη αύξησης GH λόγω εφηβείας
14–17 ετών250 – 600260 – 620Μέγιστη δραστηριότητα GH/IGF-1
18 ετών150 – 400140 – 380Σταδιακή μείωση μετά την ωρίμανση

✅ Συνοψίζοντας: Η IGF-1 είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης για τη συνολική δραστηριότητα της GH στα παιδιά. Η χαμηλή IGF-1 απαιτεί διερεύνηση με δοκιμασίες διέγερσης GH, ενώ η υψηλή IGF-1 μπορεί να υποδηλώνει υπερέκκριση GH ή πρώιμη εφηβεία.

📞 Κλινική εφαρμογή: Οι παιδίατροι και ενδοκρινολόγοι βασίζονται στη μέτρηση IGF-1 για να αποφασίσουν αν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση ή θεραπεία με αυξητική ορμόνη.

9) Εγκυμοσύνη & θηλασμός

Στην εγκυμοσύνη παρατηρούνται φυσιολογικές αλλαγές στην IGF-1 λόγω πλακουντιακών ορμονών και αυξημένων απαιτήσεων. Η ερμηνεία γίνεται με προσοχή και πάντα από τον θεράποντα ιατρό. Ο θηλασμός δεν επηρεάζει κλινικά σημαντικά την IGF-1 στο συνήθες πλαίσιο.

10) Χαμηλή IGF-1 – Πιθανές αιτίες και αντιμετώπιση

📉 Τι σημαίνει χαμηλή IGF-1: Η χαμηλή IGF-1 υποδηλώνει μειωμένη δράση ή παραγωγή της Αυξητικής Ορμόνης (GH) ή ελάττωση της ικανότητας του ήπατος να την παράγει. Συχνά σχετίζεται με ανεπάρκεια GH, χρόνιες νόσους, υποσιτισμό ή ορμονικές διαταραχές.

🧠 Κύριες αιτίες χαμηλής IGF-1

  • Ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης (GH): Συγγενής ή επίκτητη βλάβη υπόφυσης ή υποθαλάμου.
  • Υποσιτισμός ή χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης: Περιορίζει την ηπατική σύνθεση IGF-1.
  • Χρόνια ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια: Μειωμένη παραγωγή και κάθαρση IGF-1.
  • Υποθυρεοειδισμός: Μειωμένη μεταβολική διέγερση GH–IGF-1.
  • Διαβήτης τύπου 1 ή 2 (μη ρυθμισμένος): Επηρεάζει την ευαισθησία των ιστών στη GH.
  • Χρόνια φλεγμονώδης νόσος ή στρες: Αυξημένες κυτταροκίνες καταστέλλουν την IGF-1.
  • Φάρμακα: Κορτικοστεροειδή, οιστρογόνα από το στόμα, αντιεπιληπτικά.
  • Ηλικία: Φυσιολογική πτώση μετά τα 40–50 έτη.

⚠️ Κλινική σημασία: Η χαμηλή IGF-1 δεν σημαίνει πάντα παθολογία. Πρέπει να συνεκτιμάται με GH, IGFBP-3, θυρεοειδικές ορμόνες, διατροφική κατάσταση και κλινική εικόνα. Πολλοί ασθενείς με χρόνια νόσο έχουν “δευτεροπαθώς” χαμηλή IGF-1 χωρίς πραγματική ανεπάρκεια GH.

🧬 Διερεύνηση χαμηλής IGF-1

Ο ενδοκρινολόγος μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις για να καθοριστεί η αιτία:

  • GH δοκιμασία διέγερσης (ινσουλίνης, αργινίνης, GHRH): αξιολογεί την ικανότητα της υπόφυσης να εκκρίνει GH.
  • IGFBP-3: βοηθά στη διάκριση πρωτοπαθούς GH ανεπάρκειας από δευτεροπαθείς αιτίες.
  • Θυρεοειδικές ορμόνες (TSH, FT4): αποκλεισμός υποθυρεοειδισμού.
  • Ηπατικά & νεφρικά ένζυμα: εκτίμηση λειτουργικότητας οργάνων σύνθεσης και κάθαρσης.
  • Επίπεδα ινσουλίνης και γλυκόζης: έλεγχος μεταβολικής κατάστασης.

💡 Αντιμετώπιση:

  • Αντιμετώπιση υποκείμενης νόσου (π.χ. θυρεοειδής, ήπαρ, νεφρά).
  • Διόρθωση διατροφικής ανεπάρκειας (πρωτεΐνη, ψευδάργυρος, βιταμίνη D).
  • Ορμονική θεραπεία με αυξητική ορμόνη (GH) σε επιβεβαιωμένη ανεπάρκεια, υπό ενδοκρινολογική παρακολούθηση.
  • Επαναξιολόγηση IGF-1 μετά 3–6 μήνες θεραπείας ή αποκατάστασης θρέψης.

📊 Συνοπτικός πίνακας χαμηλής IGF-1

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία αιτίαςΠαράδειγμαΜηχανισμός μείωσης
ΟρμονικήΑνεπάρκεια GH, υποθυρεοειδισμόςΜειωμένη διέγερση ηπατικής παραγωγής IGF-1
ΔιατροφικήΥποσιτισμός, χαμηλή πρωτεΐνηΜειωμένη σύνθεση και διαθεσιμότητα αμινοξέων
ΟργανικήΗπατική ή νεφρική νόσοςΜειωμένη παραγωγή ή κάθαρση
ΦαρμακευτικήΚορτικοστεροειδή, οιστρογόναΑναστολή GH ή αυξημένες δεσμευτικές πρωτεΐνες
ΜεταβολικήΔιαβήτης, χρόνιο στρεςΑντίσταση στην GH, αυξημένες κυτταροκίνες

✅ Συνοψίζοντας: Η χαμηλή IGF-1 είναι δείκτης μειωμένης αναβολικής δραστηριότητας και απαιτεί διερεύνηση των αιτίων. Δεν θεραπεύεται απλώς με “αύξηση GH”, αλλά με ολιστική αποκατάσταση θρέψης, ορμονικής ισορροπίας και οργανικής λειτουργίας.

11) Συχνά λάθη & παρερμηνείες στην εξέταση IGF-1

📋 Επιστημονική παρατήρηση: Η IGF-1 είναι αξιόπιστος δείκτης της δράσης της GH, όμως η ερμηνεία της απαιτεί εμπειρία. Πολλά “παθολογικά” αποτελέσματα είναι στην πραγματικότητα τεχνικά ή κλινικά ψευδή και οδηγούν σε άσκοπο άγχος ή εξετάσεις.

⚠️ Συχνά λάθη στην πράξη

  • Μη προσαρμογή για ηλικία και φύλο: Οι φυσιολογικές τιμές IGF-1 αλλάζουν με τα έτη· συγκρίσεις με λάθος ηλικιακό εύρος οδηγούν σε ψευδή “παθολογικά” αποτελέσματα.
  • Αγνόηση διατροφικής κατάστασης: Νηστεία, υποπρωτεϊναιμία ή δίαιτα χαμηλή σε θερμίδες ρίχνουν την IGF-1 χωρίς παθολογία GH.
  • Δειγματοληψία σε οξεία νόσο ή στρες: Οι κυτταροκίνες μειώνουν την IGF-1 προσωρινά. Συνιστάται έλεγχος μετά ανάρρωση.
  • Αγνόηση φαρμάκων: Κορτικοστεροειδή και οιστρογόνα από το στόμα μειώνουν, ενώ αναβολικά αυξάνουν την IGF-1.
  • Ερμηνεία χωρίς IGFBP-3 ή GH: Η IGF-1 από μόνη της δεν επαρκεί για διάγνωση ανεπάρκειας ή ακρομεγαλίας.
  • Διαφορετικές μέθοδοι μέτρησης: Τα όρια ποικίλλουν ανάλογα με το αναλυτικό σύστημα (CLIA, ECLIA, RIA).
  • Υπερβολική εμπιστοσύνη σε “borderline” τιμές: Οι τιμές κοντά στα όρια πρέπει να επιβεβαιώνονται με δεύτερη μέτρηση ή δοκιμασία GH.

❌ Παρερμηνεία: Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η IGF-1 φαίνεται χαμηλή αλλά η GH φυσιολογική — ή αντίστροφα. Αυτό δεν σημαίνει λάθος του εργαστηρίου, αλλά διαφορετική φυσιολογική ρύθμιση ή επιρροή φαρμάκων και νόσων.

🧠 Πώς να αποφεύγονται τα σφάλματα

  • Αιμοληψία πρωινές ώρες σε νηστεία και σταθερή κατάσταση υγείας.
  • Έλεγχος για τυχόν λήψη βιοτίνης (επηρεάζει ανοσομετρήσεις).
  • Ενημέρωση για φάρμακα ή συμπληρώματα που τροποποιούν GH/IGF-1.
  • Ερμηνεία πάντα με βάση ηλικιακά όρια και μονάδες του ίδιου εργαστηρίου.
  • Αξιολόγηση σε συνδυασμό με GH, IGFBP-3 και κλινική εικόνα.

✅ Οδηγία για ιατρούς: Η ορθή προσέγγιση απαιτεί ολιστική εκτίμηση. Ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα IGF-1 δεν πρέπει ποτέ να οδηγεί σε διάγνωση χωρίς δυναμική δοκιμασία GH και πλήρη ενδοκρινολογική αξιολόγηση.

📊 Συνοπτικός πίνακας λαθών & διορθώσεων

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Λάθος / ΠαρερμηνείαΑποτέλεσμαΣωστή προσέγγιση
Χρήση τιμών ενηλίκων σε παιδίΨευδώς χαμηλή IGF-1Χρήση ηλικιακού πίνακα ή Z-score
Αιμοληψία σε εμπύρετοΠροσωρινή μείωση IGF-1Επανάληψη μετά ανάρρωση
Αγνόηση οιστρογόνων από το στόμαΧαμηλή IGF-1 χωρίς νόσοΕναλλακτική μέτρηση μετά διακοπή
Μη δήλωση θεραπείας GHΨευδώς αυξημένη IGF-1Καταγραφή δοσολογίας και χρόνου ένεσης
Σύγκριση διαφορετικών μεθόδωνΑσυμβατότητα τιμώνΑξιολόγηση πάντα στο ίδιο εργαστήριο

💡 Συνοψίζοντας: Τα συχνά λάθη στην εξέταση IGF-1 προέρχονται από ανεπαρκή προετοιμασία ή λανθασμένη ερμηνεία. Η σωστή πρακτική είναι σταθερή δειγματοληψία, πλήρης κλινική συσχέτιση και συνεργασία με ενδοκρινολόγο.

12) Πρακτικές ερωτήσεις

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕρώτησηΣύντομη απάντηση
Χρειάζεται νηστεία;Όχι αυστηρά. Προτιμήστε πρωινή λήψη για συνέπεια.
Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;Συνήθως εντός 1–3 εργάσιμων ημερών, ανάλογα με το εργαστήριο/μέθοδο.
Σε τι μονάδες αναφέρεται;ng/mL ή μg/L (ισοδύναμες).
Χρειάζονται επαναλήψεις;Σύμφωνα με την κλινική εικόνα, την παρακολούθηση θεραπείας ή οδηγίες ειδικού.

13) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι δείχνει πρακτικά μια «υψηλή» IGF-1;

Δείχνει υπερέκκριση αυξητικής ορμόνης (GH). Είναι συχνό εύρημα σε ακρομεγαλία, είτε από αδένωμα υπόφυσης είτε από παρανεοπλασματική παραγωγή GH. Απαιτείται δοκιμασία καταστολής GH μετά από OGTT και απεικονιστικός έλεγχος υπόφυσης.

Μια «χαμηλή» IGF-1 σημαίνει απαραίτητα έλλειψη GH;

Όχι πάντα. Εκτός από έλλειψη GH, μπορεί να οφείλεται σε υποσιτισμό, ηπατική ανεπάρκεια, νεφρική νόσο, υποθυρεοειδισμό, κακή ρύθμιση σακχάρου ή λήψη οιστρογόνων από το στόμα. Χρειάζονται δυναμικές δοκιμασίες GH για επιβεβαίωση.

Ποια η διαφορά IGF-1 και IGFBP-3;

Η IGFBP-3 είναι η κύρια πρωτεΐνη μεταφοράς της IGF-1 στο αίμα. Συχνά μετριέται συμπληρωματικά, ειδικά στα παιδιά ή σε καταστάσεις με μεταβολικές διαταραχές. Παρέχει πληροφορίες για τη βιοδιαθεσιμότητα της IGF-1.

Γιατί η GH δεν είναι αρκετή και χρειάζεται IGF-1;

Η GH εκκρίνεται παλμικά, οπότε μία μεμονωμένη μέτρηση μπορεί να είναι παραπλανητική. Η IGF-1 παραμένει σταθερή και αντιπροσωπεύει τη μέση δράση της GH τις προηγούμενες ημέρες, γι’ αυτό είναι πιο αξιόπιστη για αρχική εκτίμηση.

Πώς επηρεάζουν τα οιστρογόνα από το στόμα;

Μειώνουν την IGF-1, γιατί αυξάνουν την ηπατική παραγωγή δεσμευτικών πρωτεϊνών. Η διαδερμική ή ενδοκολπική χορήγηση έχει μικρότερη επίδραση, επομένως είναι προτιμητέα αν απαιτείται αξιόπιστη μέτρηση IGF-1.

Ποια είναι τα φυσιολογικά όρια της IGF-1;

Εξαρτώνται από ηλικία, φύλο και μέθοδο μέτρησης. Τα εργαστήρια δίνουν ηλικιο- και φυλο-ειδικά όρια. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο «φυσιολογικό» εύρος στο διαδίκτυο που να ισχύει για όλους.

Η IGF-1 επηρεάζεται από τη διατροφή ή τον ύπνο;

Ναι. Επαρκής πρωτεϊνική πρόσληψη, σωστός ύπνος και σωματική δραστηριότητα διατηρούν φυσιολογικά επίπεδα. Ο υποσιτισμός ή ο χρόνιος στρες μπορεί να τα μειώσουν.

Πώς συνδέεται η IGF-1 με τη γήρανση;

Η IGF-1 μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία. Πολύ χαμηλές ή πολύ υψηλές τιμές σχετίζονται με μεταβολικές διαταραχές και αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Δεν συστήνεται «αντιγηραντική» αύξηση IGF-1 χωρίς ένδειξη.

Μπορεί να γίνει ψευδώς υψηλή ή χαμηλή;

Ναι. Οξεία νόσος, λήψη βιοτίνης, αστάθεια δείγματος ή τεχνικές διαφορές μεθόδου μπορούν να επηρεάσουν. Γι’ αυτό προτιμάται μέτρηση σε σταθερή κατάσταση υγείας και σε αξιόπιστο εργαστήριο.

Χρειάζεται επαναληπτικός έλεγχος;

Σε θεραπεία ή παρακολούθηση ακρομεγαλίας συνιστάται επανάληψη κάθε 6-12 μήνες. Σε αρχικό έλεγχο χωρίς παθολογικά ευρήματα, επανάληψη μόνο αν αλλάξουν τα συμπτώματα ή το κλινικό πλαίσιο.

Η εξέταση IGF-1 γίνεται και σε παιδιά;

Ναι. Είναι βασικό εργαλείο διερεύνησης βραχύ αναστήματος ή διαταραχών ανάπτυξης. Συχνά συνδυάζεται με IGFBP-3 και δοκιμασίες διέγερσης GH.

Πότε πρέπει να συζητήσω με ενδοκρινολόγο;

Αν η τιμή IGF-1 βρίσκεται εκτός φυσιολογικού εύρους ή αν υπάρχουν συμπτώματα ακρομεγαλίας (μεγέθυνση άκρων, αλλαγή χαρακτηριστικών, υπεριδρωσία) ή ανεπάρκειας GH (κόπωση, αυξημένο λίπος κορμού, μειωμένη μυϊκή μάζα).

14) Πληροφορίες εξέτασης IGF-1

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠεδίοΠληροφορία
ΟνομασίαIGF-1 • Σωματομεδινη C
ΔείγμαΟρός
ΠροετοιμασίαΝηστεία όχι αυστηρή • αποφυγή βαριού γεύματος
Μονάδεςng/mL ή μg/L
Χρόνος απάντησηςΉπιες καθυστερήσεις ανά μέθοδο • συνήθως 1–3 ημέρες
Συνοδευτικές εξετάσειςGH, IGFBP-3 • Δυναμικές δοκιμασίες GH όπου ενδείκνυται
ΣχόλιοΕρμηνεία με βάση ηλικιο-/φυλο-ειδικά όρια και κλινικό πλαίσιο

 

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση IGF-1 ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

15) Βιβλιογραφία & Πηγές

ℹ️ Σημαντικό: Η ακόλουθη βιβλιογραφία περιλαμβάνει διεθνείς και ελληνικές πηγές που τεκμηριώνουν τον ρόλο της IGF-1 (Σωματομεδίνης C) στην ενδοκρινολογία, τη διάγνωση και την παρακολούθηση της αυξητικής ορμόνης (GH). Όλες οι αναφορές βασίζονται σε επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες, εγχειρίδια και δημοσιευμένες μελέτες.

  • 1. Melmed S, Auchus RJ, Goldfine AB, Koenig RJ, Rosen CJ.
    Williams Textbook of Endocrinology, 15th Edition. Elsevier; 2024.
    Κεφάλαιο: Growth Hormone and IGF-1 Axis.
  • 2. Clemmons DR. Role of insulin-like growth factor I in maintenance of normal glucose homeostasis.
    Hormone Research in Paediatrics. 2016;85(2):83–89.
    PubMed
  • 3. Bidlingmaier M, Strasburger CJ. Growth hormone assays: current methodologies and their limitations.
    Clin Endocrinol (Oxf). 2020;93(1):3–12.
    PubMed
  • 4. European Society of Endocrinology Clinical Practice Guidelines for the management of growth hormone deficiency in adults and children.
    ESE Guidelines PDF
  • 5. Katznelson L, et al. Acromegaly: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline.
    J Clin Endocrinol Metab. 2014;99(11):3933–3951.
    Full Text
  • 6. Molitch ME. Evaluation and treatment of adult growth hormone deficiency: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline.
    J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(6):1587–1609.
    Full Text
  • 7. Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία (ΕΕΕ). Οδηγίες για τη διάγνωση και θεραπεία της ακρομεγαλίας και της ανεπάρκειας GH.
    endo.gr
  • 8. Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ) – Εθνικές Κατευθυντήριες Οδηγίες Εργαστηριακού Ελέγχου Ορμονών.
    Υπουργείο Υγείας
  • 9. Mayo Clinic Laboratories – IGF-1 (Somatomedin C), Serum Test Catalog.
    MayoClinicLabs.com
  • 10. Παπαδοπούλου Ε, Αναγνωστόπουλος Π. Ανάλυση IGF-1 και IGFBP-3 στην εκτίμηση της αυξητικής ορμόνης.
    Ελληνικό Περιοδικό Ενδοκρινολογίας. 2023;30(2):105-114.
  • 11. Κλινικά Εργαστήρια Πανεπιστημίου Αθηνών – Ορμονικός Έλεγχος GH/IGF-1.
    uoa.gr
  • 12. American Association for Clinical Chemistry (AACC). Laboratory Medicine Practice Guidelines: Growth Hormone and IGF-1 Testing.
    aacc.org

🔬 Οι παραπάνω πηγές βασίζονται σε έγκυρες ενδοκρινολογικές και εργαστηριακές αναφορές.
Η πληροφορία έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική καθοδήγηση.

CONTINUE READING
Ε2-Οιστραδιόλη.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
30/Sep/2025
Έλεγχος Ορμονών

Ε2 (Οιστραδιόλη) – Τι είναι, φυσιολογικές τιμές, προετοιμασία & ερμηνεία αποτελεσμάτων | mikrobiologikolamia.gr

Ε2 (Οιστραδιόλη) – Εξέταση Αίματος, Τιμές, Ερμηνεία & Γονιμότητα

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση Ε2 (Οιστραδιόλη) μετρά την κύρια μορφή οιστρογόνου στον οργανισμό και χρησιμοποιείται για
αξιολόγηση εμμηνορροϊκού κύκλου, γονιμότητας, ωοθηκικής λειτουργίας,
εμμηνόπαυσης και ορμονικών θεραπειών.


1

Τι είναι η Ε2 (Οιστραδιόλη)

Η οιστραδιόλη (E2) είναι η κυριότερη και πιο βιολογικά δραστική μορφή οιστρογόνου στον ανθρώπινο οργανισμό.
Παράγεται κυρίως από τις ωοθήκες στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας,
αλλά σε μικρότερες ποσότητες και από τους όρχεις στους άνδρες και από τα επινεφρίδια.

Ανήκει στην οικογένεια των οιστρογόνων (μαζί με την οιστρόνη – E1 και την οιστριόλη – E3).
Η Ε2 είναι αυτή που έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου,
της γυναικείας γονιμότητας και της σεξουαλικής ανάπτυξης.

Εκτός από τον αναπαραγωγικό ρόλο, η οιστραδιόλη επιδρά και σε άλλα συστήματα:

  • Οστά: Διατηρεί την οστική πυκνότητα και προλαμβάνει την οστεοπόρωση.
  • Καρδιαγγειακό σύστημα: Συμβάλλει στη ρύθμιση λιπιδίων και αρτηριακής πίεσης.
  • Δέρμα & μαλλιά: Βελτιώνει την ελαστικότητα του δέρματος και την υγεία των τριχών.
  • Ψυχολογία: Επηρεάζει τη διάθεση, τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.

Τα επίπεδα της Ε2 μεταβάλλονται σημαντικά κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου και της ζωής της γυναίκας
(π.χ. εφηβεία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση). Στους άνδρες παραμένουν σχετικά σταθερά αλλά χαμηλότερα.

➡️ Η κατανόηση των επιπέδων της Ε2 βοηθά γιατρούς και ασθενείς στη διάγνωση ορμονικών διαταραχών,
στον προγραμματισμό θεραπειών γονιμότητας και στην παρακολούθηση ορμονικών θεραπειών.


2

Ρόλος της Οιστραδιόλης στον οργανισμό

Η Ε2 (Οιστραδιόλη) δεν είναι μόνο «ορμόνη του κύκλου», αλλά έχει πολυδιάστατο ρόλο
που επηρεάζει σχεδόν όλα τα συστήματα του σώματος.

Αναπαραγωγικό σύστημα

Η Ε2 είναι καθοριστική για:

  • Την ωρίμανση των ωοθυλακίων στις ωοθήκες.
  • Την ωορρηξία και την ετοιμότητα του ενδομητρίου για εμφύτευση.
  • Την παραγωγή τραχηλικής βλέννας που διευκολύνει τη γονιμοποίηση.
  • Την σεξουαλική ανάπτυξη στην εφηβεία.

Οστά και μυοσκελετικό

Η οιστραδιόλη:

  • Διατηρεί την οστική πυκνότητα αναστέλλοντας την απορρόφηση ασβεστίου από τα οστά.
  • Προστατεύει από την οστεοπόρωση, ειδικά σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

Καρδιαγγειακό σύστημα

Συμβάλλει σε:

  • Βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ (αυξάνει HDL, μειώνει LDL).
  • Διατήρηση φυσιολογικού αγγειακού τόνου και αρτηριακής πίεσης.

Δέρμα, τρίχες & μεταβολισμός

  • Διατηρεί την ελαστικότητα του δέρματος και την υγρασία.
  • Προστατεύει από απώλεια μαλλιών λόγω ορμονικών μεταβολών.
  • Επηρεάζει τον μεταβολισμό και την κατανομή λίπους στο σώμα.

Εγκέφαλος & ψυχολογία

  • Ενισχύει τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.
  • Συμβάλλει στη διάθεση και στη συναισθηματική σταθερότητα.

➡️ Γι’ αυτό η μέτρηση και η παρακολούθηση της Ε2 είναι σημαντική όχι μόνο για θέματα γονιμότητας,
αλλά και για την καρδιαγγειακή, οστική, δερματική και ψυχική υγεία.


3

Πότε και γιατί ζητείται η εξέταση Ε2 (Οιστραδιόλη)

Η μέτρηση της οιστραδιόλης στον ορό αίματος χρησιμοποιείται ευρέως στην
ενδοκρινολογία και τη γυναικολογία για τη διάγνωση,
την παρακολούθηση και την αξιολόγηση ορμονικών καταστάσεων.

Σε γυναίκες

  • Διερεύνηση διαταραχών κύκλου (αμηνόρροια, ανωορρηξία, δυσμηνόρροια).
  • Αξιολόγηση ωοθηκικής λειτουργίας και γονιμότητας.
  • Παρακολούθηση θεραπειών IVF και ορμονικών θεραπειών.
  • Διερεύνηση συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης ή πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας.

Σε άνδρες

  • Διερεύνηση υπογοναδισμού ή γυναικομαστίας.
  • Αξιολόγηση γονιμότητας σε συνδυασμό με άλλες ορμόνες (τεστοστερόνη, LH, FSH).
  • Παρακολούθηση ορμονικών θεραπειών (π.χ. αντιανδρογόνα).

Σε παιδιά / εφήβους

  • Διερεύνηση πρώιμης ή καθυστερημένης εφηβείας.
  • Εκτίμηση ορμονικών διαταραχών της ανάπτυξης.

Άλλες ενδείξεις

  • Παρακολούθηση ορμονικής υποκατάστασης μετά την εμμηνόπαυση.
  • Διάγνωση παθήσεων υπόφυσης ή επινεφριδίων που επηρεάζουν τα οιστρογόνα.
  • Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας σε ασθενείς με αυξημένα οιστρογόνα.

➡️ Η εξέταση Ε2 συχνά γίνεται σε συνδυασμό με άλλες ορμονικές εξετάσεις (FSH, LH, AMH, προγεστερόνη)
για πληρέστερη εικόνα του αναπαραγωγικού και ενδοκρινολογικού προφίλ.


4

Φυσιολογικές Τιμές Ε2 (Οιστραδιόλη)

Τα επίπεδα της Ε2 ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο, την ηλικία,
τη φάση του κύκλου και την ύπαρξη εγκυμοσύνης ή εμμηνόπαυσης.
Οι παρακάτω τιμές είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφέρουν ανά εργαστήριο.
Κατηγορία / ΦάσηΕνδεικτικές τιμές (pg/mL)
Αρχή κύκλου (προ-ωορρηξία)30 – 120
Περίοδος Ωορρηξίας (μέση φάση κύκλου)130 – 370
Μετά την ωορρηξία (δεύτερη φάση κύκλου)70 – 250
Μετά την Εμμηνόπαυση (χαμηλά επίπεδα)<30
Κατά τη διάρκεια της ΕγκυμοσύνηςΠολύ υψηλές, αυξάνονται σταδιακά
Άνδρες10 – 50
Παιδιά / ΈφηβοιΠολύ χαμηλά πριν την εφηβεία, αυξάνονται σταδιακά


5

Προετοιμασία πριν την εξέταση Ε2 (Οιστραδιόλη)

Η εξέταση Ε2 είναι μια απλή αιμοληψία. Δεν απαιτείται ειδική νηστεία,
αλλά η σωστή προετοιμασία εξασφαλίζει πιο αξιόπιστα αποτελέσματα.

Τι να κάνετε πριν την εξέταση

  • Ενημερώστε τον γιατρό σας για φάρμακα ή ορμονικές θεραπείες που λαμβάνετε (αντισυλληπτικά, οιστρογόνα, κορτικοστεροειδή).
  • Ακολουθήστε τυχόν ειδικές οδηγίες αν βρίσκεστε σε πρόγραμμα εξωσωματικής (IVF) ή ορμονικής υποκατάστασης.
  • Επιλέξτε την ημέρα του κύκλου που σας έχει συστήσει ο γιατρός (π.χ. 2η–5η ημέρα για βασική μέτρηση).
  • Αποφύγετε έντονη άσκηση και έντονο στρες λίγο πριν την αιμοληψία.

Χρειάζεται νηστεία;

Η μέτρηση της Ε2 δεν απαιτεί νηστεία. Μπορείτε να πιείτε νερό κανονικά. Αν ο γιατρός σας έχει ζητήσει και άλλες εξετάσεις μαζί, ακολουθήστε τις οδηγίες του για το αν πρέπει να είστε νηστικοί.

Χρήσιμες συμβουλές

  • Να έχετε μαζί σας το παραπεμπτικό και τυχόν προηγούμενα αποτελέσματα για σύγκριση.
  • Ενημερώστε αν υπάρχει εγκυμοσύνη ή θηλασμός, γιατί αλλάζουν οι τιμές.
  • Αν κάνετε τη μέτρηση για γονιμότητα, συντονίστε την ημέρα/ώρα με το εργαστήριο.

➡️ Με αυτές τις απλές οδηγίες διασφαλίζετε ότι το αποτέλεσμα θα είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστο
και ο γιατρός σας θα έχει την καλύτερη εικόνα για την ορμονική σας κατάσταση.


6

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων Ε2 (Οιστραδιόλη)

Η ερμηνεία των επιπέδων της οιστραδιόλης πρέπει να γίνεται από γιατρό
σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες ορμονικές εξετάσεις.
Οι τιμές αναφοράς διαφέρουν ανά εργαστήριο και δεν αρκούν από μόνες τους για διάγνωση.

Όταν τα επίπεδα είναι αυξημένα

  • Στις γυναίκες: κύστεις ωοθηκών, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), υπερλειτουργία ωοθηκών, θεραπεία με οιστρογόνα.
  • Στους άνδρες: γυναικομαστία, ηπατική νόσος, όγκοι που παράγουν οιστρογόνα.
  • Κατά την εγκυμοσύνη: φυσιολογικά υψηλές τιμές, αυξάνονται προοδευτικά.

Όταν τα επίπεδα είναι χαμηλά

  • Στις γυναίκες: εμμηνόπαυση, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, υπογοναδισμός.
  • Στους άνδρες: υπογοναδισμός, ορισμένες θεραπείες που καταστέλλουν οιστρογόνα.
  • Σε παιδιά/εφήβους: χαμηλές τιμές πριν την εφηβεία είναι φυσιολογικές, καθυστερημένη αύξηση μπορεί να δείχνει ενδοκρινολογικό πρόβλημα.

Τι να προσέξετε

  • Η ημέρα του κύκλου επηρεάζει σημαντικά τις τιμές.
  • Ορισμένα φάρμακα (αντισυλληπτικά, κορτικοστεροειδή) μπορούν να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα.
  • Η σύγκριση με προηγούμενες μετρήσεις είναι πιο χρήσιμη από μία μόνο τιμή.

➡️ Αν το αποτέλεσμα σας είναι εκτός φυσιολογικών ορίων, συζητήστε με τον γιατρό σας
για το τι μπορεί να σημαίνει στη δική σας περίπτωση και αν χρειάζονται συμπληρωματικές εξετάσεις.


7

Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα της Ε2

Τα επίπεδα της οιστραδιόλης (E2) είναι εξαιρετικά δυναμικά και επηρεάζονται από πολλούς
φυσιολογικούς και παθολογικούς παράγοντες. Γι’ αυτό η ερμηνεία μιας «μεμονωμένης τιμής»
χωρίς πλαίσιο μπορεί να είναι παραπλανητική.

  • Ημέρα και φάση κύκλου: τεράστιες φυσιολογικές διακυμάνσεις. Στην ωορρηξία οι τιμές κορυφώνονται,
    ενώ στην αρχή του κύκλου είναι χαμηλές.
  • Εγκυμοσύνη: προοδευτική αύξηση καθ’ όλη τη διάρκεια, με πολύ υψηλές τιμές στο τρίτο τρίμηνο.
  • Αντισυλληπτικά & HRT: μπορούν να δώσουν τεχνητά αυξημένες ή σταθεροποιημένες τιμές,
    που δεν αντικατοπτρίζουν τη φυσική λειτουργία των ωοθηκών.
  • Στρες & απώλεια βάρους: καταστέλλουν τον άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–ωοθηκών και
    μειώνουν την παραγωγή οιστραδιόλης.
  • Ηπατική λειτουργία: επηρεάζει τον μεταβολισμό και την αποδόμηση των οιστρογόνων.
  • Φάρμακα: κορτικοστεροειδή, αντιανδρογόνα, χημειοθεραπεία και ορισμένα αντικαταθλιπτικά
    μπορούν να τροποποιήσουν τα επίπεδα.
Κλινικό σημείο:
Ακόμη και «φυσιολογική» τιμή Ε2 μπορεί να είναι παθολογική αν δεν ταιριάζει
με τη φάση του κύκλου, τα συμπτώματα ή τις υπόλοιπες ορμόνες.


8

Κλινική χρήση της Ε2

Η εξέταση Ε2 (Οιστραδιόλη) αποτελεί βασικό εργαλείο στην
ενδοκρινολογία και τη γυναικολογία, επειδή αντανακλά άμεσα
τη λειτουργία των ωοθηκών και την ορμονική ισορροπία.

  • Αξιολόγηση γονιμότητας: βοηθά στον έλεγχο ωοθηκικής λειτουργίας,
    ωορρηξίας και πιθανής ανωορρηξίας.
  • Παρακολούθηση IVF: χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί η απόκριση των ωοθηκών
    στη φαρμακευτική διέγερση και να προληφθεί το σύνδρομο υπερδιέγερσης.
  • Εμμηνόπαυση & HRT: επιβεβαιώνει τη μείωση των οιστρογόνων και
    παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα της ορμονικής υποκατάστασης.
  • Ενδοκρινολογικές διαταραχές: βοηθά στη διάγνωση παθήσεων ωοθηκών,
    υπόφυσης ή επινεφριδίων που επηρεάζουν την παραγωγή οιστρογόνων.

➡️ Στην πράξη, η Ε2 ερμηνεύεται σχεδόν πάντα μαζί με FSH, LH, προγεστερόνη και AMH,
ώστε να δίνεται πλήρης εικόνα της αναπαραγωγικής και ορμονικής κατάστασης.


9

Ε2 στους άνδρες

Παρότι θεωρείται «γυναικεία ορμόνη», η οιστραδιόλη (E2) είναι απαραίτητη και στους άνδρες.
Το μεγαλύτερο μέρος της προέρχεται από αρωματοποίηση της τεστοστερόνης στον λιπώδη ιστό,
τους όρχεις και άλλα περιφερικά όργανα.

  • Οστά: συμβάλλει στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και προλαμβάνει την οστεοπενία.
  • Καρδιαγγειακό: προστατεύει το ενδοθήλιο των αγγείων και το λιπιδαιμικό προφίλ.
  • Σεξουαλική λειτουργία: επηρεάζει τη libido και τη σπερματογένεση σε συνεργασία με την τεστοστερόνη.

Όταν τα επίπεδα Ε2 είναι αυξημένα στους άνδρες, μπορεί να εμφανιστούν:

  • Γυναικομαστία (διόγκωση μαστών).
  • Μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία.
  • Υπογονιμότητα λόγω διαταραχής σπερματογένεσης.

➡️ Στην πράξη, η Ε2 ελέγχεται στους άνδρες κυρίως όταν υπάρχει
γυναικομαστία, υπογονιμότητα ή διαταραχές τεστοστερόνης.


10

Ε2 στην εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη, η οιστραδιόλη αυξάνεται προοδευτικά και φτάνει σε
πολύ υψηλότερα επίπεδα από κάθε άλλη φάση της ζωής.
Η κύρια πηγή της είναι ο πλακούντας, ο οποίος μετατρέπει προδρομικά στεροειδή σε οιστρογόνα.

  • Ανάπτυξη πλακούντα: η Ε2 είναι απαραίτητη για την αγγείωση και τη λειτουργικότητά του.
  • Ροή αίματος: αυξάνει τη ροή προς τη μήτρα και το έμβρυο.
  • Προετοιμασία τοκετού: συμμετέχει στη χαλάρωση του τραχήλου και στη ρύθμιση των συσπάσεων.

➡️ Οι τιμές Ε2 στην εγκυμοσύνη δεν συγκρίνονται με τα φυσιολογικά όρια μη εγκύων
και ερμηνεύονται μόνο σε μαιευτικό πλαίσιο.


11

Ε2 & Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF)

Στα πρωτόκολλα εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF), η οιστραδιόλη (E2)
αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους βιοδείκτες παρακολούθησης της διέγερσης των ωοθηκών.

  • Καθημερινή παρακολούθηση: η Ε2 μετράται συχνά σε κάθε στάδιο της φαρμακευτικής διέγερσης.
  • Ωρίμανση ωοθυλακίων: οι τιμές αντανακλούν τον αριθμό και τη λειτουργικότητα των αναπτυσσόμενων ωοθυλακίων.
  • Κίνδυνος OHSS: υπερβολικά υψηλές τιμές αυξάνουν τον κίνδυνο
    συνδρόμου υπερδιέγερσης ωοθηκών (OHSS).
Κλινική σημασία:
Η σωστή ερμηνεία της Ε2 στο IVF καθορίζει πότε θα δοθεί το trigger και
πότε θα γίνει η ωοληψία, μεγιστοποιώντας την πιθανότητα επιτυχίας
και ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο επιπλοκών.


12

Περιορισμοί & παγίδες της εξέτασης

Η οιστραδιόλη είναι μια δυναμική ορμόνη. Μία μόνο μέτρηση δεν αρκεί
για ασφαλή διάγνωση ή κλινική απόφαση.

Σημαντικές παγίδες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

  • Ημέρα του κύκλου: η τιμή μπορεί να αλλάζει δραστικά μέσα σε λίγες ημέρες.
  • Αντισυλληπτικά & HRT: μπορούν να προκαλέσουν τεχνητά αυξημένη ή
    σταθεροποιημένη Ε2.
  • Λάθος χρονισμός: χαμηλές τιμές μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικές
    αν η μέτρηση γίνει σε ακατάλληλη φάση του κύκλου.
  • Σειριακές μετρήσεις: η σύγκριση με προηγούμενες τιμές
    έχει πολύ μεγαλύτερη κλινική αξία από μία μεμονωμένη μέτρηση.

➡️ Η σωστή αξιολόγηση της Ε2 απαιτεί πάντα κλινικό πλαίσιο
και συσχέτιση με τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες ορμόνες.

Η οιστραδιόλη (E2) σχεδόν ποτέ δεν ερμηνεύεται μόνη της.
Για αξιόπιστη κλινική εικόνα, συνδυάζεται με άλλες βασικές ορμόνες του
αναπαραγωγικού άξονα.

  • FSH: εκτιμά τη λειτουργία των ωοθηκών και το αποθεματικό τους.
  • LH: σχετίζεται άμεσα με την ωορρηξία και την ωρίμανση των ωοθυλακίων.
  • Προγεστερόνη: επιβεβαιώνει αν έγινε ωορρηξία και αν το ενδομήτριο είναι κατάλληλο.
  • AMH: δείχνει το ωοθηκικό απόθεμα και βοηθά στον προγραμματισμό IVF.
  • Τεστοστερόνη: ιδιαίτερα σημαντική στους άνδρες και σε γυναίκες με υπερανδρογονισμό.
  • SHBG: καθορίζει πόση ορμόνη είναι βιοδιαθέσιμη στον οργανισμό.
Ο σωστός συνδυασμός εξετάσεων δίνει την πραγματική εικόνα της ορμονικής λειτουργίας,
όχι μια απομονωμένη αριθμητική τιμή.


14

Τι να συζητήσετε με τον γιατρό σας

Ένα αποτέλεσμα Ε2 αποκτά νόημα μόνο όταν συζητηθεί στο σωστό κλινικό πλαίσιο.
Χρήσιμες ερωτήσεις προς τον γιατρό σας:

  • Σε ποια φάση του κύκλου έγινε η μέτρηση;
  • Η τιμή ταιριάζει με τα συμπτώματά μου και το ιστορικό μου;
  • Χρειάζονται επαναληπτικές ή συμπληρωματικές εξετάσεις;
  • Πώς επηρεάζει τη γονιμότητα, την εγκυμοσύνη ή την
    ορμονική θεραπεία που λαμβάνω;

➡️ Ο στόχος δεν είναι μόνο μια «φυσιολογική τιμή», αλλά η
σωστή ερμηνεία για τον συγκεκριμένο ασθενή.


15

Συχνές Ερωτήσεις για την Ε2 (Οιστραδιόλη)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση Ε2;

Όχι. Η μέτρηση της Ε2 δεν απαιτεί νηστεία, εκτός αν έχετε και άλλες εξετάσεις μαζί που απαιτούν νηστεία (π.χ. σάκχαρο).

Σε ποια ημέρα του κύκλου είναι καλύτερο να γίνει η εξέταση;

Συνήθως στις πρώτες ημέρες (2η–5η ημέρα) για βασική μέτρηση. Άλλες ημέρες μπορεί να ζητηθούν αν ο γιατρός θέλει να ελέγξει συγκεκριμένη φάση.

Η αντισυλληπτική αγωγή επηρεάζει τα αποτελέσματα;

Ναι, μπορεί να αυξήσει τεχνητά την Ε2. Ενημερώστε το εργαστήριο και τον γιατρό σας.

Τι σημαίνει υψηλή Ε2;

Μπορεί να υποδηλώνει κύστεις ωοθηκών, υπερλειτουργία ωοθηκών, ορμονική θεραπεία ή φυσιολογική εγκυμοσύνη. Η ερμηνεία γίνεται μόνο από γιατρό.

Τι σημαίνει χαμηλή Ε2;

Μπορεί να σχετίζεται με εμμηνόπαυση, πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια ή υπογοναδισμό. Χρειάζεται αξιολόγηση σε συνδυασμό με άλλες ορμόνες.

Επηρεάζει η εγκυμοσύνη τα επίπεδα Ε2;

Ναι. Στην εγκυμοσύνη η Ε2 αυξάνεται προοδευτικά και φτάνει σε πολύ υψηλές τιμές σε σχέση με τον φυσιολογικό κύκλο.

Η εξέταση Ε2 γίνεται και στους άνδρες;

Ναι. Μετράται για έλεγχο γυναικομαστίας, υπογοναδισμού, γονιμότητας ή ηπατικής νόσου.

Μπορώ να κάνω την εξέταση σε οποιοδήποτε εργαστήριο;

Ναι, αλλά τα όρια αναφοράς διαφέρουν. Να έχετε μαζί σας το αποτέλεσμα ώστε ο γιατρός σας να το ερμηνεύσει σωστά.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ε2 (Οιστραδιόλη) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. Estradiol physiology and clinical interpretation. Endocrine Reviews
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278954/
2. Female reproductive endocrinology – estradiol. Williams Textbook of Endocrinology
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279066/
3. Estradiol in male physiology. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism
https://academic.oup.com/jcem/article/101/11/3947/2765063
4. Estradiol monitoring in IVF cycles. Human Reproduction
https://academic.oup.com/humrep/article/31/1/38/2380214
5. Estradiol reference ranges and variability. UpToDate
https://www.uptodate.com/contents/measurement-of-serum-estradiol
6. Πλήρης κατάλογος διαθέσιμων εξετάσεων στο Μικροβιολογικό Λαμία.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
CONTINUE READING
Αιματολογικός-έλεγχος-οδηγός-ασθενων.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
21/Sep/2025
Οδηγοί Φαρμάκων

Αιματολογικός Έλεγχος – Τι Περιλαμβάνει & Γιατί Είναι Σημαντικός | Μικροβιολογικό Λαμία

1) Τι είναι ο Αιματολογικός Έλεγχος;

Ο Αιματολογικός Έλεγχος είναι ένα σύνολο εξετάσεων αίματος που δίνει
πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας μας. Μέσα από αυτές τις εξετάσεις
μπορούμε να εντοπίσουμε έγκαιρα προβλήματα, να παρακολουθήσουμε χρόνια νοσήματα και
να αξιολογήσουμε την αποτελεσματικότητα θεραπειών.


ℹ️ Βασικά Σημεία για τον Αιματολογικό Έλεγχο

  • Είναι προληπτική εξέταση για την παρακολούθηση της υγείας.
  • Μπορεί να εντοπίσει αιματολογικές και μεταβολικές διαταραχές.
  • Περιλαμβάνει πολλές εξετάσεις (π.χ. Γενική Αίματος, Σίδηρο, Σάκχαρο, Χοληστερίνη).
  • Γίνεται με απλή αιμοληψία και είναι ανώδυνος.

Στο μικροβιολογικό μας ιατρείο στη Λαμία, προσφέρουμε πλήρη αιματολογικό έλεγχο,
προσαρμοσμένο στις ανάγκες κάθε ασθενούς, με αξιόπιστα και γρήγορα αποτελέσματα.

2) Γιατί είναι σημαντικός;

Ο Αιματολογικός Έλεγχος αποτελεί βασικό εργαλείο προληπτικής ιατρικής.
Δίνει τη δυνατότητα να εντοπίσουμε παθήσεις σε αρχικό στάδιο, πριν εμφανιστούν συμπτώματα,
και να λάβουμε μέτρα για την έγκαιρη αντιμετώπισή τους.


✅ Τι μπορεί να αποκαλύψει ένας αιματολογικός έλεγχος;

  • Αναιμία ή άλλες διαταραχές του αίματος.
  • Λοιμώξεις μέσα από αλλαγές στα λευκά αιμοσφαίρια.
  • Μεταβολικά νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης.
  • Διαταραχές λιπιδίων (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια).
  • Ηπατική και νεφρική λειτουργία μέσω ενζύμων και δεικτών.
  • Έλλειψη βιταμινών ή ιχνοστοιχείων (π.χ. σίδηρος, φερριτίνη, βιταμίνη D).

Για τον λόγο αυτό, οι αιματολογικές εξετάσεις συνιστώνται όχι μόνο σε ασθενείς με συμπτώματα,
αλλά και σε υγιή άτομα στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου.

3) Πότε να τον κάνω;

Ο Αιματολογικός Έλεγχος συνιστάται τόσο σε υγιή άτομα για προληπτικούς λόγους,
όσο και σε ασθενείς με συμπτώματα ή ιστορικό παθήσεων. Η συχνότητα εξαρτάται από την ηλικία,
τον τρόπο ζωής και την ύπαρξη παραγόντων κινδύνου.


🕒 Συνιστώμενη συχνότητα

  • Υγιείς ενήλικες: 1 φορά τον χρόνο για προληπτικό έλεγχο.
  • Άτομα με χρόνια νοσήματα: συχνότερα, σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.
  • Εγκυμοσύνη: σε κάθε τρίμηνο για την παρακολούθηση της υγείας μητέρας & εμβρύου.
  • Ηλικιωμένοι: τακτικότερος έλεγχος λόγω αυξημένων κινδύνων.

Αν εμφανιστούν συμπτώματα όπως κόπωση, ζάλη, απώλεια βάρους, συχνοί πονοκέφαλοι
ή αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό χρόνιων νοσημάτων, ο αιματολογικός έλεγχος πρέπει να γίνεται
άμεσα και κατόπιν ιατρικής καθοδήγησης.

4) Διαδικασία εξέτασης

Ο Αιματολογικός Έλεγχος πραγματοποιείται με μια απλή αιμοληψία.
Η διαδικασία είναι γρήγορη, ανώδυνη και ασφαλής, ενώ τα αποτελέσματα συνήθως είναι διαθέσιμα
την ίδια ή την επόμενη ημέρα, ανάλογα με τις εξετάσεις που περιλαμβάνονται.


🧪 Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη διαδικασία

  • Η αιμοληψία γίνεται από το χέρι, με λεπτή βελόνα.
  • Σε ορισμένες εξετάσεις (π.χ. σάκχαρο, λιπίδια) απαιτείται νηστεία 8–12 ωρών.
  • Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προετοιμασία για τις περισσότερες εξετάσεις.
  • Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά.
  • Μετά την αιμοληψία, μπορείτε να επιστρέψετε κανονικά στις δραστηριότητές σας.

Στο μικροβιολογικό μας ιατρείο, τηρούμε όλους τους κανόνες ασφάλειας και υγιεινής,
χρησιμοποιούμε αποστειρωμένα υλικά και προσφέρουμε ένα άνετο και φιλικό περιβάλλον για τους ασθενείς μας.

5) Συνήθεις εξετάσεις που περιλαμβάνει

Ο Αιματολογικός Έλεγχος δεν είναι μια μόνο εξέταση, αλλά περιλαμβάνει
ένα σύνολο αναλύσεων που ελέγχουν διαφορετικές παραμέτρους της υγείας.
Ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τις ανάγκες σας, ο ιατρός μπορεί να προτείνει
διαφορετικό συνδυασμό εξετάσεων.

ΚατηγορίαΕξετάσειςΤι αξιολογούν
Γενική ΑίματοςΑιμοσφαιρίνη, Αιματοκρίτης, Λευκά, ΑιμοπετάλιαΑναιμία, λοιμώξεις, διαταραχές πηκτικότητας
Βιοχημικός έλεγχοςΣάκχαρο, Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια, Ουρία, Κρεατινίνη, Κάλιο, Νάτριο, Ασβέστιο, ΜαγνήσιοΜεταβολικές παθήσεις, νεφρική λειτουργία, λιπιδαιμίες
Ηπατικά ένζυμαSGOT, SGPT, ALP, γ-GT, ΧολερυθρίνηΗπατική λειτουργία και έλεγχος ηπατίτιδας
Ορμονικός έλεγχοςTSH, FT4, Προλακτίνη, Τεστοστερόνη, FSH, LH, E2Θυρεοειδής, αναπαραγωγική υγεία, ενδοκρινικές διαταραχές
Έλεγχος ιχνοστοιχείωνΣίδηρος, Φερριτίνη, Βιταμίνη D, ΦυλλικόΔιατροφικές ελλείψεις, οστική υγεία, ανοσοποιητικό
Δείκτες φλεγμονήςCRP, ΤΚΕ, D-dimersΟξείες ή χρόνιες φλεγμονές, θρομβώσεις

Ο συνδυασμός όλων αυτών των εξετάσεων επιτρέπει στον ιατρό να σχηματίσει μια
ολοκληρωμένη εικόνα για την υγεία σας και να σας προτείνει την κατάλληλη πρόληψη ή θεραπεία.

6) Κίνδυνοι & Περιορισμοί

Ο Αιματολογικός Έλεγχος είναι μια ασφαλής και ανώδυνη διαδικασία.
Η λήψη αίματος δεν ενέχει κινδύνους για την υγεία, εκτός από μικρές και παροδικές ενοχλήσεις.


⚠️ Πιθανές ήπιες ενοχλήσεις

  • Μικρός πόνος ή τσούξιμο στο σημείο της βελόνας.
  • Ελαφρύ μελάνιασμα (εκχύμωση) γύρω από το σημείο αιμοληψίας.
  • Ζάλη ή τάση λιποθυμίας σε άτομα με ευαισθησία στις εξετάσεις αίματος.

Οι εξετάσεις αίματος έχουν επίσης περιορισμούς. Μπορεί να επηρεαστούν από
παράγοντες όπως η πρόσφατη διατροφή, η λήψη φαρμάκων ή η αφυδάτωση.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του ιατρού για σωστή προετοιμασία.

7) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία πριν τον αιματολογικό έλεγχο;

Εξαρτάται από τις εξετάσεις. Για σάκχαρο, λιπίδια και τριγλυκερίδια
απαιτείται νηστεία 8–12 ωρών. Για τις περισσότερες άλλες εξετάσεις (π.χ. Γενική Αίματος)
δεν χρειάζεται.

Κάθε πότε πρέπει να κάνω αιματολογικό έλεγχο;

Σε υγιή άτομα προτείνεται 1 φορά τον χρόνο. Σε ασθενείς με χρόνια νοσήματα,
σε εγκύους ή ηλικιωμένους, μπορεί να χρειάζεται συχνότερα, κατόπιν ιατρικής οδηγίας.

Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Οι περισσότερες εξετάσεις είναι έτοιμες την ίδια ή την επόμενη ημέρα.
Ορισμένες πιο εξειδικευμένες μπορεί να χρειαστούν 2–3 ημέρες.

Είναι ασφαλής η διαδικασία για παιδιά και ηλικιωμένους;

Ναι. Η αιμοληψία είναι απολύτως ασφαλής σε όλες τις ηλικίες,
όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό. Για παιδιά χρησιμοποιούνται λεπτότερες βελόνες.

Μπορούν τα φάρμακα να επηρεάσουν τα αποτελέσματα;

Ναι. Ορισμένα φάρμακα (π.χ. κορτικοστεροειδή, αντιπηκτικά, βιταμίνες σε υψηλές δόσεις)
μπορεί να αλλοιώσουν τις τιμές. Είναι σημαντικό να ενημερώνετε πάντα τον ιατρό
για τη φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνετε.

Ποια είναι η διαφορά του βασικού από τον εξειδικευμένο αιματολογικό έλεγχο;

Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει Γενική Αίματος, Σάκχαρο, Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια.
Ο εξειδικευμένος έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει εξετάσεις θυρεοειδούς,
βιταμίνης D, ορμονών ή δεικτών φλεγμονής, ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.

📌 Διαθέσιμες Υπηρεσίες

Στο μικροβιολογικό μας ιατρείο στη Λαμία, πραγματοποιούμε
πλήρη αιματολογικό έλεγχο, με γρήγορα και αξιόπιστα αποτελέσματα.

  • 🔹 Γενική Αίματος
  • 🔹 Βιοχημικές Εξετάσεις
  • 🔹 Έλεγχος Σιδήρου & Φερριτίνης
  • 🔹 Ορμονικός Έλεγχος
  • 🔹 Δείκτες Φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ, D-dimers)
  • 🔹 Έλεγχος Βιταμινών & Ιχνοστοιχείων

☎ Τηλέφωνο: +30 22310 66841
🕐 Ωράριο: Δευτέρα – Παρασκευή, 07:00 – 13:30

9) Βιβλιογραφία

CONTINUE READING

Older Posts

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.